केवलं निर्-उपस्तम्भम् आदौ स्नेहैर् उपाचरेत् । वायुं सर्पिर्-वसा-मज्ज-तैल-पानैर् नरं ततः
kevalaṃ nir-upastambham ādau snehair upācaret | vāyuṃ sarpir-vasā-majja-taila-pānair naraṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·74
Vagbhata: Astangahrdayasutra 74
स्नेह-क्लान्तं समाश्वास्य पयोभिः स्नेहयेत् पुनः । यूषैर् ग्राम्यौदकानूप-रसैर् वा स्नेह-संयुतैः
sneha-klāntaṃ samāśvāsya payobhiḥ snehayet punaḥ | yūṣair grāmyaudakānūpa-rasair vā sneha-saṃyutaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पायसैः कृशरैः साम्ल-लवणैः सानुवासनैः । नावनैस् तर्पणैश् चान्नैः सु-स्निग्धैः स्वेदयेत् ततः
pāyasaiḥ kṛśaraiḥ sāmla-lavaṇaiḥ sānuvāsanaiḥ | nāvanais tarpaṇaiś cānnaiḥ su-snigdhaiḥ svedayet tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व्-अभ्यक्तं स्नेह-संयुक्तैः शङ्कराद्यैः पुनः पुनः । स्नेहाक्तं स्विन्नम् अङ्गं तु वक्रं स्तब्धं स-वेदनम्
sv-abhyaktaṃ sneha-saṃyuktaiḥ śaṅkarādyaiḥ punaḥ punaḥ | snehāktaṃ svinnam aṅgaṃ tu vakraṃ stabdhaṃ sa-vedanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथेष्टम् आनामयितुं सुखम् एव हि शक्यते । शुष्काण्य् अपि हि काष्ठानि स्नेह-स्वेदोपपादनैः
yatheṣṭam ānāmayituṃ sukham eva hi śakyate | śuṣkāṇy api hi kāṣṭhāni sneha-svedopapādanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्यं कर्मण्य-तां नेतुं किम् उ गात्राणि जीवताम् । हर्ष-तोद-रुग्-आयाम-शोफ-स्तम्भ-ग्रहादयः
śakyaṃ karmaṇya-tāṃ netuṃ kim u gātrāṇi jīvatām | harṣa-toda-rug-āyāma-śopha-stambha-grahādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्विन्नस्याशु प्रशाम्यन्ति मार्दवं चोपजायते । स्नेहश् च धातून् संशुष्कान् पुष्णात्य् आशूपयोजितः
svinnasyāśu praśāmyanti mārdavaṃ copajāyate | snehaś ca dhātūn saṃśuṣkān puṣṇāty āśūpayojitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलम् अग्नि-बलं पुष्टिं प्राणांश् चास्याभिवर्धयेत् । अ-सकृत् तं पुनः स्नेहैः स्वेदैश् च प्रतिपादयेत्
balam agni-balaṃ puṣṭiṃ prāṇāṃś cāsyābhivardhayet | a-sakṛt taṃ punaḥ snehaiḥ svedaiś ca pratipādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा स्नेह-मृदौ कोष्ठे न तिष्ठन्त्य् अनिलामयाः । यद्य् एतेन स-दोष-त्वात् कर्मणा न प्रशाम्यति
tathā sneha-mṛdau koṣṭhe na tiṣṭhanty anilāmayāḥ | yady etena sa-doṣa-tvāt karmaṇā na praśāmyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदुभिः स्नेह-संयुक्तैर् भेषजैस् तं विशोधयेत् । घृतं तिल्वक-सिद्धं वा सातला-सिद्धम् एव वा
mṛdubhiḥ sneha-saṃyuktair bheṣajais taṃ viśodhayet | ghṛtaṃ tilvaka-siddhaṃ vā sātalā-siddham eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयसैरण्ड-तैलं वा पिबेद् दोष-हरं शिवम् । स्निग्धाम्ल-लवणोष्णाद्यैर् आहारैर् हि मलश् चितः
payasairaṇḍa-tailaṃ vā pibed doṣa-haraṃ śivam | snigdhāmla-lavaṇoṣṇādyair āhārair hi malaś citaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रोतो बद्ध्वानिलं रुन्ध्यात् तस्मात् तम् अनुलोमयेत् । दुर्-बलो यो ऽ-विरेच्यः स्यात् तं निरूहैर् उपाचरेत्
sroto baddhvānilaṃ rundhyāt tasmāt tam anulomayet | dur-balo yo '-virecyaḥ syāt taṃ nirūhair upācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीपनैः पाचनीयैर् वा भोज्यैर् वा तद्-युतैर् नरम् । संशुद्धस्योत्थिते चाग्नौ स्नेह-स्वेदौ पुनर् हितौ
dīpanaiḥ pācanīyair vā bhojyair vā tad-yutair naram | saṃśuddhasyotthite cāgnau sneha-svedau punar hitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमाशय-गते वायौ वमित-प्रतिभोजिते । सुखाम्बुना षड्-धरणं वचादिं वा प्रयोजयेत्
āmāśaya-gate vāyau vamita-pratibhojite | sukhāmbunā ṣaḍ-dharaṇaṃ vacādiṃ vā prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संधुक्षिते ऽग्नौ परतो विधिः केवल-वातिकः । मत्स्यान् नाभि-प्रदेश-स्थे सिद्धान् बिल्व-शलाटुभिः
saṃdhukṣite 'gnau parato vidhiḥ kevala-vātikaḥ | matsyān nābhi-pradeśa-sthe siddhān bilva-śalāṭubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्ति-कर्म त्व् अधो नाभेः शस्यते चावपीडकः । कोष्ठ-गे क्षार-चूर्णाद्या हिताः पाचन-दीपनाः
vasti-karma tv adho nābheḥ śasyate cāvapīḍakaḥ | koṣṭha-ge kṣāra-cūrṇādyā hitāḥ pācana-dīpanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृत्-स्थे पयः स्थिरा-सिद्धं शिरो-वस्तिः शिरो-गते । स्नैहिकं नावनं धूमः श्रोत्रादीनां च तर्पणम्
hṛt-sthe payaḥ sthirā-siddhaṃ śiro-vastiḥ śiro-gate | snaihikaṃ nāvanaṃ dhūmaḥ śrotrādīnāṃ ca tarpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेदाभ्यङ्ग-निवातानि हृद्यं चान्नं त्वग्-आश्रिते । शीताः प्रदेहा रक्त-स्थे विरेको रक्त-मोक्षणम्
svedābhyaṅga-nivātāni hṛdyaṃ cānnaṃ tvag-āśrite | śītāḥ pradehā rakta-sthe vireko rakta-mokṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरेको मांस-मेदः-स्थे निरूहः शमनानि च । बाह्याभ्यन्तरतः स्नेहैर् अस्थि-मज्ज-गतं जयेत्
vireko māṃsa-medaḥ-sthe nirūhaḥ śamanāni ca | bāhyābhyantarataḥ snehair asthi-majja-gataṃ jayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहर्षो ऽन्नं च शुक्र-स्थे बल-शुक्र-करं हितम् । विबद्ध-मार्गं दृष्ट्वा तु शुक्रं दद्याद् विरेचनम्
praharṣo 'nnaṃ ca śukra-sthe bala-śukra-karaṃ hitam | vibaddha-mārgaṃ dṛṣṭvā tu śukraṃ dadyād virecanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरिक्तं प्रतिभुक्तं च पूर्वोक्तां कारयेत् क्रियाम् । गर्भे शुष्के तु वातेन बालानां च विशुष्यताम्
viriktaṃ pratibhuktaṃ ca pūrvoktāṃ kārayet kriyām | garbhe śuṣke tu vātena bālānāṃ ca viśuṣyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिता-काश्मर्य-मधुकैः सिद्धम् उत्थापने पयः । स्नाव-संधि-सिरा-प्राप्ते स्नेह-दाहोपनाहनम्
sitā-kāśmarya-madhukaiḥ siddham utthāpane payaḥ | snāva-saṃdhi-sirā-prāpte sneha-dāhopanāhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलं संकुचिते ऽभ्यङ्गो माष-सैन्धव-साधितम् । आगार-धूम-लवण-तैलैर् लेपः स्रुते ऽसृजि
tailaṃ saṃkucite 'bhyaṅgo māṣa-saindhava-sādhitam | āgāra-dhūma-lavaṇa-tailair lepaḥ srute 'sṛji
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्ते ऽङ्गे वेष्ट-युक्ते तु कर्तव्यम् उपनाहनम् । अथापतानकेनार्तम् अ-स्रस्ताक्षम् अ-वेपनम्
supte 'ṅge veṣṭa-yukte tu kartavyam upanāhanam | athāpatānakenārtam a-srastākṣam a-vepanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-स्तब्ध-मेढ्रम् अ-स्वेदं बहिर्-आयाम-वर्जितम् । अ-खट्वाघातिनं चैनं त्वरितं समुपाचरेत्
a-stabdha-meḍhram a-svedaṃ bahir-āyāma-varjitam | a-khaṭvāghātinaṃ cainaṃ tvaritaṃ samupācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्राग् एव सु-स्निग्ध-स्विन्नाङ्गे तीक्ष्ण-नावनम् । स्रोतो-विशुद्धये युञ्ज्याद् अच्छ-पानं ततो घृतम्
tatra prāg eva su-snigdha-svinnāṅge tīkṣṇa-nāvanam | sroto-viśuddhaye yuñjyād accha-pānaṃ tato ghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदार्य्-आदि-गण-क्वाथ-दधि-क्षीर-रसैः शृतम् । नाति-मात्रं तथा वायुर् व्याप्नोति सहसैव वा
vidāry-ādi-gaṇa-kvātha-dadhi-kṣīra-rasaiḥ śṛtam | nāti-mātraṃ tathā vāyur vyāpnoti sahasaiva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलत्थ-यव-कोलानि भद्रदार्व्-आदिकं गणम् । निःक्वाथ्यानूप-मांसं च तेनाम्लैः पयसापि च
kulattha-yava-kolāni bhadradārv-ādikaṃ gaṇam | niḥkvāthyānūpa-māṃsaṃ ca tenāmlaiḥ payasāpi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वादु-स्कन्ध-प्रतीवापं महा-स्नेहं विपाचयेत् । सेकाभ्यङ्गावगाहान्न-पान-नस्यानुवासनैः
svādu-skandha-pratīvāpaṃ mahā-snehaṃ vipācayet | sekābhyaṅgāvagāhānna-pāna-nasyānuvāsanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हन्ति वातं ते ते च स्नेह-स्वेदाः सु-योजिताः । वेगान्तरेषु मूर्धानम् अ-सकृच् चास्य रेचयेत्
sa hanti vātaṃ te te ca sneha-svedāḥ su-yojitāḥ | vegāntareṣu mūrdhānam a-sakṛc cāsya recayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवपीडैः प्रधमनैस् तीक्ष्णैः श्लेष्म-निबर्हणैः । श्वसनासु विमुक्तासु तथा संज्ञां स विन्दति
avapīḍaiḥ pradhamanais tīkṣṇaiḥ śleṣma-nibarhaṇaiḥ | śvasanāsu vimuktāsu tathā saṃjñāṃ sa vindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्चलाभया-व्योष-सिद्धं सर्पिश् चले ऽधिके ॥ ३१ऊ̆अब् ॥ पलाष्टकं तिल्वकतो वरायाः प्रस्थं पलांशं गुरु-पञ्च-मूलम् । सैरण्ड-सिंही-त्रिवृतं घटे ऽपां पक्त्वा पचेत् पाद-शृतेन तेन
sauvarcalābhayā-vyoṣa-siddhaṃ sarpiś cale 'dhike || 31ū̆ab || palāṣṭakaṃ tilvakato varāyāḥ prasthaṃ palāṃśaṃ guru-pañca-mūlam | sairaṇḍa-siṃhī-trivṛtaṃ ghaṭe 'pāṃ paktvā pacet pāda-śṛtena tena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दध्नः पात्रे याव-शूकात् त्रि-बिल्वैः सर्पिः-प्रस्थं हन्ति तत् सेव्यमानम् । दुष्टान् वातान् एक-सर्वाङ्ग-संस्थान् योनि-व्यापद्-गुल्म-वर्ध्मोदरं च
dadhnaḥ pātre yāva-śūkāt tri-bilvaiḥ sarpiḥ-prasthaṃ hanti tat sevyamānam | duṣṭān vātān eka-sarvāṅga-saṃsthān yoni-vyāpad-gulma-vardhmodaraṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिकित्सितम् इदं कुर्याच् छुद्ध-वातापतानके । संसृष्ट-दोषे संसृष्टं चूर्णयित्वा कफान्विते
cikitsitam idaṃ kuryāc chuddha-vātāpatānake | saṃsṛṣṭa-doṣe saṃsṛṣṭaṃ cūrṇayitvā kaphānvite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुम्बुरूण्य् अभया हिङ्गु पौष्करं लवण-त्रयम् । यव-क्वाथाम्बुना पेयं हृत्-पार्श्वार्त्य्-अपतन्त्रके
tumburūṇy abhayā hiṅgu pauṣkaraṃ lavaṇa-trayam | yava-kvāthāmbunā peyaṃ hṛt-pārśvārty-apatantrake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिङ्गु सौवर्चलं शुण्ठी दाडिमं साम्ल-वेतसम् । पिबेद् वा श्लेष्म-पवन-हृद्-रोगोक्तं च शस्यते
hiṅgu sauvarcalaṃ śuṇṭhī dāḍimaṃ sāmla-vetasam | pibed vā śleṣma-pavana-hṛd-rogoktaṃ ca śasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयामयोर् अर्दित-वद् बाह्याभ्यन्तरयोः क्रिया । तैल-द्रोण्यां च शयनम् आन्तरो ऽत्र सु-दुस्-तरः
āyāmayor ardita-vad bāhyābhyantarayoḥ kriyā | taila-droṇyāṃ ca śayanam āntaro 'tra su-dus-taraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वि-वर्ण-दन्त-वदनः स्रस्ताङ्गो नष्ट-चेतनः । प्रस्विद्यंश् च धनुः-ष्कम्भी दश-रात्रं न जीवति
vi-varṇa-danta-vadanaḥ srastāṅgo naṣṭa-cetanaḥ | prasvidyaṃś ca dhanuḥ-ṣkambhī daśa-rātraṃ na jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगेष्व् अतो अन्य-था जीवेन् मन्देषु विनतो जडः । खञ्जः कुणिः पक्ष-हतः पङ्गुलो विकलो ऽथ-वा
vegeṣv ato anya-thā jīven mandeṣu vinato jaḍaḥ | khañjaḥ kuṇiḥ pakṣa-hataḥ paṅgulo vikalo 'tha-vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हनु-स्रंसे हनू स्निग्ध-स्विन्नौ स्व-स्थानम् आनयेत् । उन्नामयेच् च कुशलश् चिबुकं विवृत्ते मुखे
hanu-sraṃse hanū snigdha-svinnau sva-sthānam ānayet | unnāmayec ca kuśalaś cibukaṃ vivṛtte mukhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नामयेत् संवृते शेषम् एकायाम-वद् आचरेत् । जिह्वा-स्तम्भे यथावस्थं कार्यं वात-चिकित्सितम्
nāmayet saṃvṛte śeṣam ekāyāma-vad ācaret | jihvā-stambhe yathāvasthaṃ kāryaṃ vāta-cikitsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाग्-ग्रहे कोष्ण-तोयेन वेतसाम्लं पिबेन् नरः । मातुलुङ्ग-रसं तद्-वद् धिङ्गु-सौवर्चलान्वितम् ॥ ४२+१ ॥ अर्दिते नावनं मूर्ध्नि तैलं श्रोत्राक्षि-तर्पणम् । स-शोफे वमनं दाह-राग-युक्ते सिरा-व्यधः
vāg-grahe koṣṇa-toyena vetasāmlaṃ piben naraḥ | mātuluṅga-rasaṃ tad-vad dhiṅgu-sauvarcalānvitam || 42+1 || ardite nāvanaṃ mūrdhni tailaṃ śrotrākṣi-tarpaṇam | sa-śophe vamanaṃ dāha-rāga-yukte sirā-vyadhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नव-नीतेन संयुक्तां खादेन् माषेण्डरीं नरः । दुर्-वारम् अर्दितं हन्ति सप्ताहान् नात्र संशयः ॥ ४३+१ ॥ स्नेहनं स्नेह-संयुक्तं पक्षाघाते विरेचनम् । अव-बाहौ हितं नस्यं स्नेहश् चोत्तर-भक्तिकः
nava-nītena saṃyuktāṃ khāden māṣeṇḍarīṃ naraḥ | dur-vāram arditaṃ hanti saptāhān nātra saṃśayaḥ || 43+1 || snehanaṃ sneha-saṃyuktaṃ pakṣāghāte virecanam | ava-bāhau hitaṃ nasyaṃ snehaś cottara-bhaktikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माष-बला-शुक-शिम्बी-कट्तृण-रास्नाश्वगन्धोरुबूकाणाम् । क्वाथो नस्य-निपीतो रामठ-लवणान्वितः कोष्णः ॥ ४४।१+१ ॥ अपनयति पक्ष-वातं मन्या-स्तम्भं स-कर्ण-नाद-रुजम् । दुर्-जयम् अर्दित-वातं सप्ताहाज् जयति चावश्यम् ॥ ४४।१+२ ॥ गुडमञ्जर्या खपुरं वृषभी-मूलं च शिशिर-जल-पिष्टम् । नावन-विधौ प्रयोजितम् अव-बाहुक-गल-रुजार्ति-हरम् ॥ ४४+१ ॥ दश-मूल-बला-माष-क्वाथं तैलाज्य-मिश्रितम् । सायं भुक्त्वा पिबेन् नस्यं विश्वाच्याम् अव-बाहुके ॥ ४४+२ ॥ ऊरु-स्तम्भे तु न स्नेहो न च संशोधनं हितम् । श्लेष्माम-मेदो-बाहुल्याद् युक्त्या तत्-क्षपणान्य् अतः
māṣa-balā-śuka-śimbī-kaṭtṛṇa-rāsnāśvagandhorubūkāṇām | kvātho nasya-nipīto rāmaṭha-lavaṇānvitaḥ koṣṇaḥ || 44.1+1 || apanayati pakṣa-vātaṃ manyā-stambhaṃ sa-karṇa-nāda-rujam | dur-jayam ardita-vātaṃ saptāhāj jayati cāvaśyam || 44.1+2 || guḍamañjaryā khapuraṃ vṛṣabhī-mūlaṃ ca śiśira-jala-piṣṭam | nāvana-vidhau prayojitam ava-bāhuka-gala-rujārti-haram || 44+1 || daśa-mūla-balā-māṣa-kvāthaṃ tailājya-miśritam | sāyaṃ bhuktvā piben nasyaṃ viśvācyām ava-bāhuke || 44+2 || ūru-stambhe tu na sneho na ca saṃśodhanaṃ hitam | śleṣmāma-medo-bāhulyād yuktyā tat-kṣapaṇāny ataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याद् रूक्षोपचारश् च यव-श्यामाक-कोद्रवाः । शाकैर् अ-लवणैः शस्ताः किञ्-चित्-तैलैर् जलैः शृतैः
kuryād rūkṣopacāraś ca yava-śyāmāka-kodravāḥ | śākair a-lavaṇaiḥ śastāḥ kiñ-cit-tailair jalaiḥ śṛtaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाङ्गलैर् अ-घृतैर् मांसैर् मध्व्-अम्भो-ऽरिष्ट-पायिनः । वत्सकादिर् हरिद्रादिर् वचादिर् वा स-सैन्धवः
jāṅgalair a-ghṛtair māṃsair madhv-ambho-'riṣṭa-pāyinaḥ | vatsakādir haridrādir vacādir vā sa-saindhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आढ्य-वाते सुखाम्भोभिः पेयः षड्-धरणो ऽथ-वा । लिह्यात् क्षौद्रेण वा श्रेष्ठा-चव्य-तिक्ता-कणा-घनात्
āḍhya-vāte sukhāmbhobhiḥ peyaḥ ṣaḍ-dharaṇo 'tha-vā | lihyāt kṣaudreṇa vā śreṣṭhā-cavya-tiktā-kaṇā-ghanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-चव्य-तिक्ता-कणा-घनान् चित्रकेन्द्रयवाः पाठा कटुकातिविषा निशा । वात-व्याधि-प्रशमनो योगः षड्-धरणाह्वयः ॥ ४८।१+१ ॥ कल्कं स-मधु वा चव्य-पथ्याग्नि-सुरदारु-जम् । मूत्रैर् वा शीलयेत् पथ्यां गुग्गुलुं गिरिसंभवम्
-cavya-tiktā-kaṇā-ghanān citrakendrayavāḥ pāṭhā kaṭukātiviṣā niśā | vāta-vyādhi-praśamano yogaḥ ṣaḍ-dharaṇāhvayaḥ || 48.1+1 || kalkaṃ sa-madhu vā cavya-pathyāgni-suradāru-jam | mūtrair vā śīlayet pathyāṃ gugguluṃ girisaṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्योषाग्नि-मुस्त-त्रि-फला-विडङ्गैर् गुग्गुलुं समम् । खादन् सर्वाञ् जयेद् व्याधीन् मेदः-श्लेष्माम-वात-जान्
vyoṣāgni-musta-tri-phalā-viḍaṅgair gugguluṃ samam | khādan sarvāñ jayed vyādhīn medaḥ-śleṣmāma-vāta-jān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाम्यत्य् एवं कफाक्रान्तः स-मेदस्कः प्रभञ्जनः । क्षार-मूत्रान्वितान् स्वेदान् सेकान् उद्वर्तनानि च
śāmyaty evaṃ kaphākrāntaḥ sa-medaskaḥ prabhañjanaḥ | kṣāra-mūtrānvitān svedān sekān udvartanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याद् दिह्याच् च मूत्राढ्यैः करञ्ज-फल-सर्षपैः । मूलैर् वाप्य् अर्क-तर्कारी-निम्ब-जैः स-सुराह्वयैः
kuryād dihyāc ca mūtrāḍhyaiḥ karañja-phala-sarṣapaiḥ | mūlair vāpy arka-tarkārī-nimba-jaiḥ sa-surāhvayaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-क्षौद्र-सर्षपा-पक्व-लोष्ट-वल्मीक-मृत्तिकैः । कफ-क्षयार्थं व्यायामे सह्ये चैनं प्रवर्तयेत्
sa-kṣaudra-sarṣapā-pakva-loṣṭa-valmīka-mṛttikaiḥ | kapha-kṣayārthaṃ vyāyāme sahye cainaṃ pravartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थलान्य् उल्लङ्घयेन् नारीः शक्तितः परिशीलयेत् । स्थिर-तोयं सरः क्षेमं प्रति-स्रोतो नदीं तरेत्
sthalāny ullaṅghayen nārīḥ śaktitaḥ pariśīlayet | sthira-toyaṃ saraḥ kṣemaṃ prati-sroto nadīṃ taret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्म-मेदः-क्षये चात्र स्नेहादीन् अवचारयेत् । स्थान-दूष्यादि चालोच्य कार्या शेषेष्व् अपि क्रिया
śleṣma-medaḥ-kṣaye cātra snehādīn avacārayet | sthāna-dūṣyādi cālocya kāryā śeṣeṣv api kriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहन्-निम्ब-तरोर् मूलं वारिणा परिपेषितम् । संपीतं नाशयेत् क्षिप्रम् अ-साध्याम् अपि गृध्रसीम् ॥ ५५।१+१ ॥ तूणी-प्रतूण्योर् लवनं स-घृतं क्षार-हिङ्गु वा । रक्तावसेचनं कुर्याद् अभीक्ष्णं वात-कण्टके ॥ ५५।१+२ ॥ पिबेद् एरण्ड-तैलं वा दहेत् सूचीभिर् एव वा । साज्यैः सक्तुभिर् अभ्यक्तौ न चा-क्षीर-समन्वितैः ॥ ५५।१+३ ॥ शाल्मली-त्वग्-विलिप्तौ वा पादौ संतापम् उद्गतः ॥ ५५।१+४अब् ॥ सहचरं सुरदारु स-नागरं क्वथितम् अम्भसि तैल-विमिश्रितम् । पवन-पीडित-देह-गतिः पिबन् द्रुत-विलम्बित-गो भवतीच्छया
bṛhan-nimba-taror mūlaṃ vāriṇā paripeṣitam | saṃpītaṃ nāśayet kṣipram a-sādhyām api gṛdhrasīm || 55.1+1 || tūṇī-pratūṇyor lavanaṃ sa-ghṛtaṃ kṣāra-hiṅgu vā | raktāvasecanaṃ kuryād abhīkṣṇaṃ vāta-kaṇṭake || 55.1+2 || pibed eraṇḍa-tailaṃ vā dahet sūcībhir eva vā | sājyaiḥ saktubhir abhyaktau na cā-kṣīra-samanvitaiḥ || 55.1+3 || śālmalī-tvag-viliptau vā pādau saṃtāpam udgataḥ || 55.1+4ab || sahacaraṃ suradāru sa-nāgaraṃ kvathitam ambhasi taila-vimiśritam | pavana-pīḍita-deha-gatiḥ piban druta-vilambita-go bhavatīcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रास्ना-महौषध-द्वीपि-पिप्पली-शठि-पौष्करम् । पिष्ट्वा विपाचयेत् सर्पिर् वात-रोग-हरं परम्
rāsnā-mahauṣadha-dvīpi-pippalī-śaṭhi-pauṣkaram | piṣṭvā vipācayet sarpir vāta-roga-haraṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निम्बामृता-वृष-पटोल-निदिग्धिकानां भागान् पृथक् दश पलान् विपचेद् घटे ऽपाम् । अष्टांश-शेषित-रसेन पुनश् च तेन प्रस्थं घृतस्य विपचेत् पिचु-भाग-कल्कैः
nimbāmṛtā-vṛṣa-paṭola-nidigdhikānāṃ bhāgān pṛthak daśa palān vipaced ghaṭe 'pām | aṣṭāṃśa-śeṣita-rasena punaś ca tena prasthaṃ ghṛtasya vipacet picu-bhāga-kalkaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठा-विडङ्ग-सुरदारु-गजोपकुल्या-द्वि-क्षार-नागर-निशा-मिशि-चव्य-कुष्ठैः । तेजोवती-मरिच-वत्सक-दीप्यकाग्नि-रोहिण्य्-अरुष्कर-वचा-कण-मूल-युक्तैः
pāṭhā-viḍaṅga-suradāru-gajopakulyā-dvi-kṣāra-nāgara-niśā-miśi-cavya-kuṣṭhaiḥ | tejovatī-marica-vatsaka-dīpyakāgni-rohiṇy-aruṣkara-vacā-kaṇa-mūla-yuktaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मञ्जिष्ठयातिविषया विषया यवान्या संशुद्ध-गुग्गुलु-पलैर् अपि पञ्च-संख्यैः । तत् सेवितं विधमति प्रबलं समीरं संध्य्-अस्थि-मज्ज-गतम् अप्य् अथ कुष्ठम् ईदृक्
mañjiṣṭhayātiviṣayā viṣayā yavānyā saṃśuddha-guggulu-palair api pañca-saṃkhyaiḥ | tat sevitaṃ vidhamati prabalaṃ samīraṃ saṃdhy-asthi-majja-gatam apy atha kuṣṭham īdṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बला-बिल्व-शृते क्षीरे घृत-मण्डं विपाचयेत् । तस्य शुक्तिः प्रकुञ्चो वा नस्यं वाते शिरो-गते
balā-bilva-śṛte kṣīre ghṛta-maṇḍaṃ vipācayet | tasya śuktiḥ prakuñco vā nasyaṃ vāte śiro-gate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-वत् सिद्धा वसा नक्र-मत्स्य-कूर्म-चुलूक-जा । विशेषेण प्रयोक्तव्या केवले मातरिश्वनि
tad-vat siddhā vasā nakra-matsya-kūrma-culūka-jā | viśeṣeṇa prayoktavyā kevale mātariśvani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णं पिण्याकं पञ्च-मूलं पृथक् च क्वाथ्यं क्वाथाभ्याम् एकतस् तैलम् आभ्याम् । क्षीराद् अष्टांशं पाचयेत् तेन पानाद् वाता नश्येयुः श्लेष्म-युक्ता विशेषात्
jīrṇaṃ piṇyākaṃ pañca-mūlaṃ pṛthak ca kvāthyaṃ kvāthābhyām ekatas tailam ābhyām | kṣīrād aṣṭāṃśaṃ pācayet tena pānād vātā naśyeyuḥ śleṣma-yuktā viśeṣāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसारिणी-तुला-क्वाथे तैल-प्रस्थं पयः-समम् । द्वि-मेदा-मिशि-मञ्जिष्ठा-कुष्ठ-रास्ना-कु-चन्दनैः
prasāriṇī-tulā-kvāthe taila-prasthaṃ payaḥ-samam | dvi-medā-miśi-mañjiṣṭhā-kuṣṭha-rāsnā-ku-candanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवकर्षभ-काकोली-युगलामरदारुभिः । कल्कितैर् विपचेत् सर्व-मारुतामय-नाशनम्
jīvakarṣabha-kākolī-yugalāmaradārubhiḥ | kalkitair vipacet sarva-mārutāmaya-nāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-मूल-शाखस्य सहाचरस्य तुलां समेतां दश-मूलतश् च । पलानि पञ्चाशद् अभीरुतश् च पादावशेषं विपचेद् वहे ऽपाम्
sa-mūla-śākhasya sahācarasya tulāṃ sametāṃ daśa-mūlataś ca | palāni pañcāśad abhīrutaś ca pādāvaśeṣaṃ vipaced vahe 'pām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सेव्य-नख-कुष्ठ-हिमैला-स्पृक्-प्रियङ्गु-नलिकाम्बु-शिला-जैः । लोहिता-नलद-लोह-सुराह्वैः कोपना-मिशि-तुरुष्क-नतैश् च
tatra sevya-nakha-kuṣṭha-himailā-spṛk-priyaṅgu-nalikāmbu-śilā-jaiḥ | lohitā-nalada-loha-surāhvaiḥ kopanā-miśi-turuṣka-nataiś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुल्य-क्षीरं पालिकैस् तैल-पात्रं सिद्धं कृच्छ्राञ् छीलितं हन्ति वातान् । कम्पाक्षेप-स्तम्भ-शोषादि-युक्तान् गुल्मोन्मादौ पीनसं योनि-रोगान्
tulya-kṣīraṃ pālikais taila-pātraṃ siddhaṃ kṛcchrāñ chīlitaṃ hanti vātān | kampākṣepa-stambha-śoṣādi-yuktān gulmonmādau pīnasaṃ yoni-rogān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहचर-तुलायास् तु रसे तैलाढकं पचेत् । मूल-कल्काद् दश-पलं पयो दत्त्वा चतुर्-गुणम्
sahacara-tulāyās tu rase tailāḍhakaṃ pacet | mūla-kalkād daśa-palaṃ payo dattvā catur-guṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ-वा नत-षड्ग्रन्था-स्थिरा-कुष्ठ-सुराह्वयात् । सैला-नलद-शैलेय-शताह्वा-रक्त-चन्दनात्
atha-vā nata-ṣaḍgranthā-sthirā-kuṣṭha-surāhvayāt | sailā-nalada-śaileya-śatāhvā-rakta-candanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धे ऽस्मिञ् छर्करा-चूर्णाद् अष्टा-दश-पलं क्षिपेत् । भेडस्य संमतं तैलं तत् कृच्छ्रान् अनिलामयान्
siddhe 'smiñ charkarā-cūrṇād aṣṭā-daśa-palaṃ kṣipet | bheḍasya saṃmataṃ tailaṃ tat kṛcchrān anilāmayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वात-कुण्डलिकोन्माद-गुल्म-वर्ध्मादिकाञ् जयेत् । बला-शतं छिन्नरुहा-पादं रास्नाष्ट-भागिकम्
vāta-kuṇḍalikonmāda-gulma-vardhmādikāñ jayet | balā-śataṃ chinnaruhā-pādaṃ rāsnāṣṭa-bhāgikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलाढक-शते पक्त्वा शत-भाग-स्थिते रसे । दधि-मस्त्व्-इक्षु-निर्यास-शुक्तैस् तैलाढकं समैः
jalāḍhaka-śate paktvā śata-bhāga-sthite rase | dadhi-mastv-ikṣu-niryāsa-śuktais tailāḍhakaṃ samaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पचेत् साज-पयो-ऽर्धांशं कल्कैर् एभिः पलोन्मितैः । शठी-सरलदार्व्-एला-मञ्जिष्ठागुरु-चन्दनैः
pacet sāja-payo-'rdhāṃśaṃ kalkair ebhiḥ palonmitaiḥ | śaṭhī-saraladārv-elā-mañjiṣṭhāguru-candanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मकातिबला-मुस्ता-शूर्पपर्णी-हरेणुभिः । यष्ट्य्-आह्व-सुरस-व्याघ्रनखर्षभक-जीवकैः
padmakātibalā-mustā-śūrpaparṇī-hareṇubhiḥ | yaṣṭy-āhva-surasa-vyāghranakharṣabhaka-jīvakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाश-रस-कस्तूरी-नलिका-जाति-कोशकैः । स्पृक्का-कुङ्कुम-शैलेय-जाती-कटुफलाम्बुभिः
palāśa-rasa-kastūrī-nalikā-jāti-kośakaiḥ | spṛkkā-kuṅkuma-śaileya-jātī-kaṭuphalāmbubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वक्-कुन्दुरुक-कर्पूर-तुरुष्क-श्रीनिवासकैः । लवङ्ग-नख-कङ्कोल-कुष्ठ-मांसी-प्रियङ्गुभिः
tvak-kunduruka-karpūra-turuṣka-śrīnivāsakaiḥ | lavaṅga-nakha-kaṅkola-kuṣṭha-māṃsī-priyaṅgubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थौणेय-तगर-ध्याम-वचा-मदनक-प्लवैः । स-नागकेसरैः सिद्धे दद्याच् चात्रावतारिते
sthauṇeya-tagara-dhyāma-vacā-madanaka-plavaiḥ | sa-nāgakesaraiḥ siddhe dadyāc cātrāvatārite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्त्र-कल्कं ततः पूतं विधिना तत् प्रयोजितम् । कासं श्वासं ज्वरं छर्दिं मूर्छां गुल्म-क्षत-क्षयान्
pattra-kalkaṃ tataḥ pūtaṃ vidhinā tat prayojitam | kāsaṃ śvāsaṃ jvaraṃ chardiṃ mūrchāṃ gulma-kṣata-kṣayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लीह-शोषाव् अपस्मारम् अ-लक्ष्मीं च प्रणाशयेत् । बला-तैलम् इदं श्रेष्ठं वात-व्याधि-विनाशनम्
plīha-śoṣāv apasmāram a-lakṣmīṃ ca praṇāśayet | balā-tailam idaṃ śreṣṭhaṃ vāta-vyādhi-vināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाने नस्ये ऽन्वासने ऽभ्यञ्जने च स्नेहाः काले सम्यग् एते प्रयुक्ताः । दुष्टान् वातान् आशु शान्तिं नयेयुर् वन्ध्या नारीः पुत्र-भाजश् च कुर्युः
pāne nasye 'nvāsane 'bhyañjane ca snehāḥ kāle samyag ete prayuktāḥ | duṣṭān vātān āśu śāntiṃ nayeyur vandhyā nārīḥ putra-bhājaś ca kuryuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेह-स्वेदैर् द्रुतः श्लेष्मा यदा पक्वाशये स्थितः । पित्तं वा दर्शयेद् रूपं वस्तिभिस् तं विनिर्जयेत्
sneha-svedair drutaḥ śleṣmā yadā pakvāśaye sthitaḥ | pittaṃ vā darśayed rūpaṃ vastibhis taṃ vinirjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.