Library·Bhāgavata Purāṇa·3·3.9
ब्रह्मोवाच ज्ञातो ऽसि मे ऽद्य सुचिरान् ननु देह-भाजां न ज्ञायते भगवतो गतिर् इत्य् अवद्यम् नान्यत् त्वद् अस्ति भगवन्न् अपि तन् न शुद्धं माया-गुण-व्यतिकराद् यद् उरुर् विभासि
brahmovāca jñāto 'si me 'dya sucirān nanu deha-bhājāṃ na jñāyate bhagavato gatir ity avadyam nānyat tvad asti bhagavann api tan na śuddhaṃ māyā-guṇa-vyatikarād yad urur vibhāsi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपं यद् एतद् अवबोध-रसोदयेन शश्वन्-निवृत्त-तमसः सद्-अनुग्रहाय आदौ गृहीतम् अवतार-शतैक-बीजं यन्-नाभि-पद्म-भवनाद् अहम् आविरासम्
rūpaṃ yad etad avabodha-rasodayena śaśvan-nivṛtta-tamasaḥ sad-anugrahāya ādau gṛhītam avatāra-śataika-bījaṃ yan-nābhi-padma-bhavanād aham āvirāsam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नातः परं परम यद् भवतः स्वरूपम् आनन्द-मात्रम् अविकल्पम् अविद्ध-वर्चः पश्यामि विश्व-सृजम् एकम् अविश्वम् आत्मन् भूतेन्द्रियात्मक-मदस् त उपाश्रितो ऽस्मि
nātaḥ paraṃ parama yad bhavataḥ svarūpam ānanda-mātram avikalpam aviddha-varcaḥ paśyāmi viśva-sṛjam ekam aviśvam ātman bhūtendriyātmaka-madas ta upāśrito 'smi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वा इदं भुवन-मङ्गल मङ्गलाय ध्याने स्म नो दर्शितं त उपासकानाम् तस्मै नमो भगवते ऽनुविधेम तुभ्यं यो ऽनादृतो नरक-भाग्भिर् असत्-प्रसङ्गैः
tad vā idaṃ bhuvana-maṅgala maṅgalāya dhyāne sma no darśitaṃ ta upāsakānām tasmai namo bhagavate 'nuvidhema tubhyaṃ yo 'nādṛto naraka-bhāgbhir asat-prasaṅgaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये तु त्वदीय-चरणाम्बुज-कोश-गन्धं जिघ्रन्ति कर्ण-विवरैः श्रुति-वात-नीतम् भक्त्या गृहीत-चरणः परया च तेषां नापैषि नाथ हृदयाम्बुरुहात् स्व-पुंसाम्
ye tu tvadīya-caraṇāmbuja-kośa-gandhaṃ jighranti karṇa-vivaraiḥ śruti-vāta-nītam bhaktyā gṛhīta-caraṇaḥ parayā ca teṣāṃ nāpaiṣi nātha hṛdayāmburuhāt sva-puṃsām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद् भयं द्रविण-देह-सुहृन्-निमित्तं शोकः स्पृहा परिभवो विपुलश् च लोभः तावन् ममेत्य् असद्-अवग्रह आर्ति-मूलं यावन् न ते ऽङ्घ्रिम् अभयं प्रवृणीत लोकः
tāvad bhayaṃ draviṇa-deha-suhṛn-nimittaṃ śokaḥ spṛhā paribhavo vipulaś ca lobhaḥ tāvan mamety asad-avagraha ārti-mūlaṃ yāvan na te 'ṅghrim abhayaṃ pravṛṇīta lokaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवेन ते हत-धियो भवतः प्रसङ्गात् सर्वाशुभोपशमनाद् विमुखेन्द्रिया ये कुर्वन्ति काम-सुख-लेश-लवाय दीना लोभाभिभूत-मनसो ऽकुशलानि शश्वत्
daivena te hata-dhiyo bhavataḥ prasaṅgāt sarvāśubhopaśamanād vimukhendriyā ye kurvanti kāma-sukha-leśa-lavāya dīnā lobhābhibhūta-manaso 'kuśalāni śaśvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुत्-तृट्-त्रिधातुभिर् इमा मुहुर् अर्द्यमानाः शीतोष्ण-वात-वरषैर् इतरेतराच् च कामाग्निनाच्युत-रुषा च सुदुर्भरेण सम्पश्यतो मन उरुक्रम सीदते मे
kṣut-tṛṭ-tridhātubhir imā muhur ardyamānāḥ śītoṣṇa-vāta-varaṣair itaretarāc ca kāmāgninācyuta-ruṣā ca sudurbhareṇa sampaśyato mana urukrama sīdate me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत् पृथक्त्वम् इदम् आत्मन इन्द्रियार्थ- माया-बलं भगवतो जन ईश पश्येत् तावन् न संसृतिर् असौ प्रतिसङ्क्रमेत व्यर्थापि दुःख-निवहं वहती क्रियार्था
yāvat pṛthaktvam idam ātmana indriyārtha- māyā-balaṃ bhagavato jana īśa paśyet tāvan na saṃsṛtir asau pratisaṅkrameta vyarthāpi duḥkha-nivahaṃ vahatī kriyārthā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अह्न्य् आपृतार्त-करणा निशि निःशयाना नाना-मनोरथ-धिया क्षण-भग्न-निद्राः दैवाहतार्थ-रचना ऋषयो ऽपि देव युष्मत्-प्रसङ्ग-विमुखा इह संसरन्ति
ahny āpṛtārta-karaṇā niśi niḥśayānā nānā-manoratha-dhiyā kṣaṇa-bhagna-nidrāḥ daivāhatārtha-racanā ṛṣayo 'pi deva yuṣmat-prasaṅga-vimukhā iha saṃsaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं भक्ति-योग-परिभावित-हृत्-सरोज आस्से श्रुतेक्षित-पथो ननु नाथ पुंसाम् यद्-यद्-धिया त उरुगाय विभावयन्ति तत्-तद्-वपुः प्रणयसे सद्-अनुग्रहाय
tvaṃ bhakti-yoga-paribhāvita-hṛt-saroja āsse śrutekṣita-patho nanu nātha puṃsām yad-yad-dhiyā ta urugāya vibhāvayanti tat-tad-vapuḥ praṇayase sad-anugrahāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नातिप्रसीदति तथोपचितोपचारैर् आराधितः सुर-गणैर् हृदि बद्ध-कामैः यत् सर्व-भूत-दययासद्-अलभ्ययैको नाना-जनेष्व् अवहितः सुहृद् अन्तर्-आत्मा
nātiprasīdati tathopacitopacārair ārādhitaḥ sura-gaṇair hṛdi baddha-kāmaiḥ yat sarva-bhūta-dayayāsad-alabhyayaiko nānā-janeṣv avahitaḥ suhṛd antar-ātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसाम् अतो विविध-कर्मभिर् अध्वराद्यैर् दानेन चोग्र-तपसा परिचर्यया च आराधनं भगवतस् तव सत्-क्रियार्थो धर्मो ऽर्पितः कर्हिचिद् म्रियते न यत्र
puṃsām ato vividha-karmabhir adhvarādyair dānena cogra-tapasā paricaryayā ca ārādhanaṃ bhagavatas tava sat-kriyārtho dharmo 'rpitaḥ karhicid mriyate na yatra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शश्वत् स्वरूप-महसैव निपीत-भेद- मोहाय बोध-धिषणाय नमः परस्मै विश्वोद्भव-स्थिति-लयेषु निमित्त-लीला- रासाय ते नम इदं चकृमेश्वराय
śaśvat svarūpa-mahasaiva nipīta-bheda- mohāya bodha-dhiṣaṇāya namaḥ parasmai viśvodbhava-sthiti-layeṣu nimitta-līlā- rāsāya te nama idaṃ cakṛmeśvarāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यावतार-गुण-कर्म-विडम्बनानि नामानि ये ऽसु-विगमे विवशा गृणन्ति ते ऽनैक-जन्म-शमलं सहसैव हित्वा संयान्त्य् अपावृतामृतं तम् अजं प्रपद्ये
yasyāvatāra-guṇa-karma-viḍambanāni nāmāni ye 'su-vigame vivaśā gṛṇanti te 'naika-janma-śamalaṃ sahasaiva hitvā saṃyānty apāvṛtāmṛtaṃ tam ajaṃ prapadye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो वा अहं च गिरिशश् च विभुः स्वयं च स्थित्य्-उद्भव-प्रलय-हेतव आत्म-मूलम् भित्त्वा त्रि-पाद् ववृध एक उरु-प्ररोहस् तस्मै नमो भगवते भुवन-द्रुमाय
yo vā ahaṃ ca giriśaś ca vibhuḥ svayaṃ ca sthity-udbhava-pralaya-hetava ātma-mūlam bhittvā tri-pād vavṛdha eka uru-prarohas tasmai namo bhagavate bhuvana-drumāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोको विकर्म-निरतः कुशले प्रमत्तः कर्मण्य् अयं त्वद्-उदिते भवद्-अर्चने स्वे यस् तावद् अस्य बलवान् इह जीविताशां सद्यश् छिनत्त्य् अनिमिषाय नमो ऽस्तु तस्मै
loko vikarma-nirataḥ kuśale pramattaḥ karmaṇy ayaṃ tvad-udite bhavad-arcane sve yas tāvad asya balavān iha jīvitāśāṃ sadyaś chinatty animiṣāya namo 'stu tasmai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माद् बिभेम्य् अहम् अपि द्विपरार्ध-धिष्ण्यम् अध्यासितः सकल-लोक-नमस्कृतं यत् तेपे तपो बहु-सवो ऽवरुरुत्समानस् तस्मै नमो भगवते ऽधिमखाय तुभ्यम्
yasmād bibhemy aham api dviparārdha-dhiṣṇyam adhyāsitaḥ sakala-loka-namaskṛtaṃ yat tepe tapo bahu-savo 'varurutsamānas tasmai namo bhagavate 'dhimakhāya tubhyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिर्यङ्-मनुष्य-विबुधादिषु जीव-योनिष्व् आत्मेच्छयात्म-कृत-सेतु-परीप्सया यः रेमे निरस्त-विषयो ऽप्य् अवरुद्ध-देहस् तस्मै नमो भगवते पुरुषोत्तमाय
tiryaṅ-manuṣya-vibudhādiṣu jīva-yoniṣv ātmecchayātma-kṛta-setu-parīpsayā yaḥ reme nirasta-viṣayo 'py avaruddha-dehas tasmai namo bhagavate puruṣottamāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽविद्ययानुपहतो ऽपि दशार्ध-वृत्त्या निद्राम् उवाह जठरी-कृत-लोक-यात्रः अन्तर्-जले ऽहि-कशिपु-स्पर्शानुकूलां भीमोर्मि-मालिनि जनस्य सुखं विवृण्वन्
yo 'vidyayānupahato 'pi daśārdha-vṛttyā nidrām uvāha jaṭharī-kṛta-loka-yātraḥ antar-jale 'hi-kaśipu-sparśānukūlāṃ bhīmormi-mālini janasya sukhaṃ vivṛṇvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्-नाभि-पद्म-भवनाद् अहम् आसम् ईड्य लोक-त्रयोपकरणो यद्-अनुग्रहेण तस्मै नमस् त उदर-स्थ-भवाय योग- निद्रावसान-विकसन्-नलिनेक्षणाय
yan-nābhi-padma-bhavanād aham āsam īḍya loka-trayopakaraṇo yad-anugraheṇa tasmai namas ta udara-stha-bhavāya yoga- nidrāvasāna-vikasan-nalinekṣaṇāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽयं समस्त-जगतां सुहृद् एक आत्मा सत्त्वेन यन् मृडयते भगवान् भगेन तेनैव मे दृशम् अनुस्पृशताद् यथाहं स्रक्ष्यामि पूर्ववद् इदं प्रणत-प्रियो ऽसौ
so 'yaṃ samasta-jagatāṃ suhṛd eka ātmā sattvena yan mṛḍayate bhagavān bhagena tenaiva me dṛśam anuspṛśatād yathāhaṃ srakṣyāmi pūrvavad idaṃ praṇata-priyo 'sau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष प्रपन्न-वरदो रमयात्म-शक्त्या यद् यत् करिष्यति गृहीत-गुणावतारः तस्मिन् स्व-विक्रमम् इदं सृजतो ऽपि चेतो युञ्जीत कर्म-शमलं च यथा विजह्याम्
eṣa prapanna-varado ramayātma-śaktyā yad yat kariṣyati gṛhīta-guṇāvatāraḥ tasmin sva-vikramam idaṃ sṛjato 'pi ceto yuñjīta karma-śamalaṃ ca yathā vijahyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभि-ह्रदाद् इह सतो ऽम्भसि यस्य पुंसो विज्ञान-शक्तिर् अहम् आसम् अनन्त-शक्तेः रूपं विचित्रम् इदम् अस्य विवृण्वतो मे मा रीरिषीष्ट निगमस्य गिरां विसर्गः
nābhi-hradād iha sato 'mbhasi yasya puṃso vijñāna-śaktir aham āsam ananta-śakteḥ rūpaṃ vicitram idam asya vivṛṇvato me mā rīriṣīṣṭa nigamasya girāṃ visargaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽसाव् अदभ्र-करुणो भगवान् विवृद्ध- प्रेम-स्मितेन नयनाम्बुरुहं विजृम्भन् उत्थाय विश्व-विजयाय च नो विषादं माध्व्या गिरापनयतात् पुरुषः पुराणः
so 'sāv adabhra-karuṇo bhagavān vivṛddha- prema-smitena nayanāmburuhaṃ vijṛmbhan utthāya viśva-vijayāya ca no viṣādaṃ mādhvyā girāpanayatāt puruṣaḥ purāṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच स्व-सम्भवं निशाम्यैवं तपो-विद्या-समाधिभिः यावन् मनो-वचः स्तुत्वा विरराम स खिन्नवत्
maitreya uvāca sva-sambhavaṃ niśāmyaivaṃ tapo-vidyā-samādhibhiḥ yāvan mano-vacaḥ stutvā virarāma sa khinnavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाभिप्रेतम् अन्वीक्ष्य ब्रह्मणो मधुसूदनः विषण्ण-चेतसं तेन कल्प-व्यतिकराम्भसा
athābhipretam anvīkṣya brahmaṇo madhusūdanaḥ viṣaṇṇa-cetasaṃ tena kalpa-vyatikarāmbhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोक-संस्थान-विज्ञान आत्मनः परिखिद्यतः तम् आहागाधया वाचा कश्मलं शमयन्न् इव
loka-saṃsthāna-vijñāna ātmanaḥ parikhidyataḥ tam āhāgādhayā vācā kaśmalaṃ śamayann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच मा वेद-गर्भ गास् तन्द्रीं सर्ग उद्यमम् आवह तन् मयापादितं ह्य् अग्रे यन् मां प्रार्थयते भवान्
śrī-bhagavān uvāca mā veda-garbha gās tandrīṃ sarga udyamam āvaha tan mayāpāditaṃ hy agre yan māṃ prārthayate bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयस् त्वं तप आतिष्ठ विद्यां चैव मद्-आश्रयाम् ताभ्याम् अन्तर्-हृदि ब्रह्मन् लोकान् द्रक्ष्यस्य् अपावृतान्
bhūyas tvaṃ tapa ātiṣṭha vidyāṃ caiva mad-āśrayām tābhyām antar-hṛdi brahman lokān drakṣyasy apāvṛtān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत आत्मनि लोके च भक्ति-युक्तः समाहितः द्रष्टासि मां ततं ब्रह्मन् मयि लोकांस् त्वम् आत्मनः
tata ātmani loke ca bhakti-yuktaḥ samāhitaḥ draṣṭāsi māṃ tataṃ brahman mayi lokāṃs tvam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तु सर्व-भूतेषु दारुष्व् अग्निम् इव स्थितम् प्रतिचक्षीत मां लोको जह्यात् तर्ह्य् एव कश्मलम्
yadā tu sarva-bhūteṣu dāruṣv agnim iva sthitam praticakṣīta māṃ loko jahyāt tarhy eva kaśmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा रहितम् आत्मानं भूतेन्द्रिय-गुणाशयैः स्वरूपेण मयोपेतं पश्यन् स्वाराज्यम् ऋच्छति
yadā rahitam ātmānaṃ bhūtendriya-guṇāśayaiḥ svarūpeṇa mayopetaṃ paśyan svārājyam ṛcchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाना-कर्म-वितानेन प्रजा बह्वीः सिसृक्षतः नात्मावसीदत्य् अस्मिंस् ते वर्षीयान् मद्-अनुग्रहः
nānā-karma-vitānena prajā bahvīḥ sisṛkṣataḥ nātmāvasīdaty asmiṃs te varṣīyān mad-anugrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिम् आद्यं न बध्नाति पापीयांस् त्वां रजो-गुणः यन् मनो मयि निर्बद्धं प्रजाः संसृजतो ऽपि ते
ṛṣim ādyaṃ na badhnāti pāpīyāṃs tvāṃ rajo-guṇaḥ yan mano mayi nirbaddhaṃ prajāḥ saṃsṛjato 'pi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञातो ऽहं भवता त्व् अद्य दुर्विज्ञेयो ऽपि देहिनाम् यन् मां त्वं मन्यसे ऽयुक्तं भूतेन्द्रिय-गुणात्मभिः
jñāto 'haṃ bhavatā tv adya durvijñeyo 'pi dehinām yan māṃ tvaṃ manyase 'yuktaṃ bhūtendriya-guṇātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुभ्यं मद्-विचिकित्सायाम् आत्मा मे दर्शितो ऽबहिः नालेन सलिले मूलं पुष्करस्य विचिन्वतः
tubhyaṃ mad-vicikitsāyām ātmā me darśito 'bahiḥ nālena salile mūlaṃ puṣkarasya vicinvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् चकर्थाङ्ग मत्-स्तोत्रं मत्-कथाभ्युदयाङ्कितम् यद् वा तपसि ते निष्ठा स एष मद्-अनुग्रहः
yac cakarthāṅga mat-stotraṃ mat-kathābhyudayāṅkitam yad vā tapasi te niṣṭhā sa eṣa mad-anugrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतो ऽहम् अस्तु भद्रं ते लोकानां विजयेच्छया यद् अस्तौषीर् गुणमयं निर्गुणं मानुवर्णयन्
prīto 'ham astu bhadraṃ te lokānāṃ vijayecchayā yad astauṣīr guṇamayaṃ nirguṇaṃ mānuvarṇayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एतेन पुमान् नित्यं स्तुत्वा स्तोत्रेण मां भजेत् तस्याशु सम्प्रसीदेयं सर्व-काम-वरेश्वरः
ya etena pumān nityaṃ stutvā stotreṇa māṃ bhajet tasyāśu samprasīdeyaṃ sarva-kāma-vareśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्तेन तपसा यज्ञैर् दानैर् योग-समाधिना राद्धं निःश्रेयसं पुंसां मत्-प्रीतिस् तत्त्वविन्-मतम्
pūrtena tapasā yajñair dānair yoga-samādhinā rāddhaṃ niḥśreyasaṃ puṃsāṃ mat-prītis tattvavin-matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् आत्मात्मनां धातः प्रेष्ठः सन् प्रेयसाम् अपि अतो मयि रतिं कुर्याद् देहादिर् यत्-कृते प्रियः
aham ātmātmanāṃ dhātaḥ preṣṭhaḥ san preyasām api ato mayi ratiṃ kuryād dehādir yat-kṛte priyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-वेद-मयेनेदम् आत्मनात्मात्म-योनिना प्रजाः सृज यथा-पूर्वं याश् च मय्य् अनुशेरते
sarva-veda-mayenedam ātmanātmātma-yoninā prajāḥ sṛja yathā-pūrvaṃ yāś ca mayy anuśerate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच तस्मा एवं जगत्-स्रष्ट्रे प्रधान-पुरुषेश्वरः व्यज्येदं स्वेन रूपेण कञ्ज-नाभस् तिरोदधे
maitreya uvāca tasmā evaṃ jagat-sraṣṭre pradhāna-puruṣeśvaraḥ vyajyedaṃ svena rūpeṇa kañja-nābhas tirodadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.