Bhrgu-Samhita 36

निर्वापयन्ते ये नित्यं दीप्तमग्निमिवांभसा । परापवादं न ब्रूयान्नाप्रियं च कदा चन

nirvāpayante ye nityaṃ dīptamagnimivāṃbhasā / parāpavādaṃ na brūyānnāpriyaṃ ca kadā cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मन्युः कश्चिदुत्पाद्यो महतां देवसन्निधौ । स्वयं दत्तावधानस्तु देवकार्ये विशेषतः

na manyuḥ kaścidutpādyo mahatāṃ devasannidhau / svayaṃ dattāvadhānastu devakārye viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्येत भगवत्सर्गे स्वात्मानं चाप्यकिञ्चनम् । स एव भगवान् देवस्सर्वज्ञः सर्वशक्तियुक्

manyeta bhagavatsarge svātmānaṃ cāpyakiñcanam / sa eva bhagavān devassarvajñaḥ sarvaśaktiyuk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेशस्सर्ववित्सर्वोनिग्रहानुग्रहे रतः । तस्मान्नान्यस्य जात्वस्ति शक्तिः क्रोधप्रसादयोः

sarveśassarvavitsarvonigrahānugrahe rataḥ / tasmānnānyasya jātvasti śaktiḥ krodhaprasādayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य भूयो ऽपि सर्वेष्वपि च जन्तुषु । भगवत्सन्निधौ स्थित्वा आनृशंस्यं प्रयोजयेत्

iti saṃcintya bhūyo 'pi sarveṣvapi ca jantuṣu / bhagavatsannidhau sthitvā ānṛśaṃsyaṃ prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यद्भावि भवद्भूतं विद्यात्तत्तस्य चेष्ठितम् । यद्यहङ्कारमाश्रित्य स्वातन्त्षमदमोहितः

yadyadbhāvi bhavadbhūtaṃ vidyāttattasya ceṣṭhitam / yadyahaṅkāramāśritya svātantṣamadamohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निग्रहे ऽनुग्रहे वापि शक्तिं स्वस्यावबोधयेत् । स याति नरकं घोरं न दैवं तस्य मृष्यति

nigrahe 'nugrahe vāpi śaktiṃ svasyāvabodhayet / sa yāti narakaṃ ghoraṃ na daivaṃ tasya mṛṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा स्त्रीणां विशेषण त्याज्या स्यादतिसंगतिः । देवतामन्दिरं प्राप्य कालेष्वन्येषु वा तथा

tathā strīṇāṃ viśeṣaṇa tyājyā syādatisaṃgatiḥ / devatāmandiraṃ prāpya kāleṣvanyeṣu vā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुर्यशस्तपोहानिः पुंसां स्त्रीष्वतिसंगिनाम् । पुरुषेष्वतिसक्तानां तुल्या सा योषितामपि

āyuryaśastapohāniḥ puṃsāṃ strīṣvatisaṃginām / puruṣeṣvatisaktānāṃ tulyā sā yoṣitāmapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलीना रूपवत्यश्च नाथवत्यश्च योषितः । मर्यादासु स तिष्ठन्ति स दोषः स्त्रीषु गर्हितः

kulīnā rūpavatyaśca nāthavatyaśca yoṣitaḥ / maryādāsu sa tiṣṭhanti sa doṣaḥ strīṣu garhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्त्रीभ्यः परमन्यद्वै पापीयस्तरमस्ति वै । स्त्रियो हि मूलं दोषाणां सर्वेषां नात्र संशयः

na strībhyaḥ paramanyadvai pāpīyastaramasti vai / striyo hi mūlaṃ doṣāṇāṃ sarveṣāṃ nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाज्ञातानृद्धिमतः प्रतिरूपान् व शेस्थितान् । पतीनन्तरमासाद्य नालं नार्यः परीक्षितुम्

samājñātānṛddhimataḥ pratirūpān va śesthitān / patīnantaramāsādya nālaṃ nāryaḥ parīkṣitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असद्धर्मस्त्वयं स्त्रीणां प्रायेण हि भवेद्भुवि । पापीयसो नरान् यद्वै त्यक्तलज्जा भजन्तिताः

asaddharmastvayaṃ strīṇāṃ prāyeṇa hi bhavedbhuvi / pāpīyaso narān yadvai tyaktalajjā bhajantitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीयं हि यः प्रार्थयते सन्निकर्षं च गच्छतिर् । इषच्च कुरुते सेवां तमेवेच्छन्ति योषितः

strīyaṃ hi yaḥ prārthayate sannikarṣaṃ ca gacchatir / iṣacca kurute sevāṃ tamevecchanti yoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनर्थित्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च । मर्यादायाममर्यादाः स्त्रीयस्तिष्ठन्ति भर्तृषु

anarthitvānmanuṣyāṇāṃ bhayātparijanasya ca / maryādāyāmamaryādāḥ strīyastiṣṭhanti bhartṛṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासां कश्चिदगम्यो ऽस्तिनासां वयसि संस्थितिः । रूपवन्तं विरूपं वा पुमानित्येव भुञ्जते

nāsāṃ kaścidagamyo 'stināsāṃ vayasi saṃsthitiḥ / rūpavantaṃ virūpaṃ vā pumānityeva bhuñjate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भयान्नाप्यनुक्रोश्नान्नार्ऽथहेतोः कथं च न । न ज्ञातिकुलसंबन्धात् त्स्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु

na bhayānnāpyanukrośnānnār'thahetoḥ kathaṃ ca na / na jñātikulasaṃbandhāt tsriyastiṣṭhanti bhartṛṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यौवने वर्तमानानां मृष्टाभरणवाससाम् । नारीणां स्वैरवृत्तीनां स्पृहयन्ति कुलस्त्रीयः

yauvane vartamānānāṃ mṛṣṭābharaṇavāsasām / nārīṇāṃ svairavṛttīnāṃ spṛhayanti kulastrīyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याश्च शस्वद्बहुमता रक्ष्यन्ते दयिताःस्त्रीयः । अपि ताः संप्रसज्जन्ते कुब्जान्धजूवामनैः

yāśca śasvadbahumatā rakṣyante dayitāḥstrīyaḥ / api tāḥ saṃprasajjante kubjāndhajūvāmanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पङ्गुष्वन्येषु कुष्ठेषु ये चान्ये कुत्सिता नराः । स्त्रीणामगम्यो लोके ऽस्मिन्नास्ति कश्छिदिहोद्यते

paṅguṣvanyeṣu kuṣṭheṣu ye cānye kutsitā narāḥ / strīṇāmagamyo loke 'sminnāsti kaśchidihodyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि पुंसां गतिस्तत्र कथं चिन्नोपपद्यते । अप्यन्योन्यं प्रवर्तन्तेन हि तिष्ठन्ति भर्तृषु

yadi puṃsāṃ gatistatra kathaṃ cinnopapadyate / apyanyonyaṃ pravartantena hi tiṣṭhanti bhartṛṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्ठाचाराः पापरता असत्या मायया वृताः । अदृष्टबुद्धिबहुलाः प्रायेणेत्यवधार्यते

duṣṭhācārāḥ pāparatā asatyā māyayā vṛtāḥ / adṛṣṭabuddhibahulāḥ prāyeṇetyavadhāryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलाभात्पुरुषाणां हि भयात्परिजनस्य च । वधबन्धभयाच्चापि स्वयं गुप्ता भवन्ति ताः

alābhātpuruṣāṇāṃ hi bhayātparijanasya ca / vadhabandhabhayāccāpi svayaṃ guptā bhavanti tāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चलस्वभावा दुस्सेव्या दुर्ग्राह्या भावतस्तथा । प्राजस्य पुरुषस्येव यथा भावास् तथा स्त्रीयः

calasvabhāvā dussevyā durgrāhyā bhāvatastathā / prājasya puruṣasyeva yathā bhāvās tathā strīyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः । नान्तकस्सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचनाः

nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ nāpagānāṃ mahodadhiḥ / nāntakassarvabhūtānāṃ na puṃsāṃ vāmalocanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रहस्यमिदमन्यच्च विज्ञेयं सर्वयोषिताम् । दृष्ट्वैव पुरुषं ह्यन्यं योनिः प्रक्लिद्यते स्त्रियाः

rahasyamidamanyacca vijñeyaṃ sarvayoṣitām / dṛṣṭvaiva puruṣaṃ hyanyaṃ yoniḥ praklidyate striyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामानामपि दातारं कर्तारं मानसान्त्वयोः । रक्षितारं न मृष्यन्ति स्वभर्तारमसत् स्त्रियः

kāmānāmapi dātāraṃ kartāraṃ mānasāntvayoḥ / rakṣitāraṃ na mṛṣyanti svabhartāramasat striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कामभोगान् विपुलान् नालङ्कारार्थ संचयान् । तथैव बहुमन्यन्ते यथा रत्यामनुग्रहम्

na kāmabhogān vipulān nālaṅkārārtha saṃcayān / tathaiva bahumanyante yathā ratyāmanugraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तकः शमनो मृत्युः पातालं बडबामुखम् । क्षुरधारा विषः सर्पो वह्निरित्येकतः स्त्रियः

antakaḥ śamano mṛtyuḥ pātālaṃ baḍabāmukham / kṣuradhārā viṣaḥ sarpo vahnirityekataḥ striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एता हि स्वीयमायाभिर्वञ्चयन्तीह मानवान् । न चासां मुच्यते कश्चित्पुरुषो हस्तमागतः

etā hi svīyamāyābhirvañcayantīha mānavān / na cāsāṃ mucyate kaścitpuruṣo hastamāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गावो नवतृणानीव गृह्णन्त्येता नवं नवम् । शंबरस्य च या माया या माया नमुचेरपि

gāvo navatṛṇānīva gṛhṇantyetā navaṃ navam / śaṃbarasya ca yā māyā yā māyā namucerapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलेः कुंभीनसेश्चैव तास्सर्वायोषितो विदुः । हसन्तं प्रहसन्त्येता रुदन्तं प्ररुदन्ति च

baleḥ kuṃbhīnaseścaiva tāssarvāyoṣito viduḥ / hasantaṃ prahasantyetā rudantaṃ prarudanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रियं प्रियवाक्यैश्च गृह्णते कालयोगतः । यदि जिह्मा सहस्रं स्याज्जीवेच्च शरदां शतम्

apriyaṃ priyavākyaiśca gṛhṇate kālayogataḥ / yadi jihmā sahasraṃ syājjīvecca śaradāṃ śatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्यकर्मा स्त्रीदोषाननुक्त्वा निधनं व्रजेत् । उशना वेद यच्छास्त्रं यच्च वेद बृहस्पतिः

ananyakarmā strīdoṣānanuktvā nidhanaṃ vrajet / uśanā veda yacchāstraṃ yacca veda bṛhaspatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीबुद्ध्या न विशिष्येत सुरक्ष्या न भवन्तिताः । अनृतं सत्यमित्याहुस्सत्यं चापि तथानृतम्

strībuddhyā na viśiṣyeta surakṣyā na bhavantitāḥ / anṛtaṃ satyamityāhussatyaṃ cāpi tathānṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति यास्ताः कथं रक्ष्याः पुरुषैर्दुर्भराः स्त्रियः । संपूज्यमानाः पुरुषैर्विकुर्वन्ति मनो नृषु

iti yāstāḥ kathaṃ rakṣyāḥ puruṣairdurbharāḥ striyaḥ / saṃpūjyamānāḥ puruṣairvikurvanti mano nṛṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपास्ताश्च तथा सद्यो विकुर्वन्ति मनः स्त्रियः । न च स्त्रीणां क्रियाः काश्चिदिति धर्मो व्यवस्थितः

apāstāśca tathā sadyo vikurvanti manaḥ striyaḥ / na ca strīṇāṃ kriyāḥ kāściditi dharmo vyavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरिन्द्रिया ह्यशास्त्राश्च स्त्रीयो ऽनृतमिति श्रुतिः । शय्यासनमलङ्कारमन्न पानमनार्यताम्

nirindriyā hyaśāstrāśca strīyo 'nṛtamiti śrutiḥ / śayyāsanamalaṅkāramanna pānamanāryatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्वागर्भवं रतिं चैव ददौ स्त्रीभ्यः प्रजापतिः । न तासां रक्षणं शक्यं कर्तुं पुंसां कथं चन

durvāgarbhavaṃ ratiṃ caiva dadau strībhyaḥ prajāpatiḥ / na tāsāṃ rakṣaṇaṃ śakyaṃ kartuṃ puṃsāṃ kathaṃ cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि विश्वकृता चैव कुतस्तु पुरुषैरिह । वाचा च वधबन्धैर्वा क्लेशैर्वा विविधैस्तथा

api viśvakṛtā caiva kutastu puruṣairiha / vācā ca vadhabandhairvā kleśairvā vividhaistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शक्या रक्षितां नार्यस्ता हि नित्यमसंयताः । अविद्वांसमलंलोके विद्वांसमपि वा पुनः

na śakyā rakṣitāṃ nāryastā hi nityamasaṃyatāḥ / avidvāṃsamalaṃloke vidvāṃsamapi vā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमदाह्युत्पथं नेतुं कामक्रोधवशानुगम् । नातः परं हि नारीणां विद्यते च कदा चन

pramadāhyutpathaṃ netuṃ kāmakrodhavaśānugam / nātaḥ paraṃ hi nārīṇāṃ vidyate ca kadā cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा पुरुष संसर्गः परमेतत्फलं विदुः । आत्मच्छन्देन वर्तन्ते नार्यो मन्मथचोदिताः

yathā puruṣa saṃsargaḥ parametatphalaṃ viduḥ / ātmacchandena vartante nāryo manmathacoditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च दह्यन्ति गच्छन्त्यः सुतप्तैरपि पांसुभिः । नानिलो ऽग्निर्न वरुणो न चान्ये त्रिदशान्तथा

na ca dahyanti gacchantyaḥ sutaptairapi pāṃsubhiḥ / nānilo 'gnirna varuṇo na cānye tridaśāntathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियाः स्त्रीणां यथा कामो रतिशीला हि योषितः । सहस्रेकिल नारीणां प्राप्येतैका कदा चन

priyāḥ strīṇāṃ yathā kāmo ratiśīlā hi yoṣitaḥ / sahasrekila nārīṇāṃ prāpyetaikā kadā cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा शतसहस्रेषु यदि काचित्पतिव्रता । नैता जानन्ति पितरं न कुलं न च मातरम्

tathā śatasahasreṣu yadi kācitpativratā / naitā jānanti pitaraṃ na kulaṃ na ca mātaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भ्रातॄन्न च भर्तारं न च पुत्रान् न देवरान् । लीलायन्त्यः कुलं घ्नन्ति कूलानीव सरिद्वराः

na bhrātṝnna ca bhartāraṃ na ca putrān na devarān / līlāyantyaḥ kulaṃ ghnanti kūlānīva saridvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीष्वायाससमेतस्य ये पुंसश्शक्रबिन्दवः । न ते सुखाय मन्तव्याः स्वेदजा इव बिन्दवः

strīṣvāyāsasametasya ye puṃsaśśakrabindavaḥ / na te sukhāya mantavyāḥ svedajā iva bindavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृमिभिस्तुद्यमानस्य कुष्ठिनः पामनस्य वा । कण्डूयनाग्नितापाभ्यां यत्सुखं स्त्रीषु तद्विदुः

kṛmibhistudyamānasya kuṣṭhinaḥ pāmanasya vā / kaṇḍūyanāgnitāpābhyāṃ yatsukhaṃ strīṣu tadviduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यादृशं विद्यते सौख्यं कण्डूपूयविनिर्गमे । तादृशं स्त्रीषु विज्ञेयं नाधिकं तासु विद्यते

yādṛśaṃ vidyate saukhyaṃ kaṇḍūpūyavinirgame / tādṛśaṃ strīṣu vijñeyaṃ nādhikaṃ tāsu vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रन्थेस्तु वेदना यद्वत् स्फुटितस्य निवर्तने । तद्वत् स्त्रीष्वपि विज्ञेयं न सौख्यं परमार्थतः

granthestu vedanā yadvat sphuṭitasya nivartane / tadvat strīṣvapi vijñeyaṃ na saukhyaṃ paramārthataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्चोमूत्रविसर्गात्तु सुखं भवति यादृशम् । तादृशं स्त्रीषु विज्ञेयं नाधिकं तासु विद्यते

varcomūtravisargāttu sukhaṃ bhavati yādṛśam / tādṛśaṃ strīṣu vijñeyaṃ nādhikaṃ tāsu vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चाणुमात्रमप्येवे सुखमस्ति विचारतः । तथा देवोत्सवादीनां सेवा तासां निषिध्यते

na cāṇumātramapyeve sukhamasti vicārataḥ / tathā devotsavādīnāṃ sevā tāsāṃ niṣidhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि स्वतन्त्रतो योषिज्जातु गच्छेत् स्थलान्तरम् । न हि निर्मिमते वृद्धा लीलया देवमन्दिरान्

na hi svatantrato yoṣijjātu gacchet sthalāntaram / na hi nirmimate vṛddhā līlayā devamandirān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामुकानां विलासार्थं तस्माद्युक्ततरो भवेत् । अनुगच्छेत्पिता भ्राता भर्ता पुत्रो ऽथ वा यदि

kāmukānāṃ vilāsārthaṃ tasmādyuktataro bhavet / anugacchetpitā bhrātā bhartā putro 'tha vā yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा देवगृहं यायान्नान्यथा जातु कामिनी । ध्यायतो विषयान् पुंसस्संगस्तेषूपजायते

tadā devagṛhaṃ yāyānnānyathā jātu kāminī / dhyāyato viṣayān puṃsassaṃgasteṣūpajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संगात्संजायते कामः कामात्क्रोधो ऽभिजायते । क्रोधाद्भवति सम्मोहस्सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः

saṃgātsaṃjāyate kāmaḥ kāmātkrodho 'bhijāyate / krodhādbhavati sammohassammohātsmṛtivibhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृतिभ्रंशाद्बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति । बलवानिन्द्रियग्रामो विद्वांसमपिकर्षति

smṛtibhraṃśādbuddhināśo buddhināśātpraṇaśyati / balavānindriyagrāmo vidvāṃsamapikarṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् स्त्रीया भवेद्विद्वान्नातिसक्तः कथं चन । तस्मात् स्त्रीषु न कर्तव्यः प्रसंगो देवताकृहे

tasmāt strīyā bhavedvidvānnātisaktaḥ kathaṃ cana / tasmāt strīṣu na kartavyaḥ prasaṃgo devatākṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव परदारेभ्यो मनः प्रहिणुयान्न च । परदारा न गन्तव्या नरैरृद्धिमभीप्सुभिः

tathaiva paradārebhyo manaḥ prahiṇuyānna ca / paradārā na gantavyā narairṛddhimabhīpsubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हीदृशमनायुष्यं लोके किं चन विद्यते । यादृशं पुरुषस्येह परदारनिषेवनम्

na hīdṛśamanāyuṣyaṃ loke kiṃ cana vidyate / yādṛśaṃ puruṣasyeha paradāraniṣevanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृशं विद्यते किञ्चि दनायुष्यं नृणामिह । यावन्तो रोमकूपाः स्युः स्त्रीणां गात्रेषु निर्मिताः

tādṛśaṃ vidyate kiñci danāyuṣyaṃ nṛṇāmiha / yāvanto romakūpāḥ syuḥ strīṇāṃ gātreṣu nirmitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्वर्षसहस्राणि नरकं पर्युपासते । अतिसंगं त्यजेत्तस्माद्योषितां देवमन्दिरे

tāvadvarṣasahasrāṇi narakaṃ paryupāsate / atisaṃgaṃ tyajettasmādyoṣitāṃ devamandire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यैरसभ्यः पदैरर्थः पदेनैकेन वा तथा । गम्यते कथनं तादृगश्लीलं परिवर्जयेत्

yairasabhyaḥ padairarthaḥ padenaikena vā tathā / gamyate kathanaṃ tādṛgaślīlaṃ parivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्लीलकथनाच्चैव भवेदुद्वेजनं नृणाम् । भक्तानां भगवद्गेहे भवेच्चित्तमथाविलम्

aślīlakathanāccaiva bhavedudvejanaṃ nṛṇām / bhaktānāṃ bhagavadgehe bhaveccittamathāvilam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवर्तेत मनस्तत्र निविष्टं परमात्मनि । तस्मादश्लीलमाभाष्ट नरः पापपरो भवेत्

nivarteta manastatra niviṣṭaṃ paramātmani / tasmādaślīlamābhāṣṭa naraḥ pāpaparo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु चण्डालतां प्राप्य जायते जन्मनां शतम् । अर्तोन प्रविशेद्गेहं देवस्य परमात्मनः

sa tu caṇḍālatāṃ prāpya jāyate janmanāṃ śatam / artona praviśedgehaṃ devasya paramātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुभूते शरीरे ऽस्मिन् वायुसंचारकर्मणि । मलवायुविसर्गस्तु देवगेहे विशेषतः

vāyubhūte śarīre 'smin vāyusaṃcārakarmaṇi / malavāyuvisargastu devagehe viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातयेत्पुरुषं सत्यमपि वेदान्तपारगम् । तस्मादपानगन्धस्य विसर्गं नैव चाचरेत्

pātayetpuruṣaṃ satyamapi vedāntapāragam / tasmādapānagandhasya visargaṃ naiva cācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वायुनिरोधेतु व्याधिकोपो भविष्यति । तस्माद्वायुविसर्गं तु कुर्यादेवाविचारयन्

atha vāyunirodhetu vyādhikopo bhaviṣyati / tasmādvāyuvisargaṃ tu kuryādevāvicārayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति देवगृहं गन्तुं व्याधितो नैव चार्हति । तथा कुष्ठी विशेषेण पापरोगार्दितास्समे

iti devagṛhaṃ gantuṃ vyādhito naiva cārhati / tathā kuṣṭhī viśeṣeṇa pāparogārditāssame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वीक्षितुं च देवेशं मन्दिरे मधुसूदनम् । अर्चितुं सेवितुं चापि दातुं द्रव्यचयं तथा

udvīkṣituṃ ca deveśaṃ mandire madhusūdanam / arcituṃ sevituṃ cāpi dātuṃ dravyacayaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नार्हन्तियस्मात्तत्सक्तं पापं सांक्रामिकं भवेत् । यद्यन्यथा भवेत्सद्यस्स पापी संप्रजायते

nārhantiyasmāttatsaktaṃ pāpaṃ sāṃkrāmikaṃ bhavet / yadyanyathā bhavetsadyassa pāpī saṃprajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मानि नव पञ्चापि जायते मलभुक् कृमिः । यदा विशेद्गृहं विष्णोस्सेवार्धं मधुविद्विषः

janmāni nava pañcāpi jāyate malabhuk kṛmiḥ / yadā viśedgṛhaṃ viṣṇossevārdhaṃ madhuvidviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वोपवीतवत्सम्यगुत्तरीयं मनोहरम् । सेवेत देवदेवशमुपवीतः सदा शुचिः

kṛtvopavītavatsamyaguttarīyaṃ manoharam / seveta devadevaśamupavītaḥ sadā śuciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कञ्चुकेनावृताङ्गस्तु न गच्छेद्धरिमन्दिरम् । नैवाभिवादनं कुर्यान्नाभिवाद्यः स उच्चते

kañcukenāvṛtāṅgastu na gaccheddharimandiram / naivābhivādanaṃ kuryānnābhivādyaḥ sa uccate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णीषी न च सेवेत नैव पाणौ धृतायुधः । वस्त्रेणाच्छाद्य देहन्तुकम्बलेनेतरेण वा

uṣṇīṣī na ca seveta naiva pāṇau dhṛtāyudhaḥ / vastreṇācchādya dehantukambalenetareṇa vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगच्छेद्वैष्णवं धाम यो वापि प्रणमेद्धरिम् । श्वित्री संजायते मूढो नवजन्मानि पञ्च च

yogacchedvaiṣṇavaṃ dhāma yo vāpi praṇameddharim / śvitrī saṃjāyate mūḍho navajanmāni pañca ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षौमादिभिर्वा संवीतो यो नरःप्रणमेद्धरिम् । चण्डालयोनितां याति नव जन्मानि पञ्च च

kṣaumādibhirvā saṃvīto yo naraḥpraṇameddharim / caṇḍālayonitāṃ yāti nava janmāni pañca ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न जातु त्वमितब्रूयादापन्नोपि महत्तरम् । त्वङ्कारो वा वधो वेति विद्वत्सु न निशिष्यते

na jātu tvamitabrūyādāpannopi mahattaram / tvaṅkāro vā vadho veti vidvatsu na niśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परनिन्दा परस्यैव पुंसो निन्दा भविष्यति । परनिन्दा च शास्त्रस्य परस्य तु विनिन्दनम्

paranindā parasyaiva puṃso nindā bhaviṣyati / paranindā ca śāstrasya parasya tu vinindanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परनिन्दा भवेत्क्रोधात्क्रोधात्सद्यो विनश्यति । निन्दया वै परेषां तु निन्दितास्ते पुनस्स्मृताः

paranindā bhavetkrodhātkrodhātsadyo vinaśyati / nindayā vai pareṣāṃ tu ninditāste punassmṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान्निदां परेषां तुदेवाग्रे परिवर्जयेत् । तथा परस्तुतिं चैव विधिना संत्यजेन्नरः

tasmānnidāṃ pareṣāṃ tudevāgre parivarjayet / tathā parastutiṃ caiva vidhinā saṃtyajennaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परः परात्मा पुरुषः पुराणः प्रोच्यते तु यः । तदग्रे ऽन्यस्य देवस्य न स्तुतिं स्तावयेन्नरः

paraḥ parātmā puruṣaḥ purāṇaḥ procyate tu yaḥ / tadagre 'nyasya devasya na stutiṃ stāvayennaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तु सर्वेश्वरादन्यमधिकं तस्य चाग्रतः । पूजयेद्यदि मन्येत पूजार्हं वास नश्यति

yastu sarveśvarādanyamadhikaṃ tasya cāgrataḥ / pūjayedyadi manyeta pūjārhaṃ vāsa naśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं जगच्च तस्यैव स्वरूपं परमात्मनः । तथापि तत्तद्रूषेण तारतम्यजुषा पुनः

sarvaṃ jagacca tasyaiva svarūpaṃ paramātmanaḥ / tathāpi tattadrūṣeṇa tāratamyajuṣā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूज्यते भगवान् भक्तैस्तत्र शास्त्रोदिता गतिः । तस्माद्देवेश्वरादन्यद्यत्किञ्चित्थ्साणु जङ्गमम्

pūjyate bhagavān bhaktaistatra śāstroditā gatiḥ / tasmāddeveśvarādanyadyatkiñcitthsāṇu jaṅgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजार्हं विद्यते वस्तु तद्धामनि विशेषतः । तस्मात्पूजां स्तुतिं चान्यामितरेषामसंशयम्

pūjārhaṃ vidyate vastu taddhāmani viśeṣataḥ / tasmātpūjāṃ stutiṃ cānyāmitareṣāmasaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यजेद्देवगृहे यस्तु सुखं मन्येत जीवितुम् । शक्तौ सत्यां विशेषेण यस्तुलोभादिना नरः

tyajeddevagṛhe yastu sukhaṃ manyeta jīvitum / śaktau satyāṃ viśeṣeṇa yastulobhādinā naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौणैरर्चयते विष्णमुपचारैरुदीरितैः । न तस्य विद्यते पुण्यं स तूच्छास्त्रं व्रवर्तते

gauṇairarcayate viṣṇamupacārairudīritaiḥ / na tasya vidyate puṇyaṃ sa tūcchāstraṃ vravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावता कीर्त्यतेशास्त्रे फलमाढ्यदरिद्रयोः । तत्तच्छक्त्यर्पितैरेव यथार्हं च धनादिकैः

yāvatā kīrtyateśāstre phalamāḍhyadaridrayoḥ / tattacchaktyarpitaireva yathārhaṃ ca dhanādikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा तुष्यतिदेवेशो मुक्ताहारेण भूभुजाम् । तथैव तुलसीदाम्ना दुर्विधस्यापि तुष्यति

yathā tuṣyatideveśo muktāhāreṇa bhūbhujām / tathaiva tulasīdāmnā durvidhasyāpi tuṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्कुर्वीत यत्नेन शक्तिलोभं न जातु चित् । अन्यथा यदि कुर्वाणः फलं नैव प्रपद्यते

tasmātkurvīta yatnena śaktilobhaṃ na jātu cit / anyathā yadi kurvāṇaḥ phalaṃ naiva prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेत्य मार्जारतां प्राप्य जायते जन्मपञ्चकम् । विषं प्राश्नाति सम्मूढो यस्स्वस्मै पचते नरः

pretya mārjāratāṃ prāpya jāyate janmapañcakam / viṣaṃ prāśnāti sammūḍho yassvasmai pacate naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽद्यादन्नं कणं वापि यद्विष्णोरनिवेदितम् । स भवेद्ब्रह्महाभूयः स भुङ्क्तेपूयशोणितम्

yo 'dyādannaṃ kaṇaṃ vāpi yadviṣṇoraniveditam / sa bhavedbrahmahābhūyaḥ sa bhuṅktepūyaśoṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्पिबेच्च यदश्नीयात् यच्चजिघ्रेच्च धारयेत् । अनुलिंपेच्च यत्तत्तन्निवेद्याग्रे मधुद्विषे

yatpibecca yadaśnīyāt yaccajighrecca dhārayet / anuliṃpecca yattattannivedyāgre madhudviṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्निवेदितशेषं तु भुञ्जीयाद्वोपयोजयेत् । विष्णोर्निवेदितं यस्तु न भुङ्क्ते मनुजाधमः

tanniveditaśeṣaṃ tu bhuñjīyādvopayojayet / viṣṇorniveditaṃ yastu na bhuṅkte manujādhamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पकोटिशतेनापि निष्कृतिर्नास्य विद्यते । निवेदितं तु यद्विष्णोर्भक्तेभ्यस्तस्य दापनात्

kalpakoṭiśatenāpi niṣkṛtirnāsya vidyate / niveditaṃ tu yadviṣṇorbhaktebhyastasya dāpanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीयत् भगवान् देवस्तत्परस्तु भवेन्नरः । निवेदितं यदि ब्रूयादुच्छिष्टमिति मन्दधीः

prīyat bhagavān devastatparastu bhavennaraḥ / niveditaṃ yadi brūyāducchiṣṭamiti mandadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु दुर्गतिमासाद्य विन्दते यमयातनाः । विभूतिं समुपाश्रित्य यस्यानन्तस्य शाश्वतम्

sa tu durgatimāsādya vindate yamayātanāḥ / vibhūtiṃ samupāśritya yasyānantasya śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समृद्धा धरणी सेयं सशैलवनकानना । या च भूयांसि लोके ऽस्मिन्नुत्पादयति सन्ततम्

samṛddhā dharaṇī seyaṃ saśailavanakānanā / yā ca bhūyāṃsi loke 'sminnutpādayati santatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओषधीर्निखिला स्तद्वत्पुष्पाणि च फलानि च । तस्यानृण्यस्यहेतोर्वैय तेत विधिना नरः

oṣadhīrnikhilā stadvatpuṣpāṇi ca phalāni ca / tasyānṛṇyasyahetorvaiya teta vidhinā naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तु नार्ऽपयते विष्णोस्तत्तत्कालोद्भवानि तु । सस्यानि चौषधीस्तद्वत्फलानि कुसुमानि च

yastu nār'payate viṣṇostattatkālodbhavāni tu / sasyāni cauṣadhīstadvatphalāni kusumāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संभृतानि यथाशक्ति सभवेद्ब्रह्मह् नरः । नवानि काले जातानि सस्यादीनि विशेषतः

saṃbhṛtāni yathāśakti sabhavedbrahmah naraḥ / navāni kāle jātāni sasyādīni viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यायन्ति देवदेवेशमभिगन्तुं यतन्ति च । कदर्थयन्तोये मूढास्तेषामभ्यर्थनं परम्

dhyāyanti devadeveśamabhigantuṃ yatanti ca / kadarthayantoye mūḍhāsteṣāmabhyarthanaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औदासीन्येन तिष्ठन्ति स्वयं वाप्युपयुञ्जते । तेयान्तिनरकान् घोरान् कृतघ्ना यान्तियान् बहून्

audāsīnyena tiṣṭhanti svayaṃ vāpyupayuñjate / teyāntinarakān ghorān kṛtaghnā yāntiyān bahūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शपन्त्यौषधयस्सर्वास्तस्माद्भक्त्या विशेषतः । नवं सस्यं फलं पुष्पं दधिक्षीरं घृतं मधु

śapantyauṣadhayassarvāstasmādbhaktyā viśeṣataḥ / navaṃ sasyaṃ phalaṃ puṣpaṃ dadhikṣīraṃ ghṛtaṃ madhu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदर्हमर्पणे सर्वमग्रे तस्मै समर्पयेत् । लोभान्मोहादथाज्ञानाद्य उच्छिष्टं निवेदयेत्

yadarhamarpaṇe sarvamagre tasmai samarpayet / lobhānmohādathājñānādya ucchiṣṭaṃ nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवेशाय विशेषेण स भवेत्पातकी नरः । उच्छिष्ट मन्यदेवस्य यो देवाय निवेदयेत्

deveśāya viśeṣeṇa sa bhavetpātakī naraḥ / ucchiṣṭa manyadevasya yo devāya nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि चण्डालतां प्राप्य नश्येदेव न संशयः । निवेदितं तु देवस्य य उच्छिष्टेन योजयेत्

so 'pi caṇḍālatāṃ prāpya naśyedeva na saṃśayaḥ / niveditaṃ tu devasya ya ucchiṣṭena yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानामित रेषां वा मनुष्याणामथापि वा । स पापी जन्मसाहस्रं श्वानयोनिषु जायते

devānāmita reṣāṃ vā manuṣyāṇāmathāpi vā / sa pāpī janmasāhasraṃ śvānayoniṣu jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि देवगृहं गत्वा पृष्टी कृत्यासनं चरेत् । देवाभिमुख एव स्याद्भक्तस्सर्वात्मनानरः

na hi devagṛhaṃ gatvā pṛṣṭī kṛtyāsanaṃ caret / devābhimukha eva syādbhaktassarvātmanānaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पृष्ठं दर्शयेज्जातु देवाग्रे हितचिन्तकः । पार्श्वतस्तु चरन्नेव निवर्तेतालयं प्रति

na pṛṣṭhaṃ darśayejjātu devāgre hitacintakaḥ / pārśvatastu caranneva nivartetālayaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवान्यं प्रणमेज्जातु प्रविश्य हरिमन्दिरम् । स हि सर्वेश्वर श्शेषी यस्तत्रास्ते रमाधवः

naivānyaṃ praṇamejjātu praviśya harimandiram / sa hi sarveśvara śśeṣī yastatrāste ramādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजार्हश्च प्रणामार्हः पूजार्हस्तत्र नेतरः । यस्तथा प्रणमेन्मूढस्स याति नरकायुतम्

pūjārhaśca praṇāmārhaḥ pūjārhastatra netaraḥ / yastathā praṇamenmūḍhassa yāti narakāyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चण्डालयोनिमासाद्य भजते यातना मुहुः । यस्तु देवगृहं प्राप्तान् वैष्णवान् भगवत्प्रियान्

caṇḍālayonimāsādya bhajate yātanā muhuḥ / yastu devagṛhaṃ prāptān vaiṣṇavān bhagavatpriyān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्यमृत्विजश्चाथ पूजकान् परिचारकान् । नार्ऽचयेन्मौनमास्थाय स विनश्यति सान्वयः

ācāryamṛtvijaścātha pūjakān paricārakān / nār'cayenmaunamāsthāya sa vinaśyati sānvayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदिष्टं याजकेभ्यस्स्यात्पूरणायेव तस्यतु । भक्ताः परिचरेयुश्च विशेषाद्ग्रामवासिनः

yadiṣṭaṃ yājakebhyassyātpūraṇāyeva tasyatu / bhaktāḥ paricareyuśca viśeṣādgrāmavāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा चेन्मदोषस्सर्वेषां च विपचद्भवेत् । अत्मानं यो विशेषेणस्तौत्यहङ्कार भाविदः

anyathā cenmadoṣassarveṣāṃ ca vipacadbhavet / atmānaṃ yo viśeṣeṇastautyahaṅkāra bhāvidaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादृत्य गुरून् दैवमनिबद्धं च संपदेत् । अवलीप्तोन जानाति दोषमात्मनि संगतम्

anādṛtya gurūn daivamanibaddhaṃ ca saṃpadet / avalīptona jānāti doṣamātmani saṃgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.