Library·Angirasasmrti·1

Angirasasmrti 1

जीवत्तातो ऽपि कर्ता स्याद् आ होमात्करणं स्मृतम् । पूर्वद्वये तु सततं नान्दीश्राद्धं तु सर्वदा

jīvattāto 'pi kartā syād ā homātkaraṇaṃ smṛtam / pūrvadvaye tu satataṃ nāndīśrāddhaṃ tu sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताते भ्रष्टे च संन्यस्ते रुग्णे रोगैकपीडिते

tāte bhraṣṭe ca saṃnyaste rugṇe rogaikapīḍite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्कर्तव्यं तेन कर्म पैतृकं तत्सुतश्चरेत् । श्राद्धे वैदिकाग्न्यधिकारिणः पित्रोः श्राद्धं स्वपत्न्याश्च सपत्नीमातुरेव च

yatkartavyaṃ tena karma paitṛkaṃ tatsutaścaret / śrāddhe vaidikāgnyadhikāriṇaḥ pitroḥ śrāddhaṃ svapatnyāśca sapatnīmātureva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातामहस्य तत्पत्न्याः श्राद्धमौपासने भवेत् । तद्भिन्नानां तु सर्वेषां श्राद्धं स्याल्लौकिकानले

mātāmahasya tatpatnyāḥ śrāddhamaupāsane bhavet / tadbhinnānāṃ tu sarveṣāṃ śrāddhaṃ syāllaukikānale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपुत्राणां पितृव्यानां भ्रात्ःणामग्रजन्मनाम् । तत्पत्नीनां च सर्वासां लौकिकाग्नौ यथाविधि

aputrāṇāṃ pitṛvyānāṃ bhrātḥṇāmagrajanmanām / tatpatnīnāṃ ca sarvāsāṃ laukikāgnau yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यत्वेन कर्तव्यं न त्याज्यं धर्मतो ऽखिलैः । प्रत्यब्दं श्राद्धमात्रं स्यात् पितृश्राद्धसमानतः

avaśyatvena kartavyaṃ na tyājyaṃ dharmato 'khilaiḥ / pratyabdaṃ śrāddhamātraṃ syāt pitṛśrāddhasamānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टकामासिश्राद्धम् माघकृष्णाष्टमी यस्यां रात्रौ कुर्यात्समन्त्रकम् । होमं दध्यञ्जलिस्तस्यापूपस्य स्थानके ततः

aṣṭakāmāsiśrāddham māghakṛṣṇāṣṭamī yasyāṃ rātrau kuryātsamantrakam / homaṃ dadhyañjalistasyāpūpasya sthānake tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवम्यां तु ततो भक्त्या श्राद्धं कुर्याद्विधानतः । मासिश्राद्धविधानेन तावन्मात्रेण केवलम्

navamyāṃ tu tato bhaktyā śrāddhaṃ kuryādvidhānataḥ / māsiśrāddhavidhānena tāvanmātreṇa kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि शिष्टानि सर्वाणि ह्य् एकादश किला ऽष्टकाः । कृता एव भवेन्नूनं लघूपायो ऽयमुच्यते

tāni śiṣṭāni sarvāṇi hy ekādaśa kilā 'ṣṭakāḥ / kṛtā eva bhavennūnaṃ laghūpāyo 'yamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टकासु यथा दर्शश्राद्धतो ऽखिलपैतृकाः । कृतप्राया इति तथा लघूपायः प्रकीर्तितः

aṣṭakāsu yathā darśaśrāddhato 'khilapaitṛkāḥ / kṛtaprāyā iti tathā laghūpāyaḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाणि पृथगेव स्युः कार्याणि नियमेन वै । अष्टोत्तराणि ख्यातानि कदाचित्तु विशेषतः

sarvāṇi pṛthageva syuḥ kāryāṇi niyamena vai / aṣṭottarāṇi khyātāni kadācittu viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समर्थस्तु यथाकल्पं प्रतिसंवत्सरं द्विजः

samarthastu yathākalpaṃ pratisaṃvatsaraṃ dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाणि कुर्याच्छ्राद्धानि न चेद्दोषश्च कीर्तितः । श्राद्धप्रयोगः श्राद्धप्रयोगश्च मया कृत्स्न एवोच्यते ऽधुना

sarvāṇi kuryācchrāddhāni na ceddoṣaśca kīrtitaḥ / śrāddhaprayogaḥ śrāddhaprayogaśca mayā kṛtsna evocyate 'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमन्त्रणम् निमन्त्रणं च पूर्वेद्युः प्रकर्तव्यं विधानतः । निमन्त्रणार्हाः विप्राणां वेदिनां नित्यं कार्यं ना ऽवेदिनां तराम्

nimantraṇam nimantraṇaṃ ca pūrvedyuḥ prakartavyaṃ vidhānataḥ / nimantraṇārhāḥ viprāṇāṃ vedināṃ nityaṃ kāryaṃ nā 'vedināṃ tarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुक्षौ तिष्ठति यस्यान्नं वेदाभ्यासेन जीर्यते । कुलं तारयते तेषां दश पूर्वान् दशा ऽपरान्

kukṣau tiṣṭhati yasyānnaṃ vedābhyāsena jīryate / kulaṃ tārayate teṣāṃ daśa pūrvān daśā 'parān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदाध्यायी तु यो विप्रः सततं ब्रह्मणि स्थितः । साचारः साग्निहोत्री च सो ऽग्निर्वै कव्यवाहनः

vedādhyāyī tu yo vipraḥ satataṃ brahmaṇi sthitaḥ / sācāraḥ sāgnihotrī ca so 'gnirvai kavyavāhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदहीननिमन्त्रणे मन्त्रपूतं तु यच्छ्राद्धम् अमन्त्राय प्रयच्छति । तदन्नं तस्य कुक्षिस्थं रुदत्येव न संशयः

vedahīnanimantraṇe mantrapūtaṃ tu yacchrāddham amantrāya prayacchati / tadannaṃ tasya kukṣisthaṃ rudatyeva na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शपत्येनं प्रदातारं स्वस्य तं तादृशं किल । यजनं च प्रदातारं तदन्नं तद्धृदि स्थितम्

śapatyenaṃ pradātāraṃ svasya taṃ tādṛśaṃ kila / yajanaṃ ca pradātāraṃ tadannaṃ taddhṛdi sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावतः पिण्डान् खलु स प्राश्नाति हविषो ऽल्पकः । तावतः शूलान् ग्रसति प्राप्य वैवस्वतं यमम्

yāvataḥ piṇḍān khalu sa prāśnāti haviṣo 'lpakaḥ / tāvataḥ śūlān grasati prāpya vaivasvataṃ yamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यतश्चक्षुषी चैव शृण्वतः श्रोत्रयुग्मकम्

paśyataścakṣuṣī caiva śṛṇvataḥ śrotrayugmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्लभायां स्वशाखायां भोक्त्ःनन्यान्निवेदयेत् । स्वशारवीयः श्लाघ्यः पित्रोः श्राद्धे विशेषेण स्वशाखीयान्निवेदयेत्

durlabhāyāṃ svaśākhāyāṃ bhoktḥnanyānnivedayet / svaśāravīyaḥ ślāghyaḥ pitroḥ śrāddhe viśeṣeṇa svaśākhīyānnivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्यादानं पितृश्राद्धं शुद्धकच्छेभ्य एव च । प्रदेयं स्यात्प्रयत्नेन नासत्कच्छेभ्य एव वै

kanyādānaṃ pitṛśrāddhaṃ śuddhakacchebhya eva ca / pradeyaṃ syātprayatnena nāsatkacchebhya eva vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभोज्याः रोगयुक्तं दुष्टबुद्धिं दुष्टचारित्रतत्परम् । सदोषकं च सद्वेषं कुनखं श्यावदन्तकम्

abhojyāḥ rogayuktaṃ duṣṭabuddhiṃ duṣṭacāritratatparam / sadoṣakaṃ ca sadveṣaṃ kunakhaṃ śyāvadantakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्या ऽप्रयतवर्ष्माणं दुर्वर्णं च कुरूपिणम् । नक्षत्रजीवनं दासकृत्यं शूद्रैकजीविनम्

nityā 'prayatavarṣmāṇaṃ durvarṇaṃ ca kurūpiṇam / nakṣatrajīvanaṃ dāsakṛtyaṃ śūdraikajīvinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रैकयाजकं शूद्रपुष्टं शूद्रनिकेतनम् । शूद्रप्रतिग्रहपरं नित्ययाचकमेव च

śūdraikayājakaṃ śūdrapuṣṭaṃ śūdraniketanam / śūdrapratigrahaparaṃ nityayācakameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा पल्लविकं क्रूरम् आत्मसंभाविनं शपम् । अतिमानिनमग्राह्यं निष्क्रियं वेदनिन्दकम्

tathā pallavikaṃ krūram ātmasaṃbhāvinaṃ śapam / atimāninamagrāhyaṃ niṣkriyaṃ vedanindakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदविक्रयिणं नित्यं ग्रामयाजकमेव च । ब्रह्मविद्वेषिणं चैव ब्रह्मस्वहरणोन्मुखम्

vedavikrayiṇaṃ nityaṃ grāmayājakameva ca / brahmavidveṣiṇaṃ caiva brahmasvaharaṇonmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परदारपरं दुष्टं परदारैकचिन्तकम् । त्यक्तभार्यं दत्तपुत्रं पुत्रविक्रयिणं तथा

paradāraparaṃ duṣṭaṃ paradāraikacintakam / tyaktabhāryaṃ dattaputraṃ putravikrayiṇaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातापित्रोरुपोष्टारं गुरुद्रोहिणमेव च । धनसंग्रहणोद्युक्तमानसं धनिनं कटुम्

mātāpitrorupoṣṭāraṃ gurudrohiṇameva ca / dhanasaṃgrahaṇodyuktamānasaṃ dhaninaṃ kaṭum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दयं दानविमुखं नास्तिकं परदूषकम् । मणिकारस्वर्णकाररजकादिपुरोहितम्

nirdayaṃ dānavimukhaṃ nāstikaṃ paradūṣakam / maṇikārasvarṇakārarajakādipurohitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकाशमतृप्तं च दुर्वादं दाम्भिकं जडम् । वेदकर्मत्यागपूर्वशास्त्रमात्रकृतश्रमम्

adhikāśamatṛptaṃ ca durvādaṃ dāmbhikaṃ jaḍam / vedakarmatyāgapūrvaśāstramātrakṛtaśramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्तिकं किंभविष्यन्तमृणिनं त्यक्तवेदकम् । त्यक्तस्नानं त्यक्तसंध्यं निवृत्तक्षुरकर्मकम्

nāstikaṃ kiṃbhaviṣyantamṛṇinaṃ tyaktavedakam / tyaktasnānaṃ tyaktasaṃdhyaṃ nivṛttakṣurakarmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतार्धक्षुरकर्माणं तुच्छं विकसितमेहनम् । फल्गुं कुब्जं तथा चान्धं बधिरं भ्रान्तमुल्बणम्

kṛtārdhakṣurakarmāṇaṃ tucchaṃ vikasitamehanam / phalguṃ kubjaṃ tathā cāndhaṃ badhiraṃ bhrāntamulbaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्मत्तं दुर्बलं सन्नं कोपिनं कुनखं रतम् । कुण्डकं गोलकं व्रात्यम् अशुचिं परसूतकम्

unmattaṃ durbalaṃ sannaṃ kopinaṃ kunakhaṃ ratam / kuṇḍakaṃ golakaṃ vrātyam aśuciṃ parasūtakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परान्निनं पराधीनं कर्षकं वार्धुषिं वृषम् । नृपवृत्तिं वैश्यवृत्तिं शूद्रवृत्तिं दुराशयम्

parānninaṃ parādhīnaṃ karṣakaṃ vārdhuṣiṃ vṛṣam / nṛpavṛttiṃ vaiśyavṛttiṃ śūdravṛttiṃ durāśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्तचपलं श्रान्तम् अवीरापतिमेव च । तथैव गर्भिणीनाथम् अभोज्यान्नं दुरागसम्

atyantacapalaṃ śrāntam avīrāpatimeva ca / tathaiva garbhiṇīnātham abhojyānnaṃ durāgasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रोत्रियसुतं कारुधृतवस्त्रं च दुःशठम् । गायकं व्रणिनं क्षुद्रभाषिणं तुच्छभाषकम्

aśrotriyasutaṃ kārudhṛtavastraṃ ca duḥśaṭham / gāyakaṃ vraṇinaṃ kṣudrabhāṣiṇaṃ tucchabhāṣakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हास्यकारं नटं नाट्यविद्यं बुरुडकृत्यकम् । क्षुद्रजीवं कार्यजीवं नित्यवेतनजीविनम्

hāsyakāraṃ naṭaṃ nāṭyavidyaṃ buruḍakṛtyakam / kṣudrajīvaṃ kāryajīvaṃ nityavetanajīvinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भोजयेत्प्रयत्नेन निमन्त्रणदिनात्परम् । दिनत्रयं वर्जयित्या वृणुयादतिचर्यया

na bhojayetprayatnena nimantraṇadinātparam / dinatrayaṃ varjayityā vṛṇuyādaticaryayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुमासिकभोक्तारं पक्षमात्रं परित्यजेत् । ऊनमासिकभोक्तारं मासमात्रं परित्यजेत्

anumāsikabhoktāraṃ pakṣamātraṃ parityajet / ūnamāsikabhoktāraṃ māsamātraṃ parityajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नग्नश्राद्धे वर्षमात्रं नवश्राद्धे तदर्धकम् । षोडशे सार्धवर्षं तु सपिण्डे च द्विवत्सरम्

nagnaśrāddhe varṣamātraṃ navaśrāddhe tadardhakam / ṣoḍaśe sārdhavarṣaṃ tu sapiṇḍe ca dvivatsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्जयित्वा द्विजं पश्चाद् ग्राहयेच्छ्राद्धकर्मणि । शूद्रामश्राद्धगं सम्यक् त्यजेद्वर्षत्रयं तथा

varjayitvā dvijaṃ paścād grāhayecchrāddhakarmaṇi / śūdrāmaśrāddhagaṃ samyak tyajedvarṣatrayaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपवैश्यश्राद्धभिस्साभक्षकं सन्ततं तराम् । वर्जयेदब्दमात्रं तु ग्रामचण्डालकर्मसु

nṛpavaiśyaśrāddhabhissābhakṣakaṃ santataṃ tarām / varjayedabdamātraṃ tu grāmacaṇḍālakarmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमश्राद्धगृहीतारं तद्दिने नावलोकयेत् । दिवारात्रमसंभाष्यो दिवाकीर्त्यपुरोहितः

āmaśrāddhagṛhītāraṃ taddine nāvalokayet / divārātramasaṃbhāṣyo divākīrtyapurohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यकाले त्वसंभाष्यः कुलालानां पुरोहितः । भानुवारे भौमवारे शुक्रवारे च सन्ततम्

puṇyakāle tvasaṃbhāṣyaḥ kulālānāṃ purohitaḥ / bhānuvāre bhaumavāre śukravāre ca santatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंभाष्यः प्रयत्नेन परसौनपुरोहितः । पर्वणोर्योगकालेषु द्विजवेश्यापुरोहितः

asaṃbhāṣyaḥ prayatnena parasaunapurohitaḥ / parvaṇoryogakāleṣu dvijaveśyāpurohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नावेक्ष्या एव चैते वै यदि दृष्टास्तदा तदा । अग्नेर्मन्वे ऽनुवाकस्य पठनात्कृतकृत्यता

nāvekṣyā eva caite vai yadi dṛṣṭāstadā tadā / agnermanve 'nuvākasya paṭhanātkṛtakṛtyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थप्रतिग्रही दृष्टो यदि श्राद्धदिने तराम् । तीर्थजीवी तदावासी तत्पुरोहित एव च

tīrthapratigrahī dṛṣṭo yadi śrāddhadine tarām / tīrthajīvī tadāvāsī tatpurohita eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरणम् त्रिपूर्षचर्यावृत्तान्तः स्पष्टो यस्य भवेत्तराम्

varaṇam tripūrṣacaryāvṛttāntaḥ spaṣṭo yasya bhavettarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृशं प्रयतं द्वान्तम् अलोलुपमदाम्भिकम् । यदृच्छालाभसन्तुष्टं श्रोत्रियं वेदिनं शुचिम्

tādṛśaṃ prayataṃ dvāntam alolupamadāmbhikam / yadṛcchālābhasantuṣṭaṃ śrotriyaṃ vedinaṃ śucim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्याग्निं पूर्ववयसं सुधियं सत्कुलोद्भवम् । तस्मात्प्रत्युपकारैकरहितं सुमुखं द्विजम्

nityāgniṃ pūrvavayasaṃ sudhiyaṃ satkulodbhavam / tasmātpratyupakāraikarahitaṃ sumukhaṃ dvijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समीक्ष्य वरयेत्सम्यग् ब्राह्मणं श्राद्धकर्मणि । आदौ संकल्प्य प्रयतः सपवित्रकरस्तथा

samīkṣya varayetsamyag brāhmaṇaṃ śrāddhakarmaṇi / ādau saṃkalpya prayataḥ sapavitrakarastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्भपाणिः कृतप्राणायामो ऽत्वरतरस्तराम् । अक्रोधनश्च सुमुखो वाचा संकल्पमाचरेत्

darbhapāṇiḥ kṛtaprāṇāyāmo 'tvaratarastarām / akrodhanaśca sumukho vācā saṃkalpamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशं कालं च संकीर्त्य तथा च प्रकृते ततः । पित्ःन् देवान् प्राकृतान्वै समुद्दिश्य च प्राकृतम्

deśaṃ kālaṃ ca saṃkīrtya tathā ca prakṛte tataḥ / pitḥn devān prākṛtānvai samuddiśya ca prākṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करिष्ये कर्म चैवेति संकल्पं प्रथमं चरेत् । प्रसादाय दर्भदानम् विश्वेषामत्र देवानां स्थानमाहवनीयके

kariṣye karma caiveti saṃkalpaṃ prathamaṃ caret / prasādāya darbhadānam viśveṣāmatra devānāṃ sthānamāhavanīyake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणं कृत्वा प्रसादो ऽद्य करणीय उदीर्यते । इत्येवं दक्षिणे हस्ते दद्याद्दर्भान् द्विजस्य वै

kṣaṇaṃ kṛtvā prasādo 'dya karaṇīya udīryate / ityevaṃ dakṣiṇe haste dadyāddarbhān dvijasya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्धै वरणं प्रोक्तं पित्ःणामेवमेव वै । मण्डलपूजा कृत्वा तु वरणं पश्चाद् ॐ तथेति च चोदिते

etaddhai varaṇaṃ proktaṃ pitḥṇāmevameva vai / maṇḍalapūjā kṛtvā tu varaṇaṃ paścād oṃ tatheti ca codite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा तु मण्डलं शुद्धं गोमयेन विधानतः । मण्डलं पूजयित्वादौ दैवं पैतृकमेव च

kṛtvā tu maṇḍalaṃ śuddhaṃ gomayena vidhānataḥ / maṇḍalaṃ pūjayitvādau daivaṃ paitṛkameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डलात्पश्चिमे भागे ब्राह्मणे स्वागतीकृते । तत्रैव विसृजेत्पाद्यं क्षालयेन्मण्डलोपरि

maṇḍalātpaścime bhāge brāhmaṇe svāgatīkṛte / tatraiva visṛjetpādyaṃ kṣālayenmaṇḍalopari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुल्फयोरधः क्षालनम् पादप्रक्षालनं श्राद्धे वरं स्याद्गुल्फयोरधः । पित्ःणां नरकं घोरं रोमसंसक्तवारिणा

gulphayoradhaḥ kṣālanam pādaprakṣālanaṃ śrāddhe varaṃ syādgulphayoradhaḥ / pitḥṇāṃ narakaṃ ghoraṃ romasaṃsaktavāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि स्याद्रोमसंसक्तं पादप्रक्षालने भवेत् । तद्दोषपरिहाराय आजानु क्षालयेत्परम्

yadi syādromasaṃsaktaṃ pādaprakṣālane bhavet / taddoṣaparihārāya ājānu kṣālayetparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचमनप्रकरणम् आदावन्त्ये च पाद्ये च विष्टरे विकिरे तथा । उच्छिष्टपिण्डदाने च षट्सु चाचमनं स्मृतम्

ācamanaprakaraṇam ādāvantye ca pādye ca viṣṭare vikire tathā / ucchiṣṭapiṇḍadāne ca ṣaṭsu cācamanaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तुः पूर्वं भोक्तुराचमने कर्ता ऽनाचम्य यद्भोक्ता कुर्यादाचमनक्रियाम् । शुनो मूत्रसमं तोयं तस्मात्तत्परिवर्जयेत्

kartuḥ pūrvaṃ bhokturācamane kartā 'nācamya yadbhoktā kuryādācamanakriyām / śuno mūtrasamaṃ toyaṃ tasmāttatparivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवादिभोजनदिक् उदङ्मुखस्तु देवानां पित्ःणां दक्षिणामुखः । प्रदद्यात्पार्वणे सर्वं देवपूजाविधानतः

devādibhojanadik udaṅmukhastu devānāṃ pitḥṇāṃ dakṣiṇāmukhaḥ / pradadyātpārvaṇe sarvaṃ devapūjāvidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुतपे तद्दिने भूयस् त्रिवारं श्राद्धमूचिरे

kutape taddine bhūyas trivāraṃ śrāddhamūcire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकृदेवेति तज्जामितया श्राद्धं प्रकुर्वते । तत्स्थाने वरणं कृत्वा श्राद्धं सर्वं प्रकुर्वते

sakṛdeveti tajjāmitayā śrāddhaṃ prakurvate / tatsthāne varaṇaṃ kṛtvā śrāddhaṃ sarvaṃ prakurvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ॐ भूर्भुवः सुवरिति स्वाहान्तमन्त्रो वै ततः । विष्टरः अयं वो विष्टरश्चेति प्रदद्याद्विष्टरं तथा

oṃ bhūrbhuvaḥ suvariti svāhāntamantro vai tataḥ / viṣṭaraḥ ayaṃ vo viṣṭaraśceti pradadyādviṣṭaraṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वधाशब्दं पितृस्थाने सर्वत्रैवं विधीयते । अनेनैव तु मन्त्रेण तत्पूजा विहिता परा

svadhāśabdaṃ pitṛsthāne sarvatraivaṃ vidhīyate / anenaiva tu mantreṇa tatpūjā vihitā parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं हि परमो मन्त्रः पित्ःणामर्चने महान् । प्रयोक्तव्यः श्राद्धदिने मन्त्राः प्राकृतमातृकाः

ayaṃ hi paramo mantraḥ pitḥṇāmarcane mahān / prayoktavyaḥ śrāddhadine mantrāḥ prākṛtamātṛkāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वान् देवान् पित्ःन्वापि संबुध्योच्चार्य तत्परम् । पूर्वोक्तेनैव मन्त्रेण विष्टरं प्रतिपादयेत्

viśvān devān pitḥnvāpi saṃbudhyoccārya tatparam / pūrvoktenaiva mantreṇa viṣṭaraṃ pratipādayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठ्यन्तेनासनं दद्यात् क्षणश्च क्रियतामिति । क्षणं दद्यात्तु दर्भेण हस्तसंस्पर्शनेन वा

ṣaṣṭhyantenāsanaṃ dadyāt kṣaṇaśca kriyatāmiti / kṣaṇaṃ dadyāttu darbheṇa hastasaṃsparśanena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्नुवन्तु भवन्तश्च तारपूर्वेण वै वदेत् । अर्घ्यं कृत्वा कृतः प्रोक्तः कर्तव्य इति चेत्ततः

prāpnuvantu bhavantaśca tārapūrveṇa vai vadet / arghyaṃ kṛtvā kṛtaḥ proktaḥ kartavya iti cettataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्भानास्तीर्य भूपृष्ठे तत्र पात्रमधोबिलम् । निक्षिप्य तदुपर्येवं दर्भैराच्छिद्य वै ततः

darbhānāstīrya bhūpṛṣṭhe tatra pātramadhobilam / nikṣipya taduparyevaṃ darbhairācchidya vai tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धृत्य प्रोक्ष्य तत्पात्रे यवान्निक्षिप्य शम्बरम् । भूर्भुवःसुवरापूर्वगन्धाक्षतसुमादिकम्

uddhṛtya prokṣya tatpātre yavānnikṣipya śambaram / bhūrbhuvaḥsuvarāpūrvagandhākṣatasumādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र निक्षिप्य तच्चाम्भस् तद्धस्ते ऽर्घ्यं प्रदापयेत् । आवाहनं च तत्पूर्वं परं वा तत्कृताकृतम्

tatra nikṣipya taccāmbhas taddhaste 'rghyaṃ pradāpayet / āvāhanaṃ ca tatpūrvaṃ paraṃ vā tatkṛtākṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि कर्तव्यधीः स्याच्चेत् तदा व्याहृतिभिश्चरेत् । या दिव्या इति वा नो चेद् देवा वो ऽर्ध्यमिति ब्रुवन्

yadi kartavyadhīḥ syāccet tadā vyāhṛtibhiścaret / yā divyā iti vā no ced devā vo 'rdhyamiti bruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दद्यात्तमर्घ्यं देवेभ्यः पितृभ्यश्च क्रमेण वै । आवाहने विश्वेदेवा उशन्तस्त्विति युग्मकम्

dadyāttamarghyaṃ devebhyaḥ pitṛbhyaśca krameṇa vai / āvāhane viśvedevā uśantastviti yugmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयत्र प्रकथितं केचनात्रापरामृचम् । विश्वेदेवास इत्येकां विश्वेदेवेति वै पराम्

ubhayatra prakathitaṃ kecanātrāparāmṛcam / viśvedevāsa ityekāṃ viśvedeveti vai parām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगच्छन्त्विति तां चापि देवार्थे प्रजपन्ति वै । पितृस्थान उशन्तस्त्वा आयन्तु न इतीव वै

āgacchantviti tāṃ cāpi devārthe prajapanti vai / pitṛsthāna uśantastvā āyantu na itīva vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजपेयुः केचनात्र तदेतत् कथितं परम् । कृताकृतं प्रकथितम् अनुक्ताबाधकं न तु

prajapeyuḥ kecanātra tadetat kathitaṃ param / kṛtākṛtaṃ prakathitam anuktābādhakaṃ na tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदमात्रानुक्तितस्तु गन्धाक्षतयवादिकम् । धूपदीपदुकूलादि कृत्स्नं यज्ञोपवीतकम्

vedamātrānuktitastu gandhākṣatayavādikam / dhūpadīpadukūlādi kṛtsnaṃ yajñopavītakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं व्याहातेभिर्दद्यात् तूष्णीं वा तद्यथारुचि । अग्नौकणाम ततो ऽग्नौ करणं कुर्याद् यदि पूर्वं स्वसूत्रतः

sarvaṃ vyāhātebhirdadyāt tūṣṇīṃ vā tadyathāruci / agnaukaṇāma tato 'gnau karaṇaṃ kuryād yadi pūrvaṃ svasūtrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुक्तमन्त्रैः काश्चित्तु कृताः स्युस्ताः क्रियास्ततः । तत्पूर्वकृतसंकल्पकर्ममध्याधिकत्वतः

anuktamantraiḥ kāścittu kṛtāḥ syustāḥ kriyāstataḥ / tatpūrvakṛtasaṃkalpakarmamadhyādhikatvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनःसंकल्पप्रकरणम् तत्किंचिद्विगुणीभूयात् तद्वैगुण्यत एव वै । पुनः संकल्पयित्वैव तत्पूर्वकक्रियां चरेत्

punaḥsaṃkalpaprakaraṇam tatkiṃcidviguṇībhūyāt tadvaiguṇyata eva vai / punaḥ saṃkalpayitvaiva tatpūrvakakriyāṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्रैवं विजानीयात् तत्तत्संकल्पकर्मसु । न चेदेकस्य संकल्प एकधैव भवेद्धि वै

sarvatraivaṃ vijānīyāt tattatsaṃkalpakarmasu / na cedekasya saṃkalpa ekadhaiva bhaveddhi vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसमाप्तेर्विधानेन प्रकृते पैतृके किल । अनुक्तमन्त्रपठनात् पुनः संकल्पमाचरेत्

āsamāptervidhānena prakṛte paitṛke kila / anuktamantrapaṭhanāt punaḥ saṃkalpamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्युक्तमन्त्रमात्रेण यत्कर्म चलति स्थले । तत्कर्ममध्ये न पुनः संकल्पः प्रभवेद्धि वै

yadyuktamantramātreṇa yatkarma calati sthale / tatkarmamadhye na punaḥ saṃkalpaḥ prabhaveddhi vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्संकल्पयित्वा ऽथ चाशैकरणमारभेत् । परिवेषणप्रकारपौर्वापर्यम् संपरिस्तीर्य विधिना दर्भैस्तैर्दक्षिणाग्रकैः

tasmātsaṃkalpayitvā 'tha cāśaikaraṇamārabhet / pariveṣaṇaprakārapaurvāparyam saṃparistīrya vidhinā darbhaistairdakṣiṇāgrakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नमादाय पक्वात्तु चोपस्तीर्य ततः पुनः । मेक्षणेनान्नमादाय मन्त्रमेतं श्रुतीरितम्

annamādāya pakvāttu copastīrya tataḥ punaḥ / mekṣaṇenānnamādāya mantrametaṃ śrutīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिकल्पैकपठितं सोमायेति हुनेद्धविः । तच्छेषेण यमायेति अग्नयेति च तत्परम्

pratikalpaikapaṭhitaṃ somāyeti huneddhaviḥ / taccheṣeṇa yamāyeti agnayeti ca tatparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्देशत्यागमात्रं च प्राचीनावीतिनैव वै । समुच्चार्य पुनश्चैव परिषिच्याप्रदक्षिणम्

uddeśatyāgamātraṃ ca prācīnāvītinaiva vai / samuccārya punaścaiva pariṣicyāpradakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमन्त्रकं विधानेन तदन्नं शिष्टमुद्धृतम् । अर्धं क्षिपेद्विप्रपात्रे दत्वा हस्तोदकं ततः

amantrakaṃ vidhānena tadannaṃ śiṣṭamuddhṛtam / ardhaṃ kṣipedviprapātre datvā hastodakaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नं च पायसं भक्ष्यं व्यञ्जनानि फलानि च

annaṃ ca pāyasaṃ bhakṣyaṃ vyañjanāni phalāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पयो मधु घृतं चान्ते सूपं तु परिवेषयेत् । अग्रे सूपदाने यदि सूपादथ पुनर्वस्तु स्यात्परिवेषितम्

payo madhu ghṛtaṃ cānte sūpaṃ tu pariveṣayet / agre sūpadāne yadi sūpādatha punarvastu syātpariveṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्राक्षसं भवेच्छ्राद्धं तथा तस्मान्न चाचरेत् । रक्षोघ्नमन्त्रम् अन्नमाज्येनाभिघार्य गायत्र्या प्रोक्ष्य तत्परम्

tadrākṣasaṃ bhavecchrāddhaṃ tathā tasmānna cācaret / rakṣoghnamantram annamājyenābhighārya gāyatryā prokṣya tatparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधिनान्नं च प्रच्छाद्य चाहमस्मीति सूक्तकम् । प्रपठेदत्र विधिना राक्षोघ्नश्रुतिमध्यगम्

dadhinānnaṃ ca pracchādya cāhamasmīti sūktakam / prapaṭhedatra vidhinā rākṣoghnaśrutimadhyagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन केनाप्युच्चारणमसमर्थस्य स्वयं यद्यसमर्थश्चेन् मन्त्रोच्चारणकर्मणि । येन केन च विप्रेण वाचनीयं प्रयत्नतः

yena kenāpyuccāraṇamasamarthasya svayaṃ yadyasamarthaścen mantroccāraṇakarmaṇi / yena kena ca vipreṇa vācanīyaṃ prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैते मन्त्रा याजमाना अत्रोक्ताः किल कर्मणि । राक्षसानां विनाशाय वेदघोषः प्रशस्यते

naite mantrā yājamānā atroktāḥ kila karmaṇi / rākṣasānāṃ vināśāya vedaghoṣaḥ praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स घोषो ब्राह्मणैः कर्तुं शक्यते प्रकृते किल । उष्णं दातव्यम् अन्नं वस्तूनि यानीह पात्रेण सह केवलम्

sa ghoṣo brāhmaṇaiḥ kartuṃ śakyate prakṛte kila / uṣṇaṃ dātavyam annaṃ vastūni yānīha pātreṇa saha kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चुल्लिस्थानि भवेयुर्हि तेभ्यः पात्रेभ्य एव वै । दर्विम्यश्च समुद्धृत्य स्वल्पं स्वल्पं यथोष्मकम्

cullisthāni bhaveyurhi tebhyaḥ pātrebhya eva vai / darvimyaśca samuddhṛtya svalpaṃ svalpaṃ yathoṣmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा भवेत्तदा तत्र विप्रेभ्यः परिवेषयेत् । ऊष्मभागा हि पितरश् चोष्मशून्यं न पैतृकम्

yadā bhavettadā tatra viprebhyaḥ pariveṣayet / ūṣmabhāgā hi pitaraś coṣmaśūnyaṃ na paitṛkam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवेदेव न सन्देहः पश्चादन्नं यथा पुरा । विप्रहस्ते जलं दत्वा गायत्र्या प्रोक्ष्य वै ततः

bhavedeva na sandehaḥ paścādannaṃ yathā purā / viprahaste jalaṃ datvā gāyatryā prokṣya vai tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदैवाहवनीयं वै दक्षिणाग्निं विधानतः । नित्यं वै गार्हपत्यं च परिषिञ्चति मन्त्रतः

yadaivāhavanīyaṃ vai dakṣiṇāgniṃ vidhānataḥ / nityaṃ vai gārhapatyaṃ ca pariṣiñcati mantrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं त्वर्तेन विधिना ब्राह्मणं परिषिच्य वै । पृथिवी तेति तत्सर्वम् अभिमृश्य ततः पुनः

satyaṃ tvartena vidhinā brāhmaṇaṃ pariṣicya vai / pṛthivī teti tatsarvam abhimṛśya tataḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुपस्पर्शयित्वाथ पित्रादिभ्यो निवेदयेत् । प्रधानमेतद्धोमश्च समुपस्पर्शनं पुनः

samupasparśayitvātha pitrādibhyo nivedayet / pradhānametaddhomaśca samupasparśanaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्राः वाच्याः एतन्मन्त्रत्रयं वाचा यजमानः समुच्चरेत् । एतन्मन्त्रत्रयं श्राद्धे प्रधानकमिहोच्यते

mantrāḥ vācyāḥ etanmantratrayaṃ vācā yajamānaḥ samuccaret / etanmantratrayaṃ śrāddhe pradhānakamihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा पिण्डप्रदानस्य मन्त्राः केचन चोदिताः । एतदुच्चारणाशक्तौ व्यर्थं श्राद्धं भवेत्किल

tathā piṇḍapradānasya mantrāḥ kecana coditāḥ / etaduccāraṇāśaktau vyarthaṃ śrāddhaṃ bhavetkila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्यत्नेन महता होमाग्नेय इति त्रयम् । द्वयं वाथ पुनश्चैकं पृथिवी तेति किंचन

tasmādyatnena mahatā homāgneya iti trayam / dvayaṃ vātha punaścaikaṃ pṛthivī teti kiṃcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नाभिमर्शने प्रोक्तम् अमृतोपस्तराणकम् । पञ्च प्राणाहुतौ मन्त्राः प्राणायेत्यादिका पराः

annābhimarśane proktam amṛtopastarāṇakam / pañca prāṇāhutau mantrāḥ prāṇāyetyādikā parāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथावदेव वाचा ते प्रवाच्या श्राद्धकर्मणि । न चेच्छ्राद्धं भवेन्नैतद् एतैर्मन्त्रैर्भवेद्धि तत्

yathāvadeva vācā te pravācyā śrāddhakarmaṇi / na cecchrāddhaṃ bhavennaitad etairmantrairbhaveddhi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रवैकल्पनाशाय वेदघोषः भोजने समुपक्रान्ते वेदघोषं प्रयत्नतः

mantravaikalpanāśāya vedaghoṣaḥ bhojane samupakrānte vedaghoṣaṃ prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयेद्विप्रमुखतः ऋग्यजुःसामभिस्तराम् । तेन वैकल्यदोषा ये रक्षोभिः परिकल्पिताः

kārayedvipramukhataḥ ṛgyajuḥsāmabhistarām / tena vaikalyadoṣā ye rakṣobhiḥ parikalpitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यो नष्टा भवेयुर्हि तस्मादेव तथाचरेत् । यथान्यघोषो विप्राणां शृणुयान्नात्र केवलम्

sadyo naṣṭā bhaveyurhi tasmādeva tathācaret / yathānyaghoṣo viprāṇāṃ śṛṇuyānnātra kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा घोषः प्रकर्तव्यः स्वयं परमुखात्तथा । यत्नात्कारयितव्यश्च न चेद्दोषो महान् भवेत्

tathā ghoṣaḥ prakartavyaḥ svayaṃ paramukhāttathā / yatnātkārayitavyaśca na ceddoṣo mahān bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदोच्चारणसामर्थ्यविकलो यदि तत्करः । नमो वः पितरो मन्त्रमात्रं भक्त्या जपेत्तु वै

vedoccāraṇasāmarthyavikalo yadi tatkaraḥ / namo vaḥ pitaro mantramātraṃ bhaktyā japettu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं विष्णुर्व्याहृतीर्वा गायत्रीं वा विधानतः । विष्णोरराटमन्त्रे वा गायत्रीं वैष्णवीमपि

idaṃ viṣṇurvyāhṛtīrvā gāyatrīṃ vā vidhānataḥ / viṣṇorarāṭamantre vā gāyatrīṃ vaiṣṇavīmapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चेत्तु पौरुषं सूक्तम् अथवा तं त्रियम्बकम् । आ वो राजानमन्त्रं वा मधुत्रयमथापि वा

na cettu pauruṣaṃ sūktam athavā taṃ triyambakam / ā vo rājānamantraṃ vā madhutrayamathāpi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो ब्रह्मण्यमन्त्रं वा दश शान्तिषु कामपि । स्वाधीना तामृचं नो चेद् गायत्रीं सर्वशून्यदाम्

namo brahmaṇyamantraṃ vā daśa śāntiṣu kāmapi / svādhīnā tāmṛcaṃ no ced gāyatrīṃ sarvaśūnyadām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतद्विष्णुमन्त्रमिरावती धेनुमतीति च । यजमानः स्वयं प्रीत्यै पितृभ्यो प्रवदेत्तराम्

pratadviṣṇumantramirāvatī dhenumatīti ca / yajamānaḥ svayaṃ prītyai pitṛbhyo pravadettarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोजनान्ते च संपन्नं प्रददेत्पुरतः स्थितः । तृप्ताः स्थेति द्विवारं तद् उक्त्वा दद्यात्तदन्नकम्

bhojanānte ca saṃpannaṃ pradadetpurataḥ sthitaḥ / tṛptāḥ stheti dvivāraṃ tad uktvā dadyāttadannakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.