न भावो ऽनुपलब्धेः यदप्युक्तं विनाप्यर्थेन ज्ञानवैचित्र्यं वासनावैचित्र्यादेवावकल्प्यत इति । तत्प्रतिवक्तव्यम् । अत्रोच्यते- नभावो वासनानामुपपद्येत त्वत्पक्षे ऽनुपलब्धेर्बाह्यानामर्थानाम् । अर्थोपलब्धिनिमित्ता हि प्रत्यर्थं नानारूपा वासना भवन्ति । अनुपलभ्यमानेषु त्वर्थेषु किंनिमित्ता विचित्रा वासना भवेयुः । अनादित्वे ऽप्यन्धपरंपरान्यायेनाप्रतिष्ठैवानवस्था व्यवहारलोपिनी स्यान्नाभिप्रायसिद्धिः । यावप्यन्यव्यतिरेकावर्थापलापिनोपन्यस्तौ वासनानिमित्तमेवेदं ज्ञानजातं नार्थनिमित्तमिति, तावप्येवंसति प्रत्युक्तौ द्रष्टव्यौ । विनार्ऽथोपलब्ध्या वासनानुपपत्तेः । अपिच विनापि वासनाभिरर्थोपलब्ध्युपगमाद्विना त्वर्थोपलब्ध्या वासनोत्पत्त्यनभ्युपगमादर्थसद्भावमेवान्वयव्यतिरेकावपि प्रतिष्ठापयतः । अपिच वासना नाम संस्कारविशेषाः । संस्काराश्च नाश्रयमन्तरेणावकल्प्यन्ते । एवं लोके दृष्टत्वात् । नच तव वासनाश्रयः कश्चिदस्ति प्रमाणतो ऽनुपलब्धेः ॥ ३० ॥ ---------------------- फ़्न्: भाव उत्पत्तिः सत्ता वा ।
na bhāvo 'nupalabdheḥ yadapyuktaṃ vināpyarthena jñānavaicitryaṃ vāsanāvaicitryādevāvakalpyata iti / tatprativaktavyam / atrocyate- nabhāvo vāsanānāmupapadyeta tvatpakṣe 'nupalabdherbāhyānāmarthānām / arthopalabdhinimittā hi pratyarthaṃ nānārūpā vāsanā bhavanti / anupalabhyamāneṣu tvartheṣu kiṃnimittā vicitrā vāsanā bhaveyuḥ / anāditve 'pyandhaparaṃparānyāyenāpratiṣṭhaivānavasthā vyavahāralopinī syānnābhiprāyasiddhiḥ / yāvapyanyavyatirekāvarthāpalāpinopanyastau vāsanānimittamevedaṃ jñānajātaṃ nārthanimittamiti, tāvapyevaṃsati pratyuktau draṣṭavyau / vinār'thopalabdhyā vāsanānupapatteḥ / apica vināpi vāsanābhirarthopalabdhyupagamādvinā tvarthopalabdhyā vāsanotpattyanabhyupagamādarthasadbhāvamevānvayavyatirekāvapi pratiṣṭhāpayataḥ / apica vāsanā nāma saṃskāraviśeṣāḥ / saṃskārāśca nāśrayamantareṇāvakalpyante / evaṃ loke dṛṣṭatvāt / naca tava vāsanāśrayaḥ kaścidasti pramāṇato 'nupalabdheḥ // 30 // ---------------------- FN: bhāva utpattiḥ sattā vā /
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.