Library·Atharvaveda Saṃhitā (Śaunaka)·13

Atharvaveda Saṃhitā (Śaunaka) 13

अयं स देवो अप्स्व् अन्तः सहस्रमूलः परुशाको अत्त्रिः । य इदं विश्वं भुवनं जजान । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति ।

ayaṃ sa devo apsv antaḥ sahasramūlaḥ paruśāko attriḥ | ya idaṃ viśvaṃ bhuvanaṃ jajāna | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti |

This is that god within the waters, the thousand-rooted, many-powered (?) Atri; he who generated all this existence—against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.16

शुक्रं वहन्ति हरयो रघुष्यदो देवं दिवि वर्चसा भ्राजमानम् । यस्योर्ध्वा दिवं तन्वस् तपन्त्य् अर्वाङ् सुवर्णैः पटरैर् वि भाति । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति ।

śukraṃ vahanti harayo raghuṣyado devaṃ divi varcasā bhrājamānam | yasyordhvā divaṃ tanvas tapanty arvāṅ suvarṇaiḥ paṭarair vi bhāti | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti |

Swift-running yellow [horses] draw the bright one (çukrá), the god shining with splendor in the sky, whose lofty bodies heat the sky; hitherward with well-colored gleams (? paṭará) he shines forth.—Against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.17

येनादित्यान् हरितः सम्वहन्ति येन यज्ञेन बहवो यन्ति प्रजानन्तः । यद् एकं ज्योतिर् बहुधा विभाति । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति ।

yenādityān haritaḥ samvahanti yena yajñena bahavo yanti prajānantaḥ | yad ekaṃ jyotir bahudhā vibhāti | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti |

By whom the yellow steeds draw the Ādityas together; by what sacrifice go many foreknowing; which, sole light, shines forth variously—against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.18

सप्त युञ्जन्ति रथम् एकचक्रम् एको अश्वो वहति सप्तनामा । त्रिनाभि चक्रम् अजरम् अनर्वं यत्रेमा विश्वा भुवनाधि तस्थुः । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति ।

sapta yuñjanti ratham ekacakram eko aśvo vahati saptanāmā | trinābhi cakram ajaram anarvaṃ yatremā viśvā bhuvanādhi tasthuḥ | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti |

Seven harness a one-wheeled chariot; one horse, having seven names, draws [it]; of three naves [is] the wheel, unwasting, unassailed, whereon stand all these existences.—Against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.19

अष्टधा युक्तो वहति वह्निर् उग्रः पिता देवानां जनिता मतीनाम् । ऋतस्य तन्तुं मनसा मिमानः सर्वा दिशः पवते मातरिश्वा । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति ।

aṣṭadhā yukto vahati vahnir ugraḥ pitā devānāṃ janitā matīnām | ṛtasya tantuṃ manasā mimānaḥ sarvā diśaḥ pavate mātariśvā | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti |

Harnessed eight-fold draws the formidable draft-horse (váhni), father of gods, generator of prayers (mati); measuring with the mind the line of righteousness, Mātariçvan goes cleansing (pū) to all the quarters.—Against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.20

संयञ्चं तन्तुं प्रदिशो ऽनु सर्वा अन्तर् गायत्र्याम् अमृतस्य गर्भे । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद् वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान् ॥२०॥ १३

saṃyañcaṃ tantuṃ pradiśo 'nu sarvā antar gāyatryām amṛtasya garbhe | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti | ud vepaya rohita pra kṣiṇīhi brahmajyasya prati muñca pāśān ||20|| 13

A united (saviyáñc) line along all the directions, within the gāyatrī́, the womb (embryo?) of the immortal.—Against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.21

निम्रुचस् तिस्रो व्युषो ह तिस्रस् त्रीणि रजांसि दिवो अङ्ग तिस्रः । विद्मा ते अग्ने त्रेधा जनित्रं त्रेधा देवानां जनिमानि विद्म । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति ।

nimrucas tisro vyuṣo ha tisras trīṇi rajāṃsi divo aṅga tisraḥ | vidmā te agne tredhā janitraṃ tredhā devānāṃ janimāni vidma | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti |

Three settings, dawnings also three; three welkins, skies verily three: we know, O Agni, the birth-place of thee threefold; threefold the births of the gods we know.—Against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.22

वि य और्णोत् पृथिवीं जायमान आ समुद्रम् अदधात् अन्तरिक्षे । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद् वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान् ॥२२॥

vi ya aurṇot pṛthivīṃ jāyamāna ā samudram adadhāt antarikṣe | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti | ud vepaya rohita pra kṣiṇīhi brahmajyasya prati muñca pāśān ||22||

He who in birth (jā́yamāna) opened out the earth, [who] set the ocean in the atmosphere—against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.23

त्वम् अग्ने क्रतुभिः केतुभिर् हितो ऽर्कः समिद्ध उद् अरोचथा दिवि । किम् अभ्य् आर्चन् मरुतः पृश्निमातरो यद् रोहितम् अजनयन्त देवाः । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति ।

tvam agne kratubhiḥ ketubhir hito 'rkaḥ samiddha ud arocathā divi | kim abhy ārcan marutaḥ pṛśnimātaro yad rohitam ajanayanta devāḥ | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti |

Thou, O Agni, impelled by powers (krátu), by lights (ketú), didst shine up, a kindled song (? arká) in the sky; unto what did the Maruts, having the spotted one for mother, sing, when the gods generated the ruddy one?—Against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.24

य आत्मदा बलदा यस्य विश्व उपासते प्रशिषं यस्य देवाः । यो ऽस्येशे द्विपदो यश् चतुष्पदः । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति ।

ya ātmadā baladā yasya viśva upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ | yo 'syeśe dvipado yaś catuṣpadaḥ | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti |

He who is self-giving, strength-giving, of whom all, of whom [even] the gods wait upon the direction, who is master of these bipeds, who of quadrupeds—against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.25

एकपाद् द्विपदो भूयो वि चक्रमे द्विपात् त्रिपादम् अभ्य् एति पश्चात् । चतुष्पाच् चक्रे द्विपदाम् अभिस्वरे संपश्यन् पङ्क्तिम् उपतिष्ठमानः । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतद् आगो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति ।

ekapād dvipado bhūyo vi cakrame dvipāt tripādam abhy eti paścāt | catuṣpāc cakre dvipadām abhisvare saṃpaśyan paṅktim upatiṣṭhamānaḥ | tasya devasya kruddhasyaitad āgo ya evaṃ vidvāṃsaṃ brāhmaṇaṃ jināti |

The one-footed strode out more than the two-footed; the two-footed falls upon the three-footed from behind; the four-footed acted within the call of the two-footed ones, beholding the series (pan̄tí), drawing near (upa-sthā).—Against that god etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.3.26

कृष्णायः पुत्रो अर्जुनो रात्र्या वत्सो ऽजायत । स ह द्याम् अधि रोहति रुहो रुरोह रोहितः ॥२६॥ १४

kṛṣṇāyaḥ putro arjuno rātryā vatso 'jāyata | sa ha dyām adhi rohati ruho ruroha rohitaḥ ||26|| 14

The white son of the black [mother], the young of night, was born; he ascends upon the sky; the ruddy one ascended the ascents.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

AVŚ 13.4.2

रश्मिभिर् नभ आभृतं महेन्द्र एत्य् आवृतः ॥२॥

raśmibhir nabha ābhṛtaṃ mahendra ety āvṛtaḥ ||2||