सिद्धान्तनिर्णीतेर्विशिष्यहेतवः । *१२,३३९* ॥ ॐ नैकस्मिन्दर्शयतो हि ॐ ॥ अत्राग्नौ सर्वे देवा विलीयन्ते । भूतेषु देवा विलीयन्ते इति श्रुतिद्वयविप्रतिपत्त्या किमग्नावेकस्मिन्सर्वे देवा विलीयन्ते, उत पञ्चस्वपि भूतेष्विति संशये ऽग्नावेकस्मिन्नेव सर्वेषां देवानां लयः । अग्निश्रुतेर्निरवकाशत्वात् । भूतश्रुतेस्तु सावकाशत्वात् । एकस्मिन्नग्नौ सर्वेषां च लये ऽग्नेश्च वायौ वायोराकाशे सति भूतेष्विति बहुवचनोपपत्तेरिति प्राप्ते सिद्धान्तितम् । नैकस्मिन्नग्नौ सर्वेषां देवानां लयः । किन्तु पञ्चस्वपि भूतेषु । कुतः । "पृथिव्यामृभवो विलीयन्ते, वरुणे ऽश्विनौ, अग्नावग्नयो, वायाविन्द्रः, सोम आदित्यो बृहस्पतिरित्याकाश एव साध्या विलीयन्तेऽ; (मृत्यवः)"ऋभवः पृथिव्यां, वरुण आपः, अग्नयस्तेजसि, मरुतो मारुते, आकाशे विनायका विलीयन्तेऽ; इति श्रुती यथायोगं पञ्चस्वपि भूतेषु देवानां लयं दर्शयतो हीति । अत्र वायाविन्द्र इति वायुशब्दो भूतवायोरप्रधानस्य वाचको विवक्षित इति प्रतीयते । पृथिव्यादिसङ्कीर्तनेन भूत(प्रकर)कारणात् । सूत्रकृता च सर्वेषु भूतेषु देवानां लय इत्यत्रार्थे गृहीते ऽयं श्रुतिः । भूतेषु तच्छतेरित्युपक्रमात् । ततो ऽप्यप्रधानो वायुरिति प्रतीतिनिवारणाय आह प्रधानेति ॥ नैकस्मिन् दर्शयतो हि
siddhāntanirṇīterviśiṣyahetavaḥ / *12,339* // oṃ naikasmindarśayato hi oṃ // atrāgnau sarve devā vilīyante / bhūteṣu devā vilīyante iti śrutidvayavipratipattyā kimagnāvekasminsarve devā vilīyante, uta pañcasvapi bhūteṣviti saṃśaye 'gnāvekasminneva sarveṣāṃ devānāṃ layaḥ / agniśruterniravakāśatvāt / bhūtaśrutestu sāvakāśatvāt / ekasminnagnau sarveṣāṃ ca laye 'gneśca vāyau vāyorākāśe sati bhūteṣviti bahuvacanopapatteriti prāpte siddhāntitam / naikasminnagnau sarveṣāṃ devānāṃ layaḥ / kintu pañcasvapi bhūteṣu / kutaḥ / "pṛthivyāmṛbhavo vilīyante, varuṇe 'śvinau, agnāvagnayo, vāyāvindraḥ, soma ādityo bṛhaspatirityākāśa eva sādhyā vilīyante'; (mṛtyavaḥ)"ṛbhavaḥ pṛthivyāṃ, varuṇa āpaḥ, agnayastejasi, maruto mārute, ākāśe vināyakā vilīyante'; iti śrutī yathāyogaṃ pañcasvapi bhūteṣu devānāṃ layaṃ darśayato hīti / atra vāyāvindra iti vāyuśabdo bhūtavāyorapradhānasya vācako vivakṣita iti pratīyate / pṛthivyādisaṅkīrtanena bhūta(prakara)kāraṇāt / sūtrakṛtā ca sarveṣu bhūteṣu devānāṃ laya ityatrārthe gṛhīte 'yaṃ śrutiḥ / bhūteṣu tacchaterityupakramāt / tato 'pyapradhāno vāyuriti pratītinivāraṇāya āha pradhāneti // naikasmin darśayato hi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.