Ksemendra: Bharatamanjari 13

तत्सुतो ऽपि दिवोदासस्तैरेव युधि निर्जितः । भरद्वाजप्रसादात्स लेभे पुत्रं प्रतर्दनम्

tatsuto 'pi divodāsastaireva yudhi nirjitaḥ / bharadvājaprasādātsa lebhe putraṃ pratardanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वीतहव्यतनयान्सर्वानभ्येत्य संगरे । जघान परमास्त्रज्ञो भरद्वाजवरो ऽर्जितः

sa vītahavyatanayānsarvānabhyetya saṃgare / jaghāna paramāstrajño bharadvājavaro 'rjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतहव्यो हतसुतः प्रनष्टबलवाहनः । प्रतर्दनेनानुसृतः प्रययौ शरणं भृगुम्

vītahavyo hatasutaḥ pranaṣṭabalavāhanaḥ / pratardanenānusṛtaḥ prayayau śaraṇaṃ bhṛgum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृगोराश्रममासाद्य वीतहव्यवधोद्यतः । प्रतर्दनो मुनिं प्राह मुञ्चैनमिति दुर्मदः

bhṛgorāśramamāsādya vītahavyavadhodyataḥ / pratardano muniṃ prāha muñcainamiti durmadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छ्रुत्वा क्षत्रियो नेह कश्चित्सर्वे द्विजा वयम् । इत्युवाच भृगुर्भीतस्ततो ऽसत्यादकम्पत

tacchrutvā kṣatriyo neha kaścitsarve dvijā vayam / ityuvāca bhṛgurbhītastato 'satyādakampata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्त्राभिधानात्प्रभ्रष्टं शत्रुं ज्ञात्वा प्रतर्दने । याते भृगुर्वीतहव्यं सत्यवाग्ब्राह्मणं व्यधात्

kṣattrābhidhānātprabhraṣṭaṃ śatruṃ jñātvā pratardane / yāte bhṛgurvītahavyaṃ satyavāgbrāhmaṇaṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

के प्रणम्या इति पनः पृष्टः शान्तनवो ऽब्रवीत् । स्वकर्मधर्मनिरता हंसारागविवर्जिताः

ke praṇamyā iti panaḥ pṛṣṭaḥ śāntanavo 'bravīt / svakarmadharmaniratā haṃsārāgavivarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणम्या ब्राह्मणा एव पवित्रचरितव्रताः । यैषां कोपप्रसादाभ्यां शोषः पोषश्च भूभुजाम्

praṇamyā brāhmaṇā eva pavitracaritavratāḥ / yaiṣāṃ kopaprasādābhyāṃ śoṣaḥ poṣaśca bhūbhujām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिदेवाः सदा पूज्या यत्प्रसादाद्धुताशनः । हव्यं कव्यं च वहति कृष्णमित्याह नारदः

bhūmidevāḥ sadā pūjyā yatprasādāddhutāśanaḥ / havyaṃ kavyaṃ ca vahati kṛṣṇamityāha nāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जेय बलं भये रक्षा भेषजं व्यसनामये । परलोके ऽस्तु वो विप्राः शक्रमित्याह शम्बरः

jeya balaṃ bhaye rakṣā bheṣajaṃ vyasanāmaye / paraloke 'stu vo viprāḥ śakramityāha śambaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीणां निसर्गलोलानां स्वभावं पाण्डुसूनुना । पृष्टो दुर्लक्ष्यचित्तानां व्याजहार पितामहः

strīṇāṃ nisargalolānāṃ svabhāvaṃ pāṇḍusūnunā / pṛṣṭo durlakṣyacittānāṃ vyājahāra pitāmahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीस्वभावं पुरा पृष्टा नारदेन सुराङ्गना । जगाद पञ्चचूलाख्या यथार्थं शापकम्पिता

strīsvabhāvaṃ purā pṛṣṭā nāradena surāṅganā / jagāda pañcacūlākhyā yathārthaṃ śāpakampitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्री सती स्त्रीस्वभावं च मादृशी वक्तुमर्हति । शासनात्तव भीताहं किंतु वक्ष्यामि तत्त्वतः

strī satī strīsvabhāvaṃ ca mādṛśī vaktumarhati / śāsanāttava bhītāhaṃ kiṃtu vakṣyāmi tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघर्षक्षोभकारिण्यः सोद्वेगाः कलुषाशयाः । मत्ता हरन्त्येव वपुर्निम्नगा इव निम्नगाः

saṃgharṣakṣobhakāriṇyaḥ sodvegāḥ kaluṣāśayāḥ / mattā harantyeva vapurnimnagā iva nimnagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्यन्विष्टा न लभ्यन्ते संत्यक्ता न त्यजन्ति च । वासना इव संसारे मोहनैकरताः स्त्रियः

apyanviṣṭā na labhyante saṃtyaktā na tyajanti ca / vāsanā iva saṃsāre mohanaikaratāḥ striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहसन्ति विषादिन्यो हृष्टाः शोचन्ति हेलया । रागिण्यो ऽपि प्रियं घ्नन्ति को हि तां वेत्ति योषितम्

prahasanti viṣādinyo hṛṣṭāḥ śocanti helayā / rāgiṇyo 'pi priyaṃ ghnanti ko hi tāṃ vetti yoṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कुलेन न मानेन न धनेन न सेवया । मर्यादामनुवर्तन्ते ललनाश्चपलाशयाः

na kulena na mānena na dhanena na sevayā / maryādāmanuvartante lalanāścapalāśayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवेशं सुभगं कान्तं त्यक्त्वा परिचितं चिरम् । निन्द्येनादृष्टपूर्वेण रमन्ते स्वेच्छया स्त्रियः

suveśaṃ subhagaṃ kāntaṃ tyaktvā paricitaṃ ciram / nindyenādṛṣṭapūrveṇa ramante svecchayā striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संभाषिताश्चेन्मधुरं सस्मितं चेद्विलोकिताः । यन्त्रिताः स्वजनेनापि तदा साध्या न योषितः

saṃbhāṣitāścenmadhuraṃ sasmitaṃ cedvilokitāḥ / yantritāḥ svajanenāpi tadā sādhyā na yoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थिनामप्यलाभेन दुःखदैन्यश्रमेण वा । अकस्मादेव नारीणां सतीत्वं जायते क्वचित्

arthināmapyalābhena duḥkhadainyaśrameṇa vā / akasmādeva nārīṇāṃ satītvaṃ jāyate kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानापुरुषसंवासहासोल्लासविलासिनीम् । वेश्यायोषां निरीक्षन्ते सस्पृहं कुलयोषितः

nānāpuruṣasaṃvāsahāsollāsavilāsinīm / veśyāyoṣāṃ nirīkṣante saspṛhaṃ kulayoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषेधादेव नारीणमभिलाषो विवर्धते । परसङ्गेष्वपथ्येषु बालानामिव रोगिणाम्

niṣedhādeva nārīṇamabhilāṣo vivardhate / parasaṅgeṣvapathyeṣu bālānāmiva rogiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्छिन्नप्रसरः कामो नैवासां क्षमते धृतिम् । मिथो यावत्प्रवर्तन्ते पुरुषासंभवे स्त्रियः

acchinnaprasaraḥ kāmo naivāsāṃ kṣamate dhṛtim / mitho yāvatpravartante puruṣāsaṃbhave striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रूंराणां क्षणरागाणां संध्यानामिव योषिताम् । सततासन्नदोषाणां धीमान्को नाम विश्वसेत्

krūṃrāṇāṃ kṣaṇarāgāṇāṃ saṃdhyānāmiva yoṣitām / satatāsannadoṣāṇāṃ dhīmānko nāma viśvaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वथा न भवत्येव कारुण्यमिव पापिनाम् । अनुत्सेक इवाढ्यानामार्जवं हरिणीदृशाम्

sarvathā na bhavatyeva kāruṇyamiva pāpinām / anutseka ivāḍhyānāmārjavaṃ hariṇīdṛśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपरोधैर्बहुविधैरपि साध्व्यो नियन्त्रिताः । कान्तं पुरुषमालोक्य यान्त्येव सहसार्द्रताम्

uparodhairbahuvidhairapi sādhvyo niyantritāḥ / kāntaṃ puruṣamālokya yāntyeva sahasārdratām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरशङ्कास्पदमभूत्पुरा वन्द्यो वधूजनः । ततः सुरार्थितो धाता कृत्यासर्गाद्व्यधात्स्त्रियः

suraśaṅkāspadamabhūtpurā vandyo vadhūjanaḥ / tataḥ surārthito dhātā kṛtyāsargādvyadhātstriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लज्जां लभन्ते ललनाः पुंसां कौतुकवृद्धये । पत्युर्विश्वासनोपायं कृतकं च सतीव्रतम्

lajjāṃ labhante lalanāḥ puṃsāṃ kautukavṛddhaye / patyurviśvāsanopāyaṃ kṛtakaṃ ca satīvratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृत्यन्ति शोचन्ति पतन्ति यान्ति हसन्ति गायन्ति वदन्ति यच्च । तद्योषितः स्वप्नसमानचेष्टं मायामयं सर्वमसत्यमेव

nṛtyanti śocanti patanti yānti hasanti gāyanti vadanti yacca / tadyoṣitaḥ svapnasamānaceṣṭaṃ māyāmayaṃ sarvamasatyameva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताः स्त्रियो लोलमतयः कथं रक्ष्या नरैरिति । पृष्टो युधिष्ठिरेणाह पुनस्त्रिपथगासुतः

tāḥ striyo lolamatayaḥ kathaṃ rakṣyā narairiti / pṛṣṭo yudhiṣṭhireṇāha punastripathagāsutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवशर्मां मुनिः पूर्वं यज्ञार्थं गन्तुमुद्यतः । शशास शिष्यं विपुलं बहुमायं शतक्रतुम्

devaśarmāṃ muniḥ pūrvaṃ yajñārthaṃ gantumudyataḥ / śaśāsa śiṣyaṃ vipulaṃ bahumāyaṃ śatakratum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञात्वा रुचिं शरीरान्तः प्रविश त्वं समीरवत् । गात्रैर्गात्राण्यवष्टभ्य तस्यास्तस्थौ स यत्नवान्

jñātvā ruciṃ śarīrāntaḥ praviśa tvaṃ samīravat / gātrairgātrāṇyavaṣṭabhya tasyāstasthau sa yatnavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरं समासाद्य सहस्राक्षः समाययौ । स ददर्श रुचिं चारुलोचनामचलां पुनः

atrāntaraṃ samāsādya sahasrākṣaḥ samāyayau / sa dadarśa ruciṃ cārulocanāmacalāṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेमस्तनोरुजघनां काञ्चनीमिव पुत्रिकाम् । आखण्डलमथासाद्य सा संजातमनोभवा

hemastanorujaghanāṃ kāñcanīmiva putrikām / ākhaṇḍalamathāsādya sā saṃjātamanobhavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्तुं विपुलसंरुद्धा न शशाक सुलोचना । आकीर्णहासकुसुमा विलोलालकषटूपदम् । लतामिव निवातस्थां सकम्पकरपल्लवाम्

vaktuṃ vipulasaṃruddhā na śaśāka sulocanā / ākīrṇahāsakusumā vilolālakaṣaṭūpadam / latāmiva nivātasthāṃ sakampakarapallavām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा तां विस्मितः शक्रः प्रायाद्विपुलतर्जितः । अभ्येत्य देवशर्माथ सर्वं तद्बुबुधे मुनिः

dṛṣṭvā tāṃ vismitaḥ śakraḥ prāyādvipulatarjitaḥ / abhyetya devaśarmātha sarvaṃ tadbubudhe muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादवाप्य विपुलस्ततस्तुष्टाद्गुरोर्वरान् । चचार कृतकृत्यः क्ष्मां पूज्यमानो नृपैर्द्विजैः

tasmādavāpya vipulastatastuṣṭādgurorvarān / cacāra kṛtakṛtyaḥ kṣmāṃ pūjyamāno nṛpairdvijaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे स्वसुर्भर्त्रा रुचिरङ्गमहीभुजा । निमन्त्रिता गृहे ऽपश्यद्भगिनीं पुष्पभूषिताम्

atrāntare svasurbhartrā ruciraṅgamahībhujā / nimantritā gṛhe 'paśyadbhaginīṃ puṣpabhūṣitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसृष्टस्तद्गिरा शिष्यः पुष्पार्थं देवशर्मणा । ददर्श मिथुनं षट् च देविनः कितवान्पथि

visṛṣṭastadgirā śiṣyaḥ puṣpārthaṃ devaśarmaṇā / dadarśa mithunaṃ ṣaṭ ca devinaḥ kitavānpathi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां विवादे शुश्राव शपथं विपुलार्जितान् । स लोकानाप्नुयाद्यश्च प्रचलेत्संविदमिति

teṣāṃ vivāde śuśrāva śapathaṃ vipulārjitān / sa lokānāpnuyādyaśca pracaletsaṃvidamiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छ्रुत्वा दुःखितो ऽभ्येत्य गुरवे स न्यवेदयत् । शङ्कमानो गुरुवधूगात्रसंस्पर्शपातकम्

tacchrutvā duḥkhito 'bhyetya gurave sa nyavedayat / śaṅkamāno guruvadhūgātrasaṃsparśapātakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुस्तमूचे मिथुनमहोरात्रं तदुच्यते । ऋतवः षट् च कितवास्ते नृणां कर्मसाक्षिणः

gurustamūce mithunamahorātraṃ taducyate / ṛtavaḥ ṣaṭ ca kitavāste nṛṇāṃ karmasākṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शक्या रक्षितुं नार्यो रक्षिता च त्वया रुचिः । असत्येन तवोदीर्णं तस्मान्नश्यतु पातकम्

na śakyā rakṣituṃ nāryo rakṣitā ca tvayā ruciḥ / asatyena tavodīrṇaṃ tasmānnaśyatu pātakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं रक्षैता पूर्वं विपुलेन गुरोः प्रिया । न त्वेता रक्षितुं शक्तः कश्चिल्लोलविलोचनाः

ityevaṃ rakṣaitā pūrvaṃ vipulena guroḥ priyā / na tvetā rakṣituṃ śaktaḥ kaścillolavilocanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवाहधर्मं पृष्टो ऽथ राज्ञा भीष्णो ऽब्रवीत्पुनः । कन्या गुणवते देया कुलीनायातिरूपिणे

vivāhadharmaṃ pṛṣṭo 'tha rājñā bhīṣṇo 'bravītpunaḥ / kanyā guṇavate deyā kulīnāyātirūpiṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रायेव श्रुतिः कन्या हीनाय प्रतिपादिता । कुलद्वयं दहत्येव तस्मात्पात्रं विचारयेत्

śūdrāyeva śrutiḥ kanyā hīnāya pratipāditā / kuladvayaṃ dahatyeva tasmātpātraṃ vicārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशास्त्रोक्तैः परिणयैर्जायते वर्णसंकरः । संयोगैर्विषमैः पुंसां पतति व्यसने कुलम्

aśāstroktaiḥ pariṇayairjāyate varṇasaṃkaraḥ / saṃyogairviṣamaiḥ puṃsāṃ patati vyasane kulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शने सहवासे च सतां पृष्टो महीभुजा । माहात्म्यं च गवां बीष्मः सर्वज्ञः पुनरब्रवीत्

darśane sahavāse ca satāṃ pṛṣṭo mahībhujā / māhātmyaṃ ca gavāṃ bīṣmaḥ sarvajñaḥ punarabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गङ्गायमुनयोर्मध्ये च्यवनो ऽन्तर्जलव्रतः । तस्थौ मुनीन्द्रः सुचिरं स्थाणुभूतो महातपाः

gaṅgāyamunayormadhye cyavano 'ntarjalavrataḥ / tasthau munīndraḥ suciraṃ sthāṇubhūto mahātapāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आघ्राय पुण्यमामोदं तस्य कारुण्यशालिनः । आलीय तस्थुर्गात्रेषु मत्स्या वलयलीलया

āghrāya puṇyamāmodaṃ tasya kāruṇyaśālinaḥ / ālīya tasthurgātreṣu matsyā valayalīlayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कालेन महता जालेनाकृष्य धीवराः । विपुलं मत्स्यसंघातं तन्मध्ये ददृशुर्मुनिम्

tataḥ kālena mahatā jālenākṛṣya dhīvarāḥ / vipulaṃ matsyasaṃghātaṃ tanmadhye dadṛśurmunim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैवालनालवलितं शङ्खिकङ्कणमालितम् । हरिश्मश्रुजटापिङ्गं तेजसामिव संचयम्

śaivālanālavalitaṃ śaṅkhikaṅkaṇamālitam / hariśmaśrujaṭāpiṅgaṃ tejasāmiva saṃcayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं वीक्ष्य कम्पिताः सर्वे सहसा जालजीविनः । निमीलिताक्षं जगदुः प्रसीद भगवन्निति

taṃ vīkṣya kampitāḥ sarve sahasā jālajīvinaḥ / nimīlitākṣaṃ jagaduḥ prasīda bhagavanniti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स करुमाविष्टो मत्स्येषु सहवासिषु । निषादानवदत्पश्यन्दृशानुग्रहवाञ्छया

tataḥ sa karumāviṣṭo matsyeṣu sahavāsiṣu / niṣādānavadatpaśyandṛśānugrahavāñchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रीय मां विमुच्यन्तां युष्माभिः सलिलौकसः । दयिताः सहवासान्मे मत्स्या यूयं च दर्शनात्

vikrīya māṃ vimucyantāṃ yuṣmābhiḥ salilaukasaḥ / dayitāḥ sahavāsānme matsyā yūyaṃ ca darśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते मुनिना दाशास्तूर्णं गत्वा महीभुजे । वेपमानाः स्ववृत्तान्तं नहुषाय न्यवेदयन्

ityukte muninā dāśāstūrṇaṃ gatvā mahībhuje / vepamānāḥ svavṛttāntaṃ nahuṣāya nyavedayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वयं स नृपतिः पूजामादाय सत्वरः । पुरोहितं पुरस्कृत्य च्यवनं द्रष्टुमाययौ

tataḥ svayaṃ sa nṛpatiḥ pūjāmādāya satvaraḥ / purohitaṃ puraskṛtya cyavanaṃ draṣṭumāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतप्रणामं नहुषं मुनिर्वीक्ष्य कृताञ्जलिम् । यथोचितेन मूल्येन मां गृहाणेत्यचोदयत्

kṛtapraṇāmaṃ nahuṣaṃ munirvīkṣya kṛtāñjalim / yathocitena mūlyena māṃ gṛhāṇetyacodayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धीवरेभ्यः सहस्राणि कोटिकोटिशतानि च । राज्यार्धमथवा राज्यं ददानीत्यब्रवीन्नृपः

dhīvarebhyaḥ sahasrāṇi koṭikoṭiśatāni ca / rājyārdhamathavā rājyaṃ dadānītyabravīnnṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतन्ममोचितं मूल्यं चिन्त्यतां मुनिभिः सह । नृपं दाशेषु कारुण्यादित्युवाचासकृन्मुनिः

naitanmamocitaṃ mūlyaṃ cintyatāṃ munibhiḥ saha / nṛpaṃ dāśeṣu kāruṇyādityuvācāsakṛnmuniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विषण्णं नहुषं शापभीतमधोमुखम् । गवि जातो द्विजवरो बभाषे धीमतां वरः

tato viṣaṇṇaṃ nahuṣaṃ śāpabhītamadhomukham / gavi jāto dvijavaro babhāṣe dhīmatāṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूल्यं मुनीश्वरस्यास्य तुल्यं गौरेव यत्परम् । तस्मादेनं गवा राजन्गृहाण भव निर्वृतः

mūlyaṃ munīśvarasyāsya tulyaṃ gaureva yatparam / tasmādenaṃ gavā rājangṛhāṇa bhava nirvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणेनेत्यभिहिते प्रहृष्टः पृथिवीपतिः । मुक्तये मत्स्यसंघानां गवा जग्राह भार्गवम्

brāhmaṇenetyabhihite prahṛṣṭaḥ pṛthivīpatiḥ / muktaye matsyasaṃghānāṃ gavā jagrāha bhārgavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दर्शनवात्सल्याच्च्यवनः करुणानिधिः । दाशेभ्यः प्रतिजग्राह धेनुं तत्कुशले स्थितः

tato darśanavātsalyāccyavanaḥ karuṇānidhiḥ / dāśebhyaḥ pratijagrāha dhenuṃ tatkuśale sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनीन्द्रेण गृहीतायां विधिवद्गवि धीवराः । तद्दृष्टिपातान्मत्स्याश्च सशरीरा दिवं गताः

munīndreṇa gṛhītāyāṃ vidhivadgavi dhīvarāḥ / taddṛṣṭipātānmatsyāśca saśarīrā divaṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतायतनं गावः पवित्रा रुद्रमातरः । स्मृतिमात्रेण मुष्णन्ति किल्बिषं किल देहिनाम्

amṛtāyatanaṃ gāvaḥ pavitrā rudramātaraḥ / smṛtimātreṇa muṣṇanti kilbiṣaṃ kila dehinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशिकस्य क्षितिपतेर्जातो विप्रः कथं कुले । भृगोर्नृपश्चेति राज्ञा पृष्टो ऽवादीत्सुरव्रतः

kuśikasya kṣitipaterjāto vipraḥ kathaṃ kule / bhṛgornṛpaśceti rājñā pṛṣṭo 'vādītsuravrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा भाविकथाभिज्ञश्च्यवनस्तेजसां निधिः । मन्दिरे पूजितस्तस्थौ कुशिकस्य महीपतेः

purā bhāvikathābhijñaścyavanastejasāṃ nidhiḥ / mandire pūjitastasthau kuśikasya mahīpateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स भूभुजा सभार्येण परिचर्याव्रते धृते । भुक्त्वा सुष्वाप निश्चेष्टः सप्तरात्रत्रयं मुनिः

sa bhūbhujā sabhāryeṇa paricaryāvrate dhṛte / bhuktvā suṣvāpa niśceṣṭaḥ saptarātratrayaṃ muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादसंवाहनं तस्य निराहारो वधूसखः । राजा चकार निभृतो निद्राभङ्गभयाकुलः

pādasaṃvāhanaṃ tasya nirāhāro vadhūsakhaḥ / rājā cakāra nibhṛto nidrābhaṅgabhayākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मुनिः समुत्थाय मौनी गत्वा मनोजवः । अन्तर्दधे सभार्येण नृपेणानुसृतः पथि

tato muniḥ samutthāya maunī gatvā manojavaḥ / antardadhe sabhāryeṇa nṛpeṇānusṛtaḥ pathi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्नन्तर्हिते राजा निराहारो ऽतिमूर्च्छितः । पतितः क्षणमाश्वास्य विवेश स्वगृहं पुनः

tasminnantarhite rājā nirāhāro 'timūrcchitaḥ / patitaḥ kṣaṇamāśvāsya viveśa svagṛhaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ दम्पती ददृशतुर्मूकं काष्ठमिवाचलम् । एकपार्श्वेन सुप्तस्य क्षपास्तस्यैकविंशतिम् । तस्थतुस्तौ निराहारौ पादसंवाहने पुनः

tau dampatī dadṛśaturmūkaṃ kāṣṭhamivācalam / ekapārśvena suptasya kṣapāstasyaikaviṃśatim / tasthatustau nirāhārau pādasaṃvāhane punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिबुद्धो ऽथ तैलेन शतपातेन भुभुजा । भक्त्या निर्वर्तितस्नानो भेजे सिंहासनं मुनिः

pratibuddho 'tha tailena śatapātena bhubhujā / bhaktyā nirvartitasnāno bheje siṃhāsanaṃ muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो नानाविधं भोज्यं राजयोग्यं स्वयं कृतम् । दत्तं राज्ञा सभार्येण ददाह भृगुनन्दनः

tato nānāvidhaṃ bhojyaṃ rājayogyaṃ svayaṃ kṛtam / dattaṃ rājñā sabhāryeṇa dadāha bhṛgunandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनरन्तर्हितो भूत्वा पुनः कृत्वास्य संनिधिम् । निर्विकारं सभार्यं तं दृष्ट्वाभूद्विस्मितो मुनिः

punarantarhito bhūtvā punaḥ kṛtvāsya saṃnidhim / nirvikāraṃ sabhāryaṃ taṃ dṛṣṭvābhūdvismito muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविक्रियं निराहारं स राजानं वधूसखम् । रथेन सांयुगीनेन वह मामित्यचोदयत्

avikriyaṃ nirāhāraṃ sa rājānaṃ vadhūsakham / rathena sāṃyugīnena vaha māmityacodayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा दम्पती धृत्वा तौ रथे विचचार सः । त्रिकण्ठककषाघातसंजातकृतजोक्षितौ

ityuktvā dampatī dhṛtvā tau rathe vicacāra saḥ / trikaṇṭhakakaṣāghātasaṃjātakṛtajokṣitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदर्शयत्ततश्चित्रहेमवल्लीमनोहरम् । स्वर्गं सनन्दनोद्यानं मुनिस्तौ मोहयन्मुहुः

adarśayattataścitrahemavallīmanoharam / svargaṃ sanandanodyānaṃ munistau mohayanmuhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टनष्टैर्बहुविधैर्मायाचटुलविभ्रमैः । मुनिना विहितैर्मोहं दम्पती तौ न जग्मतुः

dṛṣṭanaṣṭairbahuvidhairmāyācaṭulavibhramaiḥ / muninā vihitairmohaṃ dampatī tau na jagmatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेपमानौ निराहारौ दूराध्वश्रमकर्षितौ । तुष्टश्चिरानमुनिवरो रथान्मुक्त्वा जगाद तौ

vepamānau nirāhārau dūrādhvaśramakarṣitau / tuṣṭaścirānamunivaro rathānmuktvā jagāda tau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतो ऽहं युवयोर्भक्त्या गृह्णीतमधुना वरम् । पौत्रस्ते ब्राह्मणो राजन्भविष्यति महातपाः

prīto 'haṃ yuvayorbhaktyā gṛhṇītamadhunā varam / pautraste brāhmaṇo rājanbhaviṣyati mahātapāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वंशजैर्विरोधो ऽयं भार्गवानामुपस्थितः । तस्मात्क्षत्रियविच्छेदधिया त्वं पीडितो मया

tadvaṃśajairvirodho 'yaṃ bhārgavānāmupasthitaḥ / tasmātkṣatriyavicchedadhiyā tvaṃ pīḍito mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतक्लमो निवृत्तश्च पीयूषैरिव पूरितः । भव मद्वचसा धन्यः सभार्यः पृथिवीपते

gataklamo nivṛttaśca pīyūṣairiva pūritaḥ / bhava madvacasā dhanyaḥ sabhāryaḥ pṛthivīpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वान्तर्हिते तस्मिंस्तस्य कालेन भूपतेः । अजायत कुले श्रीमान्विनश्वामित्रस्तपोनिधिः

ityuktvāntarhite tasmiṃstasya kālena bhūpateḥ / ajāyata kule śrīmānvinaśvāmitrastaponidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्गवश्च यथा जातो रामः क्षत्रक्षयो ऽर्जितः । ऋचीकस्य प्रभावेण तन्मया कथितं पुरा

bhārgavaśca yathā jāto rāmaḥ kṣatrakṣayo 'rjitaḥ / ṛcīkasya prabhāveṇa tanmayā kathitaṃ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैतद्भूभुजा पृथ्वीक्षयपातकशङ्किना । पुनः पृष्टो ऽवदद्भीष्णो दानानां फलमुत्तमम्

śrutvaitadbhūbhujā pṛthvīkṣayapātakaśaṅkinā / punaḥ pṛṣṭo 'vadadbhīṣṇo dānānāṃ phalamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपसा लभ्यते सर्वमाचारेण दमेन च । आनृशंस्येन सत्येन दानेन च समीहितम्

tapasā labhyate sarvamācāreṇa damena ca / ānṛśaṃsyena satyena dānena ca samīhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा विभूषितां धेनुं कपिलां कांस्यदोहनीम् । पृथिवीदानसदृशं फलं प्राप्नोति मानवः

dattvā vibhūṣitāṃ dhenuṃ kapilāṃ kāṃsyadohanīm / pṛthivīdānasadṛśaṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयाति वसुलोकं च तिलधेनुप्रदो नरः । कन्याभूमिप्रदः शक्रलोकमासाद्य मोदते

prayāti vasulokaṃ ca tiladhenuprado naraḥ / kanyābhūmipradaḥ śakralokamāsādya modate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूताभयप्रदानं तु दानानां प्रवरं स्मृतम् । निजाभिमतदानं च सर्वकामफलप्रदम् । सुवर्णदानेन नृणां क्षीयते किल पातकम्

bhūtābhayapradānaṃ tu dānānāṃ pravaraṃ smṛtam / nijābhimatadānaṃ ca sarvakāmaphalapradam / suvarṇadānena nṛṇāṃ kṣīyate kila pātakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं सूते वसुमती धत्ते च निखिलं जगत् । ज्ञेयः सर्वप्रदस्तस्माद्दातॄणां भूमिदो वरः

sarvaṃ sūte vasumatī dhatte ca nikhilaṃ jagat / jñeyaḥ sarvapradastasmāddātṝṇāṃ bhūmido varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नं शरीरिणां प्राणास्तस्मात्प्राणप्रदो ऽन्नदः । अन्नदानसमं लोके नास्तीति प्राह नारदः

annaṃ śarīriṇāṃ prāṇāstasmātprāṇaprado 'nnadaḥ / annadānasamaṃ loke nāstīti prāha nāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पानीयदानममृतं प्राणिनां संप्रचक्षते । विच्छायतापज्वलिताः परलोके हि भूमयः

pānīyadānamamṛtaṃ prāṇināṃ saṃpracakṣate / vicchāyatāpajvalitāḥ paraloke hi bhūmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलप्रदानं शंसन्ति क्षयाय निखिलैनसाम् । तुष्टो यमः पुरा विप्रं तिलान्देहीत्यचोदयत्

tilapradānaṃ śaṃsanti kṣayāya nikhilainasām / tuṣṭo yamaḥ purā vipraṃ tilāndehītyacodayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मस्ववर्जं सर्वस्वं दत्त्वा दुर्गाणि संतरेत् । ब्रह्मस्वशल्यं हि नृणां तीव्रपातं प्रचक्षते

brahmasvavarjaṃ sarvasvaṃ dattvā durgāṇi saṃtaret / brahmasvaśalyaṃ hi nṛṇāṃ tīvrapātaṃ pracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारवत्यां महाकूपे पुरा गुल्मतृणावृते । कृकलासं महाकायं ददृशुः सर्ववृष्णयः

dvāravatyāṃ mahākūpe purā gulmatṛṇāvṛte / kṛkalāsaṃ mahākāyaṃ dadṛśuḥ sarvavṛṣṇayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तैः पृष्टः समुद्धर्तुमशक्तैरवदच्छनैः । नृगो ऽहं नृपतिर्ब्रह्मशापाद्यातो दशामिमाम्

sa taiḥ pṛṣṭaḥ samuddhartumaśaktairavadacchanaiḥ / nṛgo 'haṃ nṛpatirbrahmaśāpādyāto daśāmimām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रेभ्यो गृहमेधिभ्यो निखर्वाणि पुरा गवाम् । हेमकोटिप्रदो दत्त्वा यातो ऽहं निर्वृतिं पराम्

viprebhyo gṛhamedhibhyo nikharvāṇi purā gavām / hemakoṭiprado dattvā yāto 'haṃ nirvṛtiṃ parām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कदाचिन्मद्दत्तधेनुं विप्रस्य मन्दिरे । निजां चौरहृतां दृष्ट्वा जग्राह ब्राह्मणो ऽपरः

tataḥ kadācinmaddattadhenuṃ viprasya mandire / nijāṃ caurahṛtāṃ dṛṣṭvā jagrāha brāhmaṇo 'paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञा ममेयं प्राग्दत्ता हृतेयं दस्युना परः । एवं विवदमानौ तौ मत्सभामभिजग्मतुः

rājñā mameyaṃ prāgdattā hṛteyaṃ dasyunā paraḥ / evaṃ vivadamānau tau matsabhāmabhijagmatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वृत्तान्तमहं श्रुत्वा प्रार्थना बहुशस्तयोः । धनैर्गोभिर्नरैरश्वैर्यत्नादकरवं पृथक्

tadvṛttāntamahaṃ śrutvā prārthanā bahuśastayoḥ / dhanairgobhirnarairaśvairyatnādakaravaṃ pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाप्येको न तत्याज गां प्रतिग्रहपालनात् । द्वितीयश्च गृहे जातां तां स्नेहभयकातरः

tathāpyeko na tatyāja gāṃ pratigrahapālanāt / dvitīyaśca gṛhe jātāṃ tāṃ snehabhayakātaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कालेन यातो ऽहं धर्मराजनिकेतनम् । बहुदानार्जितांल्लोकान्दिव्यानश्रौषमात्मनः

atha kālena yāto 'haṃ dharmarājaniketanam / bahudānārjitāṃllokāndivyānaśrauṣamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंतु ब्रह्मस्वविभ्रंशान्ममेमां कृकलासताम् । शौरिदर्शनपर्यन्तामादिदेश स्वयं यमः

kiṃtu brahmasvavibhraṃśānmamemāṃ kṛkalāsatām / śauridarśanaparyantāmādideśa svayaṃ yamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ब्रुवाणः कृष्णस्य दशा विध्वस्तपातकः । नृगो जगाम त्रिदिवं त्यक्त्वा तां कृकलासताम्

iti bruvāṇaḥ kṛṣṇasya daśā vidhvastapātakaḥ / nṛgo jagāma tridivaṃ tyaktvā tāṃ kṛkalāsatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्दालकस्य ब्रह्मर्षेः पितुः कोपान्महामुनिः । नासिकेताभिधः प्राणांस्तत्याजाभिहतो दृशा

uddālakasya brahmarṣeḥ pituḥ kopānmahāmuniḥ / nāsiketābhidhaḥ prāṇāṃstatyājābhihato dṛśā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रं निपतितं दृष्ट्वा शान्तक्रोधो मुनिः शनैः । अजीवयन्मन्त्रनिधिः कारुण्यात्साश्रुलोचनः

putraṃ nipatitaṃ dṛṣṭvā śāntakrodho muniḥ śanaiḥ / ajīvayanmantranidhiḥ kāruṇyātsāśrulocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वप्नोत्थित इव प्राप्तजीवो मुनेः सुतः । पित्रा पृष्टो ऽवदत्सर्वं दृष्टं यद्यममन्दिरे

tataḥ svapnotthita iva prāptajīvo muneḥ sutaḥ / pitrā pṛṣṭo 'vadatsarvaṃ dṛṣṭaṃ yadyamamandire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नस्तम्भशतोदारे पितृराजसभातले । अवापं विपुलां पूजां पाद्यमर्ध्यं तथासनम्

ratnastambhaśatodāre pitṛrājasabhātale / avāpaṃ vipulāṃ pūjāṃ pādyamardhyaṃ tathāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापश्यं विमानेषु सूर्येन्दुद्युतिकान्तिषु । भास्वराभरणस्मेरान्नरान्सुकृतशालिनः

tatrāpaśyaṃ vimāneṣu sūryendudyutikāntiṣu / bhāsvarābharaṇasmerānnarānsukṛtaśālinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतक्षीरामृतजला दृष्टास्तत्र मयापगाः । हेमाब्जपुञ्जकुञ्जाग्रकूजन्मणिविहङ्गमाः

ghṛtakṣīrāmṛtajalā dṛṣṭāstatra mayāpagāḥ / hemābjapuñjakuñjāgrakūjanmaṇivihaṅgamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यान्भोगान्मया दृष्ट्वा पृष्टो वैवस्वतः स्मयात् । एताः पीयूषवाहिन्यः केषां स्वेच्छापरिग्रहाः

divyānbhogānmayā dṛṣṭvā pṛṣṭo vaivasvataḥ smayāt / etāḥ pīyūṣavāhinyaḥ keṣāṃ svecchāparigrahāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमो ऽब्रवीद्गोप्रदानामेताः क्षीरघृतापगाः । नादत्त्वा पुरुषो धेनुं परमामृतमश्नुते

yamo 'bravīdgopradānāmetāḥ kṣīraghṛtāpagāḥ / nādattvā puruṣo dhenuṃ paramāmṛtamaśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंभवे गवां यावत्सलिलेन तिलेन च । घृतेन वा कल्पयित्वा धेनुं दद्यात्सुधाशया

asaṃbhave gavāṃ yāvatsalilena tilena ca / ghṛtena vā kalpayitvā dhenuṃ dadyātsudhāśayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोदानसदृशं लोके दानमन्यन्न विद्यते । सादरं मां पुतृपतिर्जगादेति पुनः पुनः

godānasadṛśaṃ loke dānamanyanna vidyate / sādaraṃ māṃ putṛpatirjagādeti punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते नासिकेतेन मुनिर्मुनिशतैर्वृतः । गोप्रदानं महत्पुण्यं प्रशशंस मुहुर्मुहुः

ityukte nāsiketena munirmuniśatairvṛtaḥ / gopradānaṃ mahatpuṇyaṃ praśaśaṃsa muhurmuhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वलोकानतिक्रम्य गवां लोकः प्रकशते । यत्सत्यं निरयायन्ते तत्र स्वर्गसुखश्रियः

sarvalokānatikramya gavāṃ lokaḥ prakaśate / yatsatyaṃ nirayāyante tatra svargasukhaśriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोप्रदा एव गोलोकं प्रायन्ति सुकृतोज्ज्वलाः । इत्युवाच पुरा पृष्टः शक्रेण कमलासनः

gopradā eva golokaṃ prāyanti sukṛtojjvalāḥ / ityuvāca purā pṛṣṭaḥ śakreṇa kamalāsanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठाद्य मुनिवरा नृपा दशरथादयः । सुराश्च शक्रप्रमुखा गोतुल्यं न प्रचक्षते

vasiṣṭhādya munivarā nṛpā daśarathādayaḥ / surāśca śakrapramukhā gotulyaṃ na pracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.