अपरार्धे पञ्चदश पञ्चमभागीयाः । सन्ध्यन्तराले पञ्चचत्वारिंशत् पञ्चमभागीयाः तत्र षष्टिरणूकाः । षष्टिः पञ्चमभागीयाः । अष्टाचत्वारिंशदणूकापादाः दश पञ्चमबागीयाः पादाः । ता एताःषडशीतिशतम् । अत्र चतुर्दशसंख्या सम्पाद्या । तत्सम्पादनमाह - पादे येत् गतम् । आत्ममध्ये पञ्चम्यां रीत्यां उपान्त्यां चतुर्भागीयामुद्ध्रृत्य नव षड्भागीयान् पादानुपदध्यात् । पुच्छश्रोण्योरेकैकां पञ्चमभागीयामुद्धृत्य चतुरस्तत्पादानुपदध्यात् । एवं द्विशतः प्रस्तारः । आत्मनि प्राच्यो रीतयः । पक्षयोर्दक्षिणोत्तरयोः पुच्छे चोदीच्यो रीतयः ॥ सुन्दरराजीया व्याख्या उपाधाने ऽष्टावष्टौ दध्यात् चतुर्भागीयानां पादेष्टकाः पञ्चदशाह्गुलाः ॥ सन्ध्योश्व--वेताः सन्ध्योः पक्षाप्यययोः तद्वत् पक्षाग्रवदष्टावष्टौ ॥ ताश्वात्मानं षडङ्गुलेन प्राप्ताः, नवाङ्गुलेन पक्षौ ॥ शोण्यंसेषु - चीश् च एकैकत्र चतस्रश्चतस्रः, एवं षोडश प्राचीः प्रतीचीरिति पादाः अष्टावित्यत्र वीप्सार्थो द्रष्टव्यः । अथवा अनेन सूत्रेण श्रोण्यंसेष्वष्टावेव विधीयन्ते, "अन्या अष्टौ पादेष्टकाभिःसंख्यां पूरेयत्ऽ इत्यनेन । सर्वथा तावत् षोडशैवोपधेयाः । सन्ध्यन्तराले - पादाः पक्षाप्यययोरन्तराले पञ्चमबागीयाः पञ्चचत्वारिंशत् । आसां मध्ये दश प्रादेशमात्रयः । पादशब्देन च सन्निहितत्वात् पञ्चमबागीयानां पादा उच्यन्ते । तासां पादेष्टकानां दक्षिणतो विंशतिः पञ्चमभागीयाः, उत्तरतः पञ्चविंशतिः, विपरीता वा ॥ पुच्छेप्रादेशमुपधाय पुच्छाग्रे यत्प्रवृद्धं प्रादेशक्षेत्रं तदुपदध्यात् सामर्थयाद्दशभिः प्रादेशैः ॥ सर्वमग्निं - दयेत् एवं प्रच्छादिते एकोननवतिशतं (१८९ ) इष्टका भवन्ति । पादेष्ट - येत् पुच्छस्यापरार्धे पार्श्वेयोश्चतस्रश्चतस्रः पञ्चदशाङ्गुलाः । एवं कृते पञ्चोनद्विशतं भवति । ततः पुच्छस्य पूर्वार्धे पार्श्वेयोर्मध्ये तिस्रस्तिस्रःषड्भागीयाः प्रचीरुपदध्यात् । एवं द्विशतः प्रस्तारः ॥ कपर्दिभाष्यम् अपरस्मिन् प्रस्तारे पुच्छाप्यये पञ्चमभागीया विशयाः द्वितीये प्रस्तारे पुच्छाप्यये पुच्छात्मसन्धौ विशया उभयस्थाः पञ्चमभागीया उपधेयाः । ता आत्मनि चतुर्दशभिः पादैर् यथायोगं पर्युपदध्यात्
aparārdhe pañcadaśa pañcamabhāgīyāḥ / sandhyantarāle pañcacatvāriṃśat pañcamabhāgīyāḥ tatra ṣaṣṭiraṇūkāḥ / ṣaṣṭiḥ pañcamabhāgīyāḥ / aṣṭācatvāriṃśadaṇūkāpādāḥ daśa pañcamabāgīyāḥ pādāḥ / tā etāḥṣaḍaśītiśatam / atra caturdaśasaṃkhyā sampādyā / tatsampādanamāha - pāde yet gatam / ātmamadhye pañcamyāṃ rītyāṃ upāntyāṃ caturbhāgīyāmuddhrṛtya nava ṣaḍbhāgīyān pādānupadadhyāt / pucchaśroṇyorekaikāṃ pañcamabhāgīyāmuddhṛtya caturastatpādānupadadhyāt / evaṃ dviśataḥ prastāraḥ / ātmani prācyo rītayaḥ / pakṣayordakṣiṇottarayoḥ pucche codīcyo rītayaḥ // sundararājīyā vyākhyā upādhāne 'ṣṭāvaṣṭau dadhyāt caturbhāgīyānāṃ pādeṣṭakāḥ pañcadaśāhgulāḥ // sandhyośva--vetāḥ sandhyoḥ pakṣāpyayayoḥ tadvat pakṣāgravadaṣṭāvaṣṭau // tāśvātmānaṃ ṣaḍaṅgulena prāptāḥ, navāṅgulena pakṣau // śoṇyaṃseṣu - cīś ca ekaikatra catasraścatasraḥ, evaṃ ṣoḍaśa prācīḥ pratīcīriti pādāḥ aṣṭāvityatra vīpsārtho draṣṭavyaḥ / athavā anena sūtreṇa śroṇyaṃseṣvaṣṭāveva vidhīyante, "anyā aṣṭau pādeṣṭakābhiḥsaṃkhyāṃ pūreyat' ityanena / sarvathā tāvat ṣoḍaśaivopadheyāḥ / sandhyantarāle - pādāḥ pakṣāpyayayorantarāle pañcamabāgīyāḥ pañcacatvāriṃśat / āsāṃ madhye daśa prādeśamātrayaḥ / pādaśabdena ca sannihitatvāt pañcamabāgīyānāṃ pādā ucyante / tāsāṃ pādeṣṭakānāṃ dakṣiṇato viṃśatiḥ pañcamabhāgīyāḥ, uttarataḥ pañcaviṃśatiḥ, viparītā vā // puccheprādeśamupadhāya pucchāgre yatpravṛddhaṃ prādeśakṣetraṃ tadupadadhyāt sāmarthayāddaśabhiḥ prādeśaiḥ // sarvamagniṃ - dayet evaṃ pracchādite ekonanavatiśataṃ (189 ) iṣṭakā bhavanti / pādeṣṭa - yet pucchasyāparārdhe pārśveyoścatasraścatasraḥ pañcadaśāṅgulāḥ / evaṃ kṛte pañconadviśataṃ bhavati / tataḥ pucchasya pūrvārdhe pārśveyormadhye tisrastisraḥṣaḍbhāgīyāḥ pracīrupadadhyāt / evaṃ dviśataḥ prastāraḥ // kapardibhāṣyam aparasmin prastāre pucchāpyaye pañcamabhāgīyā viśayāḥ dvitīye prastāre pucchāpyaye pucchātmasandhau viśayā ubhayasthāḥ pañcamabhāgīyā upadheyāḥ / tā ātmani caturdaśabhiḥ pādair yathāyogaṃ paryupadadhyāt
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.