Library·Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā·87

Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā 87

भष^कूटपूरि[उकूटपूरि]^कुरबक^करायिकाः पूर्णकूट^सण्ज्ञाः स्युः। नामान्य् उलूकचेट्याः पिङ्गलिका पेचिका हक्का॥

bhaṣa^kūṭapūri[U.kūṭapūri]^kurabaka^karāyikāḥ pūrṇakūṭa^saṇjñāḥ syuḥ/ nāmāny ulūkaceṭyāḥ piṅgalikā pecikā hakkā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपोतकी च श्यामा वञ्जुलकः कीर्त्यते खदिरचञ्चुः। छुच्छुन्दरी नृप^सुता वालेयो गर्दभः प्रोक्तः॥

kapotakī ca śyāmā vañjulakaḥ kīrtyate khadiracañcuḥ/ chucchundarī nṛpa^sutā vāleyo gardabhaḥ proktaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रोतस्^*तडागभेद्य[क्तडागभेद्येक]^एकपुत्रकः कलहकारिका च रला। भृङ्गारवच् च विरुवति[क्वाशति] निशि भूमौ द्व्य्^अङ्गुल^शरीरा॥

srotas^*taḍāgabhedya[K.taḍāgabhedyeka]^ekaputrakaḥ kalahakārikā ca ralā/ bhṛṅgāravac ca viruvati[K.vāśati] niśi bhūmau dvy^aṅgula^śarīrā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्बलिको भाण्डीकः प्राच्यानां दक्षिणः प्रशस्तो +असौ। धिक्कारो मृगजातिः कृकवाकुः कुक्कुटः प्रोक्तः॥

durbaliko bhāṇḍīkaḥ prācyānāṃ dakṣiṇaḥ praśasto +asau/ dhikkāro mṛgajātiḥ kṛkavākuḥ kukkuṭaḥ proktaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्ताकुक्कुटकस्य प्रथितं तु कुलालकुक्कुटो नाम। गृहगोधिका^इति संज्ञा विज्ञेया कुड्यमत्स्यस्य॥

gartākukkuṭakasya prathitaṃ tu kulālakukkuṭo nāma/ gṛhagodhikā^iti saṃjñā vijñeyā kuḍyamatsyasya//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यो धन्वन उक्तः क्रोडः स्यात् सूकरो +अथ गौरुस्रा। श्वा सारमेय उक्तो जात्या चटिका च सूकरिका॥

divyo dhanvana uktaḥ kroḍaḥ syāt sūkaro +atha gaurusrā/ śvā sārameya ukto jātyā caṭikā ca sūkarikā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं देशे देशे तद्विद्भ्यः समुपलभ्य नामानि॥ शकुन^रुत^ज्ञान^अर्थं शास्त्रे सञ्चित्य[क्सञ्चिन्त्य] योज्यानि॥

evaṃ deśe deśe tadvidbhyaḥ samupalabhya nāmāni// śakuna^ruta^jñāna^arthaṃ śāstre sañcitya[K.sañcintya] yojyāni//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वञ्जुलक^रुतं तित्तिड् इति दीप्तम् अथ किल्किलि^इति तत्पूर्णम्। श्येन^शुक^गृध्र^कङ्काः प्रकृतेर् अन्यस्वरा दीप्ताः॥

vañjulaka^rutaṃ tittiḍ iti dīptam atha kilkili^iti tatpūrṇam/ śyena^śuka^gṛdhra^kaṅkāḥ prakṛter anyasvarā dīptāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यान^आसन^शय्या^निलयनं कपोतस्य सद्म^विशनं वा। अशुभ^प्रदं नराणां जाति^विभेदेन कालो +अन्यः॥

yāna^āsana^śayyā^nilayanaṃ kapotasya sadma^viśanaṃ vā/ aśubha^pradaṃ narāṇāṃ jāti^vibhedena kālo +anyaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपाण्डुरस्य वर्षाच् चित्र^कपोतस्य च^एव षण्मासात्। कुङ्कुम^धूम्रस्य फलं सद्यः पाकं कपोतस्य॥

āpāṇḍurasya varṣāc citra^kapotasya ca^eva ṣaṇmāsāt/ kuṅkuma^dhūmrasya phalaṃ sadyaḥ pākaṃ kapotasya//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिचिद् इति शब्दः पूर्णः श्यामायाः शूलिशूल् इति च धन्यः। चच्च^इति दीप्तः स्यात् स्वप्रिय^लाभाय[क्योगाय] चिक्चिग् इति॥

cicid iti śabdaḥ pūrṇaḥ śyāmāyāḥ śūliśūl iti ca dhanyaḥ/ cacca^iti dīptaḥ syāt svapriya^lābhāya[K.yogāya] cikcig iti//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारीतस्य तु शब्दो गुग्गुः पूर्णो +अपरे प्रदीप्ताः स्युः। स्वर^वैचित्र्यं सर्वं भारद्वाज्याः शुभं प्रोक्तम्॥

hārītasya tu śabdo gugguḥ pūrṇo +apare pradīptāḥ syuḥ/ svara^vaicitryaṃ sarvaṃ bhāradvājyāḥ śubhaṃ proktam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किष्किषि^शब्दः पूर्णः करायिकायाः शुभः कहकह^इति। क्षमाय[कूक्षेमाय] केवलं करकर^इति न त्व् अर्थ^सिद्धि^करः॥

kiṣkiṣi^śabdaḥ pūrṇaḥ karāyikāyāḥ śubhaḥ kahakaha^iti/ kṣamāya[K.ū.kṣemāya] kevalaṃ karakara^iti na tv artha^siddhi^karaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोटुक्लि^इति क्षेम्यः स्वरः कटुक्लि^इति वृष्टये तस्याः। अफलः कोटिकिलि^इति च दीप्तः खलु गुं कृतः शब्दः॥

koṭukli^iti kṣemyaḥ svaraḥ kaṭukli^iti vṛṣṭaye tasyāḥ/ aphalaḥ koṭikili^iti ca dīptaḥ khalu guṃ kṛtaḥ śabdaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रक्र^इति च सारिका द्रुतं त्रेत्रे वा^अप्य्^अभया विरौति या। सा वक्ति यियासतो +अचिराद् गात्रेभ्यः[क्गात्रेभ्य] क्षतजस्य विस्रुतिम्॥

krakra^iti ca sārikā drutaṃ tretre vā^apy^abhayā virauti yā/ sā vakti yiyāsato +acirād gātrebhyaḥ[K.gātrebhya] kṣatajasya visrutim//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फेण्टकस्य वामतश् चिरिल्विरिल्व् इति स्वनः। शोभनो निगद्यते प्रदीप्त उच्यते +अपरः॥

pheṇṭakasya vāmataś cirilvirilv iti svanaḥ/ śobhano nigadyate pradīpta ucyate +aparaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारस^कूजितम् इष्टफलं तद् यद् युगपद्^विरुतं मिथुनस्य। एकरुतं न शुभं यदि वा स्याद् एकरुते प्रविरौति[क्प्रतिरौति] चिरेण॥

sārasa^kūjitam iṣṭaphalaṃ tad yad yugapad^virutaṃ mithunasya/ ekarutaṃ na śubhaṃ yadi vā syād ekarute pravirauti[K.pratirauti] cireṇa//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरिल्विरिल्व् इति स्वरैः शुभं करोति पिङ्गलाः[क्पिङ्गला]। अतो +अपरे तु ये स्वराः प्रदीप्त^संज्ञितास् तु ते॥

cirilvirilv iti svaraiḥ śubhaṃ karoti piṅgalāḥ[K.piṅgalā]/ ato +apare tu ye svarāḥ pradīpta^saṃjñitās tu te//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्धि भद्रे मया यत् त्वम् इमम् अर्थं प्रचोदिता। कल्याणि सर्व^वचसां वेदित्री त्वं प्रकीर्त्यसे॥

viddhi bhadre mayā yat tvam imam arthaṃ pracoditā/ kalyāṇi sarva^vacasāṃ veditrī tvaṃ prakīrtyase//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपृच्छे +अद्य गमिष्यामि वेदितश् च पुनस् त्व् अहम्। प्रातर् आगम्य पृच्छे त्वाम् आग्नेयीं दिशम् आश्रितः॥

āpṛcche +adya gamiṣyāmi veditaś ca punas tv aham/ prātar āgamya pṛcche tvām āgneyīṃ diśam āśritaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रचोदयाम्य् अहं यत् त्वां तन् मे व्याख्यातुम् अर्हसि। स्वचेष्टितेन कल्याणि यथा वेद्मि निराकुलम्॥

pracodayāmy ahaṃ yat tvāṃ tan me vyākhyātum arhasi/ svaceṣṭitena kalyāṇi yathā vedmi nirākulam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.