Library·Bharata: Natyasastra·4
कटिच्छिन्नं च कर्तव्यं सम्भ्रान्ते नृत्तयोक्तृभिः । अपक्रान्तक्रमं कृत्वा व्यंसितं हस्तमेव च
kaṭicchinnaṃ ca kartavyaṃ sambhrānte nṛttayoktṛbhiḥ / apakrāntakramaṃ kṛtvā vyaṃsitaṃ hastameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यादुद्वेष्टितं चैव ह्यर्धसूचीं तथैव च । विक्षिप्तं सकटिच्छिन्नमुद्वृत्ताक्षिप्तके तथा
kuryādudveṣṭitaṃ caiva hyardhasūcīṃ tathaiva ca / vikṣiptaṃ sakaṭicchinnamudvṛttākṣiptake tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करिहस्तं कटिच्छिन्नं कर्तव्यमपसर्पिते । कृत्वा नूपुरपादं च द्रुतमाक्षिप्य च क्रमम्
karihastaṃ kaṭicchinnaṃ kartavyamapasarpite / kṛtvā nūpurapādaṃ ca drutamākṣipya ca kramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादस्य चानुगौ हस्तौ त्रिकं च परिवर्तयेत् । निकुट्य करपादं चाप्युरोमण्डलकं पुनः
pādasya cānugau hastau trikaṃ ca parivartayet / nikuṭya karapādaṃ cāpyuromaṇḍalakaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करिहस्तं कटिच्छिन्नं कार्यमर्धनिकुट्टके । द्वात्रिंशदेते सम्प्रोक्ता ह्यङ्गहारा द्विजोत्तमाः
karihastaṃ kaṭicchinnaṃ kāryamardhanikuṭṭake / dvātriṃśadete samproktā hyaṅgahārā dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरो रेचकांश्चापि गदतो मे निबोधत । पादरेचक एकः स्यात् द्वितीयः कटिरेचकः
caturo recakāṃścāpi gadato me nibodhata / pādarecaka ekaḥ syāt dvitīyaḥ kaṭirecakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेचकैरङ्गहारैश्च नृत्यन्तं वीक्ष्य शङ्करम्
recakairaṅgahāraiśca nṛtyantaṃ vīkṣya śaṅkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकुमारप्रयोगेण नृत्यन्तीं चैव पार्वतीम् । मृदञ्गभेरीपटहैर्भाण्डडिण्डिमगोमुखैः
sukumāraprayogeṇa nṛtyantīṃ caiva pārvatīm / mṛdañgabherīpaṭahairbhāṇḍaḍiṇḍimagomukhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पणवैर्ददुरैश्चैव सर्वातोद्यैः प्रवादितैः । दक्षयज्ञे विनिहते सन्ध्याकाले महेश्वरः
paṇavairdaduraiścaiva sarvātodyaiḥ pravāditaiḥ / dakṣayajñe vinihate sandhyākāle maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाङ्गहारैः प्रानृत्यल्लयतालवशानुगैअः । पिण्डिबन्धांस्ततो दृष्ट्वा नन्दिभद्रमुखा गणाः
nānāṅgahāraiḥ prānṛtyallayatālavaśānugaiaḥ / piṇḍibandhāṃstato dṛṣṭvā nandibhadramukhā gaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रुस्ते नाम पिण्डीनां बन्धमासां सलक्षणम् । ईश्वरस्येश्वरी पिन्डी नन्दिनश्चापि पट्टसी
cakruste nāma piṇḍīnāṃ bandhamāsāṃ salakṣaṇam / īśvarasyeśvarī pinḍī nandinaścāpi paṭṭasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डिकाया भवेत्पिण्डी तथा वै सिंहवाहिनी । तार्क्ष्यपिण्डी भवेद्विष्णोः पद्मपिण्डी स्वयंभुवः
caṇḍikāyā bhavetpiṇḍī tathā vai siṃhavāhinī / tārkṣyapiṇḍī bhavedviṣṇoḥ padmapiṇḍī svayaṃbhuvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रस्यैरावती पिण्डी झषपिण्डी तु मान्मथी । शिखिपिण्डी कुमारस्य रूपपिण्डी भवेच्छ्रियः
śakrasyairāvatī piṇḍī jhaṣapiṇḍī tu mānmathī / śikhipiṇḍī kumārasya rūpapiṇḍī bhavecchriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारापिण्डी च जाह्नव्याः पाशपिण्डी यमस्य च । वारुणी च नदीपिण्डी याक्षी स्याद्धनदस्य तु
dhārāpiṇḍī ca jāhnavyāḥ pāśapiṇḍī yamasya ca / vāruṇī ca nadīpiṇḍī yākṣī syāddhanadasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हलपिण्डी बलस्यापि सर्पपिण्डी तु भोगिनाम् । गाणेश्वरी महापिण्डी दक्षयज्ञविमर्दिनी
halapiṇḍī balasyāpi sarpapiṇḍī tu bhoginām / gāṇeśvarī mahāpiṇḍī dakṣayajñavimardinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिशूलाकृतिसंस्थाना रौद्री स्यादन्धकद्विषः । एवमन्यास्वपि तथा देवतासु यथाक्रमम्
triśūlākṛtisaṃsthānā raudrī syādandhakadviṣaḥ / evamanyāsvapi tathā devatāsu yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्वजभूताः प्रयोक्तव्याः पिण्डीबन्धाः सुचिह्निताः । रेचका अङ्गहाराश्च पिण्डीबन्धातस्थैव च
dhvajabhūtāḥ prayoktavyāḥ piṇḍībandhāḥ sucihnitāḥ / recakā aṅgahārāśca piṇḍībandhātasthaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट्वा भगवता दत्तास्तण्डवे मुनये तदा । तेनापि हि ततः सम्यग्गानभाण्डसमन्वितः
sṛṣṭvā bhagavatā dattāstaṇḍave munaye tadā / tenāpi hi tataḥ samyaggānabhāṇḍasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्तप्रयोगः सृष्टो यः स ताण्डव इति स्मृतः । ऋषय ऊचुः - यदा प्राप्त्यर्थमर्थानां तज्ज्ञैरभिनयः कृतः
nṛttaprayogaḥ sṛṣṭo yaḥ sa tāṇḍava iti smṛtaḥ / ṛṣaya ūcuḥ - yadā prāptyarthamarthānāṃ tajjñairabhinayaḥ kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मानृत्तं कृतं ह्येतत्कं स्वभावमपेक्षते । न गीतकार्थसम्बद्धं न चाप्यर्थस्य भावकम्
kasmānṛttaṃ kṛtaṃ hyetatkaṃ svabhāvamapekṣate / na gītakārthasambaddhaṃ na cāpyarthasya bhāvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मान्नृत्तं कृतं ह्येतद्गीतेष्वासारितेषु च । भरतः - अत्रोच्यते न खल्वर्थं कञ्चिन्नृत्तमपेक्षते
kasmānnṛttaṃ kṛtaṃ hyetadgīteṣvāsāriteṣu ca / bharataḥ - atrocyate na khalvarthaṃ kañcinnṛttamapekṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तु शोभां प्रजनयेदिति नृत्तं प्रवर्तितम् । प्रायेण सर्वलोकस्य नृत्तमिष्टं स्वभावतः
kiṃ tu śobhāṃ prajanayediti nṛttaṃ pravartitam / prāyeṇa sarvalokasya nṛttamiṣṭaṃ svabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मङ्गलमिति कृत्वा च नृत्तमेतत्प्रकीर्तितम् । विवाहप्रसवावाहप्रमोदाभ्युअदयादिषु
maṅgalamiti kṛtvā ca nṛttametatprakīrtitam / vivāhaprasavāvāhapramodābhyuadayādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनोदकारणं चेति नृत्तमेतत्प्रवर्तितम् । अतश्चैव प्रतिक्षेपाद्भूतसङ्घैः प्रवर्तिताः
vinodakāraṇaṃ ceti nṛttametatpravartitam / ataścaiva pratikṣepādbhūtasaṅghaiḥ pravartitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये गीतकादौ युज्यन्ते सम्यङ्नृत्तविभागकाः । देवेन चापि सम्प्रोक्तस्तण्डुस्ताण्डवपूर्वकम्
ye gītakādau yujyante samyaṅnṛttavibhāgakāḥ / devena cāpi samproktastaṇḍustāṇḍavapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतप्रयोगमाश्रित्य नृत्तमेतत्प्रवर्त्यताम् । प्रायेण ताण्डवविधिर्देवस्तुत्याश्रयो भवेत्
gītaprayogamāśritya nṛttametatpravartyatām / prāyeṇa tāṇḍavavidhirdevastutyāśrayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकुमारप्रयोगश्च शृङ्गाररससम्भवः । तस्य तण्डुप्रयुक्तस्य ताण्डवस्य विधिक्रियाम्
sukumāraprayogaśca śṛṅgārarasasambhavaḥ / tasya taṇḍuprayuktasya tāṇḍavasya vidhikriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धमानकमासाद्य सम्प्रवक्ष्यमि लक्षणम् । कलानां वृद्धिमासाद्य ह्यक्षराणां च वर्धनात्
vardhamānakamāsādya sampravakṣyami lakṣaṇam / kalānāṃ vṛddhimāsādya hyakṣarāṇāṃ ca vardhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लयस्य वर्धनाच्चापि वर्धमानकमुच्यते । कृत्त्वा कुतपविन्यासं यथावद्द्विजसत्तमाः
layasya vardhanāccāpi vardhamānakamucyate / kṛttvā kutapavinyāsaṃ yathāvaddvijasattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसारितप्रयोगस्तु ततः कार्यः प्रयोक्तृभिः । तत्र तूपोहनं कृत्त्वा तन्त्रीगानसमन्वितम्
āsāritaprayogastu tataḥ kāryaḥ prayoktṛbhiḥ / tatra tūpohanaṃ kṛttvā tantrīgānasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यः प्रवेशो नर्तक्या भाण्डवाद्यसमन्वितः । विशुद्धकरणायां तु जात्यां वाद्यं प्रयोजयेत्
kāryaḥ praveśo nartakyā bhāṇḍavādyasamanvitaḥ / viśuddhakaraṇāyāṃ tu jātyāṃ vādyaṃ prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्या वाद्यानुसारिण्या तस्याश्चारीं प्रयोजयेत् । वैशाखस्थानकेनेह सर्वरेचकचारिणी
gatyā vādyānusāriṇyā tasyāścārīṃ prayojayet / vaiśākhasthānakeneha sarvarecakacāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पाञ्जलिधरा भूत्वा प्रविशेद्रङ्गमण्डपम् । पुष्पाञ्जलिं विसृज्याथ रङ्गपीठं परीत्य च
puṣpāñjalidharā bhūtvā praviśedraṅgamaṇḍapam / puṣpāñjaliṃ visṛjyātha raṅgapīṭhaṃ parītya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणम्य देवताभ्यश्च ततो ऽभिनयमाचरेत् । यत्राभिनेयं गीतं स्यात्तत्र वाद्यं न योजयेत्
praṇamya devatābhyaśca tato 'bhinayamācaret / yatrābhineyaṃ gītaṃ syāttatra vādyaṃ na yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गहारप्रयोगे तु भाण्डवाद्यं विधीयते । समं रक्तं विभक्तं च स्फुटं शुद्धप्रहारजम्
aṅgahāraprayoge tu bhāṇḍavādyaṃ vidhīyate / samaṃ raktaṃ vibhaktaṃ ca sphuṭaṃ śuddhaprahārajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्ताङ्गग्राहि वाद्यज्ञैर्वाद्यं योज्यं तु ताण्डवे । प्रयुज्य गीतवाद्ये तु निष्क्रामेन्नर्तकी ततः
nṛttāṅgagrāhi vādyajñairvādyaṃ yojyaṃ tu tāṇḍave / prayujya gītavādye tu niṣkrāmennartakī tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेनैव विधानेन प्रविशन्त्यपराः पृथक् । अन्याश्चानुक्रमेणाथ पिण्डीं बध्नन्ति याः स्त्रियः
anenaiva vidhānena praviśantyaparāḥ pṛthak / anyāścānukrameṇātha piṇḍīṃ badhnanti yāḥ striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्पर्यस्तकः कार्यो यावत्पिण्डी न बध्यते । पिण्डीं बद्ध्वा ततः सर्वा निष्क्रामेयुः स्त्रियस्तु ताः
tāvatparyastakaḥ kāryo yāvatpiṇḍī na badhyate / piṇḍīṃ baddhvā tataḥ sarvā niṣkrāmeyuḥ striyastu tāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्डीबन्धेषु वाद्यं तु कर्तव्यमिह वादकैअः । पर्यस्तकप्रमाणेन चित्रौघकरणान्वितम्
piṇḍībandheṣu vādyaṃ tu kartavyamiha vādakaiaḥ / paryastakapramāṇena citraughakaraṇānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रोपवाहनं भूयः कार्यं पूर्ववदेव हि । ततश्चासारितं भूयो गायनं तु प्रयोजयेत्
tatropavāhanaṃ bhūyaḥ kāryaṃ pūrvavadeva hi / tataścāsāritaṃ bhūyo gāyanaṃ tu prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वेणैव विधानेन प्रविशेच्चापि नर्तकी । गीतकार्थं त्वभिनयेद् द्वितीयासारितस्य तु
pūrveṇaiva vidhānena praviśeccāpi nartakī / gītakārthaṃ tvabhinayed dvitīyāsāritasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेव च पुनर्वस्तु नृत्तेनापि प्रदर्शयेत् । आसारिते समाप्ते तु निष्क्रामेन्नर्तकी ततः
tadeva ca punarvastu nṛttenāpi pradarśayet / āsārite samāpte tu niṣkrāmennartakī tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्ववत्प्रविशन्त्यन्याः प्रयोगः स्यात्स एव हि । एवं पदे पदे कार्यो विधिरासारितस्य तु
pūrvavatpraviśantyanyāḥ prayogaḥ syātsa eva hi / evaṃ pade pade kāryo vidhirāsāritasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भाण्डवाद्यकृते चैव तथा गानकृते ऽपि च । एका तु प्रथमं योज्या द्वे द्वितीयं तथैव च
bhāṇḍavādyakṛte caiva tathā gānakṛte 'pi ca / ekā tu prathamaṃ yojyā dve dvitīyaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिस्रो वस्तु तृतीयं तु चतस्रस्तु चतुर्थकम् । पिण्डीनां विधयश्चैव चत्वारः सम्प्रकीर्तिताः
tisro vastu tṛtīyaṃ tu catasrastu caturthakam / piṇḍīnāṃ vidhayaścaiva catvāraḥ samprakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्डी शृङ्खलिका चैव लताबन्धो ऽथ भेद्यकः । पिण्डीबन्धस्तु पिण्डत्वाद्गुल्मः शृङ्खलिका भवेत्
piṇḍī śṛṅkhalikā caiva latābandho 'tha bhedyakaḥ / piṇḍībandhastu piṇḍatvādgulmaḥ śṛṅkhalikā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जालोपनद्धा च लता सनृत्तो भेद्यकः स्मृतः । पिण्डीबन्धः कनिष्ठे तु शृङ्खला तु लयान्तरे
jālopanaddhā ca latā sanṛtto bhedyakaḥ smṛtaḥ / piṇḍībandhaḥ kaniṣṭhe tu śṛṅkhalā tu layāntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यमे च लताबन्धो ज्येष्ठे चैवाथ भेद्यकः । पिण्डीनां विविधा योनिर्यन्त्रं भद्रासनं तथा
madhyame ca latābandho jyeṣṭhe caivātha bhedyakaḥ / piṇḍīnāṃ vividhā yoniryantraṃ bhadrāsanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिक्षायोगस्तथा चैव प्रयोक्तव्यः प्रयोक्तृभिः । एवं प्रयोगः कर्तव्यो वर्धमाने तपोधनाः
śikṣāyogastathā caiva prayoktavyaḥ prayoktṛbhiḥ / evaṃ prayogaḥ kartavyo vardhamāne tapodhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतानां छन्दकानां च भूयो वक्ष्याम्यहं विधिम् । यानि वस्तुनिबद्धानि यानि चाङ्गिकृतानि तु
gītānāṃ chandakānāṃ ca bhūyo vakṣyāmyahaṃ vidhim / yāni vastunibaddhāni yāni cāṅgikṛtāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतानि तेषां वक्ष्यामि प्रयोगं नृत्तवाद्ययोः । तत्रावतरणं कार्यं नर्तक्याः सार्वभाण्डिकम्
gītāni teṣāṃ vakṣyāmi prayogaṃ nṛttavādyayoḥ / tatrāvataraṇaṃ kāryaṃ nartakyāḥ sārvabhāṇḍikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेपप्रतिक्षेपकृतं भाण्डोपोहनसंस्कृतम् । प्रथमं त्वभिनेयं स्यद्गीतके सर्ववस्तुकम्
kṣepapratikṣepakṛtaṃ bhāṇḍopohanasaṃskṛtam / prathamaṃ tvabhineyaṃ syadgītake sarvavastukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेव च पुनर्वस्तु नृत्तेएनापि प्रदर्शेयत् । यो विधिः पूर्वमुक्तस्तु नृत्ताभिनयवादिते
tadeva ca punarvastu nṛtteenāpi pradarśeyat / yo vidhiḥ pūrvamuktastu nṛttābhinayavādite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसारितविधौ स स्याद्गीतानां वस्तुकेष्वपि । एवं वस्तुनिबन्धानां गीतकानां विधिः स्मृतः
āsāritavidhau sa syādgītānāṃ vastukeṣvapi / evaṃ vastunibandhānāṃ gītakānāṃ vidhiḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणुताङ्गनिबद्धानां गीतानामपि लक्षणम् । य एव वस्तुकविधिर्नृत्ताभिनयवादिते
śṛṇutāṅganibaddhānāṃ gītānāmapi lakṣaṇam / ya eva vastukavidhirnṛttābhinayavādite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमेवाङ्गनिबद्धेषु च्छन्दकेष्वपि योजयेत् । वाद्यं गुर्वक्षरकृतं तथाल्पाक्षरमेव च
tamevāṅganibaddheṣu cchandakeṣvapi yojayet / vādyaṃ gurvakṣarakṛtaṃ tathālpākṣarameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखे सोपोहने कुर्याद्वर्णानां विप्रकर्षतः । यदा गीतिवशादङ्गं भूयो भूयो निवर्तते
mukhe sopohane kuryādvarṇānāṃ viprakarṣataḥ / yadā gītivaśādaṅgaṃ bhūyo bhūyo nivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राद्यमभिनेयं स्याच्छेषं नृत्तेन योजयेत् । यदा गीतिवशादङ्गं भूयो भूयो निवर्तते
tatrādyamabhineyaṃ syāccheṣaṃ nṛttena yojayet / yadā gītivaśādaṅgaṃ bhūyo bhūyo nivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपाणिलयसंयुक्तं तत्र वाद्यं प्रयोजयेत् । यथा लयस्तथा वाद्यं कर्तव्यमिह वादकैः
tripāṇilayasaṃyuktaṃ tatra vādyaṃ prayojayet / yathā layastathā vādyaṃ kartavyamiha vādakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेष विधिः कार्यो गीतेष्वासारितेष्वपि । देवस्तुत्याश्रयं ह्येतत्सुकुमारं निबोधत
evameṣa vidhiḥ kāryo gīteṣvāsāriteṣvapi / devastutyāśrayaṃ hyetatsukumāraṃ nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीपुंसयोस्तु संलापो यस्तु कामसमुद्भवः । तज्ज्ञेयं सुकुमारं हि शृङ्गाररससम्भवम्
strīpuṃsayostu saṃlāpo yastu kāmasamudbhavaḥ / tajjñeyaṃ sukumāraṃ hi śṛṅgārarasasambhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यां यस्यामवस्थायां नृत्तं योज्यं प्रयोक्तृभिः । तत्सर्वंं संप्रवक्ष्यामि तच्च मे शृणुत द्विजाः
yasyāṃ yasyāmavasthāyāṃ nṛttaṃ yojyaṃ prayoktṛbhiḥ / tatsarvaṃṃ saṃpravakṣyāmi tacca me śṛṇuta dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गवस्तुनिवृत्तौ तु तथा वर्णनिवृत्तिषु । तथा चाभुदयस्थाने नृत्तं तज्ज्ञः प्रयोजयेत्
aṅgavastunivṛttau tu tathā varṇanivṛttiṣu / tathā cābhudayasthāne nṛttaṃ tajjñaḥ prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्तु संदृश्यते किञ्चिद्दम्पत्योर्मदनाश्रयम् । नृत्तं तत्र प्रयोक्तव्यं प्रहर्षार्थगुणोद्भवम्
yattu saṃdṛśyate kiñciddampatyormadanāśrayam / nṛttaṃ tatra prayoktavyaṃ praharṣārthaguṇodbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र सन्निहिते कान्ते ऋतुकालादिदर्शनम् । गीतकार्थाभिसंबद्धं नृत्तं तत्रापि चेष्यते
yatra sannihite kānte ṛtukālādidarśanam / gītakārthābhisaṃbaddhaṃ nṛttaṃ tatrāpi ceṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खण्डिअता विप्रलब्धा वा कलहान्तरितापि वा । यस्मिन्नङ्गे तु युवतिर्न नृत्तं तत्र न योजयेत्
khaṇḍiatā vipralabdhā vā kalahāntaritāpi vā / yasminnaṅge tu yuvatirna nṛttaṃ tatra na yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सखीप्रवृत्ते संलापे तथाऽसन्निहिते प्रिये । न हि नृत्तं प्रयोक्तव्यं यस्या न प्रोषितः प्रियः औत्सुक्यचिन्तासंबद्धं न नृत्तं तत्र योजयेत्]
sakhīpravṛtte saṃlāpe tathā'sannihite priye / na hi nṛttaṃ prayoktavyaṃ yasyā na proṣitaḥ priyaḥ autsukyacintāsaṃbaddhaṃ na nṛttaṃ tatra yojayet]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन्नङ्गे प्रसादं तु गृह्नीयान्नायिका क्रमात् । ततःप्रभृति नृत्तं तु शेषेष्वङ्गेषु योजयेत्
yasminnaṅge prasādaṃ tu gṛhnīyānnāyikā kramāt / tataḥprabhṛti nṛttaṃ tu śeṣeṣvaṅgeṣu yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्तुत्याश्रयकृतं यदङ्गं तु भवेदथ । माहेश्वरैरङ्गहारैरुद्धतैस्तत्प्रयोजयेत्
devastutyāśrayakṛtaṃ yadaṅgaṃ tu bhavedatha / māheśvarairaṅgahārairuddhataistatprayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्तु शृङ्गारसंबद्धं गानं स्त्रीपुरुषाश्रयम् । देवीकृतैरङ्गहारैर्ललितैस्तत्प्रयोजयेत्
yattu śṛṅgārasaṃbaddhaṃ gānaṃ strīpuruṣāśrayam / devīkṛtairaṅgahārairlalitaistatprayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुष्पदा नर्कुटके खञ्जके परिगीतके । विधानं सम्प्रवक्ष्यामि भाण्डवाद्यविधिं प्रति
catuṣpadā narkuṭake khañjake parigītake / vidhānaṃ sampravakṣyāmi bhāṇḍavādyavidhiṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खञ्जनर्कुटसंयुक्ता भस्वेद्या तु चतुष्पदा । पादान्ते सन्निपाते तु तस्या भाण्डग्रहो भवेत्
khañjanarkuṭasaṃyuktā bhasvedyā tu catuṣpadā / pādānte sannipāte tu tasyā bhāṇḍagraho bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या ध्रुवा छन्दसा यक्ता समपादा समाक्षरा । तस्याः पादावसाने तु प्रदेशिन्या ग्रहो भवेत्
yā dhruvā chandasā yaktā samapādā samākṣarā / tasyāḥ pādāvasāne tu pradeśinyā graho bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वैकं परिवर्तं तु गानस्याभिनयस्य च । पुनः पादनिवृत्तिं तु भाण्डवाद्येन योजयेत्
kṛtvaikaṃ parivartaṃ tu gānasyābhinayasya ca / punaḥ pādanivṛttiṃ tu bhāṇḍavādyena yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अँङ्गवस्तुनिवृतौ तु वर्णान्तरनिवृत्तिषु । तथोपस्थापने चैव भाण्डवाद्यं प्रयोजयेत्
a~ṅgavastunivṛtau tu varṇāntaranivṛttiṣu / tathopasthāpane caiva bhāṇḍavādyaṃ prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये ऽपि चान्तरमार्गास्स्युः तन्त्रिवाक्करणैः कृताः । तेषु सूची प्रयोक्तव्या भाण्डेन सह ताण्डवे
ye 'pi cāntaramārgāssyuḥ tantrivākkaraṇaiḥ kṛtāḥ / teṣu sūcī prayoktavyā bhāṇḍena saha tāṇḍave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेश्वरस्य चरितं य इदं सम्प्रयोजयेत् सर्वपापविशुद्धात्मा शिवलोकं स गच्छति
maheśvarasya caritaṃ ya idaṃ samprayojayet sarvapāpaviśuddhātmā śivalokaṃ sa gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेष विधिः सृ(र्दृ)ष्टस्ताण्डवस्य प्रयोगतः । भूयः किं कथ्यतामन्यन्नाट्यवेदविधिं प्रति
evameṣa vidhiḥ sṛ(rdṛ)ṣṭastāṇḍavasya prayogataḥ / bhūyaḥ kiṃ kathyatāmanyannāṭyavedavidhiṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.