Bhamaha: Kavyalamkara 1

प्रणम्य सार्वं सर्वज्ञं मनोवाक्कायकर्मभिः । काव्यालंकार इत्येष यथाबुद्धि विधास्यते

praṇamya sārvaṃ sarvajñaṃ manovākkāyakarmabhiḥ / kāvyālaṃkāra ityeṣa yathābuddhi vidhāsyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मार्थकाममोक्षेषु वैचक्षण्यं कलासु च । प्रीतिं करोति कीर्तिं च साधुकाव्यनिबन्धनम्

dharmārthakāmamokṣeṣu vaicakṣaṇyaṃ kalāsu ca / prītiṃ karoti kīrtiṃ ca sādhukāvyanibandhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधनस्येव दातृत्वं क्लीबस्येवास्त्रकौशलम् । अज्ञस्येव प्रगल्भत्वम् अकवेः शास्त्रवेदनम्

adhanasyeva dātṛtvaṃ klībasyevāstrakauśalam / ajñasyeva pragalbhatvam akaveḥ śāstravedanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनयेन विना का श्रीः का निशा शशिना विना । रहिता सत्कवित्वेन कीदृशी वाग्विदग्धता

vinayena vinā kā śrīḥ kā niśā śaśinā vinā / rahitā satkavitvena kīdṛśī vāgvidagdhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूपदेशादध्येतुं शास्त्रं जडधियो ऽप्यलम् । काव्यं तु जायते जातु कस्यचित् प्रतिभावतः

gurūpadeśādadhyetuṃ śāstraṃ jaḍadhiyo 'pyalam / kāvyaṃ tu jāyate jātu kasyacit pratibhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपेयुषामपि दिवं सन्निबन्धविधायिनाम् । आस्त एव निरातङ्कं कान्तं काव्यमयं वपुः

upeyuṣāmapi divaṃ sannibandhavidhāyinām / āsta eva nirātaṅkaṃ kāntaṃ kāvyamayaṃ vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुणद्धि रोदसी चास्य यावत्कीर्तिरनश्वरी । तावत्किलायमध्यास्ते सुकृती वैबुधं पदम्

ruṇaddhi rodasī cāsya yāvatkīrtiranaśvarī / tāvatkilāyamadhyāste sukṛtī vaibudhaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो ऽभिवाञ्छता कीर्तिं स्थेयसीमाभुवः स्थितेः । यत्नो विदितवेद्येन विधेयः काव्यलक्षणः

ato 'bhivāñchatā kīrtiṃ stheyasīmābhuvaḥ sthiteḥ / yatno viditavedyena vidheyaḥ kāvyalakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दश्छन्दो ऽभिधानार्था इतिहासाश्रयाः कथाः । लोको युक्तिः कलाश्चेति मन्तव्याः काव्यहेतवः

śabdaśchando 'bhidhānārthā itihāsāśrayāḥ kathāḥ / loko yuktiḥ kalāśceti mantavyāḥ kāvyahetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काव्यहेतवः] उद्भटऽस् चोम्म्। (सेए ग्नोलि १९६२, प्Xल्); काव्यगैर्ह्यमी ।एद्म्; काव्ययैर्वशी ।एद्ब्; काव्ययैरमी? ।एद्ब्प्च्(।एद्ब्व्ल्?) शब्दाभिधेये विज्ञाय कृत्वा तद्विदुपासनम् । तद्विदुपासनम्] ।एद्म्; तद्विदुपासनाम् ।एद्ब् विलोक्यान्यनिबन्धांश्च कार्यः काव्यक्रियादरः

kāvyahetavaḥ] Udbhaṭa's comm. (see GNOLI 1962, p.XL); kāvyagairhyamī /edM; kāvyayairvaśī /edB; kāvyayairamī? /edBpc(/edBvl?) śabdābhidheye vijñāya kṛtvā tadvidupāsanam / tadvidupāsanam] /edM; tadvidupāsanām /edB vilokyānyanibandhāṃśca kāryaḥ kāvyakriyādaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वथा पदमप्येकं न निगाद्यमवद्यवत् । विलक्ष्मणा हि काव्येन दुःसुतेनेव निन्द्यते

sarvathā padamapyekaṃ na nigādyamavadyavat / vilakṣmaṇā hi kāvyena duḥsuteneva nindyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाकवित्वमधर्माय व्याधये दण्डनाय वा । नाकवित्वम्] ।एद्म्; अकवित्वम् ।एद्ब् कुकवित्वं पुनः साक्षान् मृतिमाहुर्मनीषिणः

nākavitvamadharmāya vyādhaye daṇḍanāya vā / nākavitvam] /edM; akavitvam /edB kukavitvaṃ punaḥ sākṣān mṛtimāhurmanīṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपकादिरलंकारस् तस्यान्यैर्बहुधोदितः । न कान्तमपि निर्भूषं विभाति वनितामुखम्

rūpakādiralaṃkāras tasyānyairbahudhoditaḥ / na kāntamapi nirbhūṣaṃ vibhāti vanitāmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपकादिमलंकारं बाह्यमाचक्षते परे । सुपां तिङां च व्युत्पत्तिं वाचां वाञ्छन्त्यलंकृतिम्

rūpakādimalaṃkāraṃ bāhyamācakṣate pare / supāṃ tiṅāṃ ca vyutpattiṃ vācāṃ vāñchantyalaṃkṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेतदाहुः सौशब्द्यं नार्थव्युत्पत्तिरीदृशी । शब्दाभिधेयालंकार- भेदादिष्टं द्वयं तु नः

tadetadāhuḥ sauśabdyaṃ nārthavyutpattirīdṛśī / śabdābhidheyālaṃkāra- bhedādiṣṭaṃ dvayaṃ tu naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चितेद् इन् काव्यप्रकाश ६ शब्दार्थौ सहितौ काव्यं गद्यं पद्यं च तद्द्विधा । संस्कृतं प्राकृतं चान्यद् अपभ्रंश इति त्रिधा

Cited in Kāvyaprakāśa 6 śabdārthau sahitau kāvyaṃ gadyaṃ padyaṃ ca taddvidhā / saṃskṛtaṃ prākṛtaṃ cānyad apabhraṃśa iti tridhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तदेवादिचरित- शंसि चोत्पाद्यवस्तु च । कलाशास्त्राश्रयं चेति चतुर्धा भिद्यते पुनः

vṛttadevādicarita- śaṃsi cotpādyavastu ca / kalāśāstrāśrayaṃ ceti caturdhā bhidyate punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्गबन्धो ऽभिनेयार्थं तथैवाख्यायिकाकथे । अनिबद्धं च काव्यादि तत्पुनः पञ्चधोच्यते

sargabandho 'bhineyārthaṃ tathaivākhyāyikākathe / anibaddhaṃ ca kāvyādi tatpunaḥ pañcadhocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्गबन्धो महाकाव्यं महतां च महच्च यत् । अग्राम्यशब्दमर्थ्यं च सालंकारं सदाश्रयम्

sargabandho mahākāvyaṃ mahatāṃ ca mahacca yat / agrāmyaśabdamarthyaṃ ca sālaṃkāraṃ sadāśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रदूतप्रयाणाजि- नायकाभ्युदयैश्च यत् । मन्त्र] ।एद्म्।एद्ब्; मन्त्रि ।एद्ब्क पञ्चभिः सन्धिभिर्युक्तं नातिव्याख्येयमृद्धिमत्

mantradūtaprayāṇāji- nāyakābhyudayaiśca yat / mantra] /edM/edB; mantri /edBKa pañcabhiḥ sandhibhiryuktaṃ nātivyākhyeyamṛddhimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातिव्याख्येयम्---थिस् थेमे फ़मोउस्ल्य् रेतुर्नेद् तो इन् २:२० बेलोw चतुर्वर्गाभिधाने ऽपि भूयसार्थोपदेशकृत् । युक्तं लोकस्वभावेन रसैश्च सकलैः पृथक्

nātivyākhyeyam---this theme famously returned to in 2:20 below caturvargābhidhāne 'pi bhūyasārthopadeśakṛt / yuktaṃ lokasvabhāvena rasaiśca sakalaiḥ pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नायकं प्रागुपन्यस्य वंशवीर्यश्रुतादिभिः । न तस्यैव वधं ब्रूयाद् अन्योत्कर्षाभिधित्सया

nāyakaṃ prāgupanyasya vaṃśavīryaśrutādibhiḥ / na tasyaiva vadhaṃ brūyād anyotkarṣābhidhitsayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि काव्यशरीरस्य न स व्यापितयेष्यते । न चाभ्युदयभाक्तस्य मुधादौ ग्रहणस्तवौ

yadi kāvyaśarīrasya na sa vyāpitayeṣyate / na cābhyudayabhāktasya mudhādau grahaṇastavau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहणस्तवौ] ।एद्म्।एद्ब्; ग्रहणं स्तवे ।एद्म्ग नाटकं द्विपदीशम्या- रासकस्कन्धकादि यत् । उक्तं तदभिनेयार्थम् उक्तो ऽन्यैस्तस्य विस्तरः

grahaṇastavau] /edM/edB; grahaṇaṃ stave /edMGa nāṭakaṃ dvipadīśamyā- rāsakaskandhakādi yat / uktaṃ tadabhineyārtham ukto 'nyaistasya vistaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्कृतानाकुलश्रव्य- शब्दार्थपदवृत्तिना । संस्कृता ] ।एद्म्; प्रकृता ।एद्ब्; प्रसृता ।एद्ब्ख; प्रकृता(सृता) ।एद्ब्घ गद्येन युक्तोदात्तार्था सोच्छ्वासाख्यायिका मता

saṃskṛtānākulaśravya- śabdārthapadavṛttinā / saṃskṛtā ] /edM; prakṛtā /edB; prasṛtā /edBKha; prakṛtā(sṛtā) /edBGha gadyena yuktodāttārthā socchvāsākhyāyikā matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तमाख्यायते तस्यां नायकेन स्वचेष्टितम् । वक्त्रं चापरवक्त्रं च काले भाव्यार्थशंसि च

vṛttamākhyāyate tasyāṃ nāyakena svaceṣṭitam / vaktraṃ cāparavaktraṃ ca kāle bhāvyārthaśaṃsi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कवेरभिप्रायकृतैः कथनैः कैश्चिदङ्किता । कथनैः] ।एद्म्; कथानैः ।एद्ब् कन्याहरणसंग्राम- विप्रलम्भोदयान्विता

kaverabhiprāyakṛtaiḥ kathanaiḥ kaiścidaṅkitā / kathanaiḥ] /edM; kathānaiḥ /edB kanyāharaṇasaṃgrāma- vipralambhodayānvitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वक्त्रापरवक्त्राभ्यां युक्ता नोच्छासवत्यपि । संस्कृतासंस्कृता चेष्टा कथापभ्रंशभाक् तथा

na vaktrāparavaktrābhyāṃ yuktā nocchāsavatyapi / saṃskṛtāsaṃskṛtā ceṣṭā kathāpabhraṃśabhāk tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्कृतासंस्कृता] ।एद्म्; संस्कृतं संस्कृता ।एद्ब् अन्यैः स्वचरितं तस्यां नायकेन तु नोच्यते । स्वगुणाविष्कृतिं कुर्याद् अभिजातः कथं जनः

saṃskṛtāsaṃskṛtā] /edM; saṃskṛtaṃ saṃskṛtā /edB anyaiḥ svacaritaṃ tasyāṃ nāyakena tu nocyate / svaguṇāviṣkṛtiṃ kuryād abhijātaḥ kathaṃ janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं जनः] ।एद्म्।एद्ब्; कथंचन ग्नोलि अनिबद्धं पुनर्गाथा- श्लोकमात्रादि तत्पुनः । युक्तं वक्रस्वभावोक्त्या सर्वमेवैतदिष्यते

kathaṃ janaḥ] /edM/edB; kathaṃcana GNOLI anibaddhaṃ punargāthā- ślokamātrādi tatpunaḥ / yuktaṃ vakrasvabhāvoktyā sarvamevaitadiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैदर्भमन्यदस्तीति मन्यन्ते सुधियो ऽपरे । तदेव च किल ज्यायः सदर्थमपि नापरम्

vaidarbhamanyadastīti manyante sudhiyo 'pare / tadeva ca kila jyāyaḥ sadarthamapi nāparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौडीयमिदमेतत्तु वैदर्भमिति किं पृथक् । गतानुगतिकन्यायान् नानाख्येयममेधसाम्

gauḍīyamidametattu vaidarbhamiti kiṃ pṛthak / gatānugatikanyāyān nānākhyeyamamedhasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु चाश्मकवंशादि वैदर्भमिति कथ्यते । चाश्मकवंशादि] ।एद्म्।एद्ब्; * * कवंश्यादि ग्नोलि कामं तथास्तु प्रायेण संज्ञेच्छातो विधीयते

nanu cāśmakavaṃśādi vaidarbhamiti kathyate / cāśmakavaṃśādi] /edM/edB; * * kavaṃśyādi GNOLI kāmaṃ tathāstu prāyeṇa saṃjñecchāto vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपुष्टार्थमवक्त्रोक्ति प्रसन्नमृजु कोमलम् । भिन्नं गेयमिवेदं तु केवलं श्रुतिपेशलम्

apuṣṭārthamavaktrokti prasannamṛju komalam / bhinnaṃ geyamivedaṃ tu kevalaṃ śrutipeśalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलंकारवदग्राम्यम् अर्थ्यं न्याय्यमनाकुलम् । गौडीयमपि साधीयो वैदर्भमिति नान्यथा

alaṃkāravadagrāmyam arthyaṃ nyāyyamanākulam / gauḍīyamapi sādhīyo vaidarbhamiti nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न नितान्तादिमात्रेण जायते चारुता गिराम् । वक्राभिधेयशब्दोक्तिर् इष्टा वाचामलंकृतिः

na nitāntādimātreṇa jāyate cārutā girām / vakrābhidheyaśabdoktir iṣṭā vācāmalaṃkṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[षट् काव्यदोषाः] नेयार्थं क्लिष्टमन्यार्थम् अवाचकमयुक्तिमत् । गूढशब्दाभिधानं च कवयो न प्रयुञ्जते

[ṣaṭ kāvyadoṣāḥ] neyārthaṃ kliṣṭamanyārtham avācakamayuktimat / gūḍhaśabdābhidhānaṃ ca kavayo na prayuñjate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेयार्थं नीयते युक्तो यस्यार्थः कृतिभिर्बलात् । शब्दन्यायानुपारूढः कथंचित्स्वाभिसन्धिना

neyārthaṃ nīyate yukto yasyārthaḥ kṛtibhirbalāt / śabdanyāyānupārūḍhaḥ kathaṃcitsvābhisandhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायेव भद्रेति यथा सा चासाध्वी प्रकल्पना । वेणुदाकेरिति च तां नयन्ति वचनाद्विना

māyeva bhadreti yathā sā cāsādhvī prakalpanā / veṇudākeriti ca tāṃ nayanti vacanādvinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां नयन्ति] ।एद्म्; तान्नियन्ति ।एद्ब् सेवेरल् इन्तेर्प्रेततिओन्स् ओफ़् थिस् एxअम्प्ले अरे प्रेसेन्तेद् इन् ।म्स्म्, बुत् इत् रेमैन्स् म्य्स्तेरिओउस् क्लिष्टं व्यवहितं विद्याद् अन्यार्थं विगमे यथा । न्यार्थं विगमे] ।एद्म्।एद्ब्ग; न्यर्थविगमे ।एद्ब् विजह्रुस्तस्य ताः शोकं क्रीडायां विकृतं च तत्

tāṃ nayanti] /edM; tānniyanti /edB Several interpretations of this example are presented in /msM, but it remains mysterious kliṣṭaṃ vyavahitaṃ vidyād anyārthaṃ vigame yathā / nyārthaṃ vigame] /edM/edBGa; nyarthavigame /edB vijahrustasya tāḥ śokaṃ krīḍāyāṃ vikṛtaṃ ca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

थे अन्यार्थ इस् ऽऽएफ़्फ़ेच्तेद् ब्य् थे वि [इन् विजह्रुः]"। अप्परेन्त्ल्य् थिस् wओउल्द् चोमे उन्देर् अवाचक फ़ोर् मम्मट हिमापहामित्रधरैर् व्याप्तं व्योमेत्यवाचकम् । साक्षादरूढं वाच्ये ऽर्थे नाभिधानं प्रतीयते

the anyārtha is ``effected by the vi [in vijahruḥ]". Apparently this would come under avācaka for Mammaṭa himāpahāmitradharair vyāptaṃ vyometyavācakam / sākṣādarūḍhaṃ vācye 'rthe nābhidhānaṃ pratīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्परेन्ल्त्य् थिस् wओउल्द् चोमे उन्देर् क्लिष्ट फ़ोर् मम्मट अयुक्तिमद् यथा दूता जलभृन्मारुतेन्दवः । मारुतेन्दवः] ।एद्म्।एद्ब्; मात्रकेङच ।एद्ब्ग; मात्र(रु?)तेषु च ।एद्ब्क तथा भ्रमरहारीत- चक्रवाकशुकादयः

Apparenlty this would come under kliṣṭa for Mammaṭa ayuktimad yathā dūtā jalabhṛnmārutendavaḥ / mārutendavaḥ] /edM/edB; mātrakeṅaca /edBGa; mātra(ru?)teṣu ca /edBKa tathā bhramarahārīta- cakravākaśukādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा भ्रमर ] ।एद्म्।एद्ब्; तत्राभ्रमरहारीत ग्नोलि अवाचो ऽव्यक्तवाचश्च दूरदेशविचारिणः । कथं दूत्यं प्रपद्येरन्न् इति युक्त्या न युज्यते

tathā bhramara ] /edM/edB; tatrābhramarahārīta GNOLI avāco 'vyaktavācaśca dūradeśavicāriṇaḥ / kathaṃ dūtyaṃ prapadyerann iti yuktyā na yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि चोत्कण्ठया यत्तद् उन्मत्त इव भाषते । तथा भवतु भूम्नेदं सुमेधोभिः प्रयुज्यते

yadi cotkaṇṭhayā yattad unmatta iva bhāṣate / tathā bhavatu bhūmnedaṃ sumedhobhiḥ prayujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गूढशब्दाभिधानं च न प्रयोज्यं कथंचन । सुधियामपि नैवेदम् उपकाराय कल्पते

gūḍhaśabdābhidhānaṃ ca na prayojyaṃ kathaṃcana / sudhiyāmapi naivedam upakārāya kalpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असितर्तितुगद्रिच्छित् स्वःक्षितां पतिरद्विदृक् । अमिद्भिः शुभ्रदृग्दृष्टैर् द्विषो जेघ्नीयिषीष्ट वः

asitartitugadricchit svaḥkṣitāṃ patiradvidṛk / amidbhiḥ śubhradṛgdṛṣṭair dviṣo jeghnīyiṣīṣṭa vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असितर्तिभुगद्रिक्षित् स्वः कितां पतिरद्विदृक्। अमीभिः शुभ्रदृग्वृष्टैर्द्विषो जेघ्नीयिषीष्ट वः ।एद्ब्घ इन्तेर्प्रेतेद् इन् ।म्स्म्। wइथ् थे ऐद् ओफ़् रत्नेश्वरसूरिऽस् चोम्मेन्तर्य् ओन् थे सरस्वतीकण्ठाभरण [अपरे चत्वारो दोषाः] श्रुतिदुष्टार्थदुष्टे च कल्पनादुष्टमित्यपि । श्रुतिकष्टं तथैवाहुर् वाचं दोषं चतुर्विधम्

asitartibhugadrikṣit svaḥ kitāṃ patiradvidṛk| amībhiḥ śubhradṛgvṛṣṭairdviṣo jeghnīyiṣīṣṭa vaḥ /edBGha Interpreted in /msM/ with the aid of Ratneśvarasūri's commentary on the Sarasvatīkaṇṭhābharaṇa [apare catvāro doṣāḥ] śrutiduṣṭārthaduṣṭe ca kalpanāduṣṭamityapi / śrutikaṣṭaṃ tathaivāhur vācaṃ doṣaṃ caturvidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विड्वर्चोविष्ठितक्लिन्नच्- छिन्नवान्तप्रवृत्तयः । क्लिन्नच्छिन्न ] ।एद्म्।एद्ब्; च्छिन्नक्लिन्न ।एद्ब्क प्रचारधर्षितोद्गार- विसर्गहदयन्त्रिताः

viḍvarcoviṣṭhitaklinnac- chinnavāntapravṛttayaḥ / klinnacchinna ] /edM/edB; cchinnaklinna /edBKa pracāradharṣitodgāra- visargahadayantritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हदयन्त्रिताः] ।एद्म्।एद्ब्; हदयंतृताः ।एद्ब्ग हिरण्यरेताः सम्बाधः पेलवोपस्थिताण्डजाः । वाक्काटवादयश्चेति श्रुतिदुष्टा मता गिरः

hadayantritāḥ] /edM/edB; hadayaṃtṛtāḥ /edBGa hiraṇyaretāḥ sambādhaḥ pelavopasthitāṇḍajāḥ / vākkāṭavādayaśceti śrutiduṣṭā matā giraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थदुष्टं पुनर्ज्ञेयं यत्रोक्ते जायते मतिः । असभ्यवस्तुविषया शब्दैस्तद्वाचिभिर्यथा

arthaduṣṭaṃ punarjñeyaṃ yatrokte jāyate matiḥ / asabhyavastuviṣayā śabdaistadvācibhiryathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्तुमेव प्रवृत्तस्य स्तब्धस्य विवरैषिणः । स्तब्धस्य] ।एद्म्।एद्ब्; स्तम्भस्य ।एद्ब्ग पतनं जायते ऽवश्यं कृच्छ्रेण पुनरुन्नतिः

hantumeva pravṛttasya stabdhasya vivaraiṣiṇaḥ / stabdhasya] /edM/edB; stambhasya /edBGa patanaṃ jāyate 'vaśyaṃ kṛcchreṇa punarunnatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदद्वयस्य सन्धाने यदनिष्टं प्रकल्पते । प्रकल्पते] ।एद्म्।एद्ब्; प्रगल्भते ।एद्ब्क; प्रकल्प्यते ।एद्ब्घ तदाहुः कल्पनादुष्टं स शौर्याभरणो यथा

padadvayasya sandhāne yadaniṣṭaṃ prakalpate / prakalpate] /edM/edB; pragalbhate /edBKa; prakalpyate /edBGha tadāhuḥ kalpanāduṣṭaṃ sa śauryābharaṇo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाअजिह्लददित्यादि श्रुतिकष्टं च तद्विदुः । न तद् इच्छन्ति कृतिनो गण्डमप्यपरे किल

yathā.ajihladadityādi śrutikaṣṭaṃ ca tadviduḥ / na tad icchanti kṛtino gaṇḍamapyapare kila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्निवेशविशेषात्तु दुरुक्तमपि शोभते । नीलं पलाशमाबद्धम् अन्तराले स्रजामिव

sanniveśaviśeṣāttu duruktamapi śobhate / nīlaṃ palāśamābaddham antarāle srajāmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंचिदाश्रयसौन्दर्याद् धत्ते शोभामसाध्वपि । कान्ताविलोचनन्यस्तं मलीमसमिवाञ्जनम्

kiṃcidāśrayasaundaryād dhatte śobhāmasādhvapi / kāntāvilocananyastaṃ malīmasamivāñjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपाण्डुगण्डमेतत्ते वदनं वनजेक्षणे । संगमात् पाण्डुशब्दस्य गण्डः साधु यथोदितम्

āpāṇḍugaṇḍametatte vadanaṃ vanajekṣaṇe / saṃgamāt pāṇḍuśabdasya gaṇḍaḥ sādhu yathoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनयान्यद् अपि ज्ञेयं दिशा युक्तमसाध्वपि । यथा विक्लिन्नगण्डानां करिणां मदवारिभिः

anayānyad api jñeyaṃ diśā yuktamasādhvapi / yathā viklinnagaṇḍānāṃ kariṇāṃ madavāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद ] ।एद्म्।एद्ब्; मुद ।एद्ब्घ मदक्लिन्नकपोलानां द्विरदानां चतुःशती । यथा तद्वदसाधीयः साधीयश्च प्रयोजयेत्

mada ] /edM/edB; muda /edBGha madaklinnakapolānāṃ dviradānāṃ catuḥśatī / yathā tadvadasādhīyaḥ sādhīyaśca prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् ग्राह्यं सुरभि कुसुमं ग्राम्यम् एतन्निधेयं धत्ते शोभां विरचितमिदं स्थानमस्यैतदस्य । मालाकारो रचयति यथा साधु विज्ञाय मालां योज्यं काव्येष्ववहितधिया तद्वदेवाभिधानम्

etad grāhyaṃ surabhi kusumaṃ grāmyam etannidheyaṃ dhatte śobhāṃ viracitamidaṃ sthānamasyaitadasya / mālākāro racayati yathā sādhu vijñāya mālāṃ yojyaṃ kāvyeṣvavahitadhiyā tadvadevābhidhānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.