पुत्रग्रहणकाले तु तत्पित्रोर्मानसं तदा । तोषयित्वा प्रदानाद्यैर् भविष्यत्कालकृत्यकम्
putragrahaṇakāle tu tatpitrormānasaṃ tadā / toṣayitvā pradānādyair bhaviṣyatkālakṛtyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Angirasasmrti 1
कृत्वा च शपथं बाढं बन्धुराजादिभिर्जनैः । तत्पुत्रस्य च मर्यादा चैवमित्यपि वै पुनः
kṛtvā ca śapathaṃ bāḍhaṃ bandhurājādibhirjanaiḥ / tatputrasya ca maryādā caivamityapi vai punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाते ऽपि चौरसे भूयः करोम्येवं न संशयः । दृढयित्वा स्वयं पश्चात् स्वीकुर्यात्तनयं ततः
jāte 'pi caurase bhūyaḥ karomyevaṃ na saṃśayaḥ / dṛḍhayitvā svayaṃ paścāt svīkuryāttanayaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चेद्दोषो महानेव भविष्यति न संशयः । स्वीकृत्यनन्तरमौरसोत्पत्तौ स्वीकृत्य परपुत्रं यः संजाते त्वौरसे पुनः
na ceddoṣo mahāneva bhaviṣyati na saṃśayaḥ / svīkṛtyanantaramaurasotpattau svīkṛtya paraputraṃ yaḥ saṃjāte tvaurase punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरोक्तान्यन्यथाकृत्वा मोहात्तदहितं चरन् । प्रलपंस्तद्दुरुक्तानि मम मास्त्वयमद्य वै
puroktānyanyathākṛtvā mohāttadahitaṃ caran / pralapaṃstadduruktāni mama māstvayamadya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदेत्पापी महाक्रूरस् तेन भूर्भारवत्यलम् । तं देशाद्धार्मिको राजा ताडयित्वा प्रवासयेत्
vadetpāpī mahākrūras tena bhūrbhāravatyalam / taṃ deśāddhārmiko rājā tāḍayitvā pravāsayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्वं तस्य गृह्णीयात् तस्मिन् जनपदे न चेत् । न वर्षेत्किल पर्जन्यः राष्ट्रक्षोभो ऽपि जायते
sarvasvaṃ tasya gṛhṇīyāt tasmin janapade na cet / na varṣetkila parjanyaḥ rāṣṭrakṣobho 'pi jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रप्रदानसमये यदुक्तं तत्कर्तव्यम् पुत्रप्रदानसमये तत्पित्रोर्ग्राहकेण या । वागुक्ता तां ततः काले तिरस्कर्तुं न शक्यते
putrapradānasamaye yaduktaṃ tatkartavyam putrapradānasamaye tatpitrorgrāhakeṇa yā / vāguktā tāṃ tataḥ kāle tiraskartuṃ na śakyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बन्धुभिस्तेन राज्ञा तैर्जनैर्दातृदापकैः । तद्भार्याभिस्तत्तनयैर् येन केनापि वा पुनः
tadbandhubhistena rājñā tairjanairdātṛdāpakaiḥ / tadbhāryābhistattanayair yena kenāpi vā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रप्रदानसमये प्रोक्तवाक्यं तु तत्परम् । अल्पं महदशक्यं वा शक्यं वा तन्न लङ्घयेत्
putrapradānasamaye proktavākyaṃ tu tatparam / alpaṃ mahadaśakyaṃ vā śakyaṃ vā tanna laṅghayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकार्याय पुरा प्रोक्त्वा जनानां पुरतो दृढम् । इच्छंस्तदन्यथयितुं यतते यस्तु या जडा
svakāryāya purā proktvā janānāṃ purato dṛḍham / icchaṃstadanyathayituṃ yatate yastu yā jaḍā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वं लोकं न यातो वै भ्रूणहत्यामवाप्नुतः । भर्तुः पितुर्वा वाक्यातिक्रमे स्वपुत्रहितमिच्छन्त्यो भर्तृवाक्यं पुरोदितम्
ūrdhvaṃ lokaṃ na yāto vai bhrūṇahatyāmavāpnutaḥ / bhartuḥ piturvā vākyātikrame svaputrahitamicchantyo bhartṛvākyaṃ puroditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिरस्कुर्वन्ति सहसा ता वै निरयभाजिनः । भर्तुः पितुर्वा यद्वाक्यं तदा पूर्वमुदीरितम्
tiraskurvanti sahasā tā vai nirayabhājinaḥ / bhartuḥ piturvā yadvākyaṃ tadā pūrvamudīritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःश्रुतं परुषं क्रूरम् अस्मत्कार्यविरोधि तत्
duḥśrutaṃ paruṣaṃ krūram asmatkāryavirodhi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाप्यकुर्म स्वीकरणम् इति वक्त्ःन् दुरात्मनः । न्यक्कृत्य वाचा धिक्कृत्य ताडयित्वा कपोलयोः
nāpyakurma svīkaraṇam iti vaktḥn durātmanaḥ / nyakkṛtya vācā dhikkṛtya tāḍayitvā kapolayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीघ्रं प्रवासयेद्देशात् साधून् सम्यक् प्रपूजयेत् । भ्रातृपुत्रस्वीकृतौ दत्तस्य समांशः स्वीकृतभ्रातृसूनोश्च पश्चाज्जातौरसस्य च
śīghraṃ pravāsayeddeśāt sādhūn samyak prapūjayet / bhrātṛputrasvīkṛtau dattasya samāṃśaḥ svīkṛtabhrātṛsūnośca paścājjātaurasasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समभागः सदा प्रोक्तस् तदन्यस्य पुनर्यदि । सगोत्रस्य तुरीयभागः तुर्यभागः सगोत्रादेर् एवमाह पितामहः
samabhāgaḥ sadā proktas tadanyasya punaryadi / sagotrasya turīyabhāgaḥ turyabhāgaḥ sagotrāder evamāha pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औरसो वयसा न्यूनो ज्येष्ठ एव न संशयः । नष्टे तु पालके ताते स्वीकृतो वयसाधिकः
auraso vayasā nyūno jyeṣṭha eva na saṃśayaḥ / naṣṭe tu pālake tāte svīkṛto vayasādhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपनीतः कलत्री वा जातपुत्रो ऽथवा यजन् । यत्नाच्च तं नोपनयेद् दत्तो जातं तदौरसम्
upanītaḥ kalatrī vā jātaputro 'thavā yajan / yatnācca taṃ nopanayed datto jātaṃ tadaurasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कनिष्ठो धर्मतो दत्तो ह्य् अप्ययं वयसाधिकः । न्यूनो ऽपि वयसा ज्येष्ठः औरसो नात्र संशयः
kaniṣṭho dharmato datto hy apyayaṃ vayasādhikaḥ / nyūno 'pi vayasā jyeṣṭhaḥ auraso nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मन्यूनो नोपनयेद् यदि मोहेन तादृशम्
dharmanyūno nopanayed yadi mohena tādṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमादेन ह्युपनयेत् स्यातां तौ पतितौ ध्रुवम् । न तयोर्द्वन्द्वभावो ऽस्ति कदाचित्तु परस्परम्
pramādena hyupanayet syātāṃ tau patitau dhruvam / na tayordvandvabhāvo 'sti kadācittu parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतभार्ययत्यादिपुत्रग्रहणम् मृतभार्यो यतिर्वर्णी विश्वस्ता दूरभर्तृका । पुत्रं न प्रतिगृह्णीयाद् दूरभार्यो ऽपि सूतकी
mṛtabhāryayatyādiputragrahaṇam mṛtabhāryo yatirvarṇī viśvastā dūrabhartṛkā / putraṃ na pratigṛhṇīyād dūrabhāryo 'pi sūtakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिकारो मिलितयोर् दम्पत्योरुभयोरपि । कदाचिन्न पृथक्त्वेन तद्दाने तत्प्रतिग्रहे
adhikāro militayor dampatyorubhayorapi / kadācinna pṛthaktvena taddāne tatpratigrahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतिप्रजननस्थानापन्नयुग्मद्वयस्य चेत् । वस्तुनो मेलनं पुत्रदानं तद्ग्रहणं भवेत्
sūtiprajananasthānāpannayugmadvayasya cet / vastuno melanaṃ putradānaṃ tadgrahaṇaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतिप्रजननस्थानयुग्मद्वन्द्वमनःसुखम् । अचञ्चलं स्थिरं तुष्टं चेन्मनस्तच्चरेन्ननु
sūtiprajananasthānayugmadvandvamanaḥsukham / acañcalaṃ sthiraṃ tuṣṭaṃ cenmanastaccarennanu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दम्पती दम्पतीचित्तं तुष्टं कृत्वाम्बरादिभिः । कृत्वा च शपथं गाढं भविष्यत्कार्यहेतवे
dampatī dampatīcittaṃ tuṣṭaṃ kṛtvāmbarādibhiḥ / kṛtvā ca śapathaṃ gāḍhaṃ bhaviṣyatkāryahetave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षिणां पुरतो नूनं देवब्राह्मणसन्निधौ । राज्ञे बन्धुनि चावेद्य गृह्णीयातां सुतं ततः
sākṣiṇāṃ purato nūnaṃ devabrāhmaṇasannidhau / rājñe bandhuni cāvedya gṛhṇīyātāṃ sutaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्काले प्रतिज्ञाय तदकरणे शपथानन्तरं कालान् मर्यादा या कृता पुरा । नरास्तानुल्लङ्घयत राजा राष्ट्रात्प्रवासयेत्
tatkāle pratijñāya tadakaraṇe śapathānantaraṃ kālān maryādā yā kṛtā purā / narāstānullaṅghayata rājā rāṣṭrātpravāsayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्नीषु सुतस्वीकारकाले या सन्निहिता सा माता, अन्या सपत्नीमाता सुतस्वीकरणे या ऽऽरात् स्थिता सा ऽम्बास्य वै भवेत् । सापत्नी जननी दूरस्थिता भवति नान्यथा
patnīṣu sutasvīkārakāle yā sannihitā sā mātā, anyā sapatnīmātā sutasvīkaraṇe yā ''rāt sthitā sā 'mbāsya vai bhavet / sāpatnī jananī dūrasthitā bhavati nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये मातृमातामहादयः द्वे तिस्रो वा स्थिताश्चेत्तु तदारादेव केवलम् । पुत्रग्रहणतुष्ट्यैव भर्त्रा साकं हृदा तया
anye mātṛmātāmahādayaḥ dve tisro vā sthitāścettu tadārādeva kevalam / putragrahaṇatuṣṭyaiva bhartrā sākaṃ hṛdā tayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निखिला मातरो ज्ञेया बहुमातृक एव सः । तदानीं स्वीकृतसुतो नात्र कार्या विचारणा
nikhilā mātaro jñeyā bahumātṛka eva saḥ / tadānīṃ svīkṛtasuto nātra kāryā vicāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां च पितरः सर्वे ऽप्यस्य मातामहाः स्मृताः । सर्वश्राद्धेष्वनेनाथ सर्वान् मातामहान् क्रमात्
tāsāṃ ca pitaraḥ sarve 'pyasya mātāmahāḥ smṛtāḥ / sarvaśrāddheṣvanenātha sarvān mātāmahān kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्मिन्नेव तत्पिण्डे योजयेद्वा पृथक्तु वा । पिण्डान्वा निक्षिपेत्तेषां स्मर्त्ःणामत्र केवलम्
ekasminneva tatpiṇḍe yojayedvā pṛthaktu vā / piṇḍānvā nikṣipetteṣāṃ smartḥṇāmatra kevalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचनानां समत्वेन विकल्पस्तुल्य एव हि । यथारुचि प्रकुर्वीत यथा वा पुरतः कृतम्
vacanānāṃ samatvena vikalpastulya eva hi / yathāruci prakurvīta yathā vā purataḥ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव पश्चात्कुर्वीत सर्वत्रैवं हि निर्णयः । सपत्नीपिता न मातामहः सपत्नीजननीतातो न तु मातामहो भवेत्
tathaiva paścātkurvīta sarvatraivaṃ hi nirṇayaḥ / sapatnīpitā na mātāmahaḥ sapatnījananītāto na tu mātāmaho bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वमातृवत्त्य्रञ्जलिं सा कदाचिदपि नो लभेत्
svamātṛvattyrañjaliṃ sā kadācidapi no labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्विवाहितेनैव तद्भार्या द्वञ्जलिं लभेत् । अपुत्रा वा सपुत्रा वा तत्समा सा प्रकीर्तिता
punarvivāhitenaiva tadbhāryā dvañjaliṃ labhet / aputrā vā saputrā vā tatsamā sā prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या औपासनाग्नौ श्राद्धम् तस्या औपासने श्राद्धम् अग्नौ कुर्यान्न लौकिके । यदि कुर्यात्प्रमादेन कुलं तस्य विनश्यति
tasyā aupāsanāgnau śrāddham tasyā aupāsane śrāddham agnau kuryānna laukike / yadi kuryātpramādena kulaṃ tasya vinaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्न्या अग्निः यतः पत्नीमृतदिनं पितृनाशदिनेन वै । तुल्यत्वेनैव कथितं तस्याः को वा विमूढधीः
patnyā agniḥ yataḥ patnīmṛtadinaṃ pitṛnāśadinena vai / tulyatvenaiva kathitaṃ tasyāḥ ko vā vimūḍhadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लौकिकाग्नौ प्रकुर्वीत स्वसमाया विचक्षणः । सा विद्यमाना भार्यैव मृता चेन्मातृवर्गगा
laukikāgnau prakurvīta svasamāyā vicakṣaṇaḥ / sā vidyamānā bhāryaiva mṛtā cenmātṛvargagā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातृपुत्रग्रहणविधिः कृतत्रयविवाहस्य पत्नीं दृष्ट्वा चिरं पृथक् । द्वादशाब्दमलभ्यैतं तद्रजोदर्शनात्परम्
bhrātṛputragrahaṇavidhiḥ kṛtatrayavivāhasya patnīṃ dṛṣṭvā ciraṃ pṛthak / dvādaśābdamalabhyaitaṃ tadrajodarśanātparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रग्रहः प्रकथितो मुख्यो ऽयं तद्ग्रहे विधिः । तत्र साक्षात्कनिष्ठस्य सुतश्चेज्जातमात्रकः
putragrahaḥ prakathito mukhyo 'yaṃ tadgrahe vidhiḥ / tatra sākṣātkaniṣṭhasya sutaścejjātamātrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवरः कथितः सद्भिस् तस्य व्यवहितश्च चेत् । तस्मान्न्यूनो भवेत्पुत्र एवं द्वित्रिविभेदतः
pravaraḥ kathitaḥ sadbhis tasya vyavahitaśca cet / tasmānnyūno bhavetputra evaṃ dvitrivibhedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातुः पुत्रो भवेन्न्यूनः सद्यः स्तन्यरसग्रहात् । परं तद्ग्रहणात्पुत्रस् तस्मान्न्यूनः प्रजायते
bhrātuḥ putro bhavennyūnaḥ sadyaḥ stanyarasagrahāt / paraṃ tadgrahaṇātputras tasmānnyūnaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमन्येषु नवसु जातहोमात्परं पृथक् । दिनभेदेन तन्न्यूनो दत्तो भवति पुत्रकः
evamanyeṣu navasu jātahomātparaṃ pṛthak / dinabhedena tannyūno datto bhavati putrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ज्येष्ठस्य चेत्पुत्रस् तन्न्यूनो नात्र संशयः । न चाप्येकद्वित्रिभेदाद् भ्राता व्यवहितो यदि
tato jyeṣṭhasya cetputras tannyūno nātra saṃśayaḥ / na cāpyekadvitribhedād bhrātā vyavahito yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य सूनुस्तथा न्यून एवमेव पुनस्त्वथ । सापत्नीमातृतनया उन्नेया ज्येष्ठतः परम्
tasya sūnustathā nyūna evameva punastvatha / sāpatnīmātṛtanayā unneyā jyeṣṭhataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तनयाः शास्त्रमार्गेण न्यूना एव भवन्ति ते । एवं पितृव्यतनयतनयाश्च पृथग्विधाः
tanayāḥ śāstramārgeṇa nyūnā eva bhavanti te / evaṃ pitṛvyatanayatanayāśca pṛthagvidhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्न्यूना एव कथिताः सगोत्रा एवमेव वै । विज्ञेयाः किल किं भिन्नगोत्राश्चेत्तु ततः पुनः
tannyūnā eva kathitāḥ sagotrā evameva vai / vijñeyāḥ kila kiṃ bhinnagotrāścettu tataḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं वाच्यमस्ति तज्ज्ञात्वा बुद्धिमान् कालदेशकौ । समालोच्य विधानेन कुर्यात्पुत्रस्य संग्रहम्
kiṃ vācyamasti tajjñātvā buddhimān kāladeśakau / samālocya vidhānena kuryātputrasya saṃgraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभागे भ्रातरस्तुल्याः विभागे भ्रातरस्तुल्यास् तत्पुत्रास्तत्समा हि यत् । ते गृहीत्वा न तुर्याशं तल्लभन्ते सुतोद्भवे
vibhāge bhrātarastulyāḥ vibhāge bhrātarastulyās tatputrāstatsamā hi yat / te gṛhītvā na turyāśaṃ tallabhante sutodbhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सममेव लभन्ते ऽंशम् औरसेन समा हि ते । धर्मपत्न्यां समुद्भूत औरसः कथितो बुधैः
samameva labhante 'ṃśam aurasena samā hi te / dharmapatnyāṃ samudbhūta aurasaḥ kathito budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामजपुत्राः धर्मपत्नीसुतं प्राहुर् औरसं ब्रह्मवादिनः
kāmajaputrāḥ dharmapatnīsutaṃ prāhur aurasaṃ brahmavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीयादिसुतान् सर्वान् कामजानिति चोचिरे । धर्मपत्नीसुतो ज्यैष्ठ्यं दत्ताद्गौरवमाप्नुयात्
dvitīyādisutān sarvān kāmajāniti cocire / dharmapatnīsuto jyaiṣṭhyaṃ dattādgauravamāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चाज्जातः कनिष्ठो ऽपि द्वितीयादिसुतास्तु चेत् । पित्र्यादिक्रियया कालाद् धर्मपत्नीसुतैः समाः
paścājjātaḥ kaniṣṭho 'pi dvitīyādisutāstu cet / pitryādikriyayā kālād dharmapatnīsutaiḥ samāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्त्यपि न संदेहस् तथापि पुनरेककम् । प्रवदामि समुद्भूतस् तस्मात्तत्कार्यकृद्भवेत्
bhavantyapi na saṃdehas tathāpi punarekakam / pravadāmi samudbhūtas tasmāttatkāryakṛdbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयो ऽधिको दत्तसुतो न तत्कार्ये प्रभुर्भवेत् । दत्तसूनुर्धर्मपत्न्याः सति ताते ऽथवा न चेत्
vayo 'dhiko dattasuto na tatkārye prabhurbhavet / dattasūnurdharmapatnyāḥ sati tāte 'thavā na cet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विभार्यके क्रियाकृच्चेत् तद्भार्याया (अथापि वा) । दत्तसूनुस्तयोरन्यतरस्य यदि कर्मकृत्
dvibhāryake kriyākṛccet tadbhāryāyā (athāpi vā) / dattasūnustayoranyatarasya yadi karmakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यौरसे तत्समो ऽयं प्रभवेदिति वै मनुः । दौहित्रो यदि दत्तः स्याद् भ्रातृजो वा तथाविधः
satyaurase tatsamo 'yaṃ prabhavediti vai manuḥ / dauhitro yadi dattaḥ syād bhrātṛjo vā tathāvidhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औरसेनैव तुलितौ सततं धर्मतत्परौ । दत्तस्य पितरौ प्रोक्तौ ग्राहकावेव संततम्
aurasenaiva tulitau satataṃ dharmatatparau / dattasya pitarau proktau grāhakāveva saṃtatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृत्वमपि दत्तेन तिष्ठेज्जनकयोर्न तु । दानहोमात्परं तस्मात् पितरावस्य तौ मतौ
pitṛtvamapi dattena tiṣṭhejjanakayorna tu / dānahomātparaṃ tasmāt pitarāvasya tau matau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृत्वमपि मातृत्वम् एकत्रैव हि तिष्ठति । न तिष्ठति तदन्यत्र क्रियाशतसहस्रकात्
pitṛtvamapi mātṛtvam ekatraiva hi tiṣṭhati / na tiṣṭhati tadanyatra kriyāśatasahasrakāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृत्वं मातरि गतम् एकशेषजमल्पकम् । यथा न तत्कार्यकरं मातृत्वमपि तत्तथा
pitṛtvaṃ mātari gatam ekaśeṣajamalpakam / yathā na tatkāryakaraṃ mātṛtvamapi tattathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृव्यपत्न्यादीनां स्यात् तादृक्पत्नीत्वमेव हि । तासां भवति तस्मात्तु न तन्मातृत्वमुच्चरेत्
pitṛvyapatnyādīnāṃ syāt tādṛkpatnītvameva hi / tāsāṃ bhavati tasmāttu na tanmātṛtvamuccaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिभ्यो ह्यभिमानसूनुः पितृव्यसूनुस्त्वथवा सगोत्रः । ज्येष्ठः कनीयान्न भवेत्तथैको न भिन्नगोत्रो न सगोत्रविद्विट्
prajāpatibhyo hyabhimānasūnuḥ pitṛvyasūnustvathavā sagotraḥ / jyeṣṭhaḥ kanīyānna bhavettathaiko na bhinnagotro na sagotravidviṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सगोत्र्यसंमतः सूनुर् यः कश्चन समागतः । पुत्रत्वेनोदरपरो नाभिमानसुतो भवेत्
sagotryasaṃmataḥ sūnur yaḥ kaścana samāgataḥ / putratvenodaraparo nābhimānasuto bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मपत्नीसुतो वर्णी द्वितीयादिसुतो गृही । जातपुत्रो ऽप्याहिताग्निर् न समस्तेन वर्णिना
dharmapatnīsuto varṇī dvitīyādisuto gṛhī / jātaputro 'pyāhitāgnir na samastena varṇinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मपत्नीसुतो बालो द्वितीयादिसुतो युवा । आहिताग्निर्दशसुतो न समस्तेन चोदितः
dharmapatnīsuto bālo dvitīyādisuto yuvā / āhitāgnirdaśasuto na samastena coditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव पितृकृत्येषु मुख्यकर्ता न संशयः । अनुपेतो ऽप्यसौ यद्यप्य् अथ तत्कर्तृतो ऽखिलम्
sa eva pitṛkṛtyeṣu mukhyakartā na saṃśayaḥ / anupeto 'pyasau yadyapy atha tatkartṛto 'khilam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयेज्ज्येष्ठमुखतस् तथा चेत्कर्म तत्परम् । जातमात्रे धर्मपत्नीसुते गौणसुताः परे
kārayejjyeṣṭhamukhatas tathā cetkarma tatparam / jātamātre dharmapatnīsute gauṇasutāḥ pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीयादिपुरोद्भूता भवेयुस्तत्क्षणान्ननु । धर्मपत्नीसुतोत्पत्या दत्ततत्कार्यतो ऽपि च
dvitīyādipurodbhūtā bhaveyustatkṣaṇānnanu / dharmapatnīsutotpatyā dattatatkāryato 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीयादिसुतानां स्यात् सद्यो हैन्यं श्रुतीरितम् । तत्पत्नीकर्मकर्ता चेद् द्वितीयातनयस्य सः
dvitīyādisutānāṃ syāt sadyo hainyaṃ śrutīritam / tatpatnīkarmakartā ced dvitīyātanayasya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तादौ विशेषः दत्तो ऽधिकश्चेद्भवति पितुर्यदि पुनस्तराम् । असन्निधौ सन्निधौ वा ताते जीवति दत्तकः
dattādau viśeṣaḥ datto 'dhikaścedbhavati pituryadi punastarām / asannidhau sannidhau vā tāte jīvati dattakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्भार्याकर्मकर्ता चेत् तत्सुतापतिरिष्यते । द्वितीयातनयश्चेत्तु कर्मकृद्दत्तकस्तदा
tadbhāryākarmakartā cet tatsutāpatiriṣyate / dvitīyātanayaścettu karmakṛddattakastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यो हैन्यमवाप्नोति न ज्येष्ठातनयो यदि । तातस्तद्धर्मपत्नी च समौ दत्तस्य संततम्
sadyo hainyamavāpnoti na jyeṣṭhātanayo yadi / tātastaddharmapatnī ca samau dattasya saṃtatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराणि तत्कलत्राणि संस्कार्याणि सुतो न चेत् । सुते सति स एव स्यात् तत्कर्मणि न चेतरः
parāṇi tatkalatrāṇi saṃskāryāṇi suto na cet / sute sati sa eva syāt tatkarmaṇi na cetaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदैवं समाख्यातो न तेनायं हि दुर्बलः । दत्तेन तत्कलत्रस्य प्रथमस्य कृता क्रिया
sarvadaivaṃ samākhyāto na tenāyaṃ hi durbalaḥ / dattena tatkalatrasya prathamasya kṛtā kriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यन्यातनये तावन्मात्रेणायमथाधिकः । तुर्यांशो ऽपि समांशः स्यात् तादृशं कर्म तत्कृतम्
satyanyātanaye tāvanmātreṇāyamathādhikaḥ / turyāṃśo 'pi samāṃśaḥ syāt tādṛśaṃ karma tatkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सति दत्तसुते तस्मात् पितृपत्न्या विचक्षणः । ज्येष्ठायास्तत्कनिष्ठाजः स्वयं कर्म समाचरेत्
sati dattasute tasmāt pitṛpatnyā vicakṣaṇaḥ / jyeṣṭhāyāstatkaniṣṭhājaḥ svayaṃ karma samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठेन दत्तपुत्रेण तत्क्षेत्रस्य पितुस्तु वा । कृते कर्मणि तस्य स्याद् आधिक्यं तत्सुतात्परम्
jyeṣṭhena dattaputreṇa tatkṣetrasya pitustu vā / kṛte karmaṇi tasya syād ādhikyaṃ tatsutātparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताते सति कलत्रस्य तत्पुरो ज्यायसो ऽस्य चेत् । कृतं कर्म हि दत्तेन सद्यः पुत्राधिको भवेत्
tāte sati kalatrasya tatpuro jyāyaso 'sya cet / kṛtaṃ karma hi dattena sadyaḥ putrādhiko bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रेषु सत्सु दत्तेन पितुः कर्म कृतं तु चेत् । न तदा तस्य वाधिक्यं स्वाम्यं किमपि लभ्यते
putreṣu satsu dattena pituḥ karma kṛtaṃ tu cet / na tadā tasya vādhikyaṃ svāmyaṃ kimapi labhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि तज्ज्येष्ठभार्याया अपुत्रायाः कृतं तु तत् । कर्म तत्पुरतो नूनं दत्तः स्यादधिकः सुतात्
yadi tajjyeṣṭhabhāryāyā aputrāyāḥ kṛtaṃ tu tat / karma tatpurato nūnaṃ dattaḥ syādadhikaḥ sutāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुः कर्म कृतं तेन दत्तेन यदि तत्परम् । अप्ययं मुख्यकर्ता न मुख्यः स्यात्सुत एव वै
pituḥ karma kṛtaṃ tena dattena yadi tatparam / apyayaṃ mukhyakartā na mukhyaḥ syātsuta eva vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निखिलेभ्यो सुतेभ्यो ऽसाव् औरसो ह्यतिरिच्यते । पत्नीविशेषाः, तत्र धर्मपत्नी औरसो धर्मपत्नीजो धर्मपत्नी च केवलम्
nikhilebhyo sutebhyo 'sāv auraso hyatiricyate / patnīviśeṣāḥ, tatra dharmapatnī auraso dharmapatnījo dharmapatnī ca kevalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या ऽनेन पूर्वं बाला वा दुर्गुणा वा विवाहिता । सैवास्य धर्मपत्नी स्याद् धर्मविद्भिरुदाहृता
yā 'nena pūrvaṃ bālā vā durguṇā vā vivāhitā / saivāsya dharmapatnī syād dharmavidbhirudāhṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीयपत्नी तत्पश्चाद्या कुलीना वा सुरूपा वा वयो ऽधिका । न सास्य धर्मपत्नी स्याद् वितीया भोगिनी स्मृता
dvitīyapatnī tatpaścādyā kulīnā vā surūpā vā vayo 'dhikā / na sāsya dharmapatnī syād vitīyā bhoginī smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सति चेत्तनये तल्पे पुनः कामाद्विवाहिता । द्वितीया भोगिनी नारी धर्मपत्नी न सोच्यते
sati cettanaye talpe punaḥ kāmādvivāhitā / dvitīyā bhoginī nārī dharmapatnī na socyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्राणां ज्यैष्ठ्यकानिष्ठ्यम् धर्मपत्नीसमुद्भूतो ज्येष्ठपुत्र इति स्मृतः । पत्नी तनयराहित्यकृतवैवाहिकस्य सा
putrāṇāṃ jyaiṣṭhyakāniṣṭhyam dharmapatnīsamudbhūto jyeṣṭhaputra iti smṛtaḥ / patnī tanayarāhityakṛtavaivāhikasya sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येयमूढा धर्महेतोर् धर्मपत्न्यभिचोदिता । भोगिनी कलत्रे सति पुत्रे वा पौत्रे नप्तरि सन्ततौ
yeyamūḍhā dharmahetor dharmapatnyabhicoditā / bhoginī kalatre sati putre vā pautre naptari santatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्मणावावातादिपत्नयः भर्मणो यानि नामानि तानि सर्वाणि कृत्स्त्रशः
bharmaṇāvāvātādipatnayaḥ bharmaṇo yāni nāmāni tāni sarvāṇi kṛtstraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लभते ऽतस्तु सा प्रोक्ता द्वितीया काञ्चनाह्वया । न धर्मपत्नी भवति भोगिन्येव परा स्मृता
labhate 'tastu sā proktā dvitīyā kāñcanāhvayā / na dharmapatnī bhavati bhoginyeva parā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्मणेयं यतः साध्या वनिता तेन सा स्मृता । सर्वस्वर्णपदैर्वाच्या वावातेति च फण्यते
bharmaṇeyaṃ yataḥ sādhyā vanitā tena sā smṛtā / sarvasvarṇapadairvācyā vāvāteti ca phaṇyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परा दुर्वर्णनामानि यानि ख्यातानि भूतले । तानि सर्वाण्यवाप्नोति तृतीयेति च तां विदुः
parā durvarṇanāmāni yāni khyātāni bhūtale / tāni sarvāṇyavāpnoti tṛtīyeti ca tāṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवृत्तीति तामेके विज्ञेया विमलामिति । हरिद्रां हरिणीं कल्यां जगदुर्ब्रह्मवादिनः
parivṛttīti tāmeke vijñeyā vimalāmiti / haridrāṃ hariṇīṃ kalyāṃ jagadurbrahmavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतासां तनयाः सर्वे ऽप्युत्तरोत्तरदुर्बलाः । धर्मपत्नीसुतान्न्यूना वयसाप्यधिकास्तराम्
etāsāṃ tanayāḥ sarve 'pyuttarottaradurbalāḥ / dharmapatnīsutānnyūnā vayasāpyadhikāstarām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमा धर्मपत्नी च सुभगा महिषीति च । सत्कर्णीति च कल्याणी धर्मज्ञैः कथिता हि सा
prathamā dharmapatnī ca subhagā mahiṣīti ca / satkarṇīti ca kalyāṇī dharmajñaiḥ kathitā hi sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मपत्नीसुतो बालो मौञ्जीविरहितो ऽपि वा । तिष्ठत्सु चान्यापुत्रेषु कर्मभिः सत्कृतेष्वपि
dharmapatnīsuto bālo mauñjīvirahito 'pi vā / tiṣṭhatsu cānyāputreṣu karmabhiḥ satkṛteṣvapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तमः पितृकृत्येषु तस्मादग्निप्रदः स तु । तेन प्राधानिकं कर्म यद्यत्तत्तत्तु तन्मुखात्
uttamaḥ pitṛkṛtyeṣu tasmādagnipradaḥ sa tu / tena prādhānikaṃ karma yadyattattattu tanmukhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यक्कारयितुं न्याय्यं मन्त्रान् सर्वान्परे सुताः । पठेयुर्वै विधानेन चैव धर्मो ऽखिलो महान्
samyakkārayituṃ nyāyyaṃ mantrān sarvānpare sutāḥ / paṭheyurvai vidhānena caiva dharmo 'khilo mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहितस्तु समासेन तेन यावत्कृतं न तु । तावत्स तु मृतो तातः परलोकं न विन्दति
vihitastu samāsena tena yāvatkṛtaṃ na tu / tāvatsa tu mṛto tātaḥ paralokaṃ na vindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतत्वाच्च न निर्मुक्तः क्षुत्तृष्णापीडितस्तराम् । शरणं यत्र कुत्रापि ह्य् अटन् धावन् खलन् भ्रमन्
pretatvācca na nirmuktaḥ kṣuttṛṣṇāpīḍitastarām / śaraṇaṃ yatra kutrāpi hy aṭan dhāvan khalan bhraman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं च सलिलाकाङ्क्षी प्रेतलोके ह्यधोमुखः । रुग्णो मुण्डश्च विकलो जडो भ्रान्तश्च दुर्मनाः
nityaṃ ca salilākāṅkṣī pretaloke hyadhomukhaḥ / rugṇo muṇḍaśca vikalo jaḍo bhrāntaśca durmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवसेदेव सततं तस्मादौरस एव सः । धर्मपत्नीजस्य स्पर्शमात्रकर्तृत्वम् धर्मपत्नीसमुद्भूतो ह्य् अपरिज्ञातवर्णकः
nivasedeva satataṃ tasmādaurasa eva saḥ / dharmapatnījasya sparśamātrakartṛtvam dharmapatnīsamudbhūto hy aparijñātavarṇakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतकार्यस्पर्शमात्रं स्नात्वा कुर्यादमन्त्रकम् । तावन्मात्रेण तत्तातः कृतकृत्यः सुखीतराम्
pretakāryasparśamātraṃ snātvā kuryādamantrakam / tāvanmātreṇa tattātaḥ kṛtakṛtyaḥ sukhītarām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यक् पितृत्वमाप्नोति नित्यानन्दः प्रजायते । तत्तन्मातुस्तत्तनया मुख्यकर्तार ईरिताः
samyak pitṛtvamāpnoti nityānandaḥ prajāyate / tattanmātustattanayā mukhyakartāra īritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्स्वौरसेषु मुख्यत्वात् त एव कथिताः पराः । तत्तत्कर्मसु कर्तारो नान्यमातृसमुद्भवाः
satsvauraseṣu mukhyatvāt ta eva kathitāḥ parāḥ / tattatkarmasu kartāro nānyamātṛsamudbhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मपत्नीसुते बाले केवलं रहिताक्षरे । अस्पष्टस्पष्टवर्णे वा विद्यमाने मृते तु वा
dharmapatnīsute bāle kevalaṃ rahitākṣare / aspaṣṭaspaṣṭavarṇe vā vidyamāne mṛte tu vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कक्ष्यानन्तरनिष्ठेन येन केन सुतेन वा । तत्समेना ऽथवा भ्रात्रा शिष्येणान्येन बन्धुना
kakṣyānantaraniṣṭhena yena kena sutena vā / tatsamenā 'thavā bhrātrā śiṣyeṇānyena bandhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं कारयितव्यं स्यात् समन्त्रेणात्र तत्र चेत् । यद्यत्प्राधानिकं कर्म तत्र तत्रास्य वै शिशोः
sarvaṃ kārayitavyaṃ syāt samantreṇātra tatra cet / yadyatprādhānikaṃ karma tatra tatrāsya vai śiśoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सान्निध्यं स्पर्शमात्रकर्तृत्वम् स्पर्शमात्रः प्रकर्तव्यस् तत्सान्निध्यं च केवलम् । अपेक्षितं मृतस्यात्र महातृप्त्यैकहेतवे
sānnidhyaṃ sparśamātrakartṛtvam sparśamātraḥ prakartavyas tatsānnidhyaṃ ca kevalam / apekṣitaṃ mṛtasyātra mahātṛptyaikahetave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सान्निध्यस्पर्शमात्रात् स मृतः सुखभागलम् । भवेदेव न संदेहस् तथा तस्मात्तु तच्चरेत्
tatsānnidhyasparśamātrāt sa mṛtaḥ sukhabhāgalam / bhavedeva na saṃdehas tathā tasmāttu taccaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतस्यैतानि प्रोक्तानि तारकाणि महात्मभिः । कारकाणि महातृप्तेस् तानीमानि स्मृतानि हि
mṛtasyaitāni proktāni tārakāṇi mahātmabhiḥ / kārakāṇi mahātṛptes tānīmāni smṛtāni hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धादावत्यन्ततृप्तिकराणि जकारपञ्चकं त्वेकं धर्मपत्नीजसन्निधिः । तत्कार्यकरणं तद्वद् ग्रहणश्राद्धमेव च
śrāddhādāvatyantatṛptikarāṇi jakārapañcakaṃ tvekaṃ dharmapatnījasannidhiḥ / tatkāryakaraṇaṃ tadvad grahaṇaśrāddhameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गयाश्राद्धं च फल्गुन्याः शाकश्राद्धमथापि च । तथैव वरणं गौर्या वृषोत्सर्जनमेव च
gayāśrāddhaṃ ca phalgunyāḥ śākaśrāddhamathāpi ca / tathaiva varaṇaṃ gauryā vṛṣotsarjanameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महालयश्च पनसस् त एते निखिलाः पराः । अत्यन्ततृप्तिमुक्त्यैकनिदानानीति तान् जगुः
mahālayaśca panasas ta ete nikhilāḥ parāḥ / atyantatṛptimuktyaikanidānānīti tān jaguḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मभूम्यादिकं तत्र तज्जकारस्य पञ्चकम् । मृतस्य तारकं पूर्वं तत्परं त्वौरसस्य वै
janmabhūmyādikaṃ tatra tajjakārasya pañcakam / mṛtasya tārakaṃ pūrvaṃ tatparaṃ tvaurasasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सान्निध्यं मृतिकाले तु द्वितीयादिसुतस्य वा । परलोकानुकूला या मृतस्य प्रभवेत्तथा
sānnidhyaṃ mṛtikāle tu dvitīyādisutasya vā / paralokānukūlā yā mṛtasya prabhavettathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्याद्ग्रहणश्राद्धं गयाश्राद्धमथापरम्
evaṃ syādgrahaṇaśrāddhaṃ gayāśrāddhamathāparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.