अथातो विषप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥
athāto viṣapratiṣedhaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·6·6.40
Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 6.40
पुरा खल्वमृतार्थं सुरासुरैः सलिलनिधेर्विमथ्यमानात् क्रोध इव रूपवान् सत्वं समुद्वभूव कृष्णमनलनयनमूर्ध्वप्रदीप्तकेशं दंष्ट्राकरालं भैरवारावरूपम्। तद्दर्शनादेव यतो देवदानवाश्च विषण्णास्तस्मात्तद्विषसंज्ञामवाप॥
purā khalvamṛtārthaṃ surāsuraiḥ salilanidhervimathyamānāt krodha iva rūpavān satvaṃ samudvabhūva kṛṣṇamanalanayanamūrdhvapradīptakeśaṃ daṃṣṭrākarālaṃ bhairavārāvarūpam| taddarśanādeva yato devadānavāśca viṣaṇṇāstasmāttadviṣasaṃjñāmavāpa||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सहसैव सर्वभूतानि निर्दग्धुकाममुपयोगविशेषैर्विषममृततां विनयमानो ब्रह्मानुनीयौषधिषु न्यस्तवान्॥
tat sahasaiva sarvabhūtāni nirdagdhukāmamupayogaviśeṣairviṣamamṛtatāṃ vinayamāno brahmānunīyauṣadhiṣu nyastavān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तत् स्थावरासु मूर्तिष्वधिवसनात् स्थावरमित्युच्यते॥
tatastat sthāvarāsu mūrtiṣvadhivasanāt sthāvaramityucyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जङ्गमं पुनः पृथिव्या भारावतारार्थमुरगादिरूपेण विष्णुर्निर्ममे॥
jaṅgamaṃ punaḥ pṛthivyā bhārāvatārārthamuragādirūpeṇa viṣṇurnirmame||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः स्थावरं मूलपत्रपुष्पफलत्वक्सारनिर्यासक्षीरधातुकन्दभेदाद्दशाधिष्ठानम्॥
tayoḥ sthāvaraṃ mūlapatrapuṣpaphalatvaksāraniryāsakṣīradhātukandabhedāddaśādhiṣṭhānam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मूलविषाणि क्लीतनकाश्वमारकगुञ्जासुगन्धकगर्गककर्करकरघाटकादीनि। पत्रविषं कालपत्रिका लम्बा वरदकरम्भार्कादीनाम्। पुष्पविषं वल्लीरेणुककरम्भ महाकरम्भादीनाम्। फलं कुमुद्वतीरेणुकाकरम्भमहाकरम्भमदनकतुवरकादीनाम्। त्वक्सारनिर्यासाः करककरघाटककरम्भमहाकरम्भनाराचकादीनाम्। क्षीरं कुमुद्वती दन्ती स्नुह्यर्कजालिनी व्यालादीनाम्। धातवो हरितालफेनाश्मभस्मरक्तप्रभृतयः। कन्दजानि तु हालाहलकालकूटवत्सनाभशृङ्गीसाषर्पजालककर्दमकवैराटकमुस्तकमुष्ककसाक्तुकक्रौञ्चकवालकमहाविषपुण्डरीकगालवमूलकमर्कटकर्कटककरवीरकेन्द्रायुधसङ्कोचकलाङ्गलकतैलपेय कुशपुष्पके तु पुष्पकरोहिषाञ्जनाभकादीनि॥
tatra mūlaviṣāṇi klītanakāśvamārakaguñjāsugandhakagargakakarkarakaraghāṭakādīni| patraviṣaṃ kālapatrikā lambā varadakarambhārkādīnām| puṣpaviṣaṃ vallīreṇukakarambha mahākarambhādīnām| phalaṃ kumudvatīreṇukākarambhamahākarambhamadanakatuvarakādīnām| tvaksāraniryāsāḥ karakakaraghāṭakakarambhamahākarambhanārācakādīnām| kṣīraṃ kumudvatī dantī snuhyarkajālinī vyālādīnām| dhātavo haritālaphenāśmabhasmaraktaprabhṛtayaḥ| kandajāni tu hālāhalakālakūṭavatsanābhaśṛṅgīsāṣarpajālakakardamakavairāṭakamustakamuṣkakasāktukakrauñcakavālakamahāviṣapuṇḍarīkagālavamūlakamarkaṭakarkaṭakakaravīrakendrāyudhasaṅkocakalāṅgalakatailapeya kuśapuṣpake tu puṣpakarohiṣāñjanābhakādīni||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मूलविषैरुपयुक्तैरुद्वेष्टनप्रलापमोहाः प्रजायन्ते। पत्रविषैर्जृम्भोद्वेष्टनश्वासाः। पुष्पविषैश्छर्द्याध्मानमोहाः। फलविषैर्दाहमुष्कशोफौ। त्वक्सारनिर्यासविषैः प्रसेकास्यदौर्गन्ध्यपारुष्यशिरोवेदनाः। क्षीरविषैर्जिह्वागौरवं शकृत्भेदश्च। धातुविषैस्तालुदाहमूर्च्छाहृदयपीडाः। सर्वमेव च स्थावरं ज्वरहिध्मादन्तहर्षहनुस्तम्भगलग्रहफेनवमनारुचिश्वासमूर्च्छाः करोति विशेषेण कन्दजम्। तद्ध्यतितीक्ष्णत्वादाशुकारितरम्। इतरत्तु प्रायः कालान्तरप्राणहरम्॥
tatra mūlaviṣairupayuktairudveṣṭanapralāpamohāḥ prajāyante| patraviṣairjṛmbhodveṣṭanaśvāsāḥ| puṣpaviṣaiśchardyādhmānamohāḥ| phalaviṣairdāhamuṣkaśophau| tvaksāraniryāsaviṣaiḥ prasekāsyadaurgandhyapāruṣyaśirovedanāḥ| kṣīraviṣairjihvāgauravaṃ śakṛtbhedaśca| dhātuviṣaistāludāhamūrcchāhṛdayapīḍāḥ| sarvameva ca sthāvaraṃ jvarahidhmādantaharṣahanustambhagalagrahaphenavamanāruciśvāsamūrcchāḥ karoti viśeṣeṇa kandajam| taddhyatitīkṣṇatvādāśukāritaram| itarattu prāyaḥ kālāntaraprāṇaharam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वमपि चैतन्मौलमित्युच्यते मूलाश्रयत्वात् पत्रादीनाम्॥
sarvamapi caitanmaulamityucyate mūlāśrayatvāt patrādīnām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जङ्गमस्य त्वाश्रयाः षोदश। दृष्टिनिश्वासस्पर्शदंष्ट्रामुखनखास्थिमूत्रपुरीषशुक्रार्तवलालाशूकपित्तशोणितशवानि। तानि पुनः सर्पकीटकणभाद्याश्रितानि। तत्कृतान्यथास्वमामयान् साधनं चोत्तरत्र वक्ष्यति॥
jaṅgamasya tvāśrayāḥ ṣodaśa| dṛṣṭiniśvāsasparśadaṃṣṭrāmukhanakhāsthimūtrapurīṣaśukrārtavalālāśūkapittaśoṇitaśavāni| tāni punaḥ sarpakīṭakaṇabhādyāśritāni| tatkṛtānyathāsvamāmayān sādhanaṃ cottaratra vakṣyati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं च प्रायशो जङ्गमं निद्रातन्द्राक्लमदाहरोमहर्षशोफपाकातिसारान् करोति॥
sarvaṃ ca prāyaśo jaṅgamaṃ nidrātandrāklamadāharomaharṣaśophapākātisārān karoti||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विविधमपिचैतद्विषं तीक्ष्णोष्णरूक्षविशदसूक्ष्मव्यवाय्याशुकारिविकाशिलघ्वव्यक्तरसत्वैर्दशभिर्गुणैर्युक्तमपाकि च॥
dvividhamapicaitadviṣaṃ tīkṣṇoṣṇarūkṣaviśadasūkṣmavyavāyyāśukārivikāśilaghvavyaktarasatvairdaśabhirguṇairyuktamapāki ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तैक्ष्ण्यौष्ण्यात् पित्तं रक्तं च प्रकोपयति। रौक्ष्याद्वायुम्। वैशद्यादसक्तवेगं प्रसरति। सौक्ष्म्याद्व्यवायित्वाच्च दोषधातुमलादीन् समस्तान् शरीरावयवाननुप्रविशति। आशुकारित्वादाशु व्यापादयति। विकाशित्वान्मर्मच्छेदेन मतिं व्यामोहयति। लाघवाद्दुर्निर्हरमव्यक्तरसत्वाच्छ्लेष्मप्रकोपणमन्नरसांश्च सर्वाननुवर्तते। अत एव च प्रयत्नेनान्नानि विषतो रक्षेदित्युक्तम्। अपाकित्वाज्जरां नो याति। तेनाभ्यवहृतमवश्यं मारयति। मन्त्रौषधबलेन चोपशमितमपि प्रत्ययमासाद्य पुनः प्रकृप्यतीति। भवति चात्र॥
tatra taikṣṇyauṣṇyāt pittaṃ raktaṃ ca prakopayati| raukṣyādvāyum| vaiśadyādasaktavegaṃ prasarati| saukṣmyādvyavāyitvācca doṣadhātumalādīn samastān śarīrāvayavānanupraviśati| āśukāritvādāśu vyāpādayati| vikāśitvānmarmacchedena matiṃ vyāmohayati| lāghavāddurnirharamavyaktarasatvācchleṣmaprakopaṇamannarasāṃśca sarvānanuvartate| ata eva ca prayatnenānnāni viṣato rakṣedityuktam| apākitvājjarāṃ no yāti| tenābhyavahṛtamavaśyaṃ mārayati| mantrauṣadhabalena copaśamitamapi pratyayamāsādya punaḥ prakṛpyatīti| bhavati cātra||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थावरं जङ्गमं चेति विषं प्रोक्तमकृत्रिमम्॥
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ceti viṣaṃ proktamakṛtrimam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्रिमं गरसंज्ञं तु क्रियते विविधौषधैः। हन्ति योगवशेनाशु चिराच्चिरतराच्च तत्। शोफपाण्डूदरोन्माददुर्नामादीन्करोति वा॥
kṛtrimaṃ garasaṃjñaṃ tu kriyate vividhauṣadhaiḥ| hanti yogavaśenāśu cirācciratarācca tat| śophapāṇḍūdaronmādadurnāmādīnkaroti vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि चैतद्विषं सर्वं तीक्ष्णाद्यैरन्वितं गुणैः। वातपित्तोत्तरं नॄणां सद्यो हरति जीवितम्॥
api caitadviṣaṃ sarvaṃ tīkṣṇādyairanvitaṃ guṇaiḥ| vātapittottaraṃ nṝṇāṃ sadyo harati jīvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषं हि देहं सम्प्राप्य प्राग्दूषयति शोणितम्। कफपित्तानिलांश्चानु समदोषं सहाशयान्। ततो हृदयमास्थाय देहोच्छेदाय कल्पते॥
viṣaṃ hi dehaṃ samprāpya prāgdūṣayati śoṇitam| kaphapittānilāṃścānu samadoṣaṃ sahāśayān| tato hṛdayamāsthāya dehocchedāya kalpate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरं दूषिते रक्ते सर्वं चिमिचिमायते। कोठः समण्डलः स्वेदो रोमहर्षश्च जायते॥
śarīraṃ dūṣite rakte sarvaṃ cimicimāyate| koṭhaḥ samaṇḍalaḥ svedo romaharṣaśca jāyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुद्रकीटा इवाङ्गेषु विसर्पन्तीति मन्यते। विनामयति गात्राणि जृम्भते शिशिरप्रियः॥
kṣudrakīṭā ivāṅgeṣu visarpantīti manyate| vināmayati gātrāṇi jṛmbhate śiśirapriyaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यापिनस्तस्य दुष्टस्य द्रुतस्य विषतेजसा। वातादयो वशं यान्ति बलिनोप्यबला इव॥
vyāpinastasya duṣṭasya drutasya viṣatejasā| vātādayo vaśaṃ yānti balinopyabalā iva||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषं यद्दोषभूयिष्ठं तं दोषं प्राक् प्रपद्यते। आशये यस्य यस्यैव ततस्तदवतिष्ठते। तज्जान् विकारान् कुरुते यान् सर्वेषूपदेक्ष्यति॥
viṣaṃ yaddoṣabhūyiṣṭhaṃ taṃ doṣaṃ prāk prapadyate| āśaye yasya yasyaiva tatastadavatiṣṭhate| tajjān vikārān kurute yān sarveṣūpadekṣyati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाताशयस्थं कुरुते तथा श्लेष्मामयानपि। पित्तश्लेष्माशयगतं तद्वत् पित्तकफोद्भवान्॥
vātāśayasthaṃ kurute tathā śleṣmāmayānapi| pittaśleṣmāśayagataṃ tadvat pittakaphodbhavān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापि चोत्तमाङ्गस्थे सकोठं शूयते शिरः। विशेषादक्षिकूटौष्ठनासास्यं हृष्टदन्तता। ताल्शोषो रुजा मूर्ध्नि वक्त्रे चिमिचिमायनम्॥
tatrāpi cottamāṅgasthe sakoṭhaṃ śūyate śiraḥ| viśeṣādakṣikūṭauṣṭhanāsāsyaṃ hṛṣṭadantatā| tālśoṣo rujā mūrdhni vaktre cimicimāyanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थेषु चक्षुरादीनामप्रवृत्तिर्हनुग्रहः। इत्यन्यापि च विषं स्थितमङ्गेऽभिलक्षयेत्॥
artheṣu cakṣurādīnāmapravṛttirhanugrahaḥ| ityanyāpi ca viṣaṃ sthitamaṅge'bhilakṣayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याप्यैवं सकलं देहमुपरुध्य च वाहिनीः। विषं विषमिव क्षिप्रं प्राणानस्य निरस्यति॥
vyāpyaivaṃ sakalaṃ dehamuparudhya ca vāhinīḥ| viṣaṃ viṣamiva kṣipraṃ prāṇānasya nirasyati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतं मृतस्य हृदये जग्धदिग्धाभिविद्धयोः। दंशे तिष्ठति भूयिष्ठं सर्वतः पिण्डितं विषम्। नाद्यादतो विशेषेण तेषां मांसं तदाश्रयम्॥
pītaṃ mṛtasya hṛdaye jagdhadigdhābhividdhayoḥ| daṃśe tiṣṭhati bhūyiṣṭhaṃ sarvataḥ piṇḍitaṃ viṣam| nādyādato viśeṣeṇa teṣāṃ māṃsaṃ tadāśrayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथास्वं भक्षिते पीडा यथास्वं च क्रियाक्रमः॥
yathāsvaṃ bhakṣite pīḍā yathāsvaṃ ca kriyākramaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्त वेगान् विषस्याहुरष्टावितिपुनर्वसुः॥(चृ.ष्ष् 5.4.39,Cष् 6.23.7)
sapta vegān viṣasyāhuraṣṭāvitipunarvasuḥ||(cṛ.ṣṣ 5.4.39,Cṣ 6.23.7)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्यति प्रथमे वेगे रसश्छर्द्दिप्रसेककृत्। द्वितीयेस्रं चिमिचिमाजृम्भावेपथुकारि तत्॥
duṣyati prathame vege rasaścharddiprasekakṛt| dvitīyesraṃ cimicimājṛmbhāvepathukāri tat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीये पिशितं कण्डूकोठमण्डलशोफदम्। दोषाश्चाश्चतुर्थे तेषु स्युर्यथायथमुपद्रवाः॥
tṛtīye piśitaṃ kaṇḍūkoṭhamaṇḍalaśophadam| doṣāścāścaturthe teṣu syuryathāyathamupadravāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमे दर्शनभ्रान्तिः षष्ठे हिध्मासमुद्भवः। सप्तमे स्कन्धभङ्गोस्य जायते मृत्युरष्टमे॥
pañcame darśanabhrāntiḥ ṣaṣṭhe hidhmāsamudbhavaḥ| saptame skandhabhaṅgosya jāyate mṛtyuraṣṭame||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्यति प्रथमे रक्तं द्वितीये श्वयथूद्भवः। तृतीयेङ्गे चिमिचिमा चतुर्थे ज्वरमूर्च्छना॥
duṣyati prathame raktaṃ dvitīye śvayathūdbhavaḥ| tṛtīyeṅge cimicimā caturthe jvaramūrcchanā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमे पाण्डुजिह्वास्य शोषः षष्ठे हृदि व्यथा। सप्तमे मरणं वेग इति गग्नजितो मतम्॥
pañcame pāṇḍujihvāsya śoṣaḥ ṣaṣṭhe hṛdi vyathā| saptame maraṇaṃ vega iti gagnajito matam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्च्छा हृदि परं पीडा शिरोरुगपतन्त्रकः। हिध्मा च दारुणो मर्मच्छेदो जीवितसंशयः। सप्तेति वेगा मूर्च्छाद्या विदेहपतिना स्मृताः॥
mūrcchā hṛdi paraṃ pīḍā śirorugapatantrakaḥ| hidhmā ca dāruṇo marmacchedo jīvitasaṃśayaḥ| sapteti vegā mūrcchādyā videhapatinā smṛtāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तमांसवसास्नायु तथास्थ्याद्यास्त्रयः क्रमात्। आश्रयाः सप्त सप्तानामित्यालम्बायनोऽब्रवीत्॥
raktamāṃsavasāsnāyu tathāsthyādyāstrayaḥ kramāt| āśrayāḥ sapta saptānāmityālambāyano'bravīt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगान् धन्वन्तरिस्तद्वत् सर्पदष्टस्य मन्यते। स्नाववर्जं तु तत्स्थाने दोषानिच्छति कोष्ठगान्॥
vegān dhanvantaristadvat sarpadaṣṭasya manyate| snāvavarjaṃ tu tatsthāne doṣānicchati koṣṭhagān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धात्वन्तरेषु याः सप्त कलाः पूर्वं प्रकीर्त्तिताः। अतीत्य तासामेकैकां वेगं प्रकुरुते विषम्॥
dhātvantareṣu yāḥ sapta kalāḥ pūrvaṃ prakīrttitāḥ| atītya tāsāmekaikāṃ vegaṃ prakurute viṣam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कालकल्पं कालेन कलामभ्येति यावता। ऊह्यमानं समीरेण तावद्वेगान्तरं स्मृतम्॥
tatkālakalpaṃ kālena kalāmabhyeti yāvatā| ūhyamānaṃ samīreṇa tāvadvegāntaraṃ smṛtam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिना येन यत्तूक्तं तत्सर्वमिह दर्शितम्॥
muninā yena yattūktaṃ tatsarvamiha darśitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णं विषघ्नौषधिभिर्हतं वा दवाग्निवातातपशोषितं वा। स्वभावतो वा न गुणैः सुयुक्तं दूषीविषाख्यां विषमभ्युपैति॥
jīrṇaṃ viṣaghnauṣadhibhirhataṃ vā davāgnivātātapaśoṣitaṃ vā| svabhāvato vā na guṇaiḥ suyuktaṃ dūṣīviṣākhyāṃ viṣamabhyupaiti||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीर्याल्पभावादविभाव्यमेतत्। कफावृतं वर्षगणानुबन्धि॥
vīryālpabhāvādavibhāvyametat| kaphāvṛtaṃ varṣagaṇānubandhi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनादिर्तो भिन्नपुरीषवर्णो दुष्टास्ररोगी तृडरोचकार्तः। मूर्च्छन् वमन् गद्गदवाग्विमुह्यन् भवेच्च दूष्योदरलिङ्गजुष्टः॥
tenādirto bhinnapurīṣavarṇo duṣṭāsrarogī tṛḍarocakārtaḥ| mūrcchan vaman gadgadavāgvimuhyan bhavecca dūṣyodaraliṅgajuṣṭaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमाशयस्थे कफवातरोगी पित्ताशस्थेऽनिलपित्तरोगी। भवेन्नरो ध्वस्थीशरोरुहाङ्गो विलूनपक्षः स यथा विहङ्गः। स्थितं रसादिष्वथवा विचित्रान्। करोति धातुप्रभवान्विकारान्॥
āmāśayasthe kaphavātarogī pittāśasthe'nilapittarogī| bhavennaro dhvasthīśaroruhāṅgo vilūnapakṣaḥ sa yathā vihaṅgaḥ| sthitaṃ rasādiṣvathavā vicitrān| karoti dhātuprabhavānvikārān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्वाताजीर्णशीताभ्रदिवास्वप्नाहिताशनैः। दुष्टं दूषयते धातूनतो दूषीविषं स्मृतम्॥
prāgvātājīrṇaśītābhradivāsvapnāhitāśanaiḥ| duṣṭaṃ dūṣayate dhātūnato dūṣīviṣaṃ smṛtam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थावरस्योपयुक्तस्य पूर्वे वेगेऽथ जायते। जिह्वायाः श्यावता स्तम्भो मूर्च्छा त्रासः क्लमो वमिः॥
sthāvarasyopayuktasya pūrve vege'tha jāyate| jihvāyāḥ śyāvatā stambho mūrcchā trāsaḥ klamo vamiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीये वेपथुः स्वेदो कण्ठे च वेदनाः। विषं चामाशयं प्राप्तं कुरुते हृदि वेदनाम्॥
dvitīye vepathuḥ svedo kaṇṭhe ca vedanāḥ| viṣaṃ cāmāśayaṃ prāptaṃ kurute hṛdi vedanām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालुशोषस्तृतीये तु शूलं चामाशये भृशम्। दुर्बले हरिते शूने जायेते चास्य लोचने॥
tāluśoṣastṛtīye tu śūlaṃ cāmāśaye bhṛśam| durbale harite śūne jāyete cāsya locane||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वाशयगते तोदहिध्माकासान्त्रकूजनम्। चतुर्थे जायते वेगे शिरसश्चातिगौरवम्॥
pakvāśayagate todahidhmākāsāntrakūjanam| caturthe jāyate vege śirasaścātigauravam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफप्रसेको वैवर्ण्यं पर्वभेदश्च पञ्चमे। सर्वदोषप्रकोपश्च पक्वाधाने च वेदना॥
kaphapraseko vaivarṇyaṃ parvabhedaśca pañcame| sarvadoṣaprakopaśca pakvādhāne ca vedanā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठे संज्ञाप्रणाशश्च सुभृशं चातिसार्यते। स्कन्धपृष्ठकटीभङ्गो भवेन्मृत्युश्च सप्तमे॥
ṣaṣṭhe saṃjñāpraṇāśaśca subhṛśaṃ cātisāryate| skandhapṛṣṭhakaṭībhaṅgo bhavenmṛtyuśca saptame||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमे विषवेगेथ वान्तं शीताम्बुसेचितम्। सर्पिर्मधुभ्यां संयुक्तमगदं पाययेद्द्रुतम्॥
prathame viṣavegetha vāntaṃ śītāmbusecitam| sarpirmadhubhyāṃ saṃyuktamagadaṃ pāyayeddrutam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीये पूर्ववद्वान्तं विरिक्तं चानु पाययेत्। तृतीयेऽगदपानं च हितं नस्यं तथाञ्जनम्॥
dvitīye pūrvavadvāntaṃ viriktaṃ cānu pāyayet| tṛtīye'gadapānaṃ ca hitaṃ nasyaṃ tathāñjanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थे स्नेहसंयुक्तमगदं प्रतिभोजयेत्। पञ्चमे मधुकक्वाथमाक्षिकाभ्यां युतं हितम्॥
caturthe snehasaṃyuktamagadaṃ pratibhojayet| pañcame madhukakvāthamākṣikābhyāṃ yutaṃ hitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठेऽतिसारवत् सिद्धिरवपीडस्तु सप्तमे। मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा सासृग्वा पिशितं क्षिपेत्॥
ṣaṣṭhe'tisāravat siddhiravapīḍastu saptame| mūrdhni kākapadaṃ kṛtvā sāsṛgvā piśitaṃ kṣipet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोशातक्यग्निकः पाठा सूर्यवल्यमृताभयाः। शेलुः शिरीषः किणिही हरिद्रे क्षुद्रसाह्वया। पुनर्नवे त्रिकटुकं बृहत्यौ सारिवे बले॥
kośātakyagnikaḥ pāṭhā sūryavalyamṛtābhayāḥ| śeluḥ śirīṣaḥ kiṇihī haridre kṣudrasāhvayā| punarnave trikaṭukaṃ bṛhatyau sārive bale||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषां यवागूं निर्यूहे शीतां सघृतमाक्षिकाम्। युञ्ज्याद्वेगान्तरे सर्वविषघ्नीं कृतकर्मणः॥
eṣāṃ yavāgūṃ niryūhe śītāṃ saghṛtamākṣikām| yuñjyādvegāntare sarvaviṣaghnīṃ kṛtakarmaṇaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वन्मधूकमधुकपद्मकेसरचन्दनैः॥
tadvanmadhūkamadhukapadmakesaracandanaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगदान् वक्ष्यते चातः सिद्धान् पूर्वर्षिनिर्मितान्। सर्वेषु सर्वावस्थेषु ये विषेषु परं हिताः॥
agadān vakṣyate cātaḥ siddhān pūrvarṣinirmitān| sarveṣu sarvāvastheṣu ye viṣeṣu paraṃ hitāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनं कुङ्कुमं कुष्ठं काङ्क्षी लाक्षा प्रियङ्गवः। मुस्तस्थौणेयशैलेयरोचनामदनप्लवम्॥
candanaṃ kuṅkumaṃ kuṣṭhaṃ kāṅkṣī lākṣā priyaṅgavaḥ| mustasthauṇeyaśaileyarocanāmadanaplavam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोवेष्टकीवडैङ्गलाविशालालमनश्शिलाः। सुरसप्रसवस्पृक्कारजनीद्वयवालकम्॥
śroveṣṭakīvaḍaiṅgalāviśālālamanaśśilāḥ| surasaprasavaspṛkkārajanīdvayavālakam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिङ्गुसिद्धार्थकाः पद्मचारिणी पद्मकेसरम्। जात्याःपुष्पं प्रवालश्च पुष्पमर्कशिरीषयोः॥
hiṅgusiddhārthakāḥ padmacāriṇī padmakesaram| jātyāḥpuṣpaṃ pravālaśca puṣpamarkaśirīṣayoḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विरोध्रबृहती कौन्ती मधुकं गन्धनाकुली। मुद्गपर्णीकणाश्यामा ध्यामकं नलदं नतम्॥
dvirodhrabṛhatī kauntī madhukaṃ gandhanākulī| mudgaparṇīkaṇāśyāmā dhyāmakaṃ naladaṃ natam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिन्दुवारकशम्याकदेवदारुमयूरकम्। पुष्ये समाहृतैः पिष्टैर्योज्यस्तैरगदोत्तमः॥
sinduvārakaśamyākadevadārumayūrakam| puṣye samāhṛtaiḥ piṣṭairyojyastairagadottamaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सञ्जीवनःप्रागमृताद्विहितोऽयं स्वयम्भुवा। पाननस्याञ्जनाघ्राणधूमालेपनधारणैः॥
sañjīvanaḥprāgamṛtādvihito'yaṃ svayambhuvā| pānanasyāñjanāghrāṇadhūmālepanadhāraṇaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवनो विषसुप्तानां राजद्वारे जयावहः। धन्यो धान्यधनायुःश्रीक्षेमपुष्टिसुखप्रदः॥
jīvano viṣasuptānāṃ rājadvāre jayāvahaḥ| dhanyo dhānyadhanāyuḥśrīkṣemapuṣṭisukhapradaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहे स्थितो विषालक्ष्मीमन्त्रज्वरगरग्रहान्। कृत्याकार्मणकाखोर्दव्यालजन्तुसरीसृपान्॥
gṛhe sthito viṣālakṣmīmantrajvaragaragrahān| kṛtyākārmaṇakākhordavyālajantusarīsṛpān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नोपघातदुःस्वप्नतोयाग्निरिपुतस्करान्। निहन्त्यकालमरणमरकाशनिविग्रहान्॥
svapnopaghātaduḥsvapnatoyāgniriputaskarān| nihantyakālamaraṇamarakāśanivigrahān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनं वालकं मुस्तं ध्यामकं कटुका नतम्। दाडिमं कुङ्कुमं शुण्ठी कपित्थं वत्सकात्फलम्॥
candanaṃ vālakaṃ mustaṃ dhyāmakaṃ kaṭukā natam| dāḍimaṃ kuṅkumaṃ śuṇṭhī kapitthaṃ vatsakātphalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करञ्जबीजं मरिचमुत्पलं कमलं दलम्। नलमूलमपामार्गं करवीरकमञ्जनम्॥
karañjabījaṃ maricamutpalaṃ kamalaṃ dalam| nalamūlamapāmārgaṃ karavīrakamañjanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाक्षामालत्यहिच्छत्रनागपुष्पाम्लवेतसम्। विशालारोचनाश्यामा शङ्खपुष्पीप्रियङ्गुका॥
lākṣāmālatyahicchatranāgapuṣpāmlavetasam| viśālārocanāśyāmā śaṅkhapuṣpīpriyaṅgukā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजाजी सारिवाकुष्ठमजमोजः कुरण्डकः। वयस्था सिन्दुवारैला कायस्था चारटी वचा॥
ajājī sārivākuṣṭhamajamojaḥ kuraṇḍakaḥ| vayasthā sinduvārailā kāyasthā cāraṭī vacā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्कटी पूतना केशी श्वेता च गिरिकर्णिका। गोलोमी सिंहलोमी च वर्षाभूर्गजपिप्पली। अगदो यापनाख्योयं पूर्वेण सदृशो गुणैः॥
karkaṭī pūtanā keśī śvetā ca girikarṇikā| golomī siṃhalomī ca varṣābhūrgajapippalī| agado yāpanākhyoyaṃ pūrveṇa sadṛśo guṇaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीवेष्टकं हरिद्रे द्वे कोविदारं मनःशिलाम्। पिप्पलीं पाटलीं पद्मां श्वेतां च गिरिकर्णिकाम्। मञ्जिष्ठां बृहतीं वक्रं यष्टी मरिचकेसरम्॥
śrīveṣṭakaṃ haridre dve kovidāraṃ manaḥśilām| pippalīṃ pāṭalīṃ padmāṃ śvetāṃ ca girikarṇikām| mañjiṣṭhāṃ bṛhatīṃ vakraṃ yaṣṭī maricakesaram||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलीनीं किणिहीं चेति गवां पित्तेन भावयेत्। सूर्योदयो हन्ति विषं तमः सूर्योदयो यथा॥
phalīnīṃ kiṇihīṃ ceti gavāṃ pittena bhāvayet| sūryodayo hanti viṣaṃ tamaḥ sūryodayo yathā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निम्बपत्रं गृहाद्धूमं फाणितं बृहतीफलम्। गोपित्तयुक्तमगदः परमं मृतजीवनः॥
nimbapatraṃ gṛhāddhūmaṃ phāṇitaṃ bṛhatīphalam| gopittayuktamagadaḥ paramaṃ mṛtajīvanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपित्तकुष्ठसुरसं मधुकद्विनिशं तथा। विशालारजनीकुष्ठश्वपित्तव्योषतुम्बुरु॥
gopittakuṣṭhasurasaṃ madhukadviniśaṃ tathā| viśālārajanīkuṣṭhaśvapittavyoṣatumburu||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचाशिरीषपञ्चाङ्गी मृतसञ्जीवनो गदः। पञ्चाङ्गानि शिरीषस्य श्वपित्तं च वरोऽगदः॥
vacāśirīṣapañcāṅgī mṛtasañjīvano gadaḥ| pañcāṅgāni śirīṣasya śvapittaṃ ca varo'gadaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियङ्गु तगरं लाक्षा मञ्जिष्ठा मधुकं मधु। हरिद्राचेत्ययं श्रेष्ठः कौटिल्यदयितोऽगदः॥
priyaṅgu tagaraṃ lākṣā mañjiṣṭhā madhukaṃ madhu| haridrācetyayaṃ śreṣṭhaḥ kauṭilyadayito'gadaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसंज्ञानां विषैर्घोरैः प्रहाअरैर्नष्टचेतसाम्। उद्बन्धानां जलौघे च मृतानां चेतनावहः॥
visaṃjñānāṃ viṣairghoraiḥ prahāarairnaṣṭacetasām| udbandhānāṃ jalaughe ca mṛtānāṃ cetanāvahaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरीषफलकाकाण्डसुरसाग्रपुनर्नवैः। कक्ष्यावायसिसंयुक्तैरगदः पूर्ववत् गुणैः॥
śirīṣaphalakākāṇḍasurasāgrapunarnavaiḥ| kakṣyāvāyasisaṃyuktairagadaḥ pūrvavat guṇaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटुकालाबुमूलानि गवां पित्तेन कल्कयेत्। ब्राह्मो धार्योयमगदः सर्वकर्मसु पूजितः॥
kaṭukālābumūlāni gavāṃ pittena kalkayet| brāhmo dhāryoyamagadaḥ sarvakarmasu pūjitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगारधूमस्रिवृता गोपित्तं त्र्यूषणं वचा। प्राजापत्योयमगदः सर्वरक्षोविषापहः॥
agāradhūmasrivṛtā gopittaṃ tryūṣaṇaṃ vacā| prājāpatyoyamagadaḥ sarvarakṣoviṣāpahaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतापुष्करतुल्यांशैर्जीवन्त्याः कुसुमैः कृतः। रुक्मपिष्टो मणिर्द्धार्यश्चाणक्येष्टो विषापहः॥
śvetāpuṣkaratulyāṃśairjīvantyāḥ kusumaiḥ kṛtaḥ| rukmapiṣṭo maṇirddhāryaścāṇakyeṣṭo viṣāpahaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसीत्वक्पत्रसुरसमनोह्वाशीतकुङ्कुमम्। निशाव्याघ्रन्नखं शुण्ठी दशाङ्गोऽयं विषापहः। उत्पातगण्डपिटकादिग्धविद्धविषापहः॥
māṃsītvakpatrasurasamanohvāśītakuṅkumam| niśāvyāghrannakhaṃ śuṇṭhī daśāṅgo'yaṃ viṣāpahaḥ| utpātagaṇḍapiṭakādigdhaviddhaviṣāpahaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदुम्बरत्वग्जम्ब्वस्थिमधुकोत्पलगैरिकैः। चन्दनोशीरनलद नागकेसरपद्मकैः। विशेषाद्विषविस्फोटविसर्पज्वरदाहहा॥
udumbaratvagjambvasthimadhukotpalagairikaiḥ| candanośīranalada nāgakesarapadmakaiḥ| viśeṣādviṣavisphoṭavisarpajvaradāhahā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरीषोदुम्बरप्लक्षन्यग्रोधाश्वत्थवल्कलैः। सघृतो दाहतृष्णास्रविषवीसर्पपित्तहा॥
śirīṣodumbaraplakṣanyagrodhāśvatthavalkalaiḥ| saghṛto dāhatṛṣṇāsraviṣavīsarpapittahā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजपिप्पलिकासीसक्षारयष्टीमयूरकम्। रक्ता नतं वचा दन्ती शिवः शिवकृतोऽगदः॥
gajapippalikāsīsakṣārayaṣṭīmayūrakam| raktā nataṃ vacā dantī śivaḥ śivakṛto'gadaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुराला पावकी सोमा भोगवत्यमृता नतम्। आढकी किणिही सोमराजी चौशनसोऽगदः॥
surālā pāvakī somā bhogavatyamṛtā natam| āḍhakī kiṇihī somarājī cauśanaso'gadaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्मातकार्ककुसुमं तण्डुलीयो मयूरकः। सुरसा मञ्जरी काकमाची पानेऽगदो वरः॥
śleṣmātakārkakusumaṃ taṇḍulīyo mayūrakaḥ| surasā mañjarī kākamācī pāne'gado varaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दध्याज्यक्षौद्रलवणं पीतं मूलविषापहम्। हरिद्रासैन्धवक्षौद्रघृतं संसृज्य पाययेत्। आर्तान् मूलविषैर्घोरैर्दिग्धविद्धान् विशेषतः॥
dadhyājyakṣaudralavaṇaṃ pītaṃ mūlaviṣāpaham| haridrāsaindhavakṣaudraghṛtaṃ saṃsṛjya pāyayet| ārtān mūlaviṣairghorairdigdhaviddhān viśeṣataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिद्रान्तर्बहिःशस्ता विषदोषातुरे परम्॥
haridrāntarbahiḥśastā viṣadoṣāture param||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशाश्वमारसुरसकरञ्ञव्योषदारुभिः। अञ्जनं बस्तमूत्रेण पिष्टैर्नेत्रोपरोधजित्॥
niśāśvamārasurasakaraññavyoṣadārubhiḥ| añjanaṃ bastamūtreṇa piṣṭairnetroparodhajit||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णाक्षिनासिकाकण्ठजिह्वारोगेषु नावनम्। बीजपूरार्यबृहतीफलज्योतिष्मतीकृतम्॥
karṇākṣināsikākaṇṭhajihvārogeṣu nāvanam| bījapūrāryabṛhatīphalajyotiṣmatīkṛtam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेता वचा हिङ्ग्वमृता सुगन्धा कुष्ठसैन्धवम्। शिरीषपुष्पद्विनिशाव्योषटुण्टुकसर्षपाः॥
śvetā vacā hiṅgvamṛtā sugandhā kuṣṭhasaindhavam| śirīṣapuṣpadviniśāvyoṣaṭuṇṭukasarṣapāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपित्थमध्यं लशुनं करञ्जो वंशलेखनम्। पिष्ट्वा गोबस्तमूत्रेण तत्पित्तेनैव भावयेत्॥
kapitthamadhyaṃ laśunaṃ karañjo vaṃśalekhanam| piṣṭvā gobastamūtreṇa tatpittenaiva bhāvayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनानि सप्त व्यत्यासाद्विनिहन्ति ततोञ्जनात्। विषं शिरस्थं मूर्द्धार्तिज्वरजीर्णविषूचिकाः॥
dināni sapta vyatyāsādvinihanti tatoñjanāt| viṣaṃ śirasthaṃ mūrddhārtijvarajīrṇaviṣūcikāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपस्मारग्रहोन्मादपाण्डुमेहमदात्ययान्। शुष्कनेत्रामयशिरोरोगपैल्लगलार्बुदान्॥
apasmāragrahonmādapāṇḍumehamadātyayān| śuṣkanetrāmayaśirorogapaillagalārbudān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काचान्धकारपटलकण्डूदौर्बल्ययक्ष्मणः। लेपात् पीतक्षतालीढदष्टदिग्धविषं जयेत्॥
kācāndhakārapaṭalakaṇḍūdaurbalyayakṣmaṇaḥ| lepāt pītakṣatālīḍhadaṣṭadigdhaviṣaṃ jayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वित्रं कृच्छ्राणि कुष्ठानि दुष्टनाडी महाव्रणान्। आनाहार्शो गुदे लेपाल्ललाटे दुष्टपीनसम्॥
śvitraṃ kṛcchrāṇi kuṣṭhāni duṣṭanāḍī mahāvraṇān| ānāhārśo gude lepāllalāṭe duṣṭapīnasam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनिलेपेन नारीणां मूढगर्भानुलोमनः। उन्मूलयत्येष विषं गन्धहस्तीव काननम्॥
yonilepena nārīṇāṃ mūḍhagarbhānulomanaḥ| unmūlayatyeṣa viṣaṃ gandhahastīva kānanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विडङ्गपाठा त्रिफलाजमोदा हिङ्ग्वग्निवक्रं लवणस्यवर्गः। व्योषान्वितं स्थावरजङ्गमानां जेता विषाणामगदोऽजिताख्यः॥
viḍaṅgapāṭhā triphalājamodā hiṅgvagnivakraṃ lavaṇasyavargaḥ| vyoṣānvitaṃ sthāvarajaṅgamānāṃ jetā viṣāṇāmagado'jitākhyaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोह्वा रोचना चण्डा त्वगेलासितसर्षपैः। स्पृक्काहिंगुलकाश्मीरकान्ताभिःकल्कितोऽगदः। विषघ्नो बालसूर्योयं श्रीरक्षाविजयर्द्धिदः॥
manohvā rocanā caṇḍā tvagelāsitasarṣapaiḥ| spṛkkāhiṃgulakāśmīrakāntābhiḥkalkito'gadaḥ| viṣaghno bālasūryoyaṃ śrīrakṣāvijayarddhidaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजगन्धा सगोमूत्रा गृहधूमः सुगुग्गुलुः। एष माहेश्वरो योगो न क्वचित् प्रतिहन्यते॥
ajagandhā sagomūtrā gṛhadhūmaḥ sugugguluḥ| eṣa māheśvaro yogo na kvacit pratihanyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषदिग्धेन विद्धस्तु प्रताम्यति मुहुर्मुहुः। विवर्णभावं भजते विषादं चाशु गच्छति॥
viṣadigdhena viddhastu pratāmyati muhurmuhuḥ| vivarṇabhāvaṃ bhajate viṣādaṃ cāśu gacchati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीटैरिवावृतं चास्य गात्रं चिमिचिमायते। श्रोणिपृष्ठशिरःस्कन्धसन्धयः स्युः सवेदनाः॥
kīṭairivāvṛtaṃ cāsya gātraṃ cimicimāyate| śroṇipṛṣṭhaśiraḥskandhasandhayaḥ syuḥ savedanāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णदुष्टास्रविस्रावी तृण्मूर्च्छाज्वरदाहवान्। दृष्टिकालुष्यवमथुश्वासकासकरः क्षणात्॥
kṛṣṇaduṣṭāsravisrāvī tṛṇmūrcchājvaradāhavān| dṛṣṭikāluṣyavamathuśvāsakāsakaraḥ kṣaṇāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूयते पच्यते सद्यो गत्वा मांसं च कृष्णताम्। प्रक्लिन्नं शीर्यतेऽभीक्ष्णं सपिच्छिलपरिस्रवम्॥
śūyate pacyate sadyo gatvā māṃsaṃ ca kṛṣṇatām| praklinnaṃ śīryate'bhīkṣṇaṃ sapicchilaparisravam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यादमर्मविद्धस्य हृदयावरणं द्रुतम्। शल्यमाकृष्य तप्तेन लोहेनानु दहेद्व्रणम्॥
kuryādamarmaviddhasya hṛdayāvaraṇaṃ drutam| śalyamākṛṣya taptena lohenānu dahedvraṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा मुष्ककश्वेतासोमत्वक्ताम्रवल्लितः। शिरीषात् गृध्रनख्याश्च क्षारेण प्रतिसारयेत्। शुकनासाप्रतिविषाव्याघ्रीमूलैश्च लेपयेत्॥
athavā muṣkakaśvetāsomatvaktāmravallitaḥ| śirīṣāt gṛdhranakhyāśca kṣāreṇa pratisārayet| śukanāsāprativiṣāvyāghrīmūlaiśca lepayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतदष्टचिकित्सां च कुर्यात्तस्य यथार्हतः। व्रणे तु पूतिपिशिते क्रिया पित्तविसर्पवत्॥
pītadaṣṭacikitsāṃ ca kuryāttasya yathārhataḥ| vraṇe tu pūtipiśite kriyā pittavisarpavat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौभाग्यार्थं स्त्रियो भर्त्रे राज्ञे वारातिचोदिताः। गरमाहारसम्पृक्तं यच्छन्त्यासन्नवर्तिनः॥
saubhāgyārthaṃ striyo bhartre rājñe vārāticoditāḥ| garamāhārasampṛktaṃ yacchantyāsannavartinaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाप्राण्यङ्गशमलविरुद्धौषधिभस्मनाम्। विषाणां चाल्पवीर्याणां योगो गर इति स्मृतः॥
nānāprāṇyaṅgaśamalaviruddhauṣadhibhasmanām| viṣāṇāṃ cālpavīryāṇāṃ yogo gara iti smṛtaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन पाण्डुः कृशोल्पाग्निः कासश्वासज्वरार्दितः। वायुना प्रतिलोमेन स्वप्नचिन्तापरायणः॥
tena pāṇḍuḥ kṛśolpāgniḥ kāsaśvāsajvarārditaḥ| vāyunā pratilomena svapnacintāparāyaṇaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महोदरयकृत्प्लीहो दीनवाग्दुर्बलोऽलसः। शोफवान् सतताध्मातः शुष्कपादकरः क्षयी॥
mahodarayakṛtplīho dīnavāgdurbalo'lasaḥ| śophavān satatādhmātaḥ śuṣkapādakaraḥ kṣayī||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने गोमायुमार्जारनकुलव्यालवानरान्। प्रायः पश्यति शुष्कांश्च वनस्पतिजलाशयान्॥
svapne gomāyumārjāranakulavyālavānarān| prāyaḥ paśyati śuṣkāṃśca vanaspatijalāśayān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्यते कृष्णमात्मानं गौरो गौरं च कालकः। विकर्णनासानयनं पश्येत्तद्विहतेन्द्रियः॥
manyate kṛṣṇamātmānaṃ gauro gauraṃ ca kālakaḥ| vikarṇanāsānayanaṃ paśyettadvihatendriyaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैरन्यैश्च बहुभिः क्लिष्टो घोरैरुद्रवैः। गरार्तो नाशमाप्नोति कश्चित्सद्योऽचिकित्सितः॥
etairanyaiśca bahubhiḥ kliṣṭo ghorairudravaiḥ| garārto nāśamāpnoti kaścitsadyo'cikitsitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गरार्तो वान्तवान् भुक्त्वा तत्पथ्यं पानभोजनम्। शुद्धहृच्छीलयेद्धेम सूत्रस्थानविधेः स्मरन्॥ अस40.119। शर्कराक्षौद्रसंयुक्तश्चूर्णस्ताप्यसुवर्णयोः। लेहः प्रशमयत्युग्रं सर्वं योगकृतं विषम्॥
garārto vāntavān bhuktvā tatpathyaṃ pānabhojanam| śuddhahṛcchīlayeddhema sūtrasthānavidheḥ smaran|| asa40.119| śarkarākṣaudrasaṃyuktaścūrṇastāpyasuvarṇayoḥ| lehaḥ praśamayatyugraṃ sarvaṃ yogakṛtaṃ viṣam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्वामृतानतकणापटोलीचव्यचित्रकान्। वचामुस्तविडङ्गानि तक्रकोष्णाम्बुमस्तुभिः। पिबेद्रसेन चाम्लेन गरोपहतपावकः॥
mūrvāmṛtānatakaṇāpaṭolīcavyacitrakān| vacāmustaviḍaṅgāni takrakoṣṇāmbumastubhiḥ| pibedrasena cāmlena garopahatapāvakaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारावतामिषशठीपुष्कराह्वशृतं हिमम्। गरतृष्णारुजाकासश्वासहिध्माज्वरापहम्॥
pārāvatāmiṣaśaṭhīpuṣkarāhvaśṛtaṃ himam| garatṛṣṇārujākāsaśvāsahidhmājvarāpaham||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.