क्षत्रियत्वगतेश् चोत्तरत्र चैत्ररथेन लिङ्गात् इतश्च न जातिशूद्रो जानश्रुतिः । यत्कारणं प्रकरणनिरूपणेन क्षत्रियत्वमस्योत्तरत्र चैत्ररथेनाभिप्रतारिणा क्षत्रियेण समभिव्याहाराद्गम्यते । उत्तरत्र हि संवर्गविद्यावाक्यशेषे चैत्ररथिरभिप्रतारी क्षत्रियः संकीर्त्यते- ऽ अथ ह शौनकं च कपोयमभिप्रतारणं च काक्षसेनिं परिविष्यमाणौ ब्रह्मचारी विभिक्षेऽ (छा। ४।३।५) इति । चैत्ररथित्वं चाभिप्रतारिणः कापेययोगादवगन्तव्यम् । कापेययोगो हि चित्ररथस्यावगतः ऽएतेन वै चित्ररथं कापेया अयाजयन्ऽ (ताण्डब्रा। २०।१२।५) इति । समानान्वयानां च प्रायेण समानान्वया याजका भवन्ति । ऽतस्माच्चैत्ररथिर्नामकः क्षत्रपतिरजायतऽ इति च क्षत्रपतित्वावगमात्क्षत्रियत्वमस्यावगन्तव्यम् । तेन क्षत्रियेणाभिप्रतारिणा सह समानायां विद्ययायां संकीर्तनं जानश्रुतेरपि क्षत्रियत्वं सूचयति । समानानामेव हि प्रायेण समभिव्याहारा भवन्ति । क्षत्तृप्रेषणाद्यैश्वर्ययोगाच्च जानश्रुतेः क्षत्रियत्वावगतिः । अतो न शूद्रस्याधिकारः ॥ ३५ ॥ ---------------------- फ़्न्: संवर्गविद्याविध्यनन्तरमर्थवादारम्भार्थो ऽथाब्दः । ह शब्दो वृत्तान्तावद्योती । शुनकपुत्रं कपिगोत्रं पुरोहितमभिप्रतारिनामकम् । क्षत्ता सूतस्तस्य रैक्वान्वेषणाय प्रेषणम् ।
kṣatriyatvagateś cottaratra caitrarathena liṅgāt itaśca na jātiśūdro jānaśrutiḥ / yatkāraṇaṃ prakaraṇanirūpaṇena kṣatriyatvamasyottaratra caitrarathenābhipratāriṇā kṣatriyeṇa samabhivyāhārādgamyate / uttaratra hi saṃvargavidyāvākyaśeṣe caitrarathirabhipratārī kṣatriyaḥ saṃkīrtyate- ' atha ha śaunakaṃ ca kapoyamabhipratāraṇaṃ ca kākṣaseniṃ pariviṣyamāṇau brahmacārī vibhikṣe' (chā. 4.3.5) iti / caitrarathitvaṃ cābhipratāriṇaḥ kāpeyayogādavagantavyam / kāpeyayogo hi citrarathasyāvagataḥ 'etena vai citrarathaṃ kāpeyā ayājayan' (tāṇḍa.brā. 20.12.5) iti / samānānvayānāṃ ca prāyeṇa samānānvayā yājakā bhavanti / 'tasmāccaitrarathirnāmakaḥ kṣatrapatirajāyata' iti ca kṣatrapatitvāvagamātkṣatriyatvamasyāvagantavyam / tena kṣatriyeṇābhipratāriṇā saha samānāyāṃ vidyayāyāṃ saṃkīrtanaṃ jānaśruterapi kṣatriyatvaṃ sūcayati / samānānāmeva hi prāyeṇa samabhivyāhārā bhavanti / kṣattṛpreṣaṇādyaiśvaryayogācca jānaśruteḥ kṣatriyatvāvagatiḥ / ato na śūdrasyādhikāraḥ // 35 // ---------------------- FN: saṃvargavidyāvidhyanantaramarthavādārambhārtho 'thābdaḥ / ha śabdo vṛttāntāvadyotī / śunakaputraṃ kapigotraṃ purohitamabhipratārināmakam / kṣattā sūtastasya raikvānveṣaṇāya preṣaṇam /
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.