रक्तो महान् स-कलमस् तूर्णकः शकुनाहृतः । सारा-मुखो दीर्घशूको लोध्रशूकः सुगन्धिकः
rakto mahān sa-kalamas tūrṇakaḥ śakunāhṛtaḥ | sārā-mukho dīrghaśūko lodhraśūkaḥ sugandhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·6
Vagbhata: Astangahrdayasutra 6
पुण्ड्रः पाण्डुः पुण्डरीकः प्रमोदो गौर-शारिवौ । काञ्चनो महिषः शूकः दूषकः कुसुमाण्डकः
puṇḍraḥ pāṇḍuḥ puṇḍarīkaḥ pramodo gaura-śārivau | kāñcano mahiṣaḥ śūkaḥ dūṣakaḥ kusumāṇḍakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमोदो गौर-शालिकः लाङ्गला लोहवालाख्याः कर्दमाः शीतभीरुकाः । पतङ्गास् तपनीयाश् च ये चान्ये शालयः शुभाः
pramodo gaura-śālikaḥ lāṅgalā lohavālākhyāḥ kardamāḥ śītabhīrukāḥ | pataṅgās tapanīyāś ca ye cānye śālayaḥ śubhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वादु-पाक-रसाः स्निग्धा वृष्या बद्धाल्प-वर्चसः । कषायानु-रसाः पथ्या लघवो मूत्रला हिमाः
svādu-pāka-rasāḥ snigdhā vṛṣyā baddhālpa-varcasaḥ | kaṣāyānu-rasāḥ pathyā laghavo mūtralā himāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूक-जेषु वरस् तत्र रक्तस् तृष्णा-त्रि-दोष-हा । महांस् तम् अनु कलमस् तं चाप्य् अनु ततः परे
śūka-jeṣu varas tatra raktas tṛṣṇā-tri-doṣa-hā | mahāṃs tam anu kalamas taṃ cāpy anu tataḥ pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवका हायनाः पांसु-बाष्प-नैषधकादयः । स्वादूष्णा गुरवः स्निग्धाः पाके ऽम्लाः श्लेष्म-पित्तलाः
yavakā hāyanāḥ pāṃsu-bāṣpa-naiṣadhakādayaḥ | svādūṣṇā guravaḥ snigdhāḥ pāke 'mlāḥ śleṣma-pittalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट-मूत्र-पुरीषाश् च पूर्वं पूर्वं च निन्दिताः । स्निग्धो ग्राही लघुः स्वादुस् त्रि-दोष-घ्नः स्थिरो हिमः
sṛṣṭa-mūtra-purīṣāś ca pūrvaṃ pūrvaṃ ca ninditāḥ | snigdho grāhī laghuḥ svādus tri-doṣa-ghnaḥ sthiro himaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिको व्रीहिषु श्रेष्ठो गौरश् चासित-गौरतः । ततः क्रमान् महा-व्रीहि-कृष्ण-व्रीहि-जतूमुखाः
ṣaṣṭiko vrīhiṣu śreṣṭho gauraś cāsita-gaurataḥ | tataḥ kramān mahā-vrīhi-kṛṣṇa-vrīhi-jatūmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुक्कुटाण्डक-लावाख्य-पारावतक-शूकराः । वरकोद्दालकोज्ज्वाल-चीन-शारद-दर्दुराः
kukkuṭāṇḍaka-lāvākhya-pārāvataka-śūkarāḥ | varakoddālakojjvāla-cīna-śārada-dardurāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धनाः कुरुविन्दाश् च गुणैर् अल्पान्तराः स्मृताः । स्वादुर् अम्ल-विपाको ऽन्यो व्रीहिः पित्त-करो गुरुः
gandhanāḥ kuruvindāś ca guṇair alpāntarāḥ smṛtāḥ | svādur amla-vipāko 'nyo vrīhiḥ pitta-karo guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहु-मूत्र-पुरीषोष्मा त्रि-दोषस् त्व् एव पाटलः । कङ्गु-कोद्रव-नीवार-श्यामाकादि हिमं लघु
bahu-mūtra-purīṣoṣmā tri-doṣas tv eva pāṭalaḥ | kaṅgu-kodrava-nīvāra-śyāmākādi himaṃ laghu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृण-धान्यं पवन-कृल् लेखनं कफ-पित्त-हृत् । भग्न-संधान-कृत् तत्र प्रियङ्गुर् बृंहणी गुरुः
tṛṇa-dhānyaṃ pavana-kṛl lekhanaṃ kapha-pitta-hṛt | bhagna-saṃdhāna-kṛt tatra priyaṅgur bṛṃhaṇī guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोरदूषः परं ग्राही स्पर्शो शीतो विषापहः । रूक्षः शीतो गुरुः स्वादुः सरो विड्-वात-कृद् यवः
koradūṣaḥ paraṃ grāhī sparśo śīto viṣāpahaḥ | rūkṣaḥ śīto guruḥ svāduḥ saro viḍ-vāta-kṛd yavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृष्यः स्थैर्य-करो मूत्र-मेदः-पित्त-कफाञ् जयेत् । पीनस-श्वास-कासोरु-स्तम्भ-कण्ठ-त्वग्-आमयान्
vṛṣyaḥ sthairya-karo mūtra-medaḥ-pitta-kaphāñ jayet | pīnasa-śvāsa-kāsoru-stambha-kaṇṭha-tvag-āmayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यूनो यवाद् अनु-यवो रूक्षोष्णो वंश-जो यवः । वृष्यः शीतो गुरुः स्निग्धो जीवनो वात-पित्त-हा
nyūno yavād anu-yavo rūkṣoṣṇo vaṃśa-jo yavaḥ | vṛṣyaḥ śīto guruḥ snigdho jīvano vāta-pitta-hā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संधान-कारी मधुरो गोधूमः स्थैर्य-कृत् सरः । पथ्या नन्दीमुखी शीता कषाय-मधुरा लघुः
saṃdhāna-kārī madhuro godhūmaḥ sthairya-kṛt saraḥ | pathyā nandīmukhī śītā kaṣāya-madhurā laghuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निः-सारा वातला रूक्षा जूर्णाध्मान-करा सरा ॥ १६+१ ॥ मुद्गाढकी-मसूरादि शिम्बी-धान्यं विबन्ध-कृत् । कषायं स्वादु संग्राहि कटु-पाकं हिमं लघु
niḥ-sārā vātalā rūkṣā jūrṇādhmāna-karā sarā || 16+1 || mudgāḍhakī-masūrādi śimbī-dhānyaṃ vibandha-kṛt | kaṣāyaṃ svādu saṃgrāhi kaṭu-pākaṃ himaṃ laghu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेदः-श्लेष्मास्र-पित्तेषु हितं लेपोपसेकयोः । वरो ऽत्र मुद्गो ऽल्प-चलः कलायस् त्व् अति-वातलः
medaḥ-śleṣmāsra-pitteṣu hitaṃ lepopasekayoḥ | varo 'tra mudgo 'lpa-calaḥ kalāyas tv ati-vātalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असृक्-पित्त-हरो रूक्षो वातलश् चणकः स्मृतः ॥ १८।१+१ ॥ राज-माषो ऽनिल-करो रूक्षो बहु-शकृद् गुरुः । उष्णाः कुलत्थाः पाके ऽम्लाः शुक्राश्म-श्वास-पीनसान्
asṛk-pitta-haro rūkṣo vātalaś caṇakaḥ smṛtaḥ || 18.1+1 || rāja-māṣo 'nila-karo rūkṣo bahu-śakṛd guruḥ | uṣṇāḥ kulatthāḥ pāke 'mlāḥ śukrāśma-śvāsa-pīnasān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासार्शः-कफ-वातांश् च घ्नन्ति पित्तास्र-दाः परम् । निष्पावो वात-पित्तास्र-स्तन्य-मूत्र-करो गुरुः
kāsārśaḥ-kapha-vātāṃś ca ghnanti pittāsra-dāḥ param | niṣpāvo vāta-pittāsra-stanya-mūtra-karo guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरो विदाही दृक्-शुक्र-कफ-शोफ-विषापहः । माषः स्निग्धो बल-श्लेष्म-मल-पित्त-करः सरः
saro vidāhī dṛk-śukra-kapha-śopha-viṣāpahaḥ | māṣaḥ snigdho bala-śleṣma-mala-pitta-karaḥ saraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरूष्णो ऽनिल-हा स्वादुः शुक्र-वृद्धि-विरेक-कृत् । फलानि माष-वद् विद्यात् काकाण्डोलात्मगुप्तयोः
gurūṣṇo 'nila-hā svāduḥ śukra-vṛddhi-vireka-kṛt | phalāni māṣa-vad vidyāt kākāṇḍolātmaguptayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णस् त्वच्यो हिमः स्पर्शे केश्यो बल्यस् तिलो गुरुः । अल्प-मूत्रः कटुः पाके मेधाग्नि-कफ-पित्त-कृत्
uṣṇas tvacyo himaḥ sparśe keśyo balyas tilo guruḥ | alpa-mūtraḥ kaṭuḥ pāke medhāgni-kapha-pitta-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धोमा स्वादु-तिक्तोष्णा कफ-पित्त-करी गुरुः । दृक्-शुक्र-हृत् कटुः पाके तद्-वद् बीजं कुसुम्भ-जम्
snigdhomā svādu-tiktoṣṇā kapha-pitta-karī guruḥ | dṛk-śukra-hṛt kaṭuḥ pāke tad-vad bījaṃ kusumbha-jam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माषो ऽत्र सर्वेष्व् अवरो यवकः शूक-जेषु च । नवं धान्यम् अभिष्यन्दि लघु संवत्सरोषितम्
māṣo 'tra sarveṣv avaro yavakaḥ śūka-jeṣu ca | navaṃ dhānyam abhiṣyandi laghu saṃvatsaroṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीघ्र-जन्म तथा सूप्यं निस्-तुषं युक्ति-भर्जितम् । मण्ड-पेया-विलेपीनाम् ओदनस्य च लाघवम्
śīghra-janma tathā sūpyaṃ nis-tuṣaṃ yukti-bharjitam | maṇḍa-peyā-vilepīnām odanasya ca lāghavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यव-गोधूम-माषाश् च तिलाश् चाभिनवा हिताः । पुराणा वि-रसाः सूक्ष्मा न तथार्थ-करा मताः ॥ २६।१+१ ॥ यथा-पूर्वं शिवस् तत्र मण्डो वातानुलोमनः । तृड्-ग्लानि-दोष-शेष-घ्नः पाचनो धातु-साम्य-कृत्
yava-godhūma-māṣāś ca tilāś cābhinavā hitāḥ | purāṇā vi-rasāḥ sūkṣmā na tathārtha-karā matāḥ || 26.1+1 || yathā-pūrvaṃ śivas tatra maṇḍo vātānulomanaḥ | tṛḍ-glāni-doṣa-śeṣa-ghnaḥ pācano dhātu-sāmya-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रोतो-मार्दव-कृत् स्वेदी संधुक्षयति चानलम् । क्षुत्-तृष्णा-ग्लानि-दौर्बल्य-कुक्षि-रोग-ज्वरापहा
sroto-mārdava-kṛt svedī saṃdhukṣayati cānalam | kṣut-tṛṣṇā-glāni-daurbalya-kukṣi-roga-jvarāpahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलानुलोमनी पथ्या पेया दीपन-पाचनी । विलेपी ग्राहिणी हृद्या तृष्णा-घ्नी दीपनी हिता
malānulomanī pathyā peyā dīpana-pācanī | vilepī grāhiṇī hṛdyā tṛṣṇā-ghnī dīpanī hitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रणाक्षि-रोग-संशुद्ध-दुर्-बल-स्नेह-पायिनाम् । सु-धौतः प्रस्रुतः स्विन्नो ऽ-त्यक्तोष्मा चौदनो लघुः
vraṇākṣi-roga-saṃśuddha-dur-bala-sneha-pāyinām | su-dhautaḥ prasrutaḥ svinno '-tyaktoṣmā caudano laghuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चाग्नेयौषध-क्वाथ-साधितो भृष्ट-तण्डुलः । विपरीतो गुरुः क्षीर-मांसाद्यैर् यश् च साधितः
yaś cāgneyauṣadha-kvātha-sādhito bhṛṣṭa-taṇḍulaḥ | viparīto guruḥ kṣīra-māṃsādyair yaś ca sādhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति द्रव्य-क्रिया-योग-मानाद्यैः सर्वम् आदिशेत् । बृंहणः प्रीणनो वृष्यश् चक्षुष्यो व्रण-हा रसः
iti dravya-kriyā-yoga-mānādyaiḥ sarvam ādiśet | bṛṃhaṇaḥ prīṇano vṛṣyaś cakṣuṣyo vraṇa-hā rasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौद्गस् तु पथ्यः संशुद्ध-व्रण-कण्ठाक्षि-रोगिणाम् । वातानुलोमी कौलत्थो गुल्म-तूणी-प्रतूणि-जित्
maudgas tu pathyaḥ saṃśuddha-vraṇa-kaṇṭhākṣi-rogiṇām | vātānulomī kaulattho gulma-tūṇī-pratūṇi-jit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-कृतं कृत-यूषं च तनु संस्कारितं रसम् । सूपम् अम्लम् अन्-अम्लं च गुरु विद्याद् यथोत्तरम् ॥ ३३+१ ॥ तिल-पिण्याक-विकृतिः शुष्क-शाकं विरूढकम् । शाण्डाकी-वटकं दृङ्-घ्नं दोषलं ग्लपनं गुरु
a-kṛtaṃ kṛta-yūṣaṃ ca tanu saṃskāritaṃ rasam | sūpam amlam an-amlaṃ ca guru vidyād yathottaram || 33+1 || tila-piṇyāka-vikṛtiḥ śuṣka-śākaṃ virūḍhakam | śāṇḍākī-vaṭakaṃ dṛṅ-ghnaṃ doṣalaṃ glapanaṃ guru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसाला बृंहणी वृष्या स्निग्धा बल्या रुचि-प्रदा । श्रम-क्षुत्-तृट्-क्लम-हरं पानकं प्रीणनं गुरु
rasālā bṛṃhaṇī vṛṣyā snigdhā balyā ruci-pradā | śrama-kṣut-tṛṭ-klama-haraṃ pānakaṃ prīṇanaṃ guru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्टम्भि मूत्रलं हृद्यं यथा-द्रव्य-गुणं च तत् । लाजास् तृट्-छर्द्य्-अतीसार-मेह-मेदः-कफ-च्छिदः
viṣṭambhi mūtralaṃ hṛdyaṃ yathā-dravya-guṇaṃ ca tat | lājās tṛṭ-chardy-atīsāra-meha-medaḥ-kapha-cchidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कास-पित्तोपशमना दीपना लघवो हिमाः । पृथुका गुरवो बल्याः कफ-विष्टम्भ-कारिणः
kāsa-pittopaśamanā dīpanā laghavo himāḥ | pṛthukā guravo balyāḥ kapha-viṣṭambha-kāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धाना विष्टम्भिनी रूक्षा तर्पणी लेखनी गुरुः । सक्तवो लघवः क्षुत्-तृट्-श्रम-नेत्रामय-व्रणान्
dhānā viṣṭambhinī rūkṣā tarpaṇī lekhanī guruḥ | saktavo laghavaḥ kṣut-tṛṭ-śrama-netrāmaya-vraṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घ्नन्ति संतर्पणाः पानात् सद्य एव बल-प्रदाः । नोदकान्तरितान् न द्विर् न निशायां न केवलान्
ghnanti saṃtarpaṇāḥ pānāt sadya eva bala-pradāḥ | nodakāntaritān na dvir na niśāyāṃ na kevalān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भुक्त्वा न द्वि-जैश् छित्त्वा सक्तून् अद्यान् न वा बहून् । पिण्याको ग्लपनो रूक्षो विष्टम्भी दृष्टि-दूषणः
na bhuktvā na dvi-jaiś chittvā saktūn adyān na vā bahūn | piṇyāko glapano rūkṣo viṣṭambhī dṛṣṭi-dūṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रौक्ष्याद् विष्टम्भते कोष्ठे विष्टम्भि-त्वाद् विदह्यते । विदाहात् कुरुते ग्लानिं पिण्याको निशि सेवितः ॥ ४०+१ ॥ वेसवारो गुरुः स्निग्धो बलोपचय-वर्धनः । मुद्गादि-जास् तु गुरवो यथा-द्रव्य-गुणानुगाः
raukṣyād viṣṭambhate koṣṭhe viṣṭambhi-tvād vidahyate | vidāhāt kurute glāniṃ piṇyāko niśi sevitaḥ || 40+1 || vesavāro guruḥ snigdho balopacaya-vardhanaḥ | mudgādi-jās tu guravo yathā-dravya-guṇānugāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुकूल-कर्पर-भ्राष्ट्र-कन्द्व्-अङ्गार-विपाचितान् । एक-योनीō̃ लघून् विद्याद् अपूपान् उत्तरोत्तरम्
kukūla-karpara-bhrāṣṭra-kandv-aṅgāra-vipācitān | eka-yonīō̃ laghūn vidyād apūpān uttarottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपूपांस् तु यथोत्तरम् हरिणैण-कुरङ्गर्क्ष-गोकर्ण-मृगमातृकाः । शश-शम्बर-चारुष्क-शरभाद्या मृगाः स्मृताः
apūpāṃs tu yathottaram hariṇaiṇa-kuraṅgarkṣa-gokarṇa-mṛgamātṛkāḥ | śaśa-śambara-cāruṣka-śarabhādyā mṛgāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाव-वार्तीक-वर्तीर-रक्तवर्त्मक-कुक्कुभाः । कपिञ्जलोपचक्राख्य-चकोर-कुरुबाहवः
lāva-vārtīka-vartīra-raktavartmaka-kukkubhāḥ | kapiñjalopacakrākhya-cakora-kurubāhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तको वर्तिका चैव तित्तिरिः क्रकरः शिखी । ताम्र-चूडाख्य-बकर-गोनर्द-गिरि-वर्तिकाः
vartako vartikā caiva tittiriḥ krakaraḥ śikhī | tāmra-cūḍākhya-bakara-gonarda-giri-vartikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा शारपदेन्द्राभ-वरटाद्याश् च विष्किराः । जीवञ्जीवक-दात्यूह-भृङ्गाह्व-शुक-सारिकाः
tathā śārapadendrābha-varaṭādyāś ca viṣkirāḥ | jīvañjīvaka-dātyūha-bhṛṅgāhva-śuka-sārikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेति विष्किराः लट्वा-कोकिल-हारीत-कपोत-चटकादयः । प्रतुदा भेक-गोधाहि-श्वाविद्-आद्या बिले-शयाः
ceti viṣkirāḥ laṭvā-kokila-hārīta-kapota-caṭakādayaḥ | pratudā bheka-godhāhi-śvāvid-ādyā bile-śayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गो-खराश्वतरोष्ट्राश्व-द्वीपि-सिंहर्क्ष-वानराः । मार्जार-मूषक-व्याघ्र-वृक-बभ्रु-तरक्षवः
go-kharāśvataroṣṭrāśva-dvīpi-siṃharkṣa-vānarāḥ | mārjāra-mūṣaka-vyāghra-vṛka-babhru-tarakṣavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोपाक-जम्बुक-श्येन-चाष-वान्ताद-वायसाः । शशघ्नी-भास-कुरर-गृध्रोलूक-कुलिङ्गकाः
lopāka-jambuka-śyena-cāṣa-vāntāda-vāyasāḥ | śaśaghnī-bhāsa-kurara-gṛdhrolūka-kuliṅgakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूमिका मधुहा चेति प्रसहा मृग-पक्षिणः । वराह-महिष-न्यङ्कु-रुरु-रोहित-वारणाः
dhūmikā madhuhā ceti prasahā mṛga-pakṣiṇaḥ | varāha-mahiṣa-nyaṅku-ruru-rohita-vāraṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृमरश् चमरः खड्गो गवयश् च महा-मृगाः । हंस-सारस-कादम्ब-बक-कारण्डव-प्लवाः
sṛmaraś camaraḥ khaḍgo gavayaś ca mahā-mṛgāḥ | haṃsa-sārasa-kādamba-baka-kāraṇḍava-plavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलाकोत्क्रोश-चक्राह्व-मद्गु-क्रौञ्चादयो ऽप्-चराः । मत्स्या रोहित-पाठीन-कूर्म-कुम्भीर-कर्कटाः
balākotkrośa-cakrāhva-madgu-krauñcādayo 'p-carāḥ | matsyā rohita-pāṭhīna-kūrma-kumbhīra-karkaṭāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्ति-शङ्खोद्र-शम्बूक-शफरी-वर्मि-चन्द्रिकाः । चुलूकी-नक्र-मकर-शिशुमार-तिमिङ्गिलाः
śukti-śaṅkhodra-śambūka-śapharī-varmi-candrikāḥ | culūkī-nakra-makara-śiśumāra-timiṅgilāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजी-चिलिचिमाद्याश् च मांसम् इत्य् आहुर् अष्ट-धा । योनिष्व् अजावी व्यामिश्र-गो-चर-त्वाद् अ-निश्चिते
rājī-cilicimādyāś ca māṃsam ity āhur aṣṭa-dhā | yoniṣv ajāvī vyāmiśra-go-cara-tvād a-niścite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृग्यं वैष्किरिकं किं च प्रातुदं च बिले-शयम् । प्रासहं च महा-मृग्यम् अप्-चरं मात्स्यम् अष्ट-धा ॥ ५४।१+१ ॥ आद्यान्त्या जाङ्गलानूपा मध्यौ साधारणौ स्मृतौ । तत्र बद्ध-मलाः शीता लघवो जाङ्गला हिताः
mṛgyaṃ vaiṣkirikaṃ kiṃ ca prātudaṃ ca bile-śayam | prāsahaṃ ca mahā-mṛgyam ap-caraṃ mātsyam aṣṭa-dhā || 54.1+1 || ādyāntyā jāṅgalānūpā madhyau sādhāraṇau smṛtau | tatra baddha-malāḥ śītā laghavo jāṅgalā hitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तोत्तरे वात-मध्ये संनिपाते कफानुगे । दीपनः कटुकः पाके ग्राही रूक्षो हिमः शशः
pittottare vāta-madhye saṃnipāte kaphānuge | dīpanaḥ kaṭukaḥ pāke grāhī rūkṣo himaḥ śaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईषद्-उष्ण-गुरु-स्निग्धा बृंहणा वर्तकादयः । तित्तिरिस् तेष्व् अपि वरो मेधाग्नि-बल-शुक्र-कृत्
īṣad-uṣṇa-guru-snigdhā bṛṃhaṇā vartakādayaḥ | tittiris teṣv api varo medhāgni-bala-śukra-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राही वर्ण्यो ऽनिलोद्रिक्त-संनिपात-हरः परम् । नाति-पथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्र-स्वर-वयो-दृशाम्
grāhī varṇyo 'nilodrikta-saṃnipāta-haraḥ param | nāti-pathyaḥ śikhī pathyaḥ śrotra-svara-vayo-dṛśām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-वच् च कुक्कुटो वृष्यो ग्राम्यस् तु श्लेष्मलो गुरुः । मेधानल-करा हृद्याः क्रकराः सोपचक्रकाः
tad-vac ca kukkuṭo vṛṣyo grāmyas tu śleṣmalo guruḥ | medhānala-karā hṛdyāḥ krakarāḥ sopacakrakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुः स-लवणः काण-कपोतः सर्व-दोष-कृत् । चटकाः श्लेष्मलाः स्निग्धा वात-घ्नाः शुक्रलाः परम्
guruḥ sa-lavaṇaḥ kāṇa-kapotaḥ sarva-doṣa-kṛt | caṭakāḥ śleṣmalāḥ snigdhā vāta-ghnāḥ śukralāḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरूष्ण-स्निग्ध-मधुरा वर्गाश् चातो यथोत्तरम् । मूत्र-शुक्र-कृतो बल्या वात-घ्नाः कफ-पित्तलाः
gurūṣṇa-snigdha-madhurā vargāś cāto yathottaram | mūtra-śukra-kṛto balyā vāta-ghnāḥ kapha-pittalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीता महा-मृगास् तेषु क्रव्याद-प्रसहाः पुनः । लवणानु-रसाः पाके कटुका मांस-वर्धनाः
śītā mahā-mṛgās teṣu kravyāda-prasahāḥ punaḥ | lavaṇānu-rasāḥ pāke kaṭukā māṃsa-vardhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णार्शो-ग्रहणी-दोष-शोषार्तानां परं हिताः । नाति-शीत-गुरु-स्निग्धं मांसम् आजम् अ-दोषलम्
jīrṇārśo-grahaṇī-doṣa-śoṣārtānāṃ paraṃ hitāḥ | nāti-śīta-guru-snigdhaṃ māṃsam ājam a-doṣalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीर-धातु-सामान्याद् अन्-अभिष्यन्दि बृंहणम् । विपरीतम् अतो ज्ञेयम् आविकं बृंहणं तु तत्
śarīra-dhātu-sāmānyād an-abhiṣyandi bṛṃhaṇam | viparītam ato jñeyam āvikaṃ bṛṃhaṇaṃ tu tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्क-कास-श्रमात्य्-अग्नि-विषम-ज्वर-पीनसान् । कार्श्यं केवल-वातांश् च गो-मांसं संनियच्छति
śuṣka-kāsa-śramāty-agni-viṣama-jvara-pīnasān | kārśyaṃ kevala-vātāṃś ca go-māṃsaṃ saṃniyacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णो गरीयान् महिषः स्वप्न-दार्ढ्य-बृहत्-त्व-कृत् । तद्-वद् वराहः श्रम-हा रुचि-शुक्र-बल-प्रदः
uṣṇo garīyān mahiṣaḥ svapna-dārḍhya-bṛhat-tva-kṛt | tad-vad varāhaḥ śrama-hā ruci-śukra-bala-pradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्स्याः परं कफ-कराश् चिलिचीमस् त्रि-दोष-कृत् । लाव-रोहित-गोधैणाः स्वे स्वे वर्गे वराः परम्
matsyāḥ paraṃ kapha-karāś cilicīmas tri-doṣa-kṛt | lāva-rohita-godhaiṇāḥ sve sve varge varāḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसं सद्यो-हतं शुद्धं वयः-स्थं च भजेत् त्यजेत् । मृतं कृशं भृशं मेद्यं व्याधि-वारि-विषैर् हतम्
māṃsaṃ sadyo-hataṃ śuddhaṃ vayaḥ-sthaṃ ca bhajet tyajet | mṛtaṃ kṛśaṃ bhṛśaṃ medyaṃ vyādhi-vāri-viṣair hatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुं-स्त्रियोः पूर्व-पश्चार्धे गुरुणी गर्भिणी गुरुः । लघुर् योषिच् चतुष्-पात्सु विहङ्गेषु पुनः पुमान्
puṃ-striyoḥ pūrva-paścārdhe guruṇī garbhiṇī guruḥ | laghur yoṣic catuṣ-pātsu vihaṅgeṣu punaḥ pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरः-स्कन्धोरु-पृष्ठस्य कट्याः सक्थ्नोश् च गौरवम् । तथाम-पक्वाशययोर् यथा-पूर्वं विनिर्दिशेत्
śiraḥ-skandhoru-pṛṣṭhasya kaṭyāḥ sakthnoś ca gauravam | tathāma-pakvāśayayor yathā-pūrvaṃ vinirdiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणित-प्रभृतीनां च धातूनाम् उत्तरोत्तरम् । मांसाद् गरीयो वृषण-मेढ्र-वृक्क-यकृद्-गुदम्
śoṇita-prabhṛtīnāṃ ca dhātūnām uttarottaram | māṃsād garīyo vṛṣaṇa-meḍhra-vṛkka-yakṛd-gudam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकं पाठा-शठी-सूषा-सुनिषण्ण-सतीन-जम् । त्रि-दोष-घ्नं लघु ग्राहि स-राज-क्षव-वास्तुकम्
śākaṃ pāṭhā-śaṭhī-sūṣā-suniṣaṇṇa-satīna-jam | tri-doṣa-ghnaṃ laghu grāhi sa-rāja-kṣava-vāstukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुनिषण्णो ऽग्नि-कृद् वृष्यस् तेषु राज-क्षवः परम् । ग्रहण्य्-अर्शो-विकार-घ्नो वर्चो-भेदि तु वास्तुकम्
suniṣaṇṇo 'gni-kṛd vṛṣyas teṣu rāja-kṣavaḥ param | grahaṇy-arśo-vikāra-ghno varco-bhedi tu vāstukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्ति दोष-त्रयं कुष्ठं वृष्या सोष्णा रसायनी । काकमाची सरा स्वर्या चाङ्गेर्य् अम्लाग्नि-दीपनी
hanti doṣa-trayaṃ kuṣṭhaṃ vṛṣyā soṣṇā rasāyanī | kākamācī sarā svaryā cāṅgery amlāgni-dīpanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहण्य्-अर्शो-ऽनिल-श्लेष्मन्-हितोष्णा ग्राहिणी लघुः । पटोल-सप्तलारिष्ट-शार्ङ्गष्टावल्गुजामृताः
grahaṇy-arśo-'nila-śleṣman-hitoṣṇā grāhiṇī laghuḥ | paṭola-saptalāriṣṭa-śārṅgaṣṭāvalgujāmṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेत्राग्र-बृहती-वासा-कुतिली-तिलपर्णिकाः । मण्डूकपर्णी-कर्कोट-कारवेल्लक-पर्पटाः
vetrāgra-bṛhatī-vāsā-kutilī-tilaparṇikāḥ | maṇḍūkaparṇī-karkoṭa-kāravellaka-parpaṭāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-कुन्तली-तिलपर्णिकाः नाडी-कलाय-गोजिह्वा-वार्ताकं वनतिक्तकम् । करीरं कुलकं नन्दी कुचैला शकुलादनी
-kuntalī-tilaparṇikāḥ nāḍī-kalāya-gojihvā-vārtākaṃ vanatiktakam | karīraṃ kulakaṃ nandī kucailā śakulādanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कठिल्लं केम्बुकं शीतं स-कोशातक-कर्कशम् । तिक्तं पाके कटु ग्राहि वातलं कफ-पित्त-जित्
kaṭhillaṃ kembukaṃ śītaṃ sa-kośātaka-karkaśam | tiktaṃ pāke kaṭu grāhi vātalaṃ kapha-pitta-jit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृद्यं पटोलं कृमि-नुत् स्वादु-पाकं रुचि-प्रदम् । पित्तलं दीपनं भेदि वात-घ्नं बृहती-द्वयम्
hṛdyaṃ paṭolaṃ kṛmi-nut svādu-pākaṃ ruci-pradam | pittalaṃ dīpanaṃ bhedi vāta-ghnaṃ bṛhatī-dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषं तु वमि-कास-घ्नं रक्त-पित्त-हरं परम् । कारवेल्लं स-कटुकं दीपनं कफ-जित् परम्
vṛṣaṃ tu vami-kāsa-ghnaṃ rakta-pitta-haraṃ param | kāravellaṃ sa-kaṭukaṃ dīpanaṃ kapha-jit param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वार्ताकं कटु-तिक्तोष्णं मधुरं कफ-वात-जित् । स-क्षारम् अग्नि-जननं हृद्यं रुच्यम् अ-पित्तलम्
vārtākaṃ kaṭu-tiktoṣṇaṃ madhuraṃ kapha-vāta-jit | sa-kṣāram agni-jananaṃ hṛdyaṃ rucyam a-pittalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करीरम् आध्मान-करं कषायं स्वादु तिक्तकम् । कोशातकावल्गुजकौ भेदिनाव् अग्नि-दीपनौ
karīram ādhmāna-karaṃ kaṣāyaṃ svādu tiktakam | kośātakāvalgujakau bhedināv agni-dīpanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तण्डुलीयो हिमो रूक्षः स्वादु-पाक-रसो लघुः । मद-पित्त-विषास्र-घ्नो मुञ्जातं वात-पित्त-जित्
taṇḍulīyo himo rūkṣaḥ svādu-pāka-raso laghuḥ | mada-pitta-viṣāsra-ghno muñjātaṃ vāta-pitta-jit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धं शीतं गुरु स्वादु बृंहणं शुक्र-कृत् परम् । गुर्वी सरा तु पालङ्क्या मद-घ्नी चाप्य् उपोदका
snigdhaṃ śītaṃ guru svādu bṛṃhaṇaṃ śukra-kṛt param | gurvī sarā tu pālaṅkyā mada-ghnī cāpy upodakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पालङ्क्या-वत् स्मृतश् चञ्चुः स तु संग्रहणात्मकः । विदारी वात-पित्त-घ्नी मूत्रला स्वादु-शीतला
pālaṅkyā-vat smṛtaś cañcuḥ sa tu saṃgrahaṇātmakaḥ | vidārī vāta-pitta-ghnī mūtralā svādu-śītalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवनी बृंहणी कण्ठ्या गुर्वी वृष्या रसायनम् । चक्षुष्या सर्व-दोष-घ्नी जीवन्ती मधुरा हिमा
jīvanī bṛṃhaṇī kaṇṭhyā gurvī vṛṣyā rasāyanam | cakṣuṣyā sarva-doṣa-ghnī jīvantī madhurā himā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूष्माण्ड-तुम्ब-कालिङ्ग-कर्कार्व्-एर्वारु-तिण्डिशम् । तथा त्रपुस-चीनाक-चिर्भटं कफ-वात-कृत्
kūṣmāṇḍa-tumba-kāliṅga-karkārv-ervāru-tiṇḍiśam | tathā trapusa-cīnāka-cirbhaṭaṃ kapha-vāta-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भेदि विष्टम्भ्य् अभिष्यन्दि स्वादु-पाक-रसं गुरु । वल्ली-फलानां प्रवरं कूष्माण्डं वात-पित्त-जित्
bhedi viṣṭambhy abhiṣyandi svādu-pāka-rasaṃ guru | vallī-phalānāṃ pravaraṃ kūṣmāṇḍaṃ vāta-pitta-jit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्ति-शुद्धि-करं वृष्यं त्रपुसं त्व् अति-मूत्रलम् । तुम्बं रूक्ष-तरं ग्राहि कालिङ्गैर्वारु-चिर्भटम्
vasti-śuddhi-karaṃ vṛṣyaṃ trapusaṃ tv ati-mūtralam | tumbaṃ rūkṣa-taraṃ grāhi kāliṅgairvāru-cirbhaṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालं पित्त-हरं शीतं विद्यात् पक्वम् अतो ऽन्य-था । शीर्णवृन्तं तु स-क्षारं पित्तलं कफ-वात-जित्
bālaṃ pitta-haraṃ śītaṃ vidyāt pakvam ato 'nya-thā | śīrṇavṛntaṃ tu sa-kṣāraṃ pittalaṃ kapha-vāta-jit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोचनं दीपनं हृद्यम् अष्ठीलानाह-नुल् लघु । मृणाल-बिस-शालूक-कुमुदोत्पल-कन्दकम्
rocanaṃ dīpanaṃ hṛdyam aṣṭhīlānāha-nul laghu | mṛṇāla-bisa-śālūka-kumudotpala-kandakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्दी-माषक-केलूट-शृङ्गाटक-कसेरुकम् । क्रौञ्चादनं कलोड्यं च रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु
nandī-māṣaka-kelūṭa-śṛṅgāṭaka-kaserukam | krauñcādanaṃ kaloḍyaṃ ca rūkṣaṃ grāhi himaṃ guru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदम्ब-नालिका-मार्ष-कुटिञ्जर-कुतुम्बकम् । चिल्ली-लट्वाक-लोणीका-कुरूटक-गवेधुकम्
kadamba-nālikā-mārṣa-kuṭiñjara-kutumbakam | cillī-laṭvāka-loṇīkā-kurūṭaka-gavedhukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-कुरण्टक-गवेधुकम् जीवन्त-झुञ्झ्व्-एडगज-यव-शाक-सुवर्चलाः । आलुकानि च सर्वाणि तथा सूप्यानि लक्ष्मणम्
-kuraṇṭaka-gavedhukam jīvanta-jhuñjhv-eḍagaja-yava-śāka-suvarcalāḥ | ālukāni ca sarvāṇi tathā sūpyāni lakṣmaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूप्यानि लक्ष्मणा स्वादु रूक्षं स-लवणं वात-श्लेष्म-करं गुरु । शीतलं सृष्ट-विण्-मूत्रं प्रायो विष्टभ्य जीर्यति
sūpyāni lakṣmaṇā svādu rūkṣaṃ sa-lavaṇaṃ vāta-śleṣma-karaṃ guru | śītalaṃ sṛṣṭa-viṇ-mūtraṃ prāyo viṣṭabhya jīryati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्विन्नं निष्पीडित-रसं स्नेहाढ्यं नाति-दोषलम् । लघु-पत्त्रा तु या चिल्ली सा वास्तुक-समा मता
svinnaṃ niṣpīḍita-rasaṃ snehāḍhyaṃ nāti-doṣalam | laghu-pattrā tu yā cillī sā vāstuka-samā matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्कारी-वरुणं स्वादु स-तिक्तं कफ-वात-जित् । वर्षाभ्वौ काल-शाकं च स-क्षारं कटु-तिक्तकम्
tarkārī-varuṇaṃ svādu sa-tiktaṃ kapha-vāta-jit | varṣābhvau kāla-śākaṃ ca sa-kṣāraṃ kaṭu-tiktakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीपनं भेदनं हन्ति गर-शोफ-कफानिलान् । दीपनाः कफ-वात-घ्नाश् चिरिबिल्वाङ्कुराः सराः
dīpanaṃ bhedanaṃ hanti gara-śopha-kaphānilān | dīpanāḥ kapha-vāta-ghnāś ciribilvāṅkurāḥ sarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संग्राहि शाल्मली-पुष्पं पित्तास्र-घ्नं विशेषतः ॥ ९८।१+१ ॥ शतावर्य्-अङ्कुरास् तिक्ता वृष्या दोष-त्रयापहाः । रूक्षो वंश-करीरस् तु विदाही वात-पित्तलः
saṃgrāhi śālmalī-puṣpaṃ pittāsra-ghnaṃ viśeṣataḥ || 98.1+1 || śatāvary-aṅkurās tiktā vṛṣyā doṣa-trayāpahāḥ | rūkṣo vaṃśa-karīras tu vidāhī vāta-pittalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्तूरो दीपनस् तिक्तः प्लीहार्शः-कफ-वात-जित् । कृमि-कास-कफोत्क्लेदान् कासमर्दो जयेत् सरः
pattūro dīpanas tiktaḥ plīhārśaḥ-kapha-vāta-jit | kṛmi-kāsa-kaphotkledān kāsamardo jayet saraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षोष्णम् अम्लं कौसुम्भं गुरु पित्त-करं सरम् । गुरूष्णं सार्षपं बद्ध-विण्-मूत्रं सर्व-दोष-कृत्
rūkṣoṣṇam amlaṃ kausumbhaṃ guru pitta-karaṃ saram | gurūṣṇaṃ sārṣapaṃ baddha-viṇ-mūtraṃ sarva-doṣa-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् बालम् अ-व्यक्त-रसं किञ्-चित्-क्षारं स-तिक्तकम् । तन् मूलकं दोष-हरं लघु सोष्णं नियच्छति
yad bālam a-vyakta-rasaṃ kiñ-cit-kṣāraṃ sa-tiktakam | tan mūlakaṃ doṣa-haraṃ laghu soṣṇaṃ niyacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्म-कास-क्षय-श्वास-व्रण-नेत्र-गलामयान् । स्वराग्नि-सादोदावर्त-पीनसांश् च महत् पुनः
gulma-kāsa-kṣaya-śvāsa-vraṇa-netra-galāmayān | svarāgni-sādodāvarta-pīnasāṃś ca mahat punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसे पाके च कटुकम् उष्ण-वीर्यं त्रि-दोष-कृत् । गुर्व् अभिष्यन्दि च स्निग्ध-सिद्धं तद् अपि वात-जित्
rase pāke ca kaṭukam uṣṇa-vīryaṃ tri-doṣa-kṛt | gurv abhiṣyandi ca snigdha-siddhaṃ tad api vāta-jit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वात-श्लेष्म-हरं शुष्कं सर्वम् आमं तु दोषलम् । कटूष्णो वात-कफ-हा पिण्डालुः पित्त-वर्धनः
vāta-śleṣma-haraṃ śuṣkaṃ sarvam āmaṃ tu doṣalam | kaṭūṣṇo vāta-kapha-hā piṇḍāluḥ pitta-vardhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुठेर-शिग्रु-सुरस-सुमुखासुरि-भूस्तृणम् । फणिज्जार्जक-जम्बीर-प्रभृति ग्राहि शालनम्
kuṭhera-śigru-surasa-sumukhāsuri-bhūstṛṇam | phaṇijjārjaka-jambīra-prabhṛti grāhi śālanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदाहि कटु रूक्षोष्णं हृद्यं दीपन-रोचनम् । दृक्-शुक्र-कृमि-हृत् तीक्ष्णं दोषोत्क्लेश-करं लघु
vidāhi kaṭu rūkṣoṣṇaṃ hṛdyaṃ dīpana-rocanam | dṛk-śukra-kṛmi-hṛt tīkṣṇaṃ doṣotkleśa-karaṃ laghu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिध्मा-कास-विष-श्वास-पार्श्व-रुक्-पूति-गन्ध-हा । सुरसः सुमुखो नाति-विदाही गर-शोफ-हा
hidhmā-kāsa-viṣa-śvāsa-pārśva-ruk-pūti-gandha-hā | surasaḥ sumukho nāti-vidāhī gara-śopha-hā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्द्रिका तिक्त-मधुरा मूत्रला न च पित्त-कृत् । लशुनो भृश-तीक्ष्णोष्णः कटु-पाक-रसः सरः
ārdrikā tikta-madhurā mūtralā na ca pitta-kṛt | laśuno bhṛśa-tīkṣṇoṣṇaḥ kaṭu-pāka-rasaḥ saraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृद्यः केश्यो गुरुर् वृष्यः स्निग्धो रोचन-दीपनः । भग्न-संधान-कृद् बल्यो रक्त-पित्त-प्रदूषणः
hṛdyaḥ keśyo gurur vṛṣyaḥ snigdho rocana-dīpanaḥ | bhagna-saṃdhāna-kṛd balyo rakta-pitta-pradūṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किलास-कुष्ठ-गुल्मार्शो-मेह-कृमि-कफानिलान् । स-हिध्मा-पीनस-श्वास-कासान् हन्ति रसायनम्
kilāsa-kuṣṭha-gulmārśo-meha-kṛmi-kaphānilān | sa-hidhmā-pīnasa-śvāsa-kāsān hanti rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाण्डुस् तद्-गुण-न्यूनः श्लेष्मलो नाति-पित्तलः । कफ-वातार्शसां पथ्यः स्वेदे ऽभ्यवहृतौ तथा
palāṇḍus tad-guṇa-nyūnaḥ śleṣmalo nāti-pittalaḥ | kapha-vātārśasāṃ pathyaḥ svede 'bhyavahṛtau tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णो गृञ्जनको ग्राही पित्तिनां हित-कृन् न सः । दीपनः सूरणो रुच्यः कफ-घ्नो विशदो लघुः
tīkṣṇo gṛñjanako grāhī pittināṃ hita-kṛn na saḥ | dīpanaḥ sūraṇo rucyaḥ kapha-ghno viśado laghuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषाद् अर्शसां पथ्यो भू-कन्दस् त्व् अति-दोषलः । पत्त्रे पुष्पे फले नाले कन्दे च गुरु-ता क्रमात्
viśeṣād arśasāṃ pathyo bhū-kandas tv ati-doṣalaḥ | pattre puṣpe phale nāle kande ca guru-tā kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरा शाकेषु जीवन्ती सार्षपं त्व् अवरं परम् । द्राक्षा फलोत्तमा वृष्या चक्षुष्या सृष्ट-मूत्र-विट्
varā śākeṣu jīvantī sārṣapaṃ tv avaraṃ param | drākṣā phalottamā vṛṣyā cakṣuṣyā sṛṣṭa-mūtra-viṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वादु-पाक-रसा स्निग्धा स-कषाया हिमा गुरुः । निहन्त्य् अनिल-पित्तास्र-तिक्तास्य-त्व-मदात्ययान्
svādu-pāka-rasā snigdhā sa-kaṣāyā himā guruḥ | nihanty anila-pittāsra-tiktāsya-tva-madātyayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्णा-कास-श्रम-श्वास-स्वर-भेद-क्षत-क्षयान् । उद्रिक्त-पित्ताञ् जयति त्रीन् दोषान् स्वादु दाडिमम्
tṛṣṇā-kāsa-śrama-śvāsa-svara-bheda-kṣata-kṣayān | udrikta-pittāñ jayati trīn doṣān svādu dāḍimam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्ता-विरोधि नात्य्-उष्णम् अम्लं वात-कफापहम् । सर्वं हृद्यं लघु स्निग्धं ग्राहि रोचन-दीपनम्
pittā-virodhi nāty-uṣṇam amlaṃ vāta-kaphāpaham | sarvaṃ hṛdyaṃ laghu snigdhaṃ grāhi rocana-dīpanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोच-खर्जूर-पनस-नारिकेल-परूषकम् । आम्रात-ताल-काश्मर्य-राजादन-मधूक-जम्
moca-kharjūra-panasa-nārikela-parūṣakam | āmrāta-tāla-kāśmarya-rājādana-madhūka-jam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवीर-बदराङ्कोल्ल-फल्गु-श्लेष्मातकोद्भवम् । वातामाभिषुकाक्षोट-मुकूलक-निकोचकम्
sauvīra-badarāṅkolla-phalgu-śleṣmātakodbhavam | vātāmābhiṣukākṣoṭa-mukūlaka-nikocakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.