Library·Abhinavagupta: Tantraloka·15
द्वादशान्तमिदं प्राग्रं त्रिशूलं मूलतः स्मरन् । देवीचक्राग्रगं त्यक्तक्रमः खेचरतां व्रजेत् ॥ ३६१
dvādaśāntamidaṃ prāgraṃ triśūlaṃ mūlataḥ smaran / devīcakrāgragaṃ tyaktakramaḥ khecaratāṃ vrajet // 361
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलाधाराद्द्विषट्कान्तव्योमाग्रापूरणात्मिका । खेचरीयं खसंचारस्थितिभ्यां खामृताशनात् ॥ ३६२
mūlādhārāddviṣaṭkāntavyomāgrāpūraṇātmikā / khecarīyaṃ khasaṃcārasthitibhyāṃ khāmṛtāśanāt // 362
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमुष्माच्छाम्भवाच्छूलाद्ध्रासयेच्चतुरङ्गुलम् । शाक्ते ततो प्याणवे तत्त्रिशूलत्रितयं स्थितम् ॥ ३६३
amuṣmācchāmbhavācchūlāddhrāsayeccaturaṅgulam / śākte tato pyāṇave tattriśūlatritayaṃ sthitam // 363
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्त्रिशूलत्रयोर्ध्वोर्ध्वदेवीचक्रार्पितात्मकः । किं किं न जायते किं वा न वेत्ति न करोति वा ॥ ३६४
tattriśūlatrayordhvordhvadevīcakrārpitātmakaḥ / kiṃ kiṃ na jāyate kiṃ vā na vetti na karoti vā // 364
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकामथवा देवीं मन्त्रं वा पद्मगं यजेत् । यामलैक्याङ्गवक्त्रादिसदसत्ताविकल्पतः ॥ ३६५
ekaikāmathavā devīṃ mantraṃ vā padmagaṃ yajet / yāmalaikyāṅgavaktrādisadasattāvikalpataḥ // 365
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं प्राणाद्व्योमपदपर्यन्तं चेतनं निजम् । शिवीभाव्यार्चनायोगात्ततो बाह्यं विधिं चरेत् ॥ ३६६
itthaṃ prāṇādvyomapadaparyantaṃ cetanaṃ nijam / śivībhāvyārcanāyogāttato bāhyaṃ vidhiṃ caret // 366
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहिर्यागस्य मुख्यत्वे सिद्ध्यादिपरिकल्पिते । अन्तर्यागः संस्क्रियायै ह्यन्यथार्चयिता पशुः ॥ ३६७
bahiryāgasya mukhyatve siddhyādiparikalpite / antaryāgaḥ saṃskriyāyai hyanyathārcayitā paśuḥ // 367
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु सिद्ध्यादिविमुखः स बहिर्यजति प्रभुम् । अन्तर्महायागरूढ्यै तयैवासौ कृतार्थकः ॥ ३६८
yastu siddhyādivimukhaḥ sa bahiryajati prabhum / antarmahāyāgarūḍhyai tayaivāsau kṛtārthakaḥ // 368
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वान्तर्यागमादाय धान्याद्यस्त्रेण मन्त्रितम् । दिक्षु क्षिपेद्विघ्ननुदे संहृत्यैशीं दिशं नयेत् ॥ ३६९
kṛtvāntaryāgamādāya dhānyādyastreṇa mantritam / dikṣu kṣipedvighnanude saṃhṛtyaiśīṃ diśaṃ nayet // 369
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरीक्षणं प्रोक्षणं च ताडनाप्यायने तथा । विगुण्ठनं च संस्काराः साधारास्त्रिशिरोमते ॥ ३७०
nirīkṣaṇaṃ prokṣaṇaṃ ca tāḍanāpyāyane tathā / viguṇṭhanaṃ ca saṃskārāḥ sādhārāstriśiromate // 370
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमूत्रगोमयदधिक्षीराज्यं मन्त्रयेन्मुखैः । ऊर्ध्वान्तैरङ्गषट्केन कुशाम्ब्वेतेन चोक्षयेत् ॥ ३७१
gomūtragomayadadhikṣīrājyaṃ mantrayenmukhaiḥ / ūrdhvāntairaṅgaṣaṭkena kuśāmbvetena cokṣayet // 371
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिं शेषं च शिष्यार्थं स्थापयेत्पञ्चगव्यकम् । पञ्च गव्यानि यत्रास्मिन्कुशाम्बुनि तदुच्यते ॥ ३७२
bhūmiṃ śeṣaṃ ca śiṣyārthaṃ sthāpayetpañcagavyakam / pañca gavyāni yatrāsminkuśāmbuni taducyate // 372
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चगव्यं जलं शास्त्रे बाह्याशुद्धिविमर्दकम् । लौकिक्यामविशुद्धौ हि मृदितायामथान्तरीम् ॥ ३७३
pañcagavyaṃ jalaṃ śāstre bāhyāśuddhivimardakam / laukikyāmaviśuddhau hi mṛditāyāmathāntarīm // 373
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशुद्धिं दग्धुमास्थेयं मन्त्रादि यदलौकिकम् । फादिनान्तां स्मरेद्देवीं पृथिव्यादिशिवान्तगाम् ॥ ३७४
aśuddhiṃ dagdhumāstheyaṃ mantrādi yadalaukikam / phādināntāṃ smareddevīṃ pṛthivyādiśivāntagām // 374
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पाञ्जलिं क्षिपेन्मध्ये धूपगन्धासवादि च । तथैव दद्याद्यागौकोमध्ये तेनाशु विग्रहम् ॥ ३७५
puṣpāñjaliṃ kṣipenmadhye dhūpagandhāsavādi ca / tathaiva dadyādyāgaukomadhye tenāśu vigraham // 375
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समस्तं देवताचक्रमधिष्ठातृ प्रकल्प्यते । अनन्तनाले धर्मादिपत्रे सद्वैद्यकर्णिके ॥ ३७६
samastaṃ devatācakramadhiṣṭhātṛ prakalpyate / anantanāle dharmādipatre sadvaidyakarṇike // 376
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षडुत्थे गन्धपुष्पाद्यैर्गणेशं ह्यैशगं यजेत् । अत्थितं विघ्नसंशान्त्यै पूजयित्वा विसर्जयेत् ॥ ३७७
ṣaḍutthe gandhapuṣpādyairgaṇeśaṃ hyaiśagaṃ yajet / atthitaṃ vighnasaṃśāntyai pūjayitvā visarjayet // 377
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥। । ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥। । । ततः कुम्भं परामोदिद्रवद्रव्यप्रपूरितम् ॥ ३७८
................................................. / ................................................. / / tataḥ kumbhaṃ parāmodidravadravyaprapūritam // 378
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजितं चर्चितं मूलमनुना मन्त्रयेच्छतम् । असिना कर्करीं पूर्वमस्त्रयागो न चेत्कृतः ॥ ३७९
pūjitaṃ carcitaṃ mūlamanunā mantrayecchatam / asinā karkarīṃ pūrvamastrayāgo na cetkṛtaḥ // 379
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमैशान्यां यजेत्कुम्भं वामस्थकलशान्वितम् । ततः सौरदिगाश्रित्या सास्त्रांल्लोकेश्वरान्यजेत् ॥ ३८०
tamaiśānyāṃ yajetkumbhaṃ vāmasthakalaśānvitam / tataḥ sauradigāśrityā sāstrāṃllokeśvarānyajet // 380
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धपुष्पोपहाराद्यैर्विधिना मन्त्रपूर्वकम् । ततः शिष्यो सिकलशीहस्तो धारां प्रपातयन् ॥ ३८१
gandhapuṣpopahārādyairvidhinā mantrapūrvakam / tataḥ śiṣyo sikalaśīhasto dhārāṃ prapātayan // 381
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुणा कुम्भहस्तेनानुव्रज्यो वदता त्विदम् । भो भोः शक्र त्वया स्वस्यां दिशि विघ्नप्रशान्तये ॥ ३८२
guruṇā kumbhahastenānuvrajyo vadatā tvidam / bho bhoḥ śakra tvayā svasyāṃ diśi vighnapraśāntaye // 382
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सावधानेन कर्मान्तं भवितव्यं शिवाज्ञया । त्र्यक्षरे निरृतिप्राये नाम्नि भोःशब्दमेककम् ॥ ३८३
sāvadhānena karmāntaṃ bhavitavyaṃ śivājñayā / tryakṣare nirṛtiprāye nāmni bhoḥśabdamekakam // 383
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपासयेद्यतो मन्त्रश्छन्दोबद्धो यमीरितः । तत ऐश्यां दिशि स्थाप्यः स कुम्भो विकिरोपरि ॥ ३८४
apāsayedyato mantraśchandobaddho yamīritaḥ / tata aiśyāṃ diśi sthāpyaḥ sa kumbho vikiropari // 384
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणे चास्त्रवार्धानी स्थाप्या कुम्भस्य सांप्रतम् । कुम्भस्थाम्बुसमापत्तिवृंहितं मन्त्रवृन्दकम् ॥ ३८५
dakṣiṇe cāstravārdhānī sthāpyā kumbhasya sāṃpratam / kumbhasthāmbusamāpattivṛṃhitaṃ mantravṛndakam // 385
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजोमात्रात्मना ध्यातं सर्वमाप्याययेद्विधिम् । अतः कुम्भे मन्त्रगणं सर्वं संपूजयेद्गुरुः ॥ ३८६
tejomātrātmanā dhyātaṃ sarvamāpyāyayedvidhim / ataḥ kumbhe mantragaṇaṃ sarvaṃ saṃpūjayedguruḥ // 386
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वेण विधिनास्त्रं च कर्कर्यां विघ्ननुद्यजेत् । मध्येगृहं ततो गन्धमण्डले पूजयेद्गुरुः ॥ ३८७
pūrveṇa vidhināstraṃ ca karkaryāṃ vighnanudyajet / madhyegṛhaṃ tato gandhamaṇḍale pūjayedguruḥ // 387
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिकं यामलतैक्याभ्यामेकं वा मन्त्रदैवतम् । अग्निकार्यविधानाय ततः कुण्डं प्रकल्पयेत् ॥ ३८८
trikaṃ yāmalataikyābhyāmekaṃ vā mantradaivatam / agnikāryavidhānāya tataḥ kuṇḍaṃ prakalpayet // 388
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धमन्त्रादिसंजल्पसंकल्पोत्थमपूर्वकम् । शिवस्य या क्रियाशक्तिस्तत्कुण्डमिति भावनात् ॥ ३८९
śuddhamantrādisaṃjalpasaṃkalpotthamapūrvakam / śivasya yā kriyāśaktistatkuṇḍamiti bhāvanāt // 389
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमः खलु संस्कारो विनाप्यन्यैः क्रियाक्रमैः । एवं देहे स्थण्डिले वा लिङ्गे पात्रे जले नले ॥ ३९०
paramaḥ khalu saṃskāro vināpyanyaiḥ kriyākramaiḥ / evaṃ dehe sthaṇḍile vā liṅge pātre jale nale // 390
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पादिषु शिशौ मुख्यः संस्कारः शिवतादृशे । उक्तं श्रीयोगसंचारे तथाहि परमेशिना ॥ ३९१
puṣpādiṣu śiśau mukhyaḥ saṃskāraḥ śivatādṛśe / uktaṃ śrīyogasaṃcāre tathāhi parameśinā // 391
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दशविधे भूते पुष्पे धूपे निवेदने । दीपे जपे तथा होमे सर्वत्रैवात्र चण्डिका ॥ ३९२
caturdaśavidhe bhūte puṣpe dhūpe nivedane / dīpe jape tathā home sarvatraivātra caṇḍikā // 392
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जुहोति जपति प्रेद्धे पूजयेद्विहसेद्व्रजेत् । आहारे मैथुने सैव देहस्था कर्मकारिणी ॥ ३९३
juhoti japati preddhe pūjayedvihasedvrajet / āhāre maithune saiva dehasthā karmakāriṇī // 393
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तादृशीं ये तु नो रूढां संवित्तिमधिशेरते । अक्रमात्तत्प्रसिद्ध्यर्थं क्रमिको विधिरुच्यते ॥ ३९४
tādṛśīṃ ye tu no rūḍhāṃ saṃvittimadhiśerate / akramāttatprasiddhyarthaṃ kramiko vidhirucyate // 394
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं शिवो मन्त्रमयः संकल्पा मे तदात्मकाः । तज्जं च कुण्डवह्न्यादि शिवात्मेति स्फुटं स्मरेत् ॥ ३९५
ahaṃ śivo mantramayaḥ saṃkalpā me tadātmakāḥ / tajjaṃ ca kuṇḍavahnyādi śivātmeti sphuṭaṃ smaret // 395
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत एव हि तत्रापि दार्ढ्यादार्ढ्यावलोकनात् । क्रियमाणे कृते वापि संस्क्रियाल्पेतरापिवा ॥ ३९६
ata eva hi tatrāpi dārḍhyādārḍhyāvalokanāt / kriyamāṇe kṛte vāpi saṃskriyālpetarāpivā // 396
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाहि कश्चित्प्रतिभादरिद्रो भ्यासपाटवात् । वाक्यं गृह्णाति को प्यादौ तथात्राप्यवबुध्यताम् ॥ ३९७
yathāhi kaścitpratibhādaridro bhyāsapāṭavāt / vākyaṃ gṛhṇāti ko pyādau tathātrāpyavabudhyatām // 397
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उल्लेखसेककुट्टनलेपचतुर्मार्गमक्षवृतिपरिकलनम् । स्तरपरिधिविष्टरस्थितिसंस्कारा दशास्त्रतः कुण्डगताः ॥ ३९८
ullekhasekakuṭṭanalepacaturmārgamakṣavṛtiparikalanam / staraparidhiviṣṭarasthitisaṃskārā daśāstrataḥ kuṇḍagatāḥ // 398
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यग्रहणं दर्भद्वयेन कुशसंवृतिश्च भित्तीनाम् । प्राङ्मुखरेखात्रितयोर्ध्वरेखिकाः कुशसमावृतिश्च बहिः ॥ ३९९
madhyagrahaṇaṃ darbhadvayena kuśasaṃvṛtiśca bhittīnām / prāṅmukharekhātritayordhvarekhikāḥ kuśasamāvṛtiśca bahiḥ // 399
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्तलताश्चतुरश्रं दशलोकेशार्चनासनविधिश्च । सद्मासादनमस्त्राग्नितेजसा रक्षणं च कुण्डस्य ॥ ४००
śastalatāścaturaśraṃ daśalokeśārcanāsanavidhiśca / sadmāsādanamastrāgnitejasā rakṣaṇaṃ ca kuṇḍasya // 400
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमेः शिवाग्निधृत्यै शक्तिर्विघ्नापसारणं चार्थाः । ततस्तु पूजिते कुण्डे क्रियाशक्तितया स्फुटम् ॥ ४०१
bhūmeḥ śivāgnidhṛtyai śaktirvighnāpasāraṇaṃ cārthāḥ / tatastu pūjite kuṇḍe kriyāśaktitayā sphuṭam // 401
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातृकां मालिनीं वापि न्यस्येत्संकल्परूपिणीम् । संकल्पदेव्या यत्सृष्टिधाम त्र्यश्रं क्रियात्मकम् ॥ ४०२
mātṛkāṃ mālinīṃ vāpi nyasyetsaṃkalparūpiṇīm / saṃkalpadevyā yatsṛṣṭidhāma tryaśraṃ kriyātmakam // 402
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानशुक्रकणं तत्र त्रिः प्रक्षोभ्य विनिक्षिपेत् । इच्छातः क्षुभितं ज्ञानं विमर्शात्मक्रियापदे ॥ ४०३
jñānaśukrakaṇaṃ tatra triḥ prakṣobhya vinikṣipet / icchātaḥ kṣubhitaṃ jñānaṃ vimarśātmakriyāpade // 403
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूढं ज्ञत्वादिपञ्चाङ्गविस्पष्टं जाज्वलीत्यलम् । तेनाङ्गपञ्चकैरेव हुतिं दद्यात्सकृत्सकृत् ॥ ४०४
rūḍhaṃ jñatvādipañcāṅgavispaṣṭaṃ jājvalītyalam / tenāṅgapañcakaireva hutiṃ dadyātsakṛtsakṛt // 404
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्माद्यखिलसंस्कारशुद्धो ग्निस्तावता भवेत् । पञ्चाङ्गमेव पृथ्व्यादिरूपं कठिनतादिकाः ॥ ४०५
janmādyakhilasaṃskāraśuddho gnistāvatā bhavet / pañcāṅgameva pṛthvyādirūpaṃ kaṭhinatādikāḥ // 405
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तीर्दधद्वह्निगताः कुर्याद्गर्भादिकाः क्रियाः । ततो खिलाध्वसद्देवीचक्रगर्भां परापराम् ॥ ४०६
śaktīrdadhadvahnigatāḥ kuryādgarbhādikāḥ kriyāḥ / tato khilādhvasaddevīcakragarbhāṃ parāparām // 406
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरन्पूर्णाहुतिवशात्पूरयेदग्निसंस्क्रियाः । तथा मन्त्रेशयुक्सत्यसंकल्पमहसा ज्वलन् ॥ ४०७
smaranpūrṇāhutivaśātpūrayedagnisaṃskriyāḥ / tathā mantreśayuksatyasaṃkalpamahasā jvalan // 407
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निस्तच्छिवसंकल्पतादात्म्याच्छिवतात्मकः । इत्येतत्संस्क्रियातत्त्वं श्रीशंभुर्मे न्यरूपयत् ॥ ४०८
vahnistacchivasaṃkalpatādātmyācchivatātmakaḥ / ityetatsaṃskriyātattvaṃ śrīśaṃbhurme nyarūpayat // 408
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयापि दर्शितं शुद्धबुद्धयः प्रविविञ्चताम् । तेनात्र ये चोदयन्ति यथा बालस्य संस्क्रिया ॥ ४०९
mayāpi darśitaṃ śuddhabuddhayaḥ praviviñcatām / tenātra ye codayanti yathā bālasya saṃskriyā // 409
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बह्नौ वह्नेस्तथान्यत्रेत्यनवस्थैव संस्कृतेः । ते निरुत्थानविहता नये स्मिन्गुरुदर्शने ॥ ४१०
bahnau vahnestathānyatretyanavasthaiva saṃskṛteḥ / te nirutthānavihatā naye smingurudarśane // 410
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाते ग्नौ संस्कृते शैवे शब्दराशिं च मालिनीम् । पितरौ पूजयित्वा स्वं शुद्धं धाम विसर्जयेत् ॥ ४११
jāte gnau saṃskṛte śaive śabdarāśiṃ ca mālinīm / pitarau pūjayitvā svaṃ śuddhaṃ dhāma visarjayet // 411
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धाग्नेर्भागमादाय चर्वर्थं स्थापयेत्पृथक् । अथवाग्नेः शिखां वामप्राणेनादाय हृज्जुषा ॥ ४१२
śuddhāgnerbhāgamādāya carvarthaṃ sthāpayetpṛthak / athavāgneḥ śikhāṃ vāmaprāṇenādāya hṛjjuṣā // 412
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिदग्निनैक्यमानीय क्षिपेद्दक्षेण संस्कृताम् । शिव इत्यभिमानेन दृढेन हि विलोकनम् ॥ ४१३
cidagninaikyamānīya kṣipeddakṣeṇa saṃskṛtām / śiva ityabhimānena dṛḍhena hi vilokanam // 413
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्य संस्क्रिया तत्त्वं तत्तस्मै यद्यतो मलम् । नवाहुतीरथो दद्यान्नवात्मसहितेन तु ॥ ४१४
sarvasya saṃskriyā tattvaṃ tattasmai yadyato malam / navāhutīratho dadyānnavātmasahitena tu // 414
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवाग्नये तारपूर्वं स्वाहान्तं संस्क्रिया भवेत् । शिवचैतन्यसामान्यव्योपरूपे नले ततः ॥ ४१५
śivāgnaye tārapūrvaṃ svāhāntaṃ saṃskriyā bhavet / śivacaitanyasāmānyavyoparūpe nale tataḥ // 415
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्वदाधारमाधेयं देवीचक्रं च योजयेत् । स्रुवं स्रुचं च संपश्येदधोवक्त्रौ क्रमाद्गुरुः ॥ ४१६
prāgvadādhāramādheyaṃ devīcakraṃ ca yojayet / sruvaṃ srucaṃ ca saṃpaśyedadhovaktrau kramādguruḥ // 416
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवशक्तितयाभ्यर्च्यौ तथेत्थं संस्क्रियानयोः । तत्त्वसंदर्शनान्नान्यत्संस्कारस्यास्ति जीवितम् ॥ ४१७
śivaśaktitayābhyarcyau tathetthaṃ saṃskriyānayoḥ / tattvasaṃdarśanānnānyatsaṃskārasyāsti jīvitam // 417
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वक्तुं स्रुवादीशः श्रीपूर्वे न समस्करोत् । ततस्तिलैर्मृगीं मध्यानामाङ्गुष्ठवशाद्गुरुः ॥ ४१८
iti vaktuṃ sruvādīśaḥ śrīpūrve na samaskarot / tatastilairmṛgīṃ madhyānāmāṅguṣṭhavaśādguruḥ // 418
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा मूलं तर्पयेत् शतेनाज्यस्रुवैस्तथा । अङ्गवक्त्रं षडंशेन शेषांश्चापि दशांशतः ॥ ४१९
kṛtvā mūlaṃ tarpayet śatenājyasruvaistathā / aṅgavaktraṃ ṣaḍaṃśena śeṣāṃścāpi daśāṃśataḥ // 419
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रादिकहोमो पि तृप्त्यै वित्तानुसारतः । सति वित्ते पि लोभादिग्रस्तो बाह्यप्रधानताम् ॥ ४२०
sahasrādikahomo pi tṛptyai vittānusārataḥ / sati vitte pi lobhādigrasto bāhyapradhānatām // 420
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथयंश्चिद्गुणीभावाच्छक्तिपातं न विन्दति । उक्तं स्वच्छन्दतन्त्रे तद्दीक्षितो पि न मोक्षभाक् ॥ ४२१
prathayaṃścidguṇībhāvācchaktipātaṃ na vindati / uktaṃ svacchandatantre taddīkṣito pi na mokṣabhāk // 421
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ननु यत्तस्य दीक्षायां कृतं कर्मास्य किं फलम् । तत्राहुर्गमशास्त्रज्ञा वामाशक्तिमयास्तदा ॥ ४२२
nanu yattasya dīkṣāyāṃ kṛtaṃ karmāsya kiṃ phalam / tatrāhurgamaśāstrajñā vāmāśaktimayāstadā // 422
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रा बध्नन्ति तं सम्यग्भवकारामहागृहे । या त्वनुग्राहिका शक्तिस्तेषां सा गुरुदीपिता ॥ ४२३
mantrā badhnanti taṃ samyagbhavakārāmahāgṛhe / yā tvanugrāhikā śaktisteṣāṃ sā gurudīpitā // 423
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोधयेत स्वशास्त्रस्थनिष्कामोल्लङ्घनक्रियाम् । तत ऊर्ध्वाधरन्यासादन्योन्यौन्मुख्यसुन्दरम् ॥ ४२४
śodhayeta svaśāstrasthaniṣkāmollaṅghanakriyām / tata ūrdhvādharanyāsādanyonyaunmukhyasundaram // 424
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रुक्स्रुवं शिवशक्त्यात्मादायाज्यामृतपूरितम् । समचित्तप्राणतनुरैकात्म्यविधियोगतः ॥ ४२५
sruksruvaṃ śivaśaktyātmādāyājyāmṛtapūritam / samacittaprāṇatanuraikātmyavidhiyogataḥ // 425
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामं स्रुग्दण्डगं हस्तं दक्षिणं सोपयामकम् । कण्ठाधोगं विनिक्षिप्य दृढमापीड्य यत्नवान् ॥ ४२६
vāmaṃ srugdaṇḍagaṃ hastaṃ dakṣiṇaṃ sopayāmakam / kaṇṭhādhogaṃ vinikṣipya dṛḍhamāpīḍya yatnavān // 426
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधः कुर्यात्स्रुचं प्राणमूर्ध्वोर्ध्वं संनियोजयन् । यावद्द्विषट्कपर्यन्ते बोधाग्नौ चन्द्रचक्रतः ॥ ४२७
adhaḥ kuryātsrucaṃ prāṇamūrdhvordhvaṃ saṃniyojayan / yāvaddviṣaṭkaparyante bodhāgnau candracakrataḥ // 427
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रुगग्रात्परमं ह्लादि पतेदमृतमुत्तमम् । तावद्वह्नौ मन्त्रमुखे वौषडन्तां हुतिं क्षिपेत् ॥ ४२८
srugagrātparamaṃ hlādi patedamṛtamuttamam / tāvadvahnau mantramukhe vauṣaḍantāṃ hutiṃ kṣipet // 428
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य ऊर्ध्वे किल संबोधः कुण्डे स प्रतिबिम्बितः । वह्निः प्राणः स्रुक्स्रुवौ च स्नेहः संकल्पचिद्रसः ॥ ४२९
ya ūrdhve kila saṃbodhaḥ kuṇḍe sa pratibimbitaḥ / vahniḥ prāṇaḥ sruksruvau ca snehaḥ saṃkalpacidrasaḥ // 429
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं ज्ञात्वादितः कुण्डस्रुक्स्रुवाज्यमनून्भृशम् । द्वादशान्तविबोधाग्नौ रुद्ध्वा पूर्णाहुतिं क्षिपेत् ॥ ४३०
itthaṃ jñātvāditaḥ kuṇḍasruksruvājyamanūnbhṛśam / dvādaśāntavibodhāgnau ruddhvā pūrṇāhutiṃ kṣipet // 430
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यथा हि गगनमुत्पतेत्कलहंसकः । जले बिन्बं ब्रुडत्यस्य तथेत्यत्राप्ययं विधिः ॥ ४३१
yathā yathā hi gaganamutpatetkalahaṃsakaḥ / jale binbaṃ bruḍatyasya tathetyatrāpyayaṃ vidhiḥ // 431
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाभाविकं स्थिरं चैव द्रवं दीप्तं चलं नभः । माया बिन्दुस्तथैवात्मा नादः शक्तिः शिवस्तथा ॥ ४३२
svābhāvikaṃ sthiraṃ caiva dravaṃ dīptaṃ calaṃ nabhaḥ / māyā bindustathaivātmā nādaḥ śaktiḥ śivastathā // 432
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं व्याप्यव्यापकतो विभेद्याभ्यन्तरान्तम् । तदधःस्थानि पृथ्व्यादिमूलान्तानि तथा पुमान् ॥ ४३३
itthaṃ vyāpyavyāpakato vibhedyābhyantarāntam / tadadhaḥsthāni pṛthvyādimūlāntāni tathā pumān // 433
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविद्यारागनियतिकालमायाकलास्तथा । अणुर्विद्या तदीशेशौ सादाख्यं शक्तिकुण्डली ॥ ४३४
avidyārāganiyatikālamāyākalāstathā / aṇurvidyā tadīśeśau sādākhyaṃ śaktikuṇḍalī // 434
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यापिनी समनौन्मन्यं ततो नामनि योजयेत् । रेचकस्थो मध्यनाडीसन्धिविद्गुरुरित्यदः ॥ ४३५
vyāpinī samanaunmanyaṃ tato nāmani yojayet / recakastho madhyanāḍīsandhividgururityadaḥ // 435
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोक्तं त्रैशिरसे तन्त्रे परयोजनवर्णने । ततः प्राक्स्थापितान्यस्तमन्त्रसंस्कृतवह्निना ॥ ४३६
proktaṃ traiśirase tantre parayojanavarṇane / tataḥ prāksthāpitānyastamantrasaṃskṛtavahninā // 436
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरुः साध्यो थवा शिष्यैर्होमेन समकालकः । चरौ च वीरद्रव्याणि लौकिकान्यथवेच्छया ॥ ४३७
caruḥ sādhyo thavā śiṣyairhomena samakālakaḥ / carau ca vīradravyāṇi laukikānyathavecchayā // 437
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरुसिद्धौ समस्ताश्च क्रिया हृन्मन्त्रयोगतः । ततश्चरुं समादाय गुरुराज्येन पूरिताम् ॥ ४३८
carusiddhau samastāśca kriyā hṛnmantrayogataḥ / tataścaruṃ samādāya gururājyena pūritām // 438
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रुचं स्रुवं वा कृत्वैव भुक्तिमुक्त्यनुसारतः । देवानामथ शक्तीनां यन्त्राणां तु त्रयं त्रयम् ॥ ४३९
srucaṃ sruvaṃ vā kṛtvaiva bhuktimuktyanusārataḥ / devānāmatha śaktīnāṃ yantrāṇāṃ tu trayaṃ trayam // 439
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तमं मातृसद्भावं क्रमादेकैकशः पठन् । स्वा इत्यमृतवर्णेन वह्नौ हुत्वाज्यशेषकम् ॥ ४४०
saptamaṃ mātṛsadbhāvaṃ kramādekaikaśaḥ paṭhan / svā ityamṛtavarṇena vahnau hutvājyaśeṣakam // 440
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरौ हेत्यग्निरूपेण जुहुयात्तत्पुनः पुनः । भोज्यभोजकचर्वग्न्योरित्थमेकानुसन्धितः ॥ ४४१
carau hetyagnirūpeṇa juhuyāttatpunaḥ punaḥ / bhojyabhojakacarvagnyoritthamekānusandhitaḥ // 441
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाहाप्रत्यवमर्शात्स्यात्समन्त्रादद्वयं परम् । एष संपातसंस्कारश्चरोर्भोक्ता ह्यधिष्ठितः ॥ ४४२
svāhāpratyavamarśātsyātsamantrādadvayaṃ param / eṣa saṃpātasaṃskāraścarorbhoktā hyadhiṣṭhitaḥ // 442
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोग्यस्य परमं सारं भोग्यं नर्नर्ति यत्नतः । सममेकानुसन्धानात्पाततो भोक्तृभोग्ययोः ॥ ४४३
bhogyasya paramaṃ sāraṃ bhogyaṃ narnarti yatnataḥ / samamekānusandhānātpātato bhoktṛbhogyayoḥ // 443
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यो न्यत्र च संपातात्संगमाच्चेत्थमुच्यते । स्थण्डिले कुभ्भकर्कर्योर्भागं भागं निवेदयेत् ॥ ४४४
anyo nyatra ca saṃpātātsaṃgamāccetthamucyate / sthaṇḍile kubhbhakarkaryorbhāgaṃ bhāgaṃ nivedayet // 444
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भागेनाग्नौ मन्त्रतृप्तिर्द्वयं शिष्यात्मनोरथ । इत्थं विहितकर्तव्यो विज्ञाप्येशं तदीरितः ॥ ४४५
bhāgenāgnau mantratṛptirdvayaṃ śiṣyātmanoratha / itthaṃ vihitakartavyo vijñāpyeśaṃ tadīritaḥ // 445
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिपातक्रमाच्छिष्यान्संस्कर्तुं निःसरेद्बहिः । तत्रैषां पञ्चगव्यं च चरुं दशनमार्जनम् ॥ ४४६
śaktipātakramācchiṣyānsaṃskartuṃ niḥsaredbahiḥ / tatraiṣāṃ pañcagavyaṃ ca caruṃ daśanamārjanam // 446
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पातः शुभः प्राचीसौम्यैशाप्योर्ध्वदिग्गतः । अशुभो न्यत्र तत्रास्त्रहोमो प्यष्टशतं भवेत् ॥ ४४७
tasya pātaḥ śubhaḥ prācīsaumyaiśāpyordhvadiggataḥ / aśubho nyatra tatrāstrahomo pyaṣṭaśataṃ bhavet // 447
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्रमन्त्रितसद्वस्त्रबद्धनेत्रानचञ्चलान् । अनन्यहृदयीभूतान्बलादित्थं निरोधतः ॥ ४४८
netramantritasadvastrabaddhanetrānacañcalān / ananyahṛdayībhūtānbalāditthaṃ nirodhataḥ // 448
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तारत्नादिकुसुमसंपूर्णाञ्जलिकान्गुरुः । प्रवेश्य स्थण्डिलोपाग्र उपवेश्यैव जानुभिः ॥ ४४९
muktāratnādikusumasaṃpūrṇāñjalikānguruḥ / praveśya sthaṇḍilopāgra upaveśyaiva jānubhiḥ // 449
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षेपयेदञ्जलिं तं तैः शिष्यैर्भावितात्मभिः । अञ्जलि पुनरापूर्य तेषां लाघवतः पटम् ॥ ४५०
prakṣepayedañjaliṃ taṃ taiḥ śiṣyairbhāvitātmabhiḥ / añjali punarāpūrya teṣāṃ lāghavataḥ paṭam // 450
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृशोर्निवारयेत्सो पि शिष्यो झटिति पश्यति । झटित्यालोकिते मान्त्रप्रभावोल्लासिते स्थले ॥ ४५१
dṛśornivārayetso pi śiṣyo jhaṭiti paśyati / jhaṭityālokite māntraprabhāvollāsite sthale // 451
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदावेशवशाच्छिष्यस्तन्मयत्वं प्रपद्यते । यथा हि रक्तहृदयस्तांस्तान्कान्तागुणान्स्वयम् ॥ ४५२
tadāveśavaśācchiṣyastanmayatvaṃ prapadyate / yathā hi raktahṛdayastāṃstānkāntāguṇānsvayam // 452
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यत्येवं शक्तिपातसंस्कृतो मन्त्रसन्निधिम् । चक्षुरादीन्द्रियाणां हि सहकारिणि तादृशे ॥ ४५३
paśyatyevaṃ śaktipātasaṃskṛto mantrasannidhim / cakṣurādīndriyāṇāṃ hi sahakāriṇi tādṛśe // 453
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यत्यन्तमदृष्टे प्रागपि जायेत योग्यता । कृतप्रज्ञा हि विन्यस्तमन्त्रं देहं जलं स्थलम् ॥ ४५४
satyatyantamadṛṣṭe prāgapi jāyeta yogyatā / kṛtaprajñā hi vinyastamantraṃ dehaṃ jalaṃ sthalam // 454
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिमादि च पश्यन्तो विदुः संनिध्यसंनिधी । न्यस्तमन्त्रांशुसुभगात्किंचिद्भूतादिमुद्रिताः ॥ ४५५
pratimādi ca paśyanto viduḥ saṃnidhyasaṃnidhī / nyastamantrāṃśusubhagātkiṃcidbhūtādimudritāḥ // 455
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रस्यन्तीवेति तत्तच्चिदक्षैस्तत्सहकारिभिः । ततः स दक्षिणे हस्ते दीप्तं सर्वाध्वपूरितम् ॥ ४५६
trasyantīveti tattaccidakṣaistatsahakāribhiḥ / tataḥ sa dakṣiṇe haste dīptaṃ sarvādhvapūritam // 456
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रचक्रं यजेद्वामपाणिना पाशदाहकम् । तं शिष्यस्य करं मूर्ध्नि देहन्यस्ताध्वसंततेः ॥ ४५७
mantracakraṃ yajedvāmapāṇinā pāśadāhakam / taṃ śiṣyasya karaṃ mūrdhni dehanyastādhvasaṃtateḥ // 457
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यस्येत्क्रमेण सर्वांङ्गं तेनैवास्य च संस्पृशेत् । उक्तं दीक्षोत्तरे चैतज्ज्वालासंपातशोभिना ॥ ४५८
nyasyetkrameṇa sarvāṃṅgaṃ tenaivāsya ca saṃspṛśet / uktaṃ dīkṣottare caitajjvālāsaṃpātaśobhinā // 458
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तेन शिवहस्तेन समयी स विधीयते । सायुज्यमीश्वरे तत्त्वे जीवतो धीतियोग्यता ॥ ४५९
dattena śivahastena samayī sa vidhīyate / sāyujyamīśvare tattve jīvato dhītiyogyatā // 459
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीदेव्याथामले तूक्तमष्टारान्तस्त्रिशूलके । चक्रे भैरवसन्नाभावघोराद्यष्टकारके ॥ ४६०
śrīdevyāthāmale tūktamaṣṭārāntastriśūlake / cakre bhairavasannābhāvaghorādyaṣṭakārake // 460
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्यापरे परानेमौ मध्यशूलपरापरे । ज्वालाकुले रुणे भ्राम्यन्मातृप्रणवभीषणे ॥ ४६१
bāhyāpare parānemau madhyaśūlaparāpare / jvālākule ruṇe bhrāmyanmātṛpraṇavabhīṣaṇe // 461
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्तिते तु बहिर्हस्ते संदृष्टे समयी भवेत् । पाशस्तोभाद्यस्तु सद्य उच्चिक्रमिषुरस्य तम् ॥ ४६२
cintite tu bahirhaste saṃdṛṣṭe samayī bhavet / pāśastobhādyastu sadya uccikramiṣurasya tam // 462
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणैर्वियोजकं मूर्ध्नि क्षिपेत्संपूज्य तद्बहिः । अनेन शिवहस्तेन समयी भवति स्फुटम् ॥ ४६३
prāṇairviyojakaṃ mūrdhni kṣipetsaṃpūjya tadbahiḥ / anena śivahastena samayī bhavati sphuṭam // 463
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैव भाविविधिवत्तत्त्वपाशवियोजने । पुत्रकत्वं स च परे तत्त्वे योज्यस्तु दैशिकैः ॥ ४६४
tasyaiva bhāvividhivattattvapāśaviyojane / putrakatvaṃ sa ca pare tattve yojyastu daiśikaiḥ // 464
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव मन्त्रजातिज्ञो जपहोमादितत्त्ववित् । निर्वाणकलशेनादौ तत ईश्वरसंज्ञिना ॥ ४६५
sa eva mantrajātijño japahomāditattvavit / nirvāṇakalaśenādau tata īśvarasaṃjñinā // 465
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिषिक्तः साधकः स्याद्भोगान्ते स्य परे लयः । एतैर्गुणैः समायुक्तो दीक्षितः शिवशासने ॥ ४६६
abhiṣiktaḥ sādhakaḥ syādbhogānte sya pare layaḥ / etairguṇaiḥ samāyukto dīkṣitaḥ śivaśāsane // 466
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुष्पात्संहिताभिज्ञस्तन्त्राष्टादशतत्परः । दशतन्त्रातिमार्गज्ञ आचार्यः स विधीयते ॥ ४६७
catuṣpātsaṃhitābhijñastantrāṣṭādaśatatparaḥ / daśatantrātimārgajña ācāryaḥ sa vidhīyate // 467
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिवीमादितः कृत्वा निर्वाणान्ते स्य योजनाम् । अभिषेकविधौ कुर्यादाचार्यस्य गुरूत्तमः ॥ ४६८
pṛthivīmāditaḥ kṛtvā nirvāṇānte sya yojanām / abhiṣekavidhau kuryādācāryasya gurūttamaḥ // 468
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैर्वाक्यैरिदं चोक्तं समयी राजपुत्रवत् । सर्वत्रैवाधिकारी स्यात्पुत्रकादिपदत्रये ॥ ४६९
etairvākyairidaṃ coktaṃ samayī rājaputravat / sarvatraivādhikārī syātputrakādipadatraye // 469
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रको दैशिकत्वे तु तुल्ययोजनिको भवेत् । अधिकारी स न पुनः साधने भिन्नयोजने ॥ ४७०
putrako daiśikatve tu tulyayojaniko bhavet / adhikārī sa na punaḥ sādhane bhinnayojane // 470
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्तन्त्रे समय्यादिक्रमादाप्तोत्तरक्रियः । आचार्यो न पुनर्बौद्धवैष्णवादिः कदाचन ॥ ४७१
etattantre samayyādikramādāptottarakriyaḥ / ācāryo na punarbauddhavaiṣṇavādiḥ kadācana // 471
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रसङ्गान्निर्णीतं प्रकृतं तु निरूप्यते । शिवहस्तविधिं कृत्वा तेन संप्लुष्टपाशकम् ॥ ४७२
evaṃ prasaṅgānnirṇītaṃ prakṛtaṃ tu nirūpyate / śivahastavidhiṃ kṛtvā tena saṃpluṣṭapāśakam // 472
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्यं विधाय विश्रान्तिपर्यन्तं ध्यानयोगतः । ततः कुम्भे स्त्रकलशे वह्नौ स्वात्मनि तं शिशुम् ॥ ४७३
śiṣyaṃ vidhāya viśrāntiparyantaṃ dhyānayogataḥ / tataḥ kumbhe strakalaśe vahnau svātmani taṃ śiśum // 473
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणामं कारयेत्पश्चाद्भूतमातृबलिं क्षिपेत् । ततः शंकरमभ्यर्च्य शय्यामस्त्राभिमन्त्रिताम् ॥ ४७४
praṇāmaṃ kārayetpaścādbhūtamātṛbaliṃ kṣipet / tataḥ śaṃkaramabhyarcya śayyāmastrābhimantritām // 474
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वास्यां शिष्यमारोप्य न्यस्तमन्त्रं विधाय च । शिष्यहृच्चक्रविश्रान्तिं कृत्वा तद्द्वादशान्तगः ॥ ४७५
kṛtvāsyāṃ śiṣyamāropya nyastamantraṃ vidhāya ca / śiṣyahṛccakraviśrāntiṃ kṛtvā taddvādaśāntagaḥ // 475
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेत्क्षीणकलाजालः स्वरद्वादशकोदयात् । ततः प्रवेशप्रचितकलाषोडशकोज्ज्वलः ॥ ४७६
bhavetkṣīṇakalājālaḥ svaradvādaśakodayāt / tataḥ praveśapracitakalāṣoḍaśakojjvalaḥ // 476
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपूर्णस्वात्मचिच्चन्द्रो विश्राम्येद्धृदये शिशोः । स्वयं व्युत्थानपर्यन्तं द्वादशान्तं ततो व्रजेत् ॥ ४७७
saṃpūrṇasvātmaciccandro viśrāmyeddhṛdaye śiśoḥ / svayaṃ vyutthānaparyantaṃ dvādaśāntaṃ tato vrajet // 477
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्विशेच्च हृच्चक्रमित्थं निद्राविधिक्रमः । आयातनिद्रः शिष्यो सौ निर्मलौ शशिभास्करौ ॥ ४७८
punarviśecca hṛccakramitthaṃ nidrāvidhikramaḥ / āyātanidraḥ śiṣyo sau nirmalau śaśibhāskarau // 478
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृच्चक्रे प्रतिसंधत्ते बलात्पूर्णकृशात्मकौ । हठनिर्मलचन्द्रार्कप्रकाशः सत्यमीक्षते ॥ ४७९
hṛccakre pratisaṃdhatte balātpūrṇakṛśātmakau / haṭhanirmalacandrārkaprakāśaḥ satyamīkṣate // 479
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नं भाविशुभान्यत्वस्फुटीभावनकोविदम् । उक्तं च पूर्णां च कृशां ध्यात्वा द्वादशगोचरे ॥ ४८०
svapnaṃ bhāviśubhānyatvasphuṭībhāvanakovidam / uktaṃ ca pūrṇāṃ ca kṛśāṃ dhyātvā dvādaśagocare // 480
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.