Library·Atharvaveda Saṃhitā (Śaunaka)·9·9.8
शीर्षक्तिं शीर्षामयं कर्णशूलं विलोहितम् । सर्वं शीर्षन्यं ते रोगं बहिर् निर् मन्त्रयामहे ॥१॥
śīrṣaktiṃ śīrṣāmayaṃ karṇaśūlaṃ vilohitam | sarvaṃ śīrṣanyaṃ te rogaṃ bahir nir mantrayāmahe ||1||
Headache, head-ailment, earache, anæmia (? vilohitá), every head-disease of thine, do we expel out [of thee] by incantation (nir-mantray-).
Translated by William Dwight Whitney (1905)
कर्णाभ्यां ते कङ्कूषेभ्यः कर्णशूलं विसल्पकम् । सर्वं शीर्षन्यं ते रोगं बहिर् निर् मन्त्रयामहे ॥२॥
karṇābhyāṃ te kaṅkūṣebhyaḥ karṇaśūlaṃ visalpakam | sarvaṃ śīrṣanyaṃ te rogaṃ bahir nir mantrayāmahe ||2||
From thy (two) ears, from thy kán̄kūṣas, the earache, the visálpaka, every head-disease etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यस्य हेतोः प्रच्यवते यक्ष्मः कर्णतो आस्यतः । सर्वं शीर्षन्यं ते रोगं बहिर् निर् मन्त्रयामहे ॥३॥
yasya hetoḥ pracyavate yakṣmaḥ karṇato āsyataḥ | sarvaṃ śīrṣanyaṃ te rogaṃ bahir nir mantrayāmahe ||3||
For reason of which the yákṣma removes from ears, from mouth—every head-disease etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यः कृणोति प्रमोतम् अन्धं कृणोति पूरुषम् । सर्वं शीर्षन्यं ते रोगं बहिर् निर् मन्त्रयामहे ॥४॥
yaḥ kṛṇoti pramotam andhaṃ kṛṇoti pūruṣam | sarvaṃ śīrṣanyaṃ te rogaṃ bahir nir mantrayāmahe ||4||
Whatever one makes a man dumb (? pramóta), makes [him] blind—every head-disease etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
अङ्गभेदम् अङ्गज्वरम् विश्वाङ्ग्यं विसल्पकम् । सर्वं शीर्षन्यं ते रोगं बहिर् निर् मन्त्रयामहे ॥५॥
aṅgabhedam aṅgajvaram viśvāṅgyaṃ visalpakam | sarvaṃ śīrṣanyaṃ te rogaṃ bahir nir mantrayāmahe ||5||
Limb-splitting, limb-wasting, and visálpaka of all the limbs—every head-disease etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यस्य भीमः प्रतीकाश उद्वेपयति पूरुषम् । तक्मानं विश्वशारदं बहिर् निर् मन्त्रयामहे ॥६॥
yasya bhīmaḥ pratīkāśa udvepayati pūruṣam | takmānaṃ viśvaśāradaṃ bahir nir mantrayāmahe ||6||
Of whom the fearful aspect makes a man tremble—the takmán of every autumn we expel out [of thee] by incantation.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
य ऊरू अनुसर्पत्य् अथो एति गवीनिके । यक्ष्मं ते अन्तर् अङ्गेभ्यो बहिर् निर् मन्त्रयामहे ॥७॥
ya ūrū anusarpaty atho eti gavīnike | yakṣmaṃ te antar aṅgebhyo bahir nir mantrayāmahe ||7||
The yákṣma that creeps along the thighs, that goes also to the groins, from thy limbs within we expel etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यदि कामाद् अपकामाद् धृदयाज् जायते परि । हृदो बलासम् अङ्गेभ्यो बहिर् निर् मन्त्रयामहे ॥८॥
yadi kāmād apakāmād dhṛdayāj jāyate pari | hṛdo balāsam aṅgebhyo bahir nir mantrayāmahe ||8||
If it is born out of desire, of aversion, of the heart—the balā́sa from thy heart, thy limbs we expel etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
हरिमाणं ते अङ्गेभ्यो ऽप्वाम् अन्तरोदरात् । यक्ष्मोधाम् अन्तर् आत्मनो बहिर् निर् मन्त्रयामहे ॥९॥
harimāṇaṃ te aṅgebhyo 'pvām antarodarāt | yakṣmodhām antar ātmano bahir nir mantrayāmahe ||9||
Yellowness from thy limbs, apvā́ from thy belly within, the yákṣma -maker from thy self within we expel etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
आसो बलासो भवतु मूत्रं भवत्व् आमयत् । यक्ष्माणां सर्वेषां विषं निर् अवोचम् अहं त्वत् ॥१०॥ २२
āso balāso bhavatu mūtraṃ bhavatv āmayat | yakṣmāṇāṃ sarveṣāṃ viṣaṃ nir avocam ahaṃ tvat ||10|| 22
Let the balā́sa become ash, let it become sickening urine; the poison of all yákṣmas have I exorcised from thee.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
बहिर् बिलं निर् द्रवतु काहाबाहं तवोदरात् । यक्ष्माणां सर्वेषां विषं निर् अवोचम् अहं त्वत् ॥११॥
bahir bilaṃ nir dravatu kāhābāhaṃ tavodarāt | yakṣmāṇāṃ sarveṣāṃ viṣaṃ nir avocam ahaṃ tvat ||11||
Forth at the orifice let it run out, the kā́hābāha, from thy belly; the poison of all etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
उदरात् ते क्लोम्नो नाभ्या हृदयाद् अधि । यक्ष्माणां सर्वेषां विषं निर् अवोचम् अहं त्वत् ॥१२॥
udarāt te klomno nābhyā hṛdayād adhi | yakṣmāṇāṃ sarveṣāṃ viṣaṃ nir avocam ahaṃ tvat ||12||
Out of thy belly, lung, navel, heart, the poison of all etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
याः सीमानं विरुजन्ति मूर्धानं प्रत्य् अर्षनीः । अहिंसन्तीर् अनामया निर् द्रवन्तु बहिर् बिलम् ॥१३॥
yāḥ sīmānaṃ virujanti mūrdhānaṃ praty arṣanīḥ | ahiṃsantīr anāmayā nir dravantu bahir bilam ||13||
They that break apart the crown, rushers against the head (mūrdhán)—not injuring, free from disease, let them run out, out at the orifice.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
या हृदयम् उपर्षन्त्य् अनुतन्वन्ति कीकसाः । अहिंसन्तीर् अनामया निर् द्रवन्तु बहिर् बिलम् ॥१४॥
yā hṛdayam uparṣanty anutanvanti kīkasāḥ | ahiṃsantīr anāmayā nir dravantu bahir bilam ||14||
They that rush unto the heart, that stretch along the vertebrae—not injuring etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
याः पार्श्वे उपर्षन्त्य् अनुनिक्षन्ति पृष्टीः । अहिंसन्तीर् अनामया निर् द्रवन्तु बहिर् बिलम् ॥१५॥
yāḥ pārśve uparṣanty anunikṣanti pṛṣṭīḥ | ahiṃsantīr anāmayā nir dravantu bahir bilam ||15||
They that rush unto the two sides, that stab (nikṣ) along the ribs—not injuring etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यास् तिरश्चीः उपर्षन्त्य् अर्षणीर् वक्षणासु ते । अहिंसन्तीर् अनामया निर् द्रवन्तु बहिर् बिलम् ॥१६॥
yās tiraścīḥ uparṣanty arṣaṇīr vakṣaṇāsu te | ahiṃsantīr anāmayā nir dravantu bahir bilam ||16||
They that rush on crosswise, rushers in thy belly (vakṣáṇā)—not injuring etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
या गुदा अनुसर्पन्त्य् आन्त्राणि मोहयन्ति च । अहिंसन्तीर् अनामया निर् द्रवन्तु बहिर् बिलम् ॥१७॥
yā gudā anusarpanty āntrāṇi mohayanti ca | ahiṃsantīr anāmayā nir dravantu bahir bilam ||17||
They that creep along the intestines, and confound the entrails—not injuring etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
या मज्ज्ञो निर्धयन्ति परूंषि विरुजन्ति च । अहिंसन्तीर् अनामया निर् द्रवन्तु बहिर् बिलम् ॥१८॥
yā majjño nirdhayanti parūṃṣi virujanti ca | ahiṃsantīr anāmayā nir dravantu bahir bilam ||18||
They that suck out the marrow, and break apart the joints—not injuring etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
ये अङ्गानि मदयन्ति यक्ष्मासो रोपणास् तव । यक्ष्माणां सर्वेषां विषं निर् अवोचम् अहं त्वत् ॥१९॥
ye aṅgāni madayanti yakṣmāso ropaṇās tava | yakṣmāṇāṃ sarveṣāṃ viṣaṃ nir avocam ahaṃ tvat ||19||
They that intoxicate (maday-) the limbs, the yákṣmas, thy gripers—the poison of all yákṣmas have I exorcised from thee.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
विसल्पस्य विद्रधस्य वातीकारस्य वालजेः । यक्ष्माणां सर्वेषां विषं निर् अवोचम् अहं त्वत् ॥२०॥
visalpasya vidradhasya vātīkārasya vālajeḥ | yakṣmāṇāṃ sarveṣāṃ viṣaṃ nir avocam ahaṃ tvat ||20||
Of the visalpá, of the vidradhá, or of the vātīkārá, of the alaji —the poison etc. etc.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
पादाभ्यां ते जानुभ्यां श्रोणिभ्यां परि भंससः । अनूकाद् अर्षणीर् उष्णिहाभ्यः शीर्ष्णो रोगम् अनीनशम् ॥२१॥
pādābhyāṃ te jānubhyāṃ śroṇibhyāṃ pari bhaṃsasaḥ | anūkād arṣaṇīr uṣṇihābhyaḥ śīrṣṇo rogam anīnaśam ||21||
Forth from thy feet, knees, hips, buttock, spine, nape the pangs, from thy head the disease have I made disappear.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
सं ते शीर्ष्णः कपालानि हृदयस्य च यो विधुः । उद्यन्न् आदित्य रश्मिभिः शीर्ष्णो रोगम् अनीनशो ऽङ्गभेदम् अशीशमः ॥२२॥ २३
saṃ te śīrṣṇaḥ kapālāni hṛdayasya ca yo vidhuḥ | udyann āditya raśmibhiḥ śīrṣṇo rogam anīnaśo 'ṅgabhedam aśīśamaḥ ||22|| 23
Together the bones (kapā́la) of thy head, and the discusser (vidhú) of thy heart—arising, O Āditya, thou with thy rays hast made disappear the disease of the head, hast pacified the limb-splitter.
Translated by William Dwight Whitney (1905)