Angirasasmrti 1

तत्रैव विकिरेत्पात्रसमीपे तत्पुरः स्थितः । उच्छिष्टपिण्डं च दद्याद् उत्तरापोशनं ततः

tatraiva vikiretpātrasamīpe tatpuraḥ sthitaḥ / ucchiṣṭapiṇḍaṃ ca dadyād uttarāpośanaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाण्येतानि शिष्टानाम् आचारेण न चोक्तितः । सूत्रकारस्य वेदस्य कृते ऽभ्युदयमुच्यते

sarvāṇyetāni śiṣṭānām ācāreṇa na coktitaḥ / sūtrakārasya vedasya kṛte 'bhyudayamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृते प्रत्यवायो न पुनरन्यानि केवलम् । तत्तत्क्रियाविशेषेषु तूष्णीकं वेदमन्त्रकैः

akṛte pratyavāyo na punaranyāni kevalam / tattatkriyāviśeṣeṣu tūṣṇīkaṃ vedamantrakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रानुक्तैर्महाकालविलम्बो बाधकाय वै । भवेदेव न सन्देहः श्राद्धमन्त्रो य ईरितः

atrānuktairmahākālavilambo bādhakāya vai / bhavedeva na sandehaḥ śrāddhamantro ya īritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मात्रस्य समीचीनप्रोक्त्यै तत्कर्म साधु वै । भवेत्किलान्यथा तद्धि किं भवेदिति साधुभिः

tanmātrasya samīcīnaproktyai tatkarma sādhu vai / bhavetkilānyathā taddhi kiṃ bhavediti sādhubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यगालोचनीयो ऽतो श्राद्धमन्त्रोक्तिमात्रतः । यावान् कालविलम्बः स्यात् तावानेवात्र केवलम्

samyagālocanīyo 'to śrāddhamantroktimātrataḥ / yāvān kālavilambaḥ syāt tāvānevātra kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रामाणिको हि तद्भिन्नो ऽविहितश्च विधानतः । कर्मणो बाधकायैव साधकाय भवेन्न तु

prāmāṇiko hi tadbhinno 'vihitaśca vidhānataḥ / karmaṇo bādhakāyaiva sādhakāya bhavenna tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्विद्वान् सूत्रवेदविहितं यावदेव वै । तावदेव प्रकुर्वीत सर्वसौख्याय केवलम्

tasmādvidvān sūtravedavihitaṃ yāvadeva vai / tāvadeva prakurvīta sarvasaukhyāya kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनो ब्राह्मणानां च भोक्त्ःणां शास्त्रवर्त्मनः । शास्त्रविरोधि त्याज्यमेव यथावदेव कुर्वीता -धिकं शास्त्रविरोधि यत्

ātmano brāhmaṇānāṃ ca bhoktḥṇāṃ śāstravartmanaḥ / śāstravirodhi tyājyameva yathāvadeva kurvītā -dhikaṃ śāstravirodhi yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं सम्यक्परित्याज्यं विहितं यत्तदाचरेत् । विप्राणां भोजनात्पश्चात् तच्छास्त्राधिककृत्यतः

sarvaṃ samyakparityājyaṃ vihitaṃ yattadācaret / viprāṇāṃ bhojanātpaścāt tacchāstrādhikakṛtyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समागतात्पुनः प्रोक्तः संकल्पो नान्यथाचरेत् । अपां मध्येन चाच्छिन्द्य दर्भान् मूलैः सकृद्धतैः

samāgatātpunaḥ proktaḥ saṃkalpo nānyathācaret / apāṃ madhyena cācchindya darbhān mūlaiḥ sakṛddhataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुन्धन्तां पितरः प्रोक्ष्य आयन्त्वित्यभिमन्त्र्य च । सकृदाच्छिन्नमन्त्रेण संस्तीर्यैव ततः पुनः

śundhantāṃ pitaraḥ prokṣya āyantvityabhimantrya ca / sakṛdācchinnamantreṇa saṃstīryaiva tataḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्जयन्तेति मन्त्रेण ततो दद्यात्तिलोदकम् । सकृदाच्छिन्नदर्भेषु त्रिषु स्थानेषु तत्परम्

mārjayanteti mantreṇa tato dadyāttilodakam / sakṛdācchinnadarbheṣu triṣu sthāneṣu tatparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्तेति च मन्त्रेण दद्यात्पिण्डत्रयं पुनः । यन्मे मातेति मन्त्रं तत् पितृभ्य इति वै पुनः

etatteti ca mantreṇa dadyātpiṇḍatrayaṃ punaḥ / yanme māteti mantraṃ tat pitṛbhya iti vai punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र पितरो ऽमुत्र च अमी मदमतः परम् । ये समानास्ततो भूयो येन जातास्ततः परम्

atra pitaro 'mutra ca amī madamataḥ param / ye samānāstato bhūyo yena jātāstataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरं धत्तेति तत्प्राश्याघ्राय वा तत्परं पुनः । मार्जयन्तेति मन्त्रेण पूर्ववच्च तिलोदकम्

vīraṃ dhatteti tatprāśyāghrāya vā tatparaṃ punaḥ / mārjayanteti mantreṇa pūrvavacca tilodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्वाञ्जनाभ्यञ्जने च वासश्छित्वा विधानतः । नमो व इति मन्त्रेण नमस्कारान् समाचरेत्

datvāñjanābhyañjane ca vāsaśchitvā vidhānataḥ / namo va iti mantreṇa namaskārān samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहान्न इति मन्त्रं च ऊर्ज वहन्तीमनुं ततः । उत्तिष्ठत पितरो मनो न्वाहुवेति मन्त्रकम्

gṛhānna iti mantraṃ ca ūrja vahantīmanuṃ tataḥ / uttiṣṭhata pitaro mano nvāhuveti mantrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्न इति भूयश्च यदन्तरिक्षमिति वै । मन्त्रान् जप्त्वा क्रमेणैवं पिण्डांस्तान्पूजयेत्ततः

punarna iti bhūyaśca yadantarikṣamiti vai / mantrān japtvā krameṇaivaṃ piṇḍāṃstānpūjayettataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृपिण्डार्चनं यैस्तु क्रियते दर्भपत्रकैः । तण्डुलैरक्षतैः पुष्पैस् तिलैरपि यवैस्तथा

pitṛpiṇḍārcanaṃ yaistu kriyate darbhapatrakaiḥ / taṇḍulairakṣataiḥ puṣpais tilairapi yavaistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रकलत्रादिभिः पितृप्रदक्षिणनमस्काराः वासोभिः पूजयेत्पिण्डान् यथाशक्त्या विचक्षणः

putrakalatrādibhiḥ pitṛpradakṣiṇanamaskārāḥ vāsobhiḥ pūjayetpiṇḍān yathāśaktyā vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणाभिश्च ताम्बूलैर् धूपदीपादिभिस्तथा । प्रदक्षिणनमस्कारैः पुत्रपौत्रादिभिः सह

dakṣiṇābhiśca tāmbūlair dhūpadīpādibhistathā / pradakṣiṇanamaskāraiḥ putrapautrādibhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलत्रैः परिवारैश्च न चेत्तस्य कुलं तराम् । न वर्धते क्षीयते च काले काले शनैः शनैः

kalatraiḥ parivāraiśca na cettasya kulaṃ tarām / na vardhate kṣīyate ca kāle kāle śanaiḥ śanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त एव पिण्डाः पितरस् तद्रूपेण स्थिताः परम् । भवेयुः पूजनार्थाय नात्र कार्या विचारणा

ta eva piṇḍāḥ pitaras tadrūpeṇa sthitāḥ param / bhaveyuḥ pūjanārthāya nātra kāryā vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रत्यक्षा हि पितरो वायुरूपं समाश्रिताः । आकाशरूपमापन्नाः कालभेदेषु सन्ततम्

apratyakṣā hi pitaro vāyurūpaṃ samāśritāḥ / ākāśarūpamāpannāḥ kālabhedeṣu santatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यमाकाशरूपास्ते श्राद्धकालेषु भक्तितः । समाहूतास्तदा सद्यो वायुरूपं समाश्रिताः

nityamākāśarūpāste śrāddhakāleṣu bhaktitaḥ / samāhūtāstadā sadyo vāyurūpaṃ samāśritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समायान्ति मनोवेगात् पिण्डकाले तु ते पुनः । तत्प्रविश्यैव पुत्राणां हिताय क्षणमञ्जसा

samāyānti manovegāt piṇḍakāle tu te punaḥ / tatpraviśyaiva putrāṇāṃ hitāya kṣaṇamañjasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठन्ति किल तत्पूजास्वीकाराय ततो यतन् । तत्पूजां विधिना कुर्यात् ततश्चेत्पुत्रकामुकः

tiṣṭhanti kila tatpūjāsvīkārāya tato yatan / tatpūjāṃ vidhinā kuryāt tataścetputrakāmukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमपिण्डं परिमृज्य प्रयच्छेन्मध्यमं पिण्डं धर्मपत्न्यै समन्त्रकम् । आधत्त पितरश्चेति ततः सा नियता शुचिः

madhyamapiṇḍaṃ parimṛjya prayacchenmadhyamaṃ piṇḍaṃ dharmapatnyai samantrakam / ādhatta pitaraśceti tataḥ sā niyatā śuciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं प्राश्य विधिनाचम्य तत्पश्चात्तु त्रिरात्रकम्

taṃ prāśya vidhinācamya tatpaścāttu trirātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वन्ती भोजनं भर्तुर् मुक्तेः पश्चात्सकृच्छुचिः । मुदिता हर्षितातीव दुःखिता मलिना तथा

kurvantī bhojanaṃ bhartur mukteḥ paścātsakṛcchuciḥ / muditā harṣitātīva duḥkhitā malinā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावयन्ती महारुद्रं तं कालं निनयेदपि । तावन्मात्रेण च ततः सा पुत्रं पुष्करस्रजम्

bhāvayantī mahārudraṃ taṃ kālaṃ ninayedapi / tāvanmātreṇa ca tataḥ sā putraṃ puṣkarasrajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लभते नात्र सन्देहो यदि सा स्याद्रजस्वला । श्राद्धदिने शूद्रभोजने न शूद्रं भोजयेच्छ्राद्धे गृहे यत्नेन तद्दिने

labhate nātra sandeho yadi sā syādrajasvalā / śrāddhadine śūdrabhojane na śūdraṃ bhojayecchrāddhe gṛhe yatnena taddine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धशेषं न शूद्रेभ्यो न दद्यात्तु खलेष्वपि । पितृभोजनपात्रस्य खननम् पितुरुच्छिष्टपात्राणि श्राद्धे गोप्यानि कारयेत्

śrāddhaśeṣaṃ na śūdrebhyo na dadyāttu khaleṣvapi / pitṛbhojanapātrasya khananam piturucchiṣṭapātrāṇi śrāddhe gopyāni kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खनित्वैव विनिक्षिप्य यथा श्राद्धे न गोचरम् । सोदकुम्भम् कृते ऽकृते वा सापिण्ड्ये मातापित्रोः परस्य वा

khanitvaiva vinikṣipya yathā śrāddhe na gocaram / sodakumbham kṛte 'kṛte vā sāpiṇḍye mātāpitroḥ parasya vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याप्यन्नं सोदकुम्भं दद्यात्संवत्सरं द्विजः । अदैवं पार्वणश्राद्धं सोदकुम्भमधर्मकम्

tasyāpyannaṃ sodakumbhaṃ dadyātsaṃvatsaraṃ dvijaḥ / adaivaṃ pārvaṇaśrāddhaṃ sodakumbhamadharmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यादाब्दिकपर्यन्तं संकल्पविधिनान्वहम् । कुर्यादहरहः श्राद्धम् अमावास्यां विना सदा

kuryādābdikaparyantaṃ saṃkalpavidhinānvaham / kuryādaharahaḥ śrāddham amāvāsyāṃ vinā sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्सोदकलशश्राद्धं न कुर्यादनुमासिके । प्रथमाब्दे न तिलतर्पणम् प्रथमाब्दे न कर्तव्यं तिलतर्पणमित्यपि

yatsodakalaśaśrāddhaṃ na kuryādanumāsike / prathamābde na tilatarpaṇam prathamābde na kartavyaṃ tilatarpaṇamityapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपिण्डीकरणात्परं श्राद्धाङ्गतर्पणम् यदेतत्तत्तु कथितं वत्सराब्दे सपिण्डने । एकादशे द्वादशे वा सपिण्डीकरणं यदि

sapiṇḍīkaraṇātparaṃ śrāddhāṅgatarpaṇam yadetattattu kathitaṃ vatsarābde sapiṇḍane / ekādaśe dvādaśe vā sapiṇḍīkaraṇaṃ yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतं चेत्तत्पुरं सम्यक् सद्यः श्राद्धाङ्गतर्पणम् । कुर्वीतैव तथा दर्शं प्रतिमासं पृथक् पृथक्

kṛtaṃ cettatpuraṃ samyak sadyaḥ śrāddhāṅgatarpaṇam / kurvītaiva tathā darśaṃ pratimāsaṃ pṛthak pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृते तर्पणे भूयः पितरस्तस्य केवलम् । भवेयुर्दुःखिता घोरं पुनः प्रेतत्वशङ्कया

akṛte tarpaṇe bhūyaḥ pitarastasya kevalam / bhaveyurduḥkhitā ghoraṃ punaḥ pretatvaśaṅkayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां शङ्कानिरासाय मासिकेष्वङ्गतर्पणम् । श्राद्धान्ते विधिना कार्यं सद्य एव न संशयः

teṣāṃ śaṅkānirāsāya māsikeṣvaṅgatarpaṇam / śrāddhānte vidhinā kāryaṃ sadya eva na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिमासं तदा दर्शं यच्छ्राद्धं तर्पणादिकम् । असंशयं प्रकुर्वीत न चेद्दोषो महान् भवेत्

pratimāsaṃ tadā darśaṃ yacchrāddhaṃ tarpaṇādikam / asaṃśayaṃ prakurvīta na ceddoṣo mahān bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धमुक्तेः परं तेषां द्विजानां करशुद्धये । तिलैर्हस्तोदकं कार्यं षड्वारं दर्भपुञ्जतः

śrāddhamukteḥ paraṃ teṣāṃ dvijānāṃ karaśuddhaye / tilairhastodakaṃ kāryaṃ ṣaḍvāraṃ darbhapuñjataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चेत्तत्करशुद्धिश्च न भवेदेव केवलम् । मद्गोत्रं वर्धतां देव पित्ःणां च प्रसादतः

na cettatkaraśuddhiśca na bhavedeva kevalam / madgotraṃ vardhatāṃ deva pitḥṇāṃ ca prasādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ब्राह्मणपादेषु सपर्यां तां तदाचरेत् । विश्वेदेवप्रसादं च पित्ःणां च प्रसादकम्

iti brāhmaṇapādeṣu saparyāṃ tāṃ tadācaret / viśvedevaprasādaṃ ca pitḥṇāṃ ca prasādakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वीकृत्य शिरसा गृह्य देवाश्च पितरस्ततः । स्वस्ति ब्रूतेति वाचोक्त्वा ह्य् अक्षयोदकमित्यपि

svīkṛtya śirasā gṛhya devāśca pitarastataḥ / svasti brūteti vācoktvā hy akṣayodakamityapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्वित्यपि च तद्धस्ते शम्बरं सतिलाक्षतम् । यथाक्रमेण दद्याच्च वाचयिष्ये स्वधां तथा

astvityapi ca taddhaste śambaraṃ satilākṣatam / yathākrameṇa dadyācca vācayiṣye svadhāṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाहामपि च संप्रार्थ्य वाच्यतामिति तैस्ततः । संप्रोक्तस्तु ऋचे त्वेति धारां तां प्रवदेत्पराम्

svāhāmapi ca saṃprārthya vācyatāmiti taistataḥ / saṃproktastu ṛce tveti dhārāṃ tāṃ pravadetparām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृभ्यश्च प्रथमतः पितामहेभ्य एव च । प्रपितामहेभ्यश्च तद्वत् स्वधास्ता वाच्यतामिति

pitṛbhyaśca prathamataḥ pitāmahebhya eva ca / prapitāmahebhyaśca tadvat svadhāstā vācyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रुवन्तु च भवन्तो वै ॐ स्वधामिति वै वदेत् । संपद्यन्तां स्वधाश्चेति देवाश्चापि तथा पुनः

bruvantu ca bhavanto vai oṃ svadhāmiti vai vadet / saṃpadyantāṃ svadhāśceti devāścāpi tathā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीयन्तां पितरः पश्चात् पितामहास्ततः किल । प्रपितामहाश्च पितरस् तद्धस्ते सलिलं क्षिपेत्

prīyantāṃ pitaraḥ paścāt pitāmahāstataḥ kila / prapitāmahāśca pitaras taddhaste salilaṃ kṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्ःणां रजतं, देवानां स्वर्णम् ततः श्राद्धैकसाद्गुण्यहेतवे दक्षिणां मुदा । यथाशक्त्या प्रदद्याच्च पित्ःणां रजतं परम्

pitḥṇāṃ rajataṃ, devānāṃ svarṇam tataḥ śrāddhaikasādguṇyahetave dakṣiṇāṃ mudā / yathāśaktyā pradadyācca pitḥṇāṃ rajataṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यं चापि देवानां वाजेवाजेति वै वदेत् । उत्तिष्ठतेति पितरः अनुगच्छन्तु देवताः

hiraṇyaṃ cāpi devānāṃ vājevājeti vai vadet / uttiṣṭhateti pitaraḥ anugacchantu devatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युद्वास्य तु तान् पश्चाद् अन्नशेषो ऽखिलः पुनः । क्रियतां किमिति प्रोक्ते चेष्टैः स उपभुज्यताम्

ityudvāsya tu tān paścād annaśeṣo 'khilaḥ punaḥ / kriyatāṃ kimiti prokte ceṣṭaiḥ sa upabhujyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तस्तु ततो भूयः स्वादुषꣳ सद इत्यतः । उपस्थानं पित्ःणां तु कुर्यात्प्राञ्जलिना द्विजः

ityuktastu tato bhūyaḥ svāduṣaṁ sada ityataḥ / upasthānaṃ pitḥṇāṃ tu kuryātprāñjalinā dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां तामाशिषं गृह्य प्रणिपत्य विधानतः । अनुव्रज्य विधानेन स्वगृहस्यान्तिमे त्यजेत्

teṣāṃ tāmāśiṣaṃ gṛhya praṇipatya vidhānataḥ / anuvrajya vidhānena svagṛhasyāntime tyajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चेत्सर्वत्र ताः प्रोक्ताः परा व्याहृतयः शिवाः । न चेत्तु वामदेवाय मन्त्रं परममुत्तमम्

na cetsarvatra tāḥ proktāḥ parā vyāhṛtayaḥ śivāḥ / na cettu vāmadevāya mantraṃ paramamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवदेत्तेन मनुना यद्यद्वैगुण्यमागतम् । कर्ममध्ये पैतृके ऽस्मिन् ज्ञानाज्ञानत एव वै

pravadettena manunā yadyadvaiguṇyamāgatam / karmamadhye paitṛke 'smin jñānājñānata eva vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तृभोक्तृमहादोषद्रव्यकालादिसंभवाः । लोभमोहाज्ञानचित्तकायकृत्यविशेषजाः

kartṛbhoktṛmahādoṣadravyakālādisaṃbhavāḥ / lobhamohājñānacittakāyakṛtyaviśeṣajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापराधाः सुक्रूराः परीहारैकवर्जिताः । ते सर्वे स्मरणात्तस्य महामन्त्रस्य वैभवात्

mahāparādhāḥ sukrūrāḥ parīhāraikavarjitāḥ / te sarve smaraṇāttasya mahāmantrasya vaibhavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यो विलयमायान्ति कर्मसाद्गुण्यमप्यति । प्रभवेत्सद्य एवैवं तस्मात्तु मनुमुत्तमम्

sadyo vilayamāyānti karmasādguṇyamapyati / prabhavetsadya evaivaṃ tasmāttu manumuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमोद्वादशसंयुक्तं पठनीयं सकृत्किल । तावन्मात्रेण तत्कर्म परमं तृप्तिकारकम्

namodvādaśasaṃyuktaṃ paṭhanīyaṃ sakṛtkila / tāvanmātreṇa tatkarma paramaṃ tṛptikārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्छिद्रं सद्गुणं साङ्गं विकलैकविवर्जितम् । प्रत्यवायैकरहितं गयाश्राद्धशताधिकम्

acchidraṃ sadguṇaṃ sāṅgaṃ vikalaikavivarjitam / pratyavāyaikarahitaṃ gayāśrāddhaśatādhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्येव न सन्देहस् तस्मात्तन्मन्त्रमुच्चरेत् । उच्छिष्टादि श्राद्धे सप्त पवित्राणि उच्छिष्टं शिवनिर्माल्यं वमनं प्रेतपर्पटम्

bhavatyeva na sandehas tasmāttanmantramuccaret / ucchiṣṭādi śrāddhe sapta pavitrāṇi ucchiṣṭaṃ śivanirmālyaṃ vamanaṃ pretaparpaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धे सप्त पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः । पयसो वत्सपीतत्वाद् उच्छिष्टमिति नाम तत्

śrāddhe sapta pavitrāṇi dauhitraḥ kutapastilāḥ / payaso vatsapītatvād ucchiṣṭamiti nāma tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगीरथप्रार्थनया तद्गङ्गात्यवलेपहा । तिरोधानं जटारण्ये कृत्वा तामधरद्यतः

bhagīrathaprārthanayā tadgaṅgātyavalepahā / tirodhānaṃ jaṭāraṇye kṛtvā tāmadharadyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्निर्माल्यं ततो गङ्गा सा प्रीत्यै परमा स्मृता । सा नित्यशुद्धा तद्योगाद् गङ्गा पतितपावनी

tannirmālyaṃ tato gaṅgā sā prītyai paramā smṛtā / sā nityaśuddhā tadyogād gaṅgā patitapāvanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दोषा सैव कथिता तद्भिन्ना सप्त याश्च ताः । अशुद्धाश्च कदाचित्स्युः शिवाङ्गपतिता तु सा

nirdoṣā saiva kathitā tadbhinnā sapta yāśca tāḥ / aśuddhāśca kadācitsyuḥ śivāṅgapatitā tu sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्तैकपवित्रा हि नान्या वै तत्समा सरित् । तदीयोदकसंबन्धाद् यत्पित्र्यं कर्म तत्तु वै

atyantaikapavitrā hi nānyā vai tatsamā sarit / tadīyodakasaṃbandhād yatpitryaṃ karma tattu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपवित्रसहस्रेभ्यो मुक्तं सद्यो भविष्यति । पितरो नित्यतृप्तास्ते नष्टक्षुत्काः पितामहाः

apavitrasahasrebhyo muktaṃ sadyo bhaviṣyati / pitaro nityatṛptāste naṣṭakṣutkāḥ pitāmahāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारमेश्वरसायुज्यं लभन्ते प्रपितामहाः । अप्यन्ये कुलजा एव स्युस्ते कुलसहस्रकम्

pārameśvarasāyujyaṃ labhante prapitāmahāḥ / apyanye kulajā eva syuste kulasahasrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्चापि वैष्णवं धाम तत्क्षणात्प्रापितं भवेत् । त्रिरात्रफलदा नद्यः पुण्ये तदयनद्वये

taccāpi vaiṣṇavaṃ dhāma tatkṣaṇātprāpitaṃ bhavet / trirātraphaladā nadyaḥ puṇye tadayanadvaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धोदये महोदये चक्रिके ग्रहणे तथा । पद्मकापिलषष्ठ्यां वा पुनरन्येषु ताः पुनः

ardhodaye mahodaye cakrike grahaṇe tathā / padmakāpilaṣaṣṭhyāṃ vā punaranyeṣu tāḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिप्रयत्नरचिता ऽवगाहनजपादिकैः । फलप्रदा हि सरितो न तथा जाह्नवी शिवा

vidhiprayatnaracitā 'vagāhanajapādikaiḥ / phalapradā hi sarito na tathā jāhnavī śivā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनस्पर्शनध्यानैर् जन्तूनां जन्ममोचनी । तदुत्तरक्षणाद्गङ्गा तद्भार्गतनुसंभवा

darśanasparśanadhyānair jantūnāṃ janmamocanī / taduttarakṣaṇādgaṅgā tadbhārgatanusaṃbhavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहकर्कटयोर्मध्ये सर्वा नद्यो रजस्वलाः । दिनत्रयमसंस्पृश्यास् तत्रादौ याः सरिद्वराः

siṃhakarkaṭayormadhye sarvā nadyo rajasvalāḥ / dinatrayamasaṃspṛśyās tatrādau yāḥ saridvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महानद्यः गोदावरी भीमरथी तुङ्गभद्रा च वेणिका । तापी पयोष्णी दिव्या स्युर् दक्षिणे तु सरिद्वराः

mahānadyaḥ godāvarī bhīmarathī tuṅgabhadrā ca veṇikā / tāpī payoṣṇī divyā syur dakṣiṇe tu saridvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरस्वती विशोका च वितस्ता च तथा पुनः

sarasvatī viśokā ca vitastā ca tathā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणायनकाले तु संप्राप्ते चावगाहनात् । परं त्रिदिनपर्यन्तं भवेयुस्ता रजस्वलाः

dakṣiṇāyanakāle tu saṃprāpte cāvagāhanāt / paraṃ tridinaparyantaṃ bhaveyustā rajasvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तु सा शम्भुसंबन्धान् नित्यशुद्धा प्रकीर्तिता । जाह्नवी सरितां मुख्या सर्वलोकैकपावनी

na tu sā śambhusaṃbandhān nityaśuddhā prakīrtitā / jāhnavī saritāṃ mukhyā sarvalokaikapāvanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्लादनी पावनी कामा कामनीया कलावती । करका कलुषघ्नी या नागाश्चैतास्तुरीयकात्

hlādanī pāvanī kāmā kāmanīyā kalāvatī / karakā kaluṣaghnī yā nāgāścaitāsturīyakāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवसात् प्रभृति प्रोक्तास् तिस्रो रात्री रजस्वलाः । सप्तमीप्रभृति ह्येवं सरितः काश्चनापराः

divasāt prabhṛti proktās tisro rātrī rajasvalāḥ / saptamīprabhṛti hyevaṃ saritaḥ kāścanāparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नलिनी निर्मला नारा गुर्वी गर्भा गरा धरा । क्षुरिका काशिका श्यामा दश प्रोक्ता रजस्वलाः

nalinī nirmalā nārā gurvī garbhā garā dharā / kṣurikā kāśikā śyāmā daśa proktā rajasvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारिद्र्यनाशिनी देया बाहुदा बहुला बला । शर्मिष्ठा शयना स्वापा नव नद्यो रजस्वलाः

dāridryanāśinī deyā bāhudā bahulā balā / śarmiṣṭhā śayanā svāpā nava nadyo rajasvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमीप्रभृति प्रोक्तास् तिस्रो रात्रीर्मनीषिभिः । तप्ता तापा तापसा च विश्वामित्रा बृहद्वरा

daśamīprabhṛti proktās tisro rātrīrmanīṣibhiḥ / taptā tāpā tāpasā ca viśvāmitrā bṛhadvarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धेना सेना सना सोमा नव नद्यो रजस्वलाः । त्रयोदशीप्रभृत्येता कथितास्ता रजस्वलाः

dhenā senā sanā somā nava nadyo rajasvalāḥ / trayodaśīprabhṛtyetā kathitāstā rajasvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वरिता लुलिता तारा षोडशप्रभृति स्मृताः

tvaritā lulitā tārā ṣoḍaśaprabhṛti smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्रो रात्रीरापगास्ता महाशुद्धा रजस्वलाः । गारुत्मता गतिमती गतिदा गणवारिता

tisro rātrīrāpagāstā mahāśuddhā rajasvalāḥ / gārutmatā gatimatī gatidā gaṇavāritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणाढ्या गुणदा शेषा सप्त नद्यः प्रकीर्तिताः । एकोनविंशतिदिनप्रभृत्येता रजस्वलाः

guṇāḍhyā guṇadā śeṣā sapta nadyaḥ prakīrtitāḥ / ekonaviṃśatidinaprabhṛtyetā rajasvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शातद्रुश्च शतद्रुश्च वरणी वारुणी रसा । हिरण्यदा हैमवती गजवासी मनस्विनी

śātadruśca śatadruśca varaṇī vāruṇī rasā / hiraṇyadā haimavatī gajavāsī manasvinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजस्वला नवैताः स्युर् द्वाविंशतिदिनादितः । करतोया कालतोया वर्षतोया सरद्रसा

rajasvalā navaitāḥ syur dvāviṃśatidināditaḥ / karatoyā kālatoyā varṣatoyā saradrasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्जला खेयतोया बृहत्तोया स्रवज्जला । पञ्चविंशत्यादितो वै विज्ञेयास्ता रजस्वलाः

antarjalā kheyatoyā bṛhattoyā sravajjalā / pañcaviṃśatyādito vai vijñeyāstā rajasvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाविंशत्प्रभृति वै याः काश्चन जनैः किल । नदीति नित्यं कथ्यन्ते खन्यन्ते च तदा तदा

aṣṭāviṃśatprabhṛti vai yāḥ kāścana janaiḥ kila / nadīti nityaṃ kathyante khanyante ca tadā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नदीगाः सिन्धुगा वापि पर्वतादिसमुद्भवाः । यत्र कुत्रापि वा जाताः क्षुद्रा दीर्घा जलैर्युताः

nadīgāḥ sindhugā vāpi parvatādisamudbhavāḥ / yatra kutrāpi vā jātāḥ kṣudrā dīrghā jalairyutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षाजलाश्च खननजला लवणशम्बराः । सर्वास्ताः कथिताः सद्भिर् मासान्ते स्यू रजस्वलाः

varṣājalāśca khananajalā lavaṇaśambarāḥ / sarvāstāḥ kathitāḥ sadbhir māsānte syū rajasvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषेणाधुना प्रोक्ताः सर्वासां सरितामपि । प्रसंगात्तत्स्वरूपस्य माहात्म्यं च तथाविधम्

viśeṣeṇādhunā proktāḥ sarvāsāṃ saritāmapi / prasaṃgāttatsvarūpasya māhātmyaṃ ca tathāvidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तप्रायं विजानीयाद् या वा नित्यजलाः पुनः । उत्तमा इति ताः प्रोक्ता नदीनां सिन्धुसंगतः

uktaprāyaṃ vijānīyād yā vā nityajalāḥ punaḥ / uttamā iti tāḥ proktā nadīnāṃ sindhusaṃgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रं चापि तथा ज्ञेयं नदीयुग्मैकमेलनात्

kṣetraṃ cāpi tathā jñeyaṃ nadīyugmaikamelanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खननोत्पन्नसलिला तन्न्यूना कथिता तथा । खननाच्चाधिकजला तच्छ्रेष्ठा वै स्मृताखिलैः

khananotpannasalilā tannyūnā kathitā tathā / khananāccādhikajalā tacchreṣṭhā vai smṛtākhilaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चयोजनपर्यन्तप्रवहत्सलिलोत्तमा । उत्पत्तिप्रभृतिस्थैर्यवहत्सलिलसंयुता

pañcayojanaparyantapravahatsalilottamā / utpattiprabhṛtisthairyavahatsalilasaṃyutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमा चोत्तमा चेति सा गङ्गेति च फण्यते । नदीनां प्रवरा गङ्गा तज्जलं श्राद्धकर्मणि

paramā cottamā ceti sā gaṅgeti ca phaṇyate / nadīnāṃ pravarā gaṅgā tajjalaṃ śrāddhakarmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पावनं परमं प्रोक्तं वमनं मधु चोच्यते । तत्प्रेतपर्पटं साक्षात् पित्ःणां दुःखवारकम्

pāvanaṃ paramaṃ proktaṃ vamanaṃ madhu cocyate / tatpretaparpaṭaṃ sākṣāt pitḥṇāṃ duḥkhavārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खड्गपात्रं हि कुतपो दौहित्रो वा पुनः स्मृतः । शिवनिर्माल्यतः श्राद्धवैगुण्यं तत्प्रशाम्यति

khaḍgapātraṃ hi kutapo dauhitro vā punaḥ smṛtaḥ / śivanirmālyataḥ śrāddhavaiguṇyaṃ tatpraśāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनःकरणसंप्राप्तौ शिवनिर्माल्ययोगतः । प्रनष्टः प्रभवेद्दोषस् ते चात्रापि वदाम्युत

punaḥkaraṇasaṃprāptau śivanirmālyayogataḥ / pranaṣṭaḥ prabhaveddoṣas te cātrāpi vadāmyuta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनःश्राद्धप्रकरणम् विप्रवान्तावग्निनाशे पिण्डे च विदलीकृते । पिण्डगोलकसंयोगे दीपनाशे तथैव च

punaḥśrāddhaprakaraṇam vipravāntāvagnināśe piṇḍe ca vidalīkṛte / piṇḍagolakasaṃyoge dīpanāśe tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजस्वलानाथभुक्तौ बुद्धिपूर्वं तथैव च । अशौचभुक्तावाशौचिसंस्पर्शे होमविस्मृतौ

rajasvalānāthabhuktau buddhipūrvaṃ tathaiva ca / aśaucabhuktāvāśaucisaṃsparśe homavismṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिथौ तद्दिनभ्रान्त्या संकल्पकरणे ऽपि वा । एकस्मिन्नेव दिवसे पित्रोर्व्यत्यासतः कृतः

atithau taddinabhrāntyā saṃkalpakaraṇe 'pi vā / ekasminneva divase pitrorvyatyāsataḥ kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यश्राद्धे तु भुञ्जानविप्रस्य वमनं यदि

ādyaśrāddhe tu bhuñjānaviprasya vamanaṃ yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्ते कृष्णेति मन्त्रेण होमं कुर्याद्यथाविधि । षोडशश्राद्धभुञ्जानब्राह्मणस्तु वमेद्यदि

yatte kṛṣṇeti mantreṇa homaṃ kuryādyathāvidhi / ṣoḍaśaśrāddhabhuñjānabrāhmaṇastu vamedyadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेताहुतिस्तु कर्तव्या लौकिकाग्नौ यथाविधि । अनुमासिकाद्युच्छिष्टवमने अनुमासिके ऽत्र कर्तव्य उच्छिष्टे वमनं यदि

pretāhutistu kartavyā laukikāgnau yathāvidhi / anumāsikādyucchiṣṭavamane anumāsike 'tra kartavya ucchiṣṭe vamanaṃ yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कबले तु सुभुञ्जाने तृप्तिं चैव विनिर्दिशेत् । अमावास्यामासिके च ब्राह्मणो मुखनिःस्रुतम्

kabale tu subhuñjāne tṛptiṃ caiva vinirdiśet / amāvāsyāmāsike ca brāhmaṇo mukhaniḥsrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा महालयश्राद्धे पित्रादेर्वमनं यदि । पितामहादिवत्कृत्वा श्राद्धशेषं समापयेत्

tathā mahālayaśrāddhe pitrādervamanaṃ yadi / pitāmahādivatkṛtvā śrāddhaśeṣaṃ samāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छिष्टोच्छिष्टसंस्पर्शे उच्छिष्टेन तु संस्पृष्टो भुञ्जानः श्राद्धकर्मणि । शेषमन्नं तु नाश्नीयात् कर्तुः श्राद्धस्य का गतिः

ucchiṣṭocchiṣṭasaṃsparśe ucchiṣṭena tu saṃspṛṣṭo bhuñjānaḥ śrāddhakarmaṇi / śeṣamannaṃ tu nāśnīyāt kartuḥ śrāddhasya kā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्स्थाननामगोत्रेण ह्मासनादि तथार्चयेत् । अन्नत्यागं ततः कृत्वा पावके जुहुयाच्चरुम्

tatsthānanāmagotreṇa hmāsanādi tathārcayet / annatyāgaṃ tataḥ kṛtvā pāvake juhuyāccarum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषसूक्तेन जुहुयाद् यावद्द्वात्रिंशदाहुतिः । होमशेषं समाप्याथ श्राद्धशेषं समापयेत्

puruṣasūktena juhuyād yāvaddvātriṃśadāhutiḥ / homaśeṣaṃ samāpyātha śrāddhaśeṣaṃ samāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृत्वा तु समीपे तु ब्राह्मणे वमनं यदि । पुनः पाकं प्रकुर्वीत पिण्डदानं यथाविधि

akṛtvā tu samīpe tu brāhmaṇe vamanaṃ yadi / punaḥ pākaṃ prakurvīta piṇḍadānaṃ yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छिष्टस्पर्शनं ज्ञात्वा तत्पात्रं च विहाय च । तत्पात्रं परिहत्याथ भूमिं समनुलिप्य च

ucchiṣṭasparśanaṃ jñātvā tatpātraṃ ca vihāya ca / tatpātraṃ parihatyātha bhūmiṃ samanulipya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य शीघ्रं विधायैव सर्वमन्नं प्रवेष्टयेत् । परिषिच्य ततः पश्चाद् भोजयेच्च न दोषकृत्

tasya śīghraṃ vidhāyaiva sarvamannaṃ praveṣṭayet / pariṣicya tataḥ paścād bhojayecca na doṣakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यस्पर्शे श्राद्धपङ्क्तौ तु भुञ्जानाव् अन्योन्यं स्पृशतो यदि । द्वौ विप्रौ विसृजेदन्नं भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत्

anyonyasparśe śrāddhapaṅktau tu bhuñjānāv anyonyaṃ spṛśato yadi / dvau viprau visṛjedannaṃ bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.