Amarasiṃha: Amarakośa (kāṇḍas 1–2) 2

तान्त्रिको ज्ञातसिद्धान्तः सत्री गृहपतिः समौ लिपिकारो ऽक्षरचणो ऽक्षरचुञ्चुश्च लेखके

tāntriko jñātasiddhāntaḥ satrī gṛhapatiḥ samau lipikāro 'kṣaracaṇo 'kṣaracuñcuśca lekhake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिखिताक्षरविन्यासे लिपिर् लिबिरुभे स्त्रियौ स्यात् संदेशहरो दूतो दूत्यं तद्भावकर्मणी

likhitākṣaravinyāse lipir libirubhe striyau syāt saṃdeśaharo dūto dūtyaṃ tadbhāvakarmaṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्वनीनो ऽध्वगो ऽध्वन्यः पान्थः पथिक इत्यपि स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च

adhvanīno 'dhvago 'dhvanyaḥ pānthaḥ pathika ityapi svāmyamātyasuhṛtkośarāṣṭradurgabalāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयो ऽपि च सन्धिर्ना विग्रहो यानमासनं द्वैधमाश्रयः

rājyāṅgāni prakṛtayaḥ paurāṇāṃ śreṇayo 'pi ca sandhirnā vigraho yānamāsanaṃ dvaidhamāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्गुणाः शक्तयस्तिस्रः प्रभावोत्साहमन्त्रजाः क्षयः स्थानं च वृद्धिश्च त्रिवर्गो नीतिवेदिनाम्

ṣaḍguṇāḥ śaktayastisraḥ prabhāvotsāhamantrajāḥ kṣayaḥ sthānaṃ ca vṛddhiśca trivargo nītivedinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रतापः प्रभावश्च यत्तेजः कोशदण्डजम् भेदो दण्डः साम दानमित्युपायचतुष्टयम्

sa pratāpaḥ prabhāvaśca yattejaḥ kośadaṇḍajam bhedo daṇḍaḥ sāma dānamityupāyacatuṣṭayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहसं तु दमो दण्डः साम सान्त्वमथो समौ भेदोपजापावुपधा धर्माद्यैर्यत्परीक्षणम्

sāhasaṃ tu damo daṇḍaḥ sāma sāntvamatho samau bhedopajāpāvupadhā dharmādyairyatparīkṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्च त्रिष्वषडक्षीणो यस्तृतीयाद्यगोचरः विविक्तविजनछन्ननिःशलाकास्तथा रहः

pañca triṣvaṣaḍakṣīṇo yastṛtīyādyagocaraḥ viviktavijanachannaniḥśalākāstathā rahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रहश्चोपांशु चालिङ्गे रहस्यं तद्भवे त्रिषु समौ विस्रम्भविश्वासौ भ्रेषो भ्रंशो यथोचितात्

rahaścopāṃśu cāliṅge rahasyaṃ tadbhave triṣu samau visrambhaviśvāsau bhreṣo bhraṃśo yathocitāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्रेषान्यायकल्पास्तु देशरूपं समञ्जसम् युक्तमौपयिकं लभ्यं भजमानाभिनीतवत्

abhreṣānyāyakalpāstu deśarūpaṃ samañjasam yuktamaupayikaṃ labhyaṃ bhajamānābhinītavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्याय्यं च त्रिषु षट् संप्रधारणा तु समर्थनम् अववादस्तु निर्देशो निदेशः शासनं च सः

nyāyyaṃ ca triṣu ṣaṭ saṃpradhāraṇā tu samarthanam avavādastu nirdeśo nideśaḥ śāsanaṃ ca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिष्टिश्चाज्ञा च संस्था तु मर्यादा धारणा स्थितिः सुधरणा सुधारा स्त्री सुस्थितिः सुदशोन्नतिः

śiṣṭiścājñā ca saṃsthā tu maryādā dhāraṇā sthitiḥ sudharaṇā sudhārā strī susthitiḥ sudaśonnatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगो ऽपराधो मन्तुश्च समे तूद्दानबन्धने द्विपाद्यो द्विगुणो दण्डो भागधेयः करो बलिः

āgo 'parādho mantuśca same tūddānabandhane dvipādyo dviguṇo daṇḍo bhāgadheyaḥ karo baliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घट्टादिदेयं शुल्को ऽस्त्री प्राभृतं तु प्रदेशनम् उपायनमुपग्राह्यमुपहारस्तथोपदा

ghaṭṭādideyaṃ śulko 'strī prābhṛtaṃ tu pradeśanam upāyanamupagrāhyamupahārastathopadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यौतकादि तु यद्देयं सुदायो हरणं च तत् तत्कालस्तु तदात्वं स्यादुत्तरः काल आयतिः

yautakādi tu yaddeyaṃ sudāyo haraṇaṃ ca tat tatkālastu tadātvaṃ syāduttaraḥ kāla āyatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सान्दृष्टिकं फलं सद्यः उदर्कः फलमुत्तरम् अदृष्टं वह्नितोयादि दृष्टं स्वपरचक्रजम्

sāndṛṣṭikaṃ phalaṃ sadyaḥ udarkaḥ phalamuttaram adṛṣṭaṃ vahnitoyādi dṛṣṭaṃ svaparacakrajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महीभुजामहिभयं स्वपक्षप्रभवं भयम् प्रक्रिया त्वधिकारः स्याच्चामरं तु प्रकीर्णकम्

mahībhujāmahibhayaṃ svapakṣaprabhavaṃ bhayam prakriyā tvadhikāraḥ syāccāmaraṃ tu prakīrṇakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपासनं यत्तद्भद्रासनं सिंहासनं तु तत् हैमं छत्रं त्वातपत्रं राज्ञस्तु नृपलक्ष्म तत्

nṛpāsanaṃ yattadbhadrāsanaṃ siṃhāsanaṃ tu tat haimaṃ chatraṃ tvātapatraṃ rājñastu nṛpalakṣma tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रकुम्भः पूर्णकुम्भो भृङ्गारः कनकालुका निवेशः शिबिरं षण्ढे सज्जनं तूपरक्षणम्

bhadrakumbhaḥ pūrṇakumbho bhṛṅgāraḥ kanakālukā niveśaḥ śibiraṃ ṣaṇḍhe sajjanaṃ tūparakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्त्यश्वरथपादातं सेनाङ्गं स्याच्चतुष्टयम् दन्ती दन्तावलो हस्ती द्विरदो ऽनेकपो द्विपः

hastyaśvarathapādātaṃ senāṅgaṃ syāccatuṣṭayam dantī dantāvalo hastī dvirado 'nekapo dvipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मतङ्गजो गजो नागः कुञ्जरो वारणः करी इभः स्तम्बेरमः पद्मी यूथनाथस्तु यूथपः

mataṅgajo gajo nāgaḥ kuñjaro vāraṇaḥ karī ibhaḥ stamberamaḥ padmī yūthanāthastu yūthapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदोत्कटो मदकलः कलभः करिशावकः प्रभिन्नो गर्जितो मत्तः समावुद्वान्तनिर्मदौ

madotkaṭo madakalaḥ kalabhaḥ kariśāvakaḥ prabhinno garjito mattaḥ samāvudvāntanirmadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हास्तिकं गजता वृन्दे करिणी धेनुका वशा गण्डः कटो मदो दानं वमथुः करशीकरः

hāstikaṃ gajatā vṛnde kariṇī dhenukā vaśā gaṇḍaḥ kaṭo mado dānaṃ vamathuḥ karaśīkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भौ तु पिण्डौ शिरसस्तयोर्मध्ये विदुः पुमान् अवग्रहो ललाटं स्यादीषिका त्वक्षिकूटकम्

kumbhau tu piṇḍau śirasastayormadhye viduḥ pumān avagraho lalāṭaṃ syādīṣikā tvakṣikūṭakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपाङ्गदेशो निर्याणं कर्णमूलं तु चूलिका अधः कुम्भस्य वाहित्थं प्रतिमानमधो ऽस्य यत्

apāṅgadeśo niryāṇaṃ karṇamūlaṃ tu cūlikā adhaḥ kumbhasya vāhitthaṃ pratimānamadho 'sya yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसनं स्कन्धदेशः स्यात्पद्मकं बिन्दुजालकम् पार्श्वभागः पक्षभागो दन्तभागस्तु यो ऽग्रतः

āsanaṃ skandhadeśaḥ syātpadmakaṃ bindujālakam pārśvabhāgaḥ pakṣabhāgo dantabhāgastu yo 'grataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वौ पूर्वपश्चाज्जङ्घादिदेशौ गात्रावरे क्रमात् तोत्रं वेणुकमालानं बन्धस्तम्भे ऽथ शृङ्खले

dvau pūrvapaścājjaṅghādideśau gātrāvare kramāt totraṃ veṇukamālānaṃ bandhastambhe 'tha śṛṅkhale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्दुको निगडो ऽस्त्री स्यादङ्कुशो ऽस्त्री सृणिः स्त्रियाम् दूष्या कक्ष्या वरत्रा स्यात्कल्पना सज्जना समे

anduko nigaḍo 'strī syādaṅkuśo 'strī sṛṇiḥ striyām dūṣyā kakṣyā varatrā syātkalpanā sajjanā same

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवेण्यास्तरणं वर्णः परिस्तोमः कुथो द्वयोः वीतं त्वसारं हस्त्यश्वं वारी तु गजबन्धनी

praveṇyāstaraṇaṃ varṇaḥ paristomaḥ kutho dvayoḥ vītaṃ tvasāraṃ hastyaśvaṃ vārī tu gajabandhanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घोटके वीतितुरगतुरङ्गाश्वतुरङ्गमाः वाजिवाहार्वगन्धर्वहयसैन्धवसप्तयः

ghoṭake vītituragaturaṅgāśvaturaṅgamāḥ vājivāhārvagandharvahayasaindhavasaptayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजानेयाः कुलीनाः स्युर्विनीताः साधुवाहिनः वनायुजाः पारसीकाः काम्बोजाः बाह्लिका हयाः

ājāneyāḥ kulīnāḥ syurvinītāḥ sādhuvāhinaḥ vanāyujāḥ pārasīkāḥ kāmbojāḥ bāhlikā hayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययुरश्वो ऽश्वमेधीयो जवनस्तु जवाधिकः पृष्ठ्यः स्थौरी सितः कर्को रथ्यो वोढा रथस्य यः

yayuraśvo 'śvamedhīyo javanastu javādhikaḥ pṛṣṭhyaḥ sthaurī sitaḥ karko rathyo voḍhā rathasya yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालः किशोरो वाम्यश्वा वडवा वाडवं गणे त्रिष्वाश्वीनं यदश्वेन दिनेनैकेन गम्यते

bālaḥ kiśoro vāmyaśvā vaḍavā vāḍavaṃ gaṇe triṣvāśvīnaṃ yadaśvena dinenaikena gamyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्यं तु मध्यमश्वानां हेषा ह्रेषा च निस्वनः निगालस्तु गलोद्देशो वृन्दे त्वश्वीयम् आश्ववत्

kaśyaṃ tu madhyamaśvānāṃ heṣā hreṣā ca nisvanaḥ nigālastu galoddeśo vṛnde tvaśvīyam āśvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्कन्दितं धौरितकं रेचितम् वल्गितं प्लुतम् गतयो ऽमूः पञ्च धारा घोणा तु प्रोथमस्त्रियाम्

āskanditaṃ dhauritakaṃ recitam valgitaṃ plutam gatayo 'mūḥ pañca dhārā ghoṇā tu prothamastriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कविका तु खलीनो ऽस्त्री शफं क्लीबे खुरः पुमान् पुच्छो ऽस्त्री लूमलाङ्गूले वालहस्तश्च वालधिः

kavikā tu khalīno 'strī śaphaṃ klībe khuraḥ pumān puccho 'strī lūmalāṅgūle vālahastaśca vāladhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिषूपावृत्तलुठितौ परावृत्ते मुहुर्भुवि याने चक्रिणि युद्धार्थे शताङ्गः स्यन्दनो रथः

triṣūpāvṛttaluṭhitau parāvṛtte muhurbhuvi yāne cakriṇi yuddhārthe śatāṅgaḥ syandano rathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ पुष्परथश्चक्रयानं न समराय यत् कर्णीरथः प्रवहणं डयनं च समं त्रयम्

asau puṣparathaścakrayānaṃ na samarāya yat karṇīrathaḥ pravahaṇaṃ ḍayanaṃ ca samaṃ trayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लीबे ऽनः शकटो ऽस्त्री स्याद्गन्त्री कम्बलिवाह्यकम् शिबिका याप्ययानं स्याद्दोला प्रेङ्खादिका स्त्रियाम्

klībe 'naḥ śakaṭo 'strī syādgantrī kambalivāhyakam śibikā yāpyayānaṃ syāddolā preṅkhādikā striyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभौ तु द्वैपवैयाघ्रौ द्वीपिचर्मावृते रथे पाण्डुकम्बलसंवीतः स्यन्दनः पाण्डुकम्बली

ubhau tu dvaipavaiyāghrau dvīpicarmāvṛte rathe pāṇḍukambalasaṃvītaḥ syandanaḥ pāṇḍukambalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथे काम्बलवास्त्राद्याः कम्बलादिभिरावृते त्रिषु द्वैपादयो रथ्या रथकड्या रथव्रजे

rathe kāmbalavāstrādyāḥ kambalādibhirāvṛte triṣu dvaipādayo rathyā rathakaḍyā rathavraje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूः स्त्री क्लीबे यानमुखं स्याद्रथाङ्गमपस्करः चक्रं रथाङ्गं तस्यान्ते नेमिः स्त्री स्यात्प्रधिः पुमान्

dhūḥ strī klībe yānamukhaṃ syādrathāṅgamapaskaraḥ cakraṃ rathāṅgaṃ tasyānte nemiḥ strī syātpradhiḥ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिण्डिका नाभिर् अक्षाग्रकीलके तु द्वयोरणिः रथगुप्तिर्वरूथो ना कूबरस्तु युगन्धरः

piṇḍikā nābhir akṣāgrakīlake tu dvayoraṇiḥ rathaguptirvarūtho nā kūbarastu yugandharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुकर्षी दार्वधःस्थं प्रासङ्गो ना युगाद्युगः सर्वं स्याद्वाहनं यानं युग्यं पत्रं च धोरणम्

anukarṣī dārvadhaḥsthaṃ prāsaṅgo nā yugādyugaḥ sarvaṃ syādvāhanaṃ yānaṃ yugyaṃ patraṃ ca dhoraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परम्परावाहनं यत्तद्वैनीतकमस्त्रियाम् आधोरणा हस्तिपका हस्त्यारोहा निषादिनः

paramparāvāhanaṃ yattadvainītakamastriyām ādhoraṇā hastipakā hastyārohā niṣādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियन्ता प्राजिता यन्ता सूतः क्षत्ता च सारथिः सव्येष्ठदक्षिणस्थौ च संज्ञा रथकुटुम्बिनः

niyantā prājitā yantā sūtaḥ kṣattā ca sārathiḥ savyeṣṭhadakṣiṇasthau ca saṃjñā rathakuṭumbinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथिनः स्यन्दनारोहा अश्वारोहास्तु सादिनः भटा योधाश्च योद्धारः सेनारक्षास्तु सैनिकाः

rathinaḥ syandanārohā aśvārohāstu sādinaḥ bhaṭā yodhāśca yoddhāraḥ senārakṣāstu sainikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेनायां समवेता ये सैन्यास्ते सैनिकाश्च ते बलिनो ये सहस्रेण साहस्रास्ते सहस्रिणः

senāyāṃ samavetā ye sainyāste sainikāśca te balino ye sahasreṇa sāhasrāste sahasriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिधिस्थः परिचरः सेनानीर् वाहिनीपतिः कञ्चुको वारबाणो ऽस्त्री यत्तु मध्ये सकञ्चुकाः

paridhisthaḥ paricaraḥ senānīr vāhinīpatiḥ kañcuko vārabāṇo 'strī yattu madhye sakañcukāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बध्नन्ति तत्सारसनमधिकाङ्गो ऽथ शीर्षकम् शीर्षण्यं च शिरस्त्रे ऽथ तनुत्रं वर्म दंशनम्

badhnanti tatsārasanamadhikāṅgo 'tha śīrṣakam śīrṣaṇyaṃ ca śirastre 'tha tanutraṃ varma daṃśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उरश्छदः कङ्कटको जागरः कवचो ऽस्त्रियाम् आमुक्तः प्रतिमुक्तश्च पिनद्धश्चापिनद्धवत्

uraśchadaḥ kaṅkaṭako jāgaraḥ kavaco 'striyām āmuktaḥ pratimuktaśca pinaddhaścāpinaddhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संनद्धो वर्मितः सज्जो दंशितो व्यूढकङ्कटः त्रिष्वामुक्तादयो वर्मभृतां कावचिकं गणे

saṃnaddho varmitaḥ sajjo daṃśito vyūḍhakaṅkaṭaḥ triṣvāmuktādayo varmabhṛtāṃ kāvacikaṃ gaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदातिपत्तिपदगपादातिकपदातयः पद्गश्च पदिकश्चाथ पादातं पत्तिसंहतिः

padātipattipadagapādātikapadātayaḥ padgaśca padikaścātha pādātaṃ pattisaṃhatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शस्त्राजीवे काण्डपृष्ठायुधीयायुधिकाः समाः कृतहस्तः सुप्रयोगविशिखः कृतपुङ्खवत्

śastrājīve kāṇḍapṛṣṭhāyudhīyāyudhikāḥ samāḥ kṛtahastaḥ suprayogaviśikhaḥ kṛtapuṅkhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपराद्धपृषत्को ऽसौ लक्ष्याद्यश्च्युतसायकः धन्वी धनुष्मान्धानुष्को निषङ्ग्यस्त्री धनुर्धरः

aparāddhapṛṣatko 'sau lakṣyādyaścyutasāyakaḥ dhanvī dhanuṣmāndhānuṣko niṣaṅgyastrī dhanurdharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यात्काण्डवांस्तु काण्डीरः शाक्तीकः शक्तिहेतिकः याष्टीकपारश्वधिकौ यष्टिपर्श्वधहेतिकौ

syātkāṇḍavāṃstu kāṇḍīraḥ śāktīkaḥ śaktihetikaḥ yāṣṭīkapāraśvadhikau yaṣṭiparśvadhahetikau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैस्त्रिंशिको ऽसिहेतिः स्यात्समौ प्रासिककौन्तिकौ चर्मी फलकपाणिः स्यात्पताकी वैजयन्तिकः

naistriṃśiko 'sihetiḥ syātsamau prāsikakauntikau carmī phalakapāṇiḥ syātpatākī vaijayantikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुप्लवः सहायश्चानुचरो ऽनुचरो ऽभिचरः समाः पुरोगाग्रेसरप्रष्ठाग्रतःसरपुरःसराः

anuplavaḥ sahāyaścānucaro 'nucaro 'bhicaraḥ samāḥ purogāgresarapraṣṭhāgrataḥsarapuraḥsarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरोगमः पुरोगामी मन्दगामी तु मन्थरः जङ्घालो ऽतिजवस्तुल्यौ जङ्घाकरिकजाङ्घिकौ

purogamaḥ purogāmī mandagāmī tu mantharaḥ jaṅghālo 'tijavastulyau jaṅghākarikajāṅghikau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरस्वी त्वरितो वेगी प्रजवी जवनो जवः जय्यो यः शक्यते जेतुं जेयो जेतव्यमात्रके

tarasvī tvarito vegī prajavī javano javaḥ jayyo yaḥ śakyate jetuṃ jeyo jetavyamātrake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जैत्रस्तु जेता यो गच्छत्यलं विद्विषतः प्रति सो ऽभ्यमित्रो ऽभ्यमित्रीयो ऽप्यभ्यमित्रीण इत्यपि

jaitrastu jetā yo gacchatyalaṃ vidviṣataḥ prati so 'bhyamitro 'bhyamitrīyo 'pyabhyamitrīṇa ityapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्जस्वलः स्यादूर्जस्वी य ऊर्जोऽतिशयान्वितः स्यादुरस्वानुरसिलो रथिको रथिरो रथी

ūrjasvalaḥ syādūrjasvī ya ūrjo'tiśayānvitaḥ syādurasvānurasilo rathiko rathiro rathī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामगाम्यनुकामीनो ह्यत्यन्तीनस्तथा भृशम् शूरो वीरश्च विक्रान्तो जेता जिष्णुश्च जित्वरः

kāmagāmyanukāmīno hyatyantīnastathā bhṛśam śūro vīraśca vikrānto jetā jiṣṇuśca jitvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सांयुगीनो रणे साधुः शस्त्रजीवादयस्त्रिषु ध्वजिनी वाहिनी सेना पृतनानीकिनी चमूः

sāṃyugīno raṇe sādhuḥ śastrajīvādayastriṣu dhvajinī vāhinī senā pṛtanānīkinī camūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरूथिनी बलं सैन्यं चक्रं चानीकमस्त्रियाम् व्यूहस्तु बलविन्यासो भेदा दण्डादयो युधि

varūthinī balaṃ sainyaṃ cakraṃ cānīkamastriyām vyūhastu balavinyāso bhedā daṇḍādayo yudhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यासारो व्यूहपार्ष्णिः सैन्यपृष्ठे प्रतिग्रहः एकेभैकरथा त्र्यश्वा पत्तिः पञ्चपदातिका

pratyāsāro vyūhapārṣṇiḥ sainyapṛṣṭhe pratigrahaḥ ekebhaikarathā tryaśvā pattiḥ pañcapadātikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्त्यङ्गैस्त्रिगुणैः सर्वैः क्रमादाख्या यथोत्तरम् सेनामुखं गुल्मगणौ वाहिनी पृतना चमूः

pattyaṅgaistriguṇaiḥ sarvaiḥ kramādākhyā yathottaram senāmukhaṃ gulmagaṇau vāhinī pṛtanā camūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनीकिनी दशानीकिन्यक्षौहिण्यथ संपदि संपत्तिः श्रीश्च लक्ष्मीश्च विपत्त्यां विपदापदौ

anīkinī daśānīkinyakṣauhiṇyatha saṃpadi saṃpattiḥ śrīśca lakṣmīśca vipattyāṃ vipadāpadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुधं तु प्रहरणं शस्त्रमस्त्रमथास्त्रियौ धनुश्चापौ धन्वशरासनकोदण्डकार्मुकम्

āyudhaṃ tu praharaṇaṃ śastramastramathāstriyau dhanuścāpau dhanvaśarāsanakodaṇḍakārmukam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्वासो ऽप्यथ कर्णस्य कालपृष्ठं शरासनम् कपिध्वजस्य गाण्डीवगाण्डिवौ पुंनपुंसकौ

iṣvāso 'pyatha karṇasya kālapṛṣṭhaṃ śarāsanam kapidhvajasya gāṇḍīvagāṇḍivau puṃnapuṃsakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोटिरस्याटनी गोधातले ज्याघातवारणे लस्तकस्तु धनुर्मध्यं मौर्वी ज्या शिञ्जिनी गुणः

koṭirasyāṭanī godhātale jyāghātavāraṇe lastakastu dhanurmadhyaṃ maurvī jyā śiñjinī guṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यात्प्रत्यालीढमालीढमित्यादि स्थानपञ्चकम् लक्ष्यं लक्षं शरव्यं च शराभ्यास उपासनम्

syātpratyālīḍhamālīḍhamityādi sthānapañcakam lakṣyaṃ lakṣaṃ śaravyaṃ ca śarābhyāsa upāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृषत्कबाणविशिखा अजिह्मगखगाशुगाः कलम्बमार्गणशराः पत्री रोप इषुर्द्वयोः

pṛṣatkabāṇaviśikhā ajihmagakhagāśugāḥ kalambamārgaṇaśarāḥ patrī ropa iṣurdvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रक्ष्वेडनास्तु नाराचाः पक्षो वाजस्त्रिषूत्तरे निरस्तः प्रहिते बाणे विषाक्ते दिग्धलिप्तकौ

prakṣveḍanāstu nārācāḥ pakṣo vājastriṣūttare nirastaḥ prahite bāṇe viṣākte digdhaliptakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तूणोपासङ्गतूणीरनिषङ्गा इषुधिर्द्वयोः तूण्यां खड्गे तु निस्त्रिंशचन्द्रहासासिरिष्टयः

tūṇopāsaṅgatūṇīraniṣaṅgā iṣudhirdvayoḥ tūṇyāṃ khaḍge tu nistriṃśacandrahāsāsiriṣṭayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौक्षेयको मण्डलाग्रः करवालः कृपाणवत् त्सरुः खड्गादिमुष्टौ स्यान्मेखला तन्निबन्धनम्

kaukṣeyako maṇḍalāgraḥ karavālaḥ kṛpāṇavat tsaruḥ khaḍgādimuṣṭau syānmekhalā tannibandhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलको ऽस्त्री फलं चर्म संग्राहो मुष्टिरस्य यः द्रुघणो मुद्गरघनौ स्यादीली करवालिका

phalako 'strī phalaṃ carma saṃgrāho muṣṭirasya yaḥ drughaṇo mudgaraghanau syādīlī karavālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्दिपालः सृगस्तुल्यौ परिघः परिघातिनः द्वयोः कुठारः स्वधितिः परशुश्च परश्वधः

bhindipālaḥ sṛgastulyau parighaḥ parighātinaḥ dvayoḥ kuṭhāraḥ svadhitiḥ paraśuśca paraśvadhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याच्छस्त्री चासिपुत्री च छुरिका चासिधेनुका वा पुंसि शल्यं शङ्कुर्ना सर्वला तोमरो ऽस्त्रियाम्

syācchastrī cāsiputrī ca churikā cāsidhenukā vā puṃsi śalyaṃ śaṅkurnā sarvalā tomaro 'striyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासस्तु कुन्तः कोणस्तु स्त्रियः पाल्यश्रिकोटयः सर्वाभिसारः सर्वौघः सर्वसंनहनार्थकः

prāsastu kuntaḥ koṇastu striyaḥ pālyaśrikoṭayaḥ sarvābhisāraḥ sarvaughaḥ sarvasaṃnahanārthakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोहाभिसारो ऽस्त्रभृतां राज्ञानां नीराजनाविधिः यत्सेनयाभिगमनमरौ तदभिषेणनम्

lohābhisāro 'strabhṛtāṃ rājñānāṃ nīrājanāvidhiḥ yatsenayābhigamanamarau tadabhiṣeṇanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यात्रा व्रज्याभिनिर्याणं प्रस्थानं गमनं गमः स्यादासारः प्रसरणं प्रचक्रं चलितार्थकम्

yātrā vrajyābhiniryāṇaṃ prasthānaṃ gamanaṃ gamaḥ syādāsāraḥ prasaraṇaṃ pracakraṃ calitārthakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहितान् प्रत्य् अभीतस्य रणे यानमभिक्रमः वैतालिका बोधकराश्चाक्रिका घाण्टिकार्थकाः

ahitān praty abhītasya raṇe yānamabhikramaḥ vaitālikā bodhakarāścākrikā ghāṇṭikārthakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्युर्मागधास्तु मगधा बन्दिनः स्तुतिपाठकाः संशप्तकास्तु समयात् संग्रामादनिवर्तिनः

syurmāgadhāstu magadhā bandinaḥ stutipāṭhakāḥ saṃśaptakāstu samayāt saṃgrāmādanivartinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेणुर्द्वयोः स्त्रियां धूलिः पांसुर्ना न द्वयो रजः चूर्णे क्षोदः समुत्पिञ्जपिञ्जलौ भृशमाकुले

reṇurdvayoḥ striyāṃ dhūliḥ pāṃsurnā na dvayo rajaḥ cūrṇe kṣodaḥ samutpiñjapiñjalau bhṛśamākule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पताका वैजयन्ती स्यात्केतनं ध्वजमस्त्रियाम् सा वीराशंसनं युद्धभूमिर्यातिभयप्रदा

patākā vaijayantī syātketanaṃ dhvajamastriyām sā vīrāśaṃsanaṃ yuddhabhūmiryātibhayapradā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं पूर्वमहं पूर्वमित्यहंपूर्विका स्त्रियाम् आहोपुरुषिका दर्पाद्या स्यात्संभावनात्मनि

ahaṃ pūrvamahaṃ pūrvamityahaṃpūrvikā striyām āhopuruṣikā darpādyā syātsaṃbhāvanātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहमहमिका तु सा स्यात् परस्परं यो भवत्यहङ्कारः द्रविणं तरः सहोबलशौर्याणि स्थाम शुष्मं च

ahamahamikā tu sā syāt parasparaṃ yo bhavatyahaṅkāraḥ draviṇaṃ taraḥ sahobalaśauryāṇi sthāma śuṣmaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिः पराक्रमः प्राणो विक्रमस्त्वतिशक्तिता वीरपाणं तु यत्पानं वृत्ते भाविनि वा रणे

śaktiḥ parākramaḥ prāṇo vikramastvatiśaktitā vīrapāṇaṃ tu yatpānaṃ vṛtte bhāvini vā raṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युद्धमायोधनं जन्यं प्रघनं प्रविदारणम् मृधमास्कन्दनं संख्यं समीकं सांपरायिकम्

yuddhamāyodhanaṃ janyaṃ praghanaṃ pravidāraṇam mṛdhamāskandanaṃ saṃkhyaṃ samīkaṃ sāṃparāyikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्रियां समरानीकरणाः कलहविग्रहौ संप्रहाराभिसंपातकलिसंस्फोटसंयुगाः

astriyāṃ samarānīkaraṇāḥ kalahavigrahau saṃprahārābhisaṃpātakalisaṃsphoṭasaṃyugāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यामर्दसमाघातसंग्रामाभ्यागमाहवाः समुदायः स्त्रियः संयत्समित्याजिसमिद्युधः

abhyāmardasamāghātasaṃgrāmābhyāgamāhavāḥ samudāyaḥ striyaḥ saṃyatsamityājisamidyudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियुद्धं बाहुयुद्धे ऽथ तुमुलं रणसंकुले क्ष्वेडा तु सिंहनादः स्यात् करिणां घटना घटा

niyuddhaṃ bāhuyuddhe 'tha tumulaṃ raṇasaṃkule kṣveḍā tu siṃhanādaḥ syāt kariṇāṃ ghaṭanā ghaṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रन्दनं योधसंरावो बृंहितं करिगर्जितम् विस्फारो धनुषः स्वानः पटाहादम्बरौ समौ

krandanaṃ yodhasaṃrāvo bṛṃhitaṃ karigarjitam visphāro dhanuṣaḥ svānaḥ paṭāhādambarau samau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसभं तु बलात्कारो हठो ऽथ स्खलितं छलम् अजन्यं क्लीबमुत्पात उपसर्गः समं त्रयम्

prasabhaṃ tu balātkāro haṭho 'tha skhalitaṃ chalam ajanyaṃ klībamutpāta upasargaḥ samaṃ trayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्छा तु कश्मलं मोहो ऽप्यवमर्दस्तु पीडनम् अभ्यवस्कन्दनं त्वभ्यासादनं विजयो जयः

mūrchā tu kaśmalaṃ moho 'pyavamardastu pīḍanam abhyavaskandanaṃ tvabhyāsādanaṃ vijayo jayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैरशुद्धिः प्रतीकारो वैरनिर्यातनं च सा प्रद्रावोद्द्रावसंद्रावसंदावा विद्रवो द्रवः

vairaśuddhiḥ pratīkāro vairaniryātanaṃ ca sā pradrāvoddrāvasaṃdrāvasaṃdāvā vidravo dravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपक्रमो ऽपयानं च रणे भंगः पराजयः पराजितपराभूतौ त्रिषु नष्टतिरोहितौ

apakramo 'payānaṃ ca raṇe bhaṃgaḥ parājayaḥ parājitaparābhūtau triṣu naṣṭatirohitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमापणं निबर्हणं निकारणं विशारणम् प्रवासनं परासनं निषूदनं निहिंसनम्

pramāpaṇaṃ nibarhaṇaṃ nikāraṇaṃ viśāraṇam pravāsanaṃ parāsanaṃ niṣūdanaṃ nihiṃsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वासनं संज्ञपनं निर्ग्रन्थनमपासनम् निस्तर्हणं निहननं क्षणनं परिवर्जनम्

nirvāsanaṃ saṃjñapanaṃ nirgranthanamapāsanam nistarhaṇaṃ nihananaṃ kṣaṇanaṃ parivarjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वापणं विशसनं मारणं प्रतिघातनम् उद्वासनप्रमथनक्रथनोज्जासनानि च

nirvāpaṇaṃ viśasanaṃ māraṇaṃ pratighātanam udvāsanapramathanakrathanojjāsanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलम्भपिञ्जविशरघातोन्माथवधा अपि स्यात् पञ्चता कालधर्मो दिष्टान्तः प्रलयो ऽत्ययः

ālambhapiñjaviśaraghātonmāthavadhā api syāt pañcatā kāladharmo diṣṭāntaḥ pralayo 'tyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तो नाशो द्वयोर् मृत्युर् मरणं निधनो ऽस्त्रियाम् परासुप्राप्तपञ्चत्वपरेतप्रेतसंस्थिताः

anto nāśo dvayor mṛtyur maraṇaṃ nidhano 'striyām parāsuprāptapañcatvaparetapretasaṃsthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृतप्रमीतौ त्रिष्वेते चिता चित्या चितिः स्त्रियाम् कबन्धो ऽस्त्री क्रियायुक्तम् अपमूर्धकलेवरम्

mṛtapramītau triṣvete citā cityā citiḥ striyām kabandho 'strī kriyāyuktam apamūrdhakalevaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्मशानं स्यात् पितृवनं कुणपः शवमस्त्रियाम् प्रग्रहोपग्रहौ बन्द्यां कारा स्यात् बन्धनालये

śmaśānaṃ syāt pitṛvanaṃ kuṇapaḥ śavamastriyām pragrahopagrahau bandyāṃ kārā syāt bandhanālaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंसि भूम्न्यसवः प्राणाश् चैवं जीवो ऽसुधारणम् आयुर् जीवितकालो ना जीवातुर् जीवनौषधम्

puṃsi bhūmnyasavaḥ prāṇāś caivaṃ jīvo 'sudhāraṇam āyur jīvitakālo nā jīvātur jīvanauṣadham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊरव्य ऊरुजा अर्या वैश्या भूमिस्पृशो विशः आजीवो जीविका वार्ता वृत्तिर् वर्तनजीवने

ūravya ūrujā aryā vaiśyā bhūmispṛśo viśaḥ ājīvo jīvikā vārtā vṛttir vartanajīvane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रियां कृषिः पाशुपाल्यं वाणिज्यं चेति वृत्तयः सेवा श्ववृत्तिरनृतं कृषिर् उञ्छशिलं त्वृतम्

striyāṃ kṛṣiḥ pāśupālyaṃ vāṇijyaṃ ceti vṛttayaḥ sevā śvavṛttiranṛtaṃ kṛṣir uñchaśilaṃ tvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वे याचितायाचितयोर् यथासंख्यं मृतामृते सत्यानृतं वणिग्भावः स्यादृणं पर्युदञ्चनम्

dve yācitāyācitayor yathāsaṃkhyaṃ mṛtāmṛte satyānṛtaṃ vaṇigbhāvaḥ syādṛṇaṃ paryudañcanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धारो ऽर्थप्रयोगस् तु कुसीदं वृद्धिजीविका याच्ञयाप्तं याचितकं निमयादापमित्यकम्

uddhāro 'rthaprayogas tu kusīdaṃ vṛddhijīvikā yācñayāptaṃ yācitakaṃ nimayādāpamityakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तमर्णाधमर्णौ द्वौ प्रयोक्तृग्राहकौ क्रमात् कुसीदिको वार्धुषिको वृद्ध्याजीवश् च वार्धुषिः

uttamarṇādhamarṇau dvau prayoktṛgrāhakau kramāt kusīdiko vārdhuṣiko vṛddhyājīvaś ca vārdhuṣiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्राजीवः कर्षकश्च कृषिकश् च कृषीवलः क्षेत्रं व्रैहेयशालेयं व्रीहिशाल्युद्भवोचितम्

kṣetrājīvaḥ karṣakaśca kṛṣikaś ca kṛṣīvalaḥ kṣetraṃ vraiheyaśāleyaṃ vrīhiśālyudbhavocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यव्यं यवक्यं षष्टिक्यं यवादिभवनं हि यत् तिल्यतैलीनवन् माषोमाणुभङ्गा द्विरूपता

yavyaṃ yavakyaṃ ṣaṣṭikyaṃ yavādibhavanaṃ hi yat tilyatailīnavan māṣomāṇubhaṅgā dvirūpatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौद्गीनकौद्रवीणादि शेषधान्योद्भवक्षमम् शाकक्षेत्रादिके शाकशाकतं शाकशाकिनम्

maudgīnakaudravīṇādi śeṣadhānyodbhavakṣamam śākakṣetrādike śākaśākataṃ śākaśākinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजाकृतं तूप्तकृष्टे सीत्यं कृष्टं च हल्यवत् त्रिगुणाकृतं तृतीयाकृतं त्रिहल्यं त्रिसीत्यमपि तस्मिन्

bījākṛtaṃ tūptakṛṣṭe sītyaṃ kṛṣṭaṃ ca halyavat triguṇākṛtaṃ tṛtīyākṛtaṃ trihalyaṃ trisītyamapi tasmin

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विगुणाकृते तु सर्वं पूर्वं शम्बाकृतमपीह द्रोणाढकादिवापादौ द्रौणिकाढकिकादयः

dviguṇākṛte tu sarvaṃ pūrvaṃ śambākṛtamapīha droṇāḍhakādivāpādau drauṇikāḍhakikādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खरीवापस् तु खारीक उत्तमर्णादयस् त्रिषु पुंनपुंसकयोर् वप्रः केदारः क्षेत्रमस्य तु

kharīvāpas tu khārīka uttamarṇādayas triṣu puṃnapuṃsakayor vapraḥ kedāraḥ kṣetramasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैदारकं स्यात् कैदार्यं क्षेत्रं कैदारिकं गणे लोष्टानि लेष्टवः पुंसि कोटिशो लोष्टभेदनः

kaidārakaṃ syāt kaidāryaṃ kṣetraṃ kaidārikaṃ gaṇe loṣṭāni leṣṭavaḥ puṃsi koṭiśo loṣṭabhedanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राजनं तोदनं तोत्रं खनित्रमवदारणे दात्रं लवित्रमाबन्धो योत्रं योक्त्रमथो फलम्

prājanaṃ todanaṃ totraṃ khanitramavadāraṇe dātraṃ lavitramābandho yotraṃ yoktramatho phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरीषं कुटकं फालः कृषको लाङ्गलं हलम् गोदारणं च सीरो ऽथ शम्या स्त्री युगकीलकः

nirīṣaṃ kuṭakaṃ phālaḥ kṛṣako lāṅgalaṃ halam godāraṇaṃ ca sīro 'tha śamyā strī yugakīlakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.