Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.20·1.20.3

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.20.3

AsS 1.20.3

पाचकरञ्जकसाधकालोचकभ्राजकत्वभेदैः पित्तम्। तत्र यदामाशयपक्वाशयमध्यस्थं पञ्चमहाभूतात्मकत्वेऽपि तेजोगुणोत्कर्षात् क्षपितसोमगुणं ततश्च त्यक्तद्रवस्वभावं सहकारिकारणैर्वायुक्लेदादिभिरनुग्रहाद्दहनपचनादिक्रियया लब्धाग्निशब्दं पित्तमन्नं पचति सारकिट्टौ विभजति शेषाणि च पित्तस्थानानि तत्रस्थमेवानुगृह्णाति तत् पाचकमित्युच्यते। आमाशयस्यं तु रसस्य रञ्जनाद्रञ्जकम्। हृदयस्थं बुद्धिमेधाभिमानोत्साहैरभिप्रेतार्थसाधनात्साधकम्। दृष्टिस्थं रूपालोचनादालोचकम्। त्वक्स्थं त्वचो भ्राजनात् भ्राजकम्। तदभ्यङ्गपरिषेकालेपादीन् पाचयति छायाश्च प्रकाशयति॥

pācakarañjakasādhakālocakabhrājakatvabhedaiḥ pittam| tatra yadāmāśayapakvāśayamadhyasthaṃ pañcamahābhūtātmakatve'pi tejoguṇotkarṣāt kṣapitasomaguṇaṃ tataśca tyaktadravasvabhāvaṃ sahakārikāraṇairvāyukledādibhiranugrahāddahanapacanādikriyayā labdhāgniśabdaṃ pittamannaṃ pacati sārakiṭṭau vibhajati śeṣāṇi ca pittasthānāni tatrasthamevānugṛhṇāti tat pācakamityucyate| āmāśayasyaṃ tu rasasya rañjanādrañjakam| hṛdayasthaṃ buddhimedhābhimānotsāhairabhipretārthasādhanātsādhakam| dṛṣṭisthaṃ rūpālocanādālocakam| tvaksthaṃ tvaco bhrājanāt bhrājakam| tadabhyaṅgapariṣekālepādīn pācayati chāyāśca prakāśayati||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.20.3

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.20.3, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.20.3), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text