कृत्वा सुखोष्णं संस्कृत्य पश्चाच्छाखादिभिर्यजेत् । अत्युष्णादिनिवेदने असह्योष्णं महोष्णं वा पक्वपात्रगमैव वा
kṛtvā sukhoṣṇaṃ saṃskṛtya paścācchākhādibhiryajet / atyuṣṇādinivedane asahyoṣṇaṃ mahoṣṇaṃ vā pakvapātragamaiva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवेदनप्रकसः तस्मादन्नं समुद्धृत्य पृथक्पात्रे निधाय च
nivedanaprakasaḥ tasmādannaṃ samuddhṛtya pṛthakpātre nidhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा यत्नात्सुखोष्णं च राशि कृत्वाभिघार्य च । अतिशुद्धमतिश्रेष्ठं राजयोग्यं सुशोभनम्
kṛtvā yatnātsukhoṣṇaṃ ca rāśi kṛtvābhighārya ca / atiśuddhamatiśreṣṭhaṃ rājayogyaṃ suśobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकभक्ष्यफलोपेतं देवाय विनिवेदयेत् । तदन्नमपि यत्नेन पश्चाद्दद्यात्समाहितः
śākabhakṣyaphalopetaṃ devāya vinivedayet / tadannamapi yatnena paścāddadyātsamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रोक्ष्यापरिषिच्यैवम् अप्राणाहुतिपूर्वकम् । उच्छिष्टमप्यकृत्वैव यत्नाद्दद्यात्स्वयं शुचिः
aprokṣyāpariṣicyaivam aprāṇāhutipūrvakam / ucchiṣṭamapyakṛtvaiva yatnāddadyātsvayaṃ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वीकारप्रकारः निवेदितानि वस्तूनि न दन्तैः परिघट्टयेत् । न खण्डयेच्छब्दयेच्च किं तु तूष्णीं तदम्बुवत्
svīkāraprakāraḥ niveditāni vastūni na dantaiḥ parighaṭṭayet / na khaṇḍayecchabdayecca kiṃ tu tūṣṇīṃ tadambuvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसवत्फलवद्यत्नात् प्राशयेच्च न शब्दयेत् । कण्ठतो वापि यत्नेन काष्ठभूतफलान्यपि
rasavatphalavadyatnāt prāśayecca na śabdayet / kaṇṭhato vāpi yatnena kāṣṭhabhūtaphalānyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्भकेभ्यो दद्यात् प्रदद्यादर्भकेभ्यो वै न स्वीकुर्यात्स्वयं यदि । स्वीकुर्यात्तु तदा नक्तम् उपविष्टः शुचिस्थले
arbhakebhyo dadyāt pradadyādarbhakebhyo vai na svīkuryātsvayaṃ yadi / svīkuryāttu tadā naktam upaviṣṭaḥ śucisthale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दानजनयन्नेव तामुदन्तादिभिर्ह्यदन् । गुहस्थस्य रात्रावुष्णोदकस्नानम् गृही न रात्रौ स्नायीत यदि स्नायीत वारिणा
śabdānajanayanneva tāmudantādibhirhyadan / guhasthasya rātrāvuṣṇodakasnānam gṛhī na rātrau snāyīta yadi snāyīta vāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णेन भवने विप्रसाक्षितो वह्निसाक्षितः । उष्णेन शक्तो न स्नायाद् अशक्तश्चेत्तदाचरेत्
uṣṇena bhavane viprasākṣito vahnisākṣitaḥ / uṣṇena śakto na snāyād aśaktaścettadācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यङ्गम् अभ्यक्तश्च तथा स्नायाच् छरीरारोग्यहेतवे । तत्स्नानं कथितं सद्भिर् न नित्यं तेन नाचरेत्
abhyaṅgam abhyaktaśca tathā snāyāc charīrārogyahetave / tatsnānaṃ kathitaṃ sadbhir na nityaṃ tena nācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्म नैमित्तिकं तस्माद् देवानामपि नार्चनम् । यावन्नित्यादिकर्मौघं निर्वत्यैव विधानतः
karma naimittikaṃ tasmād devānāmapi nārcanam / yāvannityādikarmaughaṃ nirvatyaiva vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चादभ्यञ्जनस्नानं न चेत्काले तु मध्यमे । मध्याह्ने संगवे वापि स्नानं कृत्वा तु तादृशम्
paścādabhyañjanasnānaṃ na cetkāle tu madhyame / madhyāhne saṃgave vāpi snānaṃ kṛtvā tu tādṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माध्याह्निकस्नानम् माध्यंदिनस्य कृत्यस्य पुनःस्नानं यथाविधि । कृत्वा तत्प्रारभेत्कर्म तेनैतत्कर्म नाचरेत्
mādhyāhnikasnānam mādhyaṃdinasya kṛtyasya punaḥsnānaṃ yathāvidhi / kṛtvā tatprārabhetkarma tenaitatkarma nācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलापकर्षणार्थाय तद्धि स्नानं प्रकीर्तितम् । क्षुरस्नानम् एवमेव क्षुरस्नानं कर्मायोग्यं प्रचक्षते
malāpakarṣaṇārthāya taddhi snānaṃ prakīrtitam / kṣurasnānam evameva kṣurasnānaṃ karmāyogyaṃ pracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुरस्नानात्परं यस्तु पुनः स्नानान्तरं विना । करोति वैदिकं कर्म न तत्फलमवाप्नुयात्
kṣurasnānātparaṃ yastu punaḥ snānāntaraṃ vinā / karoti vaidikaṃ karma na tatphalamavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातःसायंपर्वादिष्वभ्यञ्जनस्नानम् नाभ्यञ्जनं प्रकुर्वीत प्रातःसायं न पर्वसु
prātaḥsāyaṃparvādiṣvabhyañjanasnānam nābhyañjanaṃ prakurvīta prātaḥsāyaṃ na parvasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहणे श्राद्धकालेषु व्रतेषु निखिलेष्वपि । पुण्यवैदिकदीक्षासु न नक्तं क्षेत्रतीर्थयोः
grahaṇe śrāddhakāleṣu vrateṣu nikhileṣvapi / puṇyavaidikadīkṣāsu na naktaṃ kṣetratīrthayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्त्वा भुक्त्वा रुदित्वा वा दूरं गत्वा पिपासितः । अतिक्षुधातुरो रोगी न कुर्वीत कथंचन
suptvā bhuktvā ruditvā vā dūraṃ gatvā pipāsitaḥ / atikṣudhāturo rogī na kurvīta kathaṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृत्वा नित्यकर्माणि छर्दयित्वातिताडितः । शप्तः शपित्वा व्याजेन घातयित्वा नरान् परान्
akṛtvā nityakarmāṇi chardayitvātitāḍitaḥ / śaptaḥ śapitvā vyājena ghātayitvā narān parān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृत्वा धनानि दीनानां न कुर्यात्तत्तु सर्वदा । स्वजनान् प्रेषयित्वा च न्यक्कृत्य गुरुबान्धवान्
hṛtvā dhanāni dīnānāṃ na kuryāttattu sarvadā / svajanān preṣayitvā ca nyakkṛtya gurubāndhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदवश्यककृत्येषु कर्तव्यत्वेन शास्त्रतः । महत्सूपस्थितेष्वेव तान्यकृत्वैव मौर्ख्यतः
tadavaśyakakṛtyeṣu kartavyatvena śāstrataḥ / mahatsūpasthiteṣveva tānyakṛtvaiva maurkhyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कुर्यादेव सहसा विग्रहोद्वर्तनं द्विजः । अभ्यञ्जनस्नानं सोदकुम्भनान्दीश्राद्धयोः सोदकुम्भश्राद्धमात्रं कृत्वाभ्यञ्जनतः परम्
na kuryādeva sahasā vigrahodvartanaṃ dvijaḥ / abhyañjanasnānaṃ sodakumbhanāndīśrāddhayoḥ sodakumbhaśrāddhamātraṃ kṛtvābhyañjanataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यादेवेति हारीतो नैवानेनेति वै मनुः । स्नातस्नानेन कुर्वीत न श्राद्धानि कदाचन
kuryādeveti hārīto naivāneneti vai manuḥ / snātasnānena kurvīta na śrāddhāni kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्दिं ताभ्यां प्रकुर्वीतानुकल्पेनैव तत्स्मृतम् । स्नानमभ्यञ्जनं स्नानम् अशक्तस्य कदाचन
nāndiṃ tābhyāṃ prakurvītānukalpenaiva tatsmṛtam / snānamabhyañjanaṃ snānam aśaktasya kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोदकुम्भस्य नान्द्याश्च कर्तुः संपद्यते किल । क्रोशस्थितनदीस्नानाच्छ्राद्धम् क्रोशस्थितनदीस्नानान् न पित्रोः श्राद्धमाचरेत्
sodakumbhasya nāndyāśca kartuḥ saṃpadyate kila / krośasthitanadīsnānācchrāddham krośasthitanadīsnānān na pitroḥ śrāddhamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादवभृथाच्चापि शावाद्वार्षावगाहतः । तदङ्गस्नानतः सद्यः श्राद्धाख्यं कर्म तच्चरेत्
mahādavabhṛthāccāpi śāvādvārṣāvagāhataḥ / tadaṅgasnānataḥ sadyaḥ śrāddhākhyaṃ karma taccaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संकल्पः कर्ममात्रस्य सर्वत्र प्राणानायम्य मन्त्रतः । करिष्य इति वागुक्तिरूपं संकल्पमाचरेत्
saṃkalpaḥ karmamātrasya sarvatra prāṇānāyamya mantrataḥ / kariṣya iti vāguktirūpaṃ saṃkalpamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न संकल्पं विना कर्म नित्यकाम्यादिकं चरेत् । स मानसः स्यात्संकल्पः कर्तव्यो वाचिकः परः
na saṃkalpaṃ vinā karma nityakāmyādikaṃ caret / sa mānasaḥ syātsaṃkalpaḥ kartavyo vācikaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य इत्येतद्वाक्येन तथा प्राह श्रुतिः शिवा । देशः कालश्च संकल्पे वक्तव्यौ तत्र चेत्पुनः
yasya ityetadvākyena tathā prāha śrutiḥ śivā / deśaḥ kālaśca saṃkalpe vaktavyau tatra cetpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिथिः काल इति प्रोक्तो व्यत्यासे तस्य कर्म तत् । नष्टमेव भवेत्सद्यस् तस्मात्तत्तु पुनश्चरेत्
tithiḥ kāla iti prokto vyatyāse tasya karma tat / naṣṭameva bhavetsadyas tasmāttattu punaścaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृश्राद्धव्यत्यासे पुनश्चरेत् एकस्मिन्नेव दिवसे पित्रोः श्राद्धमुपस्थितम् । तत्क्रमेणैव कर्तव्यं व्यत्यासे तु पुनश्चरेत्
pitṛśrāddhavyatyāse punaścaret ekasminneva divase pitroḥ śrāddhamupasthitam / tatkrameṇaiva kartavyaṃ vyatyāse tu punaścaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शून्यतिथिकृतं पुनश्चरेत् तथा शून्यतिथौ यत्नात् कृतं चापि पुनश्चरेत्
śūnyatithikṛtaṃ punaścaret tathā śūnyatithau yatnāt kṛtaṃ cāpi punaścaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतकान्ते शून्यतिथिदोषो ऽयं श्राद्धकर्मणः । कदाचिन्न भवत्येव तस्मात्तत्रैव तच्चरेत्
sūtakānte śūnyatithidoṣo 'yaṃ śrāddhakarmaṇaḥ / kadācinna bhavatyeva tasmāttatraiva taccaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृश्राद्धात्परं कारुण्यश्राद्धम् पितुः श्राद्धात्परं श्राद्धं कारुण्यानां समाचरेत् । तदन्यथाकृतं तच्चेत् परेद्युस्तत्पुनश्चरेत्
pitṛśrāddhātparaṃ kāruṇyaśrāddham pituḥ śrāddhātparaṃ śrāddhaṃ kāruṇyānāṃ samācaret / tadanyathākṛtaṃ taccet paredyustatpunaścaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमित्तग्रहणश्राद्धं कृत्वान्नेनापि तद्दिनम् । भूयः सम्यक् प्रकुर्वीत भिस्सयैव न चान्यथा
nimittagrahaṇaśrāddhaṃ kṛtvānnenāpi taddinam / bhūyaḥ samyak prakurvīta bhissayaiva na cānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातृपितृश्राद्धमेकदिने ऽन्नेन पित्रोर्मृताहं सततम् अपि कृच्छ्रगतो नरः । अन्नेनैव प्रकुर्वीत नामाद्येन कदाचन
mātṛpitṛśrāddhamekadine 'nnena pitrormṛtāhaṃ satatam api kṛcchragato naraḥ / annenaiva prakurvīta nāmādyena kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहणादिषु शक्तश्चेद् भिस्सया तानि चाचरेत् । न चेदामादिना शुद्धस् तद्धर्मैरखिलैर्वृतः
grahaṇādiṣu śaktaśced bhissayā tāni cācaret / na cedāmādinā śuddhas taddharmairakhilairvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहे मुहूर्तद्वितये गते ऽन्नश्राद्धमाचरेत् । अपि शक्तो ऽपि तन्न्यूने तादृक् छ्राद्धं न चाचरेत्
grahe muhūrtadvitaye gate 'nnaśrāddhamācaret / api śakto 'pi tannyūne tādṛk chrāddhaṃ na cācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चाक्रिकश्राद्धम् चाक्रिकं ग्रहणं मुख्यम् आयनं तदमुख्यकम् । पुष्पवन्मण्डलसममध्यभागप्रपीडितम्
cākrikaśrāddham cākrikaṃ grahaṇaṃ mukhyam āyanaṃ tadamukhyakam / puṣpavanmaṇḍalasamamadhyabhāgaprapīḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्नीललक्ष्मपृथुलं वर्तुलं तत्त्रियामगम् । तच्चाक्रिकमिति प्रोक्तं ग्रहणं पितृतृप्तिदम्
yannīlalakṣmapṛthulaṃ vartulaṃ tattriyāmagam / taccākrikamiti proktaṃ grahaṇaṃ pitṛtṛptidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्च पञ्चशताब्दानाम् एकदा वै भविष्यति । ग्रहणं भोजननिषेधः, बृद्धबालातुराणां न ग्रहस्य चाक्रिकस्यास्य पूर्वं यामत्रयं नरैः
tacca pañcaśatābdānām ekadā vai bhaviṣyati / grahaṇaṃ bhojananiṣedhaḥ, bṛddhabālāturāṇāṃ na grahasya cākrikasyāsya pūrvaṃ yāmatrayaṃ naraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनं नैव कर्तव्यं बृद्धबालातुरान्विना । अपराह्ने न मध्याह्ने मध्याह्ने न तु संगवे
bhojanaṃ naiva kartavyaṃ bṛddhabālāturānvinā / aparāhne na madhyāhne madhyāhne na tu saṃgave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संगवे तु न तु प्रातः पृथुकानां तु केवलम् । स्तन्यपाने न दोषो ऽस्ति तत्काले केवले ऽपि वा
saṃgave tu na tu prātaḥ pṛthukānāṃ tu kevalam / stanyapāne na doṣo 'sti tatkāle kevale 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवाग्वाः पयसो वापि पानीयस्याशरत्समम् । नियमो ऽयं प्रकथितो न तदूर्ध्वं तु तच्चरेत्
yavāgvāḥ payaso vāpi pānīyasyāśaratsamam / niyamo 'yaṃ prakathito na tadūrdhvaṃ tu taccaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयनग्रहणे मुख्ये पौनःपुन्यगते सकृत् । कोणैकदेशसंस्पृष्टे तन्न्यूनसमयस्थिते
ayanagrahaṇe mukhye paunaḥpunyagate sakṛt / koṇaikadeśasaṃspṛṣṭe tannyūnasamayasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यामद्वयं सार्धयामद्वयं यामत्रयं तथा । सार्धयामत्रयं यामचतुष्टयमिति क्रमात्
yāmadvayaṃ sārdhayāmadvayaṃ yāmatrayaṃ tathā / sārdhayāmatrayaṃ yāmacatuṣṭayamiti kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिकारप्रभेदेन भोजनस्य निरूपणम् । यदेतत्तस्य सर्वस्य प्रवदामि विनिर्णयम्
adhikāraprabhedena bhojanasya nirūpaṇam / yadetattasya sarvasya pravadāmi vinirṇayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्थितं पुनर्वच्मि यामतः सार्धयामतः
evaṃ sthitaṃ punarvacmi yāmataḥ sārdhayāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णशक्तिमतो नुश्चेत् तत्काले क्षुद्भवेद्यदि । न दोषः कथितः सद्भिः कदाचिद्दैवयोगतः
jīrṇaśaktimato nuścet tatkāle kṣudbhavedyadi / na doṣaḥ kathitaḥ sadbhiḥ kadāciddaivayogataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजीर्णः स्यात्तदा दोषः सुमहान् प्रभवेदपि । तस्माद्यामद्वयं सर्वैर् भुक्तिस्त्याज्या विचक्षणैः
ajīrṇaḥ syāttadā doṣaḥ sumahān prabhavedapi / tasmādyāmadvayaṃ sarvair bhuktistyājyā vicakṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यन्तातुरादीनाम् विशेषः को ऽपि भूयश्च प्रोच्यते सुमहान् परः । रोगिणो ऽप्यतिमात्रस्य चौषधातिक्षुदश्नतः
atyantāturādīnām viśeṣaḥ ko 'pi bhūyaśca procyate sumahān paraḥ / rogiṇo 'pyatimātrasya cauṣadhātikṣudaśnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रूरग्रहातितप्तस्य पिशाचावेशिनस्तथा । वश्याकर्षणविद्वेषस्तम्भनोच्चाटनादिभिः
krūragrahātitaptasya piśācāveśinastathā / vaśyākarṣaṇavidveṣastambhanoccāṭanādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीडितस्य विशेषेण मूर्छितस्यातिताडनैः । तत्कालभक्षणमपि न दुष्यति कदाचन
pīḍitasya viśeṣeṇa mūrchitasyātitāḍanaiḥ / tatkālabhakṣaṇamapi na duṣyati kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्युत्क्रान्तिप्रवृत्तस्य चिरत्यक्तान्धसस्तथा । अप्राशनोत्पन्नमृतिसंशयस्य विशेषतः
atyutkrāntipravṛttasya ciratyaktāndhasastathā / aprāśanotpannamṛtisaṃśayasya viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कालभक्षणावृत्तिर् न दोषाय भवेदयम् । सर्वेषामपि वर्णानां सर्वाश्रमनिवासिनाम्
tatkālabhakṣaṇāvṛttir na doṣāya bhavedayam / sarveṣāmapi varṇānāṃ sarvāśramanivāsinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुख्यो साधारणो धर्मस् तत्कालाजीर्णशून्यता । यामत्रयादिकाः कालास् तत्र तत्र प्रचोदिताः
mukhyo sādhāraṇo dharmas tatkālājīrṇaśūnyatā / yāmatrayādikāḥ kālās tatra tatra pracoditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रस्तास्तके सकामिनिष्कामिनोः सोमं ग्रस्तास्तगं सूर्यम् अपि वा शास्त्रदृष्टितः
grastāstake sakāminiṣkāminoḥ somaṃ grastāstagaṃ sūryam api vā śāstradṛṣṭitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तं ज्ञात्वा ततः स्नात्वा निष्कामो भोजनं चरेत् । शुभ्रांशुचण्डांशुलोककामी चेन्न तु भोजनम्
muktaṃ jñātvā tataḥ snātvā niṣkāmo bhojanaṃ caret / śubhrāṃśucaṇḍāṃśulokakāmī cenna tu bhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरेदेव न संदेहस् तल्लोकाकामिनः परम् । दोषाय भोजनत्याग एवमाह प्रजापतिः
caredeva na saṃdehas tallokākāminaḥ param / doṣāya bhojanatyāga evamāha prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निहोत्रम् विहितस्य परित्यागाद् अग्निहोत्रस्वरूपिणः । पीतमातृस्तनरसो जनकाशौचमोचने
agnihotram vihitasya parityāgād agnihotrasvarūpiṇaḥ / pītamātṛstanaraso janakāśaucamocane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहिष्णुर्न भवेत्तस्मात् तत्पूर्वं तत्समाचरेत् । दत्तपुत्रः आरान्न्यक् सोदरसुतस् तर्णकः कर्मवर्जितः
sahiṣṇurna bhavettasmāt tatpūrvaṃ tatsamācaret / dattaputraḥ ārānnyak sodarasutas tarṇakaḥ karmavarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतकर्मत्रयकृतो यो दत्तः प्रवरः स्मृतः । मातापितृभ्यां दानं ग्रहणं च दद्यातां दम्पती पुत्रं गृह्णीयातां च दम्पती
kṛtakarmatrayakṛto yo dattaḥ pravaraḥ smṛtaḥ / mātāpitṛbhyāṃ dānaṃ grahaṇaṃ ca dadyātāṃ dampatī putraṃ gṛhṇīyātāṃ ca dampatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोरेवाधिकारो ऽयं तद्दाने तत्प्रतिग्रहे । ब्राह्मणानां सपिण्डेषु कर्तव्यः पुत्रसंग्रहः
tayorevādhikāro 'yaṃ taddāne tatpratigrahe / brāhmaṇānāṃ sapiṇḍeṣu kartavyaḥ putrasaṃgrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सगोत्रेष्वथवा कार्यो ह्य् अन्यत्र तु न कारयेत् । असंस्कृतो दत्तसूनुः पितुश्चाप्यकृतक्रियः
sagotreṣvathavā kāryo hy anyatra tu na kārayet / asaṃskṛto dattasūnuḥ pituścāpyakṛtakriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातकर्मादिना तस्य पुत्रत्वं नान्यथा मतम्
jātakarmādinā tasya putratvaṃ nānyathā matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौञ्ज्यन्तेनातिहर्षेण सर्वमत्या समन्त्रतः । पुत्रो ज्ञातिमतो दत्तः कृतसर्वपितृक्रियः
mauñjyantenātiharṣeṇa sarvamatyā samantrataḥ / putro jñātimato dattaḥ kṛtasarvapitṛkriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि स्वयं तदा सर्वां तद्वृत्तिं लभते पराम् । सर्वस्य प्रतिमन्त्रस्य पितृहेतुप्रपाठनात्
yadi svayaṃ tadā sarvāṃ tadvṛttiṃ labhate parām / sarvasya pratimantrasya pitṛhetuprapāṭhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तस्य तद्भूलाभः स्यात् तत्पूर्वं सा न सिध्यति । हिरण्यकक्ष्यामन्त्राणां पठनात्तत्त्रयं पुनः
dattasya tadbhūlābhaḥ syāt tatpūrvaṃ sā na sidhyati / hiraṇyakakṣyāmantrāṇāṃ paṭhanāttattrayaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदूरीकृत्य तज्ज्ञातीन् अवशादेति चाखिलम् । दत्तसूनुः पित्रान्येन संस्कृतो यदि तद्वृतः
pradūrīkṛtya tajjñātīn avaśādeti cākhilam / dattasūnuḥ pitrānyena saṃskṛto yadi tadvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तु तद्धनं सर्वं ज्ञातिसाधारणं भवेत् । स्वयमेव पितुर्दत्तः कर्म कुर्यात्प्रयत्नतः
tadā tu taddhanaṃ sarvaṃ jñātisādhāraṇaṃ bhavet / svayameva piturdattaḥ karma kuryātprayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्धनं तु न चेत्सद्यस् तज्ज्ञातिगतमेव वै । दत्तो ऽयमसगोत्रश्चेत् सदा दुर्बल एव वै
taddhanaṃ tu na cetsadyas tajjñātigatameva vai / datto 'yamasagotraścet sadā durbala eva vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेदेव न संदेहः शास्त्रे ऽमुत्र परत्र च । यदि जामी तत्र भवेत् तन्मुखं नावलोकयेत्
bhavedeva na saṃdehaḥ śāstre 'mutra paratra ca / yadi jāmī tatra bhavet tanmukhaṃ nāvalokayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यं पुत्रसंग्रहः कर्तव्यः यथाकथंचित्पुत्रस्य संग्रहः कार्य एव वै । दौर्बल्ये स्वस्य संजाते धर्मज्ञेन महात्मना
avaśyaṃ putrasaṃgrahaḥ kartavyaḥ yathākathaṃcitputrasya saṃgrahaḥ kārya eva vai / daurbalye svasya saṃjāte dharmajñena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि प्रमाणं जन्तूनाम् उत्तरक्षणजीवने
na hi pramāṇaṃ jantūnām uttarakṣaṇajīvane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादात्महितं नित्यं चिन्तयन्नेव तच्चरेत् । अपुत्रस्य लोको नास्ति नापुत्रस्य तु लोको ऽस्ति पुत्रिणस्तु त्रिविष्टपम्
tasmādātmahitaṃ nityaṃ cintayanneva taccaret / aputrasya loko nāsti nāputrasya tu loko 'sti putriṇastu triviṣṭapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मलोकादयो लोकाः स्वाधीना एव सर्वदा । पुत्रवानग्निमान् पुत्रवानग्निमान्नित्यं पुत्रवान् श्रोत्रियः स्मृतः
brahmalokādayo lokāḥ svādhīnā eva sarvadā / putravānagnimān putravānagnimānnityaṃ putravān śrotriyaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्री साक्षाद्ब्रह्मविच्च पुत्रवानेव भाग्यवान् । ये ये धर्माः स्वेन ते ते पुत्रेणैतेन तत्क्षणात्
putrī sākṣādbrahmavicca putravāneva bhāgyavān / ye ye dharmāḥ svena te te putreṇaitena tatkṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपादिता भविष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा । न पुत्रवानपत्नीकः किं तु सो ऽयमपुत्रवान्
saṃpāditā bhaviṣyanti nātra kāryā vicāraṇā / na putravānapatnīkaḥ kiṃ tu so 'yamaputravān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनग्निको न पुत्री स्याद् अपुत्रो ऽनग्निमान् स्मृतः । पुत्रेण स्थावरं दानं फलवद्दानमेव च
anagniko na putrī syād aputro 'nagnimān smṛtaḥ / putreṇa sthāvaraṃ dānaṃ phalavaddānameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यल्लोके महत्सर्वैर् दुर्लभं पुत्रिणी चरेत् । पुत्रयत्रं सदा कुर्याद् वैदिकं लौकिकं शुभम्
yadyalloke mahatsarvair durlabhaṃ putriṇī caret / putrayatraṃ sadā kuryād vaidikaṃ laukikaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादृतुमतीं भार्यां सदा स्वस्थो न लङ्घयेत् । लङ्घयेद्यदि तां मूढो भ्रूणहत्यामवाप्नुयात्
tasmādṛtumatīṃ bhāryāṃ sadā svastho na laṅghayet / laṅghayedyadi tāṃ mūḍho bhrūṇahatyāmavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतुस्नातदिने सो ऽयं युवा श्रोत्रिय एव वा । न कव्याय भवेदेव पुत्रवान् यदि तद्भवेत्
ṛtusnātadine so 'yaṃ yuvā śrotriya eva vā / na kavyāya bhavedeva putravān yadi tadbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातमात्रे पुत्रमुखवीक्षणम् पुत्रेण जातमात्रेण ऋणान्मुक्तो भवेदयम् । तस्मात्पुत्रस्य जातस्य पश्येत्सद्यो मुखं पुमान्
jātamātre putramukhavīkṣaṇam putreṇa jātamātreṇa ṛṇānmukto bhavedayam / tasmātputrasya jātasya paśyetsadyo mukhaṃ pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पश्यतस्तल्लपनम् ऋणान्मुक्तिर्न जायते । येन केन प्रकारेण तस्मात्कुर्वीत मानवः
na paśyatastallapanam ṛṇānmuktirna jāyate / yena kena prakāreṇa tasmātkurvīta mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रसंपादनं धीमान् दुर्बलश्चेद्विशेषतः । वृत्तिदत्तादयः वृत्तिदत्तं कल्पयेद्वा मौञ्जीदत्तमथापि वा
putrasaṃpādanaṃ dhīmān durbalaścedviśeṣataḥ / vṛttidattādayaḥ vṛttidattaṃ kalpayedvā mauñjīdattamathāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवाहदत्तमथवा यज्ञदत्तं न चेत्परम् । वृत्तिदत्तः कुलान्यष्टौ मौञ्जीदत्तस्तु षोडश
vivāhadattamathavā yajñadattaṃ na cetparam / vṛttidattaḥ kulānyaṣṭau mauñjīdattastu ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवाहदत्तो द्वात्रिंशद्यज्ञदत्तस्तरिष्यति । चतुःषष्टिकुलान्यस्य लीलया सद्य एव वै
vivāhadatto dvātriṃśadyajñadattastariṣyati / catuḥṣaṣṭikulānyasya līlayā sadya eva vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपुत्रदत्तवृत्या यः प्राणवृत्तिं चरत्यलम् । वृत्तिदत्त इति ख्यातस् तनयः पुण्यलोककृत्
aputradattavṛtyā yaḥ prāṇavṛttiṃ caratyalam / vṛttidatta iti khyātas tanayaḥ puṇyalokakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनतो यस्य यो लोके ह्य् उपनीतो भवेदहो । स मौञ्जिदत्त इत्याख्यस् तनयस्तु ततो ऽधिकः
dhanato yasya yo loke hy upanīto bhavedaho / sa mauñjidatta ityākhyas tanayastu tato 'dhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेव भवेदन्यस् तनयः परलोकदः । विवाहदत्तसंज्ञः स्यात् ततो ऽपि द्विगुणः परः
evameva bhavedanyas tanayaḥ paralokadaḥ / vivāhadattasaṃjñaḥ syāt tato 'pi dviguṇaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽधिको यज्ञदत्तस् तनयः पितृवल्लभः । त एते तनयाः सर्वे तत्तत्कर्मैकपूर्तये
tato 'dhiko yajñadattas tanayaḥ pitṛvallabhaḥ / ta ete tanayāḥ sarve tattatkarmaikapūrtaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतेन धनदानेन भवन्ति किल नान्यथा । तस्मात्सन्तः किलैतेषां कर्मणामेकतो धनम्
kṛtena dhanadānena bhavanti kila nānyathā / tasmātsantaḥ kilaiteṣāṃ karmaṇāmekato dhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न गृह्णन्ति महात्मानो परलोकदिदृक्षवः । कणशः कणशः सद्भ्यः प्रतिगृह्य ततस्ततः
na gṛhṇanti mahātmāno paralokadidṛkṣavaḥ / kaṇaśaḥ kaṇaśaḥ sadbhyaḥ pratigṛhya tatastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शनैः शनैश्च कालेन महता तानि चाचरेत् । एवं कृतेषु तेष्वेषु महत्सु किल कर्मसु
śanaiḥ śanaiśca kālena mahatā tāni cācaret / evaṃ kṛteṣu teṣveṣu mahatsu kila karmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैकस्य तनयास्ते स्युस् तस्मात्तेषु तथाचरेत् । अन्येषु सुतग्रहणम् दुर्लभे तु सगोत्रेषु सपिण्डेषु सुते यदि
naikasya tanayāste syus tasmātteṣu tathācaret / anyeṣu sutagrahaṇam durlabhe tu sagotreṣu sapiṇḍeṣu sute yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतं बन्धुषु वान्येषु गृह्णीयादन्यजातिषु । सवर्णेषु ग्रहणम् सवर्णेष्वेव कुर्वीत नासवर्णेषु तद्ग्रहम्
sutaṃ bandhuṣu vānyeṣu gṛhṇīyādanyajātiṣu / savarṇeṣu grahaṇam savarṇeṣveva kurvīta nāsavarṇeṣu tadgraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असवर्णेषु तत्कुर्वन् सद्यः पतति वर्णतः । असगोत्रस्वीकृतौ गृहीत असगोत्रश्चेत् तनयः पुरुषत्रयम्
asavarṇeṣu tatkurvan sadyaḥ patati varṇataḥ / asagotrasvīkṛtau gṛhīta asagotraścet tanayaḥ puruṣatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतार्थतां प्रापयति तत्कुलं तदनन्तरम् । संकीर्णमवशाद्याति यत्नतश्चेत्तरिष्यति
kṛtārthatāṃ prāpayati tatkulaṃ tadanantaram / saṃkīrṇamavaśādyāti yatnataścettariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असगोत्रस्तु न ग्राह्यो गृहीतुः स्यात्स एव हि । दत्तो रिक्थमवाप्नोति सन्ततिर्दातुरेव हि
asagotrastu na grāhyo gṛhītuḥ syātsa eva hi / datto rikthamavāpnoti santatirdātureva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्दत्तसुतः स्वस्वतनयानुद्भवान् ततः । जनकस्यैव गोत्रे तान् मौञ्ज्यां मन्त्रैः प्रवेशयेत्
tasmāddattasutaḥ svasvatanayānudbhavān tataḥ / janakasyaiva gotre tān mauñjyāṃ mantraiḥ praveśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि दत्तस्वतनयान् स्वगोत्रे न प्रवेशयेत् । दत्तजो वाथ तज्जो वा तद्गोत्रद्वयजास्तु ते
yadi dattasvatanayān svagotre na praveśayet / dattajo vātha tajjo vā tadgotradvayajāstu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवाहे गोत्रद्वयत्यागः एवं सत्यत्र जनने जातानां पाणिपीडने । समागते तदा सम्यग् यत्नाद्गोत्रद्वयं त्यजेत्
vivāhe gotradvayatyāgaḥ evaṃ satyatra janane jātānāṃ pāṇipīḍane / samāgate tadā samyag yatnādgotradvayaṃ tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्गोत्रद्वययुक्त्यर्थज्ञानाय किल तत्परम् । तज्जातानां विवाहस्य तदार्षद्वयमाचरेत्
tadgotradvayayuktyarthajñānāya kila tatparam / tajjātānāṃ vivāhasya tadārṣadvayamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिवन्दनादौ द्विगोत्रत्वम् नित्याभिवन्दने सन्ध्यावन्दने काम्यवन्दने । कृत्स्नार्षेयं त्वेकगोत्रे परस्मिन्नपि गोत्रके
abhivandanādau dvigotratvam nityābhivandane sandhyāvandane kāmyavandane / kṛtsnārṣeyaṃ tvekagotre parasminnapi gotrake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वीकृत्यार्षद्वयं तेन योजयित्वा ततः परम् । एकमेव वदेद्गोत्रम् एकद्वित्र्यार्षकं तथा
svīkṛtyārṣadvayaṃ tena yojayitvā tataḥ param / ekameva vadedgotram ekadvitryārṣakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चसप्तार्षकं वैतन् नवैकादशकार्षकम् । गोत्रमेकं भवेदेवं त्रयोदशकमार्षकम्
pañcasaptārṣakaṃ vaitan navaikādaśakārṣakam / gotramekaṃ bhavedevaṃ trayodaśakamārṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पञ्चदशार्षं च गोत्रं तत्प्रभवेदपि । एवं जातानि गोत्राणि दत्तावृत्त्युद्भवानि वै
evaṃ pañcadaśārṣaṃ ca gotraṃ tatprabhavedapi / evaṃ jātāni gotrāṇi dattāvṛttyudbhavāni vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तन्ते भूतले तस्माद् गोत्रिणस्तान्विचार्य च । पृष्ट्वा तत्संशयस्त्याज्य एतावन्त्येव भूतले
vartante bhūtale tasmād gotriṇastānvicārya ca / pṛṣṭvā tatsaṃśayastyājya etāvantyeva bhūtale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्व्यार्षेयाणि त्र्यार्षेयाणि पञ्चार्षेयाणि सन्ति हि
dvyārṣeyāṇi tryārṣeyāṇi pañcārṣeyāṇi santi hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावन्त्येव सर्वत्र शास्त्रसिद्धानि नेतरत् । आद्यदत्तैकतद्दत्तपारम्पर्येण केवलम्
etāvantyeva sarvatra śāstrasiddhāni netarat / ādyadattaikataddattapāramparyeṇa kevalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यन्ते ब्राह्मणाः सप्तदशार्षेयावधीतरे । दत्तजादीनां पूर्वगोत्रम् तस्माद्दत्तजपुत्रास्तान् पूर्वगोत्रे प्रवेशयेत्
dṛśyante brāhmaṇāḥ saptadaśārṣeyāvadhītare / dattajādīnāṃ pūrvagotram tasmāddattajaputrāstān pūrvagotre praveśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना प्रवेशं यदि ते परं प्राप्तैकगोत्रिणः । यदि स्युर्मोहतः पश्चात् पूर्वं तज्जनकस्य च
vinā praveśaṃ yadi te paraṃ prāptaikagotriṇaḥ / yadi syurmohataḥ paścāt pūrvaṃ tajjanakasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोत्रं वर्ज्यं विवाहादाव् एवं सत्यत्र कालतः । अज्ञात्वा पूर्ववृत्तान्तं गोत्रे तज्जनकस्य च
gotraṃ varjyaṃ vivāhādāv evaṃ satyatra kālataḥ / ajñātvā pūrvavṛttāntaṃ gotre tajjanakasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवहेरन् महानर्थः प्रभवेत्किल केवलम् । पूर्ववृत्ते ऽथ विज्ञाते तां त्यक्त्वा मातृवत्तु ताम्
vivaheran mahānarthaḥ prabhavetkila kevalam / pūrvavṛtte 'tha vijñāte tāṃ tyaktvā mātṛvattu tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पालयेदेव धर्मेण पश्चात्कृच्छ्रत्रयं चरेत् । तद्दोषपरिहाराय तत्र जातास्तु चेत्ततः
pālayedeva dharmeṇa paścātkṛcchratrayaṃ caret / taddoṣaparihārāya tatra jātāstu cettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डालेष्वेव निष्कम्पं योजयेदिति निर्णयः । असगोत्रसुतं तस्मान् न स्वीकुर्यात्कथंचन
caṇḍāleṣveva niṣkampaṃ yojayediti nirṇayaḥ / asagotrasutaṃ tasmān na svīkuryātkathaṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिमान् धर्मवित्किं तु पौर्वापर्यविशेषवित् । सगोत्रेष्वेव कुर्वीत शास्त्रतः पुत्रसंग्रहम्
buddhimān dharmavitkiṃ tu paurvāparyaviśeṣavit / sagotreṣveva kurvīta śāstrataḥ putrasaṃgraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातृजेषु न विवाहहोमादिः भ्रातृजेषु विवाहो न न स्वीकारश्च सत्क्रिया । न होमादिश्च कार्यो वै वाङ्मात्रेणैव पुत्रता
bhrātṛjeṣu na vivāhahomādiḥ bhrātṛjeṣu vivāho na na svīkāraśca satkriyā / na homādiśca kāryo vai vāṅmātreṇaiva putratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातृपुत्रादिपरिग्रहः भ्रातृपुत्रेषु तिष्ठत्सु नान्यं ज्ञातिजनं तथा । न स्वीकुर्याद्दूरगं वा स्वीकृतश्चोर एव सः
bhrātṛputrādiparigrahaḥ bhrātṛputreṣu tiṣṭhatsu nānyaṃ jñātijanaṃ tathā / na svīkuryāddūragaṃ vā svīkṛtaścora eva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.