Ksemendra: Bharatamanjari 19

कालेन रुक्मिणः पौत्रीमनिरुद्धः सुलोचनाम् । प्राप्तुं ययौ रुक्मवतीं सह यादववृष्णिभिः

kālena rukmiṇaḥ pautrīmaniruddhaḥ sulocanām / prāptuṃ yayau rukmavatīṃ saha yādavavṛṣṇibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हलायुधप्रधानेषु तेषु तत्र स्थितेष्वथ । छद्मद्यूते मतिरभूद्दाक्षिणात्यमहीभुजाम्

halāyudhapradhāneṣu teṣu tatra sthiteṣvatha / chadmadyūte matirabhūddākṣiṇātyamahībhujām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते संमन्त्र्य सभासीना रत्नासनजुषो नृपाः । कितवे चक्रुराह्वानं संहतास्ताललक्ष्मणः

te saṃmantrya sabhāsīnā ratnāsanajuṣo nṛpāḥ / kitave cakrurāhvānaṃ saṃhatāstālalakṣmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तैः संप्रवृत्ते ऽथ द्यूते कलहदोहदे । पणेषु वर्तमानेषु मिथः कनककोटिभिः

tasya taiḥ saṃpravṛtte 'tha dyūte kalahadohade / paṇeṣu vartamāneṣu mithaḥ kanakakoṭibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षद्रैर्निकृत्यानिर्व्याजो राम एव जितो ऽसकृत् । तमुवाचाजितो रुक्मी विहस्याक्षान्प्रतोलयन्

kṣadrairnikṛtyānirvyājo rāma eva jito 'sakṛt / tamuvācājito rukmī vihasyākṣānpratolayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यो दुर्बलश्चायमहो बहुधनो जितः । तच्छ्रुत्वा मन्युसंतप्तः श्वसन्कृष्णाग्रजो ऽवदत्

avidyo durbalaścāyamaho bahudhano jitaḥ / tacchrutvā manyusaṃtaptaḥ śvasankṛṣṇāgrajo 'vadat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशकोटिसहस्राणि हिरण्यस्य पणो मम । इत्युक्तो हलिना रुक्मी न किंचित्प्रत्युवाच तम्

daśakoṭisahasrāṇi hiraṇyasya paṇo mama / ityukto halinā rukmī na kiṃcitpratyuvāca tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निपातितेष्वथाक्षेषु जितः कृष्णाग्रजेन सः । मौनकृन्न जितो ऽस्मीति जगाद व्याजमाश्रितः

nipātiteṣvathākṣeṣu jitaḥ kṛṣṇāgrajena saḥ / maunakṛnna jito 'smīti jagāda vyājamāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनास्य जिह्ववचसा कुपिते मुसलायुधे । उच्चचार स्फुटा वाणी गगनादशरीरिणी

tenāsya jihvavacasā kupite musalāyudhe / uccacāra sphuṭā vāṇī gaganādaśarīriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामेण विजितो रुक्मी कृत्वाभ्युपगमो धिया । प्रमाणं हि मनोवृत्तिः सर्वकार्येषु देहिनाम्

rāmeṇa vijito rukmī kṛtvābhyupagamo dhiyā / pramāṇaṃ hi manovṛttiḥ sarvakāryeṣu dehinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छ्रुत्वा न जितो ऽस्मीति वादिनं पुनरेव तम् । अष्टापदेन सावेगमवधीन्मुसलायुधः

tacchrutvā na jito 'smīti vādinaṃ punareva tam / aṣṭāpadena sāvegamavadhīnmusalāyudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्तान्कलिङ्गराजस्य निपात्य समदो बलः । उत्पाट्य कलभस्तम्भमाद्रवत्क्रथकैशिकान्

dantānkaliṅgarājasya nipātya samado balaḥ / utpāṭya kalabhastambhamādravatkrathakaiśikān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालानलद्विषस्तस्य त्रासाद्यातेषु राजसु । रुक्मिणि क्ष्माभृतां नाथे हते शक्रपराक्रमे

kālānaladviṣastasya trāsādyāteṣu rājasu / rukmiṇi kṣmābhṛtāṃ nāthe hate śakraparākrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यातेषु वृष्णिवीरेषु शनैः सानुशयेष्विव । वृत्तं न्यवेदयत्सर्वमच्युतायाच्युताग्रजः

yāteṣu vṛṣṇivīreṣu śanaiḥ sānuśayeṣviva / vṛttaṃ nyavedayatsarvamacyutāyācyutāgrajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विलापमुखरां रुक्मिणीं मधुसूदनः । परिसान्त्व्यानतमुखं किंचिन्नोचे हलायुधम्

tato vilāpamukharāṃ rukmiṇīṃ madhusūdanaḥ / parisāntvyānatamukhaṃ kiṃcinnoce halāyudham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं भार्गवतुल्यो ऽसाववध्यस्त्रिदशैरपि । हतः शेषावतारेण स रुक्मी तालकेतुना

evaṃ bhārgavatulyo 'sāvavadhyastridaśairapi / hataḥ śeṣāvatāreṇa sa rukmī tālaketunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साम्बो नाम कदाचित्तु जाम्बवत्यां हरेः सुतः । दुर्योधनसुतां हर्तुं प्रययौ हस्तिनापुरम्

sāmbo nāma kadācittu jāmbavatyāṃ hareḥ sutaḥ / duryodhanasutāṃ hartuṃ prayayau hastināpuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्याहरणकोपेन तस्मिन्राजस्वयंवरे । संरुद्धो धार्तराष्ट्रेण मानिना माधवात्मजः

kanyāharaṇakopena tasminrājasvayaṃvare / saṃruddho dhārtarāṣṭreṇa māninā mādhavātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रुद्धो ऽथ तद्विमोक्षाय स्वयमेत्य हलायुध । पुरं कौरवराजस्य तरसा भङ्क्तुमुद्यतः

kruddho 'tha tadvimokṣāya svayametya halāyudha / puraṃ kauravarājasya tarasā bhaṅktumudyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राकारवप्रे विदधे हलं गङ्गातटोन्मुखम् । चचाल येन निखिल सहसां हस्तिनापुरम्

prākāravapre vidadhe halaṃ gaṅgātaṭonmukham / cacāla yena nikhila sahasāṃ hastināpuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरं सगोपुराट्टालं हलाकर्षणघूर्णितम् । गङ्गायामुद्यतं क्षेप्तुं ज्ञात्वा क्रुद्धं हलायुधम्

puraṃ sagopurāṭṭālaṃ halākarṣaṇaghūrṇitam / gaṅgāyāmudyataṃ kṣeptuṃ jñātvā kruddhaṃ halāyudham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्योधनः स्वंय गत्वा प्रणिपत्य प्रसाद्य च । साम्बं मुक्त्वा गदायुद्धे प्रययौ तस्य शिष्यताम्

duryodhanaḥ svaṃya gatvā praṇipatya prasādya ca / sāmbaṃ muktvā gadāyuddhe prayayau tasya śiṣyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं बलदेवस्य बलमत्यद्भुतं विभोः । येन नागायुतप्राणो भीमो दोर्भ्यां पराजितः

ityevaṃ baladevasya balamatyadbhutaṃ vibhoḥ / yena nāgāyutaprāṇo bhīmo dorbhyāṃ parājitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे भुवः सूनुर्नरको नाम दानवः । जहार सर्वरत्नानि स्त्रियश्च त्रिदिवौकसाम्

atrāntare bhuvaḥ sūnurnarako nāma dānavaḥ / jahāra sarvaratnāni striyaśca tridivaukasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदितेः कुण्डलाहारी भयदीक्षां चकार यः । युधि सेहे न तं कश्चित्प्रवृद्धं लोककण्टकम्

aditeḥ kuṇḍalāhārī bhayadīkṣāṃ cakāra yaḥ / yudhi sehe na taṃ kaścitpravṛddhaṃ lokakaṇṭakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कदाचिद्वैडूर्यस्तम्भभूरिप्रभां सभाम् । आसीने वृष्मिभिः सार्धं कृष्णे रत्नासनोज्ज्वलाम्

tataḥ kadācidvaiḍūryastambhabhūriprabhāṃ sabhām / āsīne vṛṣmibhiḥ sārdhaṃ kṛṣṇe ratnāsanojjvalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृश्यत स्फुरत्तेजःपुञ्जैः पिञ्जरितं नभः । रविवाजिखुरक्षुण्णमेरुहेमरजःप्रभैः

adṛśyata sphurattejaḥpuñjaiḥ piñjaritaṃ nabhaḥ / ravivājikhurakṣuṇṇameruhemarajaḥprabhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मध्ये शनकैः श्रीमान्सुरेन्द्रः स्फुटमाबभौ । ऐरावणकराशीर्णव्योमगङ्गाम्बुनिर्झरः

tanmadhye śanakaiḥ śrīmānsurendraḥ sphuṭamābabhau / airāvaṇakarāśīrṇavyomagaṅgāmbunirjharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽवतीर्य दिवश्चन्द्रधवलच्छत्त्रचामरः । भूषणांशुवनैर्व्याप्तः शक्रचापचयैरिव

so 'vatīrya divaścandradhavalacchattracāmaraḥ / bhūṣaṇāṃśuvanairvyāptaḥ śakracāpacayairiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहसाभ्युत्थितैर्हर्षविस्मयादरशालिभिः । पूजितो वृष्मिभिः कृष्णबलदेवाह्वकादिभिः

sahasābhyutthitairharṣavismayādaraśālibhiḥ / pūjito vṛṣmibhiḥ kṛṣṇabaladevāhvakādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवतीर्य गजातूर्णमलंकृतमहासनः । प्रीत्या विलोकयन्विष्णुं सहस्राक्षः समभ्यधात्

avatīrya gajātūrṇamalaṃkṛtamahāsanaḥ / prītyā vilokayanviṣṇuṃ sahasrākṣaḥ samabhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो सुचरितश्लाघ्ना धन्या माधववृष्णयः । उदिते दृश्यसै यैस्त्वं रविः पद्माकरैरिव

aho sucaritaślāghnā dhanyā mādhavavṛṣṇayaḥ / udite dṛśyasai yaistvaṃ raviḥ padmākarairiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तारं लोककार्याणां हर्तारं सुरविद्विषाम् । त्रैलोक्योपप्लवच्छित्त्यै त्वामहं समुपागतः

kartāraṃ lokakāryāṇāṃ hartāraṃ suravidviṣām / trailokyopaplavacchittyai tvāmahaṃ samupāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगन्ति जगतां नाथ नरको नाम भूमिजः । बाधते कामगं यस्य पुरं प्राग्ज्योतिषं दिवि

jaganti jagatāṃ nātha narako nāma bhūmijaḥ / bādhate kāmagaṃ yasya puraṃ prāgjyotiṣaṃ divi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्या दिवौकसां मातुरदितेर्दिव्यकुण्डले । जहार तरसा दीप्ते स महादित्यतेजसा

devyā divaukasāṃ māturaditerdivyakuṇḍale / jahāra tarasā dīpte sa mahādityatejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैत्या सुरहयग्रीवनिसुन्दाख्यास्तदाश्रयाः । क्षपयन्त्यक्षया भांसि महांसि च यशांसि नः

daityā surahayagrīvanisundākhyāstadāśrayāḥ / kṣapayantyakṣayā bhāṃsi mahāṃsi ca yaśāṃsi naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यान्धतमसस्येव निधने धरणीभुवः । क्षमस्त्वमेव प्रोच्चण्डचक्रसूर्योदयाचलः

tasyāndhatamasasyeva nidhane dharaṇībhuvaḥ / kṣamastvameva proccaṇḍacakrasūryodayācalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोरथ इवास्माकमयं त्वां पतगेश्वरः । प्रापयिष्यति यत्रासौ दैत्यः स्वपुरसंश्रयः

manoratha ivāsmākamayaṃ tvāṃ patageśvaraḥ / prāpayiṣyati yatrāsau daityaḥ svapurasaṃśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा विरते शक्रे तथेत्युक्ते मुरारिणा । विद्युत्पुञ्ज इवाकाशे गरुडः प्रत्यपद्यत

ityuktvā virate śakre tathetyukte murāriṇā / vidyutpuñja ivākāśe garuḍaḥ pratyapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रायुधः समारुह्य सत्यभामासखः क्षणात् । ऐरावणं सुरेन्द्रश्च व्योममार्गेण जग्मतुः

cakrāyudhaḥ samāruhya satyabhāmāsakhaḥ kṣaṇāt / airāvaṇaṃ surendraśca vyomamārgeṇa jagmatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाकं नाकपतौ याते हरिः प्राग्ज्योतिषं पुरम् । व्रजन्पाशसहस्राणि षट् छित्त्वासुरमन्दिरे

nākaṃ nākapatau yāte hariḥ prāgjyotiṣaṃ puram / vrajanpāśasahasrāṇi ṣaṭ chittvāsuramandire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभृत्यामात्यतनयं मुरं हत्वा सबान्धवम् । निसुन्दं च शिलासंघान्विदार्याशनिसंहातान्

sabhṛtyāmātyatanayaṃ muraṃ hatvā sabāndhavam / nisundaṃ ca śilāsaṃghānvidāryāśanisaṃhātān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हयग्रीवं च यो वर्षसहस्रं युयुधे सुरैः । विरूपाक्षं च पाप्मानमलकायां सहानुगम्

hayagrīvaṃ ca yo varṣasahasraṃ yuyudhe suraiḥ / virūpākṣaṃ ca pāpmānamalakāyāṃ sahānugam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये लोहितगङ्गस्य तारं पञ्चकरं तथा । हत्वा प्राग्ज्योतिषपुरं समासाद्य मनोजवम् । अष्टौ लक्षाणि दैत्यानां निंजघान घनौजसाम्

madhye lohitagaṅgasya tāraṃ pañcakaraṃ tathā / hatvā prāgjyotiṣapuraṃ samāsādya manojavam / aṣṭau lakṣāṇi daityānāṃ niṃjaghāna ghanaujasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो युद्धमभूद्धोरं नरकेन(ण) मधुच्चिदः । भयदं सर्वभूतानां भुवनाकम्पनं महत्

tato yuddhamabhūddhoraṃ narakena(ṇa) madhuccidaḥ / bhayadaṃ sarvabhūtānāṃ bhuvanākampanaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ क्रकचधारेण वज्रनाभेन भास्वता । चक्रे चक्रेण नरकं द्विधा चक्रायुधः क्रुधा

atha krakacadhāreṇa vajranābhena bhāsvatā / cakre cakreṇa narakaṃ dvidhā cakrāyudhaḥ krudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्फारभूधराकारे पतिते भुवि भूमिजे । चक्रधारानलप्लुष्टे तस्मिन्सपुरमन्दिरे

visphārabhūdharākāre patite bhuvi bhūmije / cakradhārānalapluṣṭe tasminsapuramandire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रशोकाकुला देवी छत्रं च प्रददौ मही । तत्प्रजापरिरक्षायै कुण्डले कैटभद्विषः

putraśokākulā devī chatraṃ ca pradadau mahī / tatprajāparirakṣāyai kuṇḍale kaiṭabhadviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याथ लुण्ठिताशेषसुरेन्द्रधनदश्रियः । रत्नसंचयमाहृत्य तत्पुरान्निर्ययौ हरिः

tasyātha luṇṭhitāśeṣasurendradhanadaśriyaḥ / ratnasaṃcayamāhṛtya tatpurānniryayau hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरकेण महच्छत्त्रं हृतं यत्पाथसां पतेः । धाराशतसहस्राङ्कं दाशार्हस्तज्जहार च

narakeṇa mahacchattraṃ hṛtaṃ yatpāthasāṃ pateḥ / dhārāśatasahasrāṅkaṃ dāśārhastajjahāra ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरुद्धास्तेन गन्धर्वसुरकिन्नरकन्यकाः । रत्नशैले विनिहिता ददर्श मधुसूदनः

niruddhāstena gandharvasurakinnarakanyakāḥ / ratnaśaile vinihitā dadarśa madhusūdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोविन्दददर्शनानन्दसुधास्यन्दतरङ्गिताः । मणिपर्वतमुत्पाद्य तार्क्ष्यकेतुर्निनाय ताः

govindadadarśanānandasudhāsyandataraṅgitāḥ / maṇiparvatamutpādya tārkṣyaketurnināya tāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दृष्ट्वा दिवि देवेशं पूजितस्तेन सादरम् । शच्या संमानितां सत्यभामामालोकयन्मुदा

sa dṛṣṭvā divi deveśaṃ pūjitastena sādaram / śacyā saṃmānitāṃ satyabhāmāmālokayanmudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवीं च देवजननीमदितिं दानवान्तकः । प्रणम्य सह शक्रेण दत्वास्यै दिव्यकुण्डले

devīṃ ca devajananīmaditiṃ dānavāntakaḥ / praṇamya saha śakreṇa datvāsyai divyakuṇḍale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श नन्दनोत्तंसं सर्वकामप्रदं सदा । पारिजातं सुधाजातमभिजातमिवेश्वरम्

dadarśa nandanottaṃsaṃ sarvakāmapradaṃ sadā / pārijātaṃ sudhājātamabhijātamiveśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा नयनानन्दबान्धवं माधवः स्वयम् । समुत्पाद्य जहाराशु तच्चामन्यत बृत्रहा

taṃ dṛṣṭvā nayanānandabāndhavaṃ mādhavaḥ svayam / samutpādya jahārāśu taccāmanyata bṛtrahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यभामासखः पारिजातयुक्तो व्रजन्दिवि । सुपर्णवाहनः सो ऽभून्मूर्तो रस इवाद्भुतः

satyabhāmāsakhaḥ pārijātayukto vrajandivi / suparṇavāhanaḥ so 'bhūnmūrto rasa ivādbhutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याधरवधूवृन्दैर्विस्मयानन्दनिर्भरैः । मुहुः स कौतुकोत्कण्ठैः पीयमान इवेक्षणैः

vidyādharavadhūvṛndairvismayānandanirbharaiḥ / muhuḥ sa kautukotkaṇṭhaiḥ pīyamāna ivekṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारकां स समासाद्य विसृज्य विहगेश्वरम् । भूयो विचित्रसंस्कारैर्भूषितां शक्रशासनात्

dvārakāṃ sa samāsādya visṛjya vihageśvaram / bhūyo vicitrasaṃskārairbhūṣitāṃ śakraśāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नान्तःपुरसंबाधामद्भुतां विश्वकर्मणा । लोलहेमलताजालैर्मणिकाञ्चनशेखरैः । भूधरैरभितो गुप्तां निर्झरोदारकन्दरैः

ratnāntaḥpurasaṃbādhāmadbhutāṃ viśvakarmaṇā / lolahemalatājālairmaṇikāñcanaśekharaiḥ / bhūdharairabhito guptāṃ nirjharodārakandaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूधरैरभितो पुरीं वीरः पूजितो वृष्मियादवैः । स्वसारं मध्यगां भ्रात्रोर्नुत्वा देवीं बलाधिकाम्

bhūdharairabhito purīṃ vīraḥ pūjito vṛṣmiyādavaiḥ / svasāraṃ madhyagāṃ bhrātrornutvā devīṃ balādhikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरितैर्विजयोदारैर्नारदेन स्तुतः स्वयम् । हरिणीहारिनेत्राभिर्विजहार हरिश्चिरम्

caritairvijayodārairnāradena stutaḥ svayam / hariṇīhārinetrābhirvijahāra hariściram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रद्युम्नो यस्तु रुक्मिण्यामजायत हरेः सुतः । दैत्येन शम्बराख्येन हृतो यः सूतिकालयात्

pradyumno yastu rukmiṇyāmajāyata hareḥ sutaḥ / daityena śambarākhyena hṛto yaḥ sūtikālayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्चोक्षुमति दैत्यस्य प्रवृद्धो नगरे शिशुः । प्रीत्याः शनैः कृतस्तेन सर्वमायास्त्रापारगः

yaścokṣumati daityasya pravṛddho nagare śiśuḥ / prītyāḥ śanaiḥ kṛtastena sarvamāyāstrāpāragaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निजं हरणवृत्तान्तं ज्ञात्वा तद्वल्लभागिरा । समं समस्तमायाज्ञं हत्वाष्टम्भां महारणे

nijaṃ haraṇavṛttāntaṃ jñātvā tadvallabhāgirā / samaṃ samastamāyājñaṃ hatvāṣṭambhāṃ mahāraṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं कालशम्बरं घोरं साभिलाषां च तद्वधूम् । विहितप्रार्थनां कान्तः कान्तां मायावतीं जवात्

taṃ kālaśambaraṃ ghoraṃ sābhilāṣāṃ ca tadvadhūm / vihitaprārthanāṃ kāntaḥ kāntāṃ māyāvatīṃ javāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृत्वा गगनमार्गेण द्वारकामभिपत्य यः । ववन्दे निर्भरानन्दं जनकं रुक्मिणीसखम्

hṛtvā gaganamārgeṇa dvārakāmabhipatya yaḥ / vavande nirbharānandaṃ janakaṃ rukmiṇīsakham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरवतारो यः श्रीमान्शम्बरस्य विमोहनः । स बभूव परं वीरः कार्ष्णिलोकेषु विश्रुतः । तत्तुल्याः साम्बमुख्याश्च विख्याता माधवात्मजाः

smaravatāro yaḥ śrīmānśambarasya vimohanaḥ / sa babhūva paraṃ vīraḥ kārṣṇilokeṣu viśrutaḥ / tattulyāḥ sāmbamukhyāśca vikhyātā mādhavātmajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिदशस्पृहणीयां तामाश्चर्यां भुवि दुर्लभाम् । सपुत्रस्य हरेर्भूपा विभूतिं द्रष्टुमाययुः

tridaśaspṛhaṇīyāṃ tāmāścaryāṃ bhuvi durlabhām / saputrasya harerbhūpā vibhūtiṃ draṣṭumāyayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्योधनप्रधानास्ते नानादेश्या नराधिपाः । अक्षौहिणीभिर्वीराणामष्टादशभिरावृताः

duryodhanapradhānāste nānādeśyā narādhipāḥ / akṣauhiṇībhirvīrāṇāmaṣṭādaśabhirāvṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गिरिं रैवतकं सर्वे परिवार्य सविस्मयाः । तस्थुर्विविक्तरम्यासु द्वारकोपान्तभूमिषु

giriṃ raivatakaṃ sarve parivārya savismayāḥ / tasthurviviktaramyāsu dvārakopāntabhūmiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निर्गत्य भगवन्सर्वैर्वृष्णिगणैः सह । यथाक्रमं हरिः सर्वान्पूजयंस्तान्क्षितीश्वरान्

tato nirgatya bhagavansarvairvṛṣṇigaṇaiḥ saha / yathākramaṃ hariḥ sarvānpūjayaṃstānkṣitīśvarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु सिंहासनस्थेषु भेजे रत्नासनं महत् । धाम्नां निधिरिव श्रीमान्रोहणाचलशेखरम्

teṣu siṃhāsanastheṣu bheje ratnāsanaṃ mahat / dhāmnāṃ nidhiriva śrīmānrohaṇācalaśekharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजाम्बुजवनोत्था श्रीर्बन्दिनूपुरराविणी । गोविन्दमालिङ्गेव च्छत्त्रचामरहासिनी

rājāmbujavanotthā śrīrbandinūpurarāviṇī / govindamāliṅgeva cchattracāmarahāsinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं भूपतिसभासीनं द्रष्टुमभ्येत्य नारदः । उवाच देव धन्यस्त्वमाश्चर्यं त्रिदिवौकसान्

taṃ bhūpatisabhāsīnaṃ draṣṭumabhyetya nāradaḥ / uvāca deva dhanyastvamāścaryaṃ tridivaukasān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणाभिः सहास्मीति प्रत्युक्ते तेन नारदे । किमेतादिति पप्रच्छ भूपालाः कौतुकाकुलाः

dakṣiṇābhiḥ sahāsmīti pratyukte tena nārade / kimetāditi papraccha bhūpālāḥ kautukākulāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथ्यतामिति कृष्णेन सादरं प्रेरितो ऽवदत् । अहं त्रिषवणस्नायी कदाचिद्द्युनदीतटे । अवदं कूर्ममालोक्य धन्यो ऽस्मीत्यद्भुताकृतिम्

kathyatāmiti kṛṣṇena sādaraṃ prerito 'vadat / ahaṃ triṣavaṇasnāyī kadāciddyunadītaṭe / avadaṃ kūrmamālokya dhanyo 'smītyadbhutākṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽब्रवीदद्भुता गङ्गा धन्या वा(या)स्मद्विधैः श्रिता । धन्यासीति मया सापि पृष्टा मां प्रत्यभाषत

so 'bravīdadbhutā gaṅgā dhanyā vā(yā)smadvidhaiḥ śritā / dhanyāsīti mayā sāpi pṛṣṭā māṃ pratyabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्यो ऽब्धिरद्भुतततरः सर्वासां सरिता पतिः । पृष्टः सो ऽपि मया प्राह मत्तः क्षितिरियं वरा

dhanyo 'bdhiradbhutatataraḥ sarvāsāṃ saritā patiḥ / pṛṣṭaḥ so 'pi mayā prāha mattaḥ kṣitiriyaṃ varā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साप्युवाचाद्भुततरा भूधरा यैरहं धृता । जगदुस्ते ऽपि जगतां स्रष्टा पद्मोद्भवो ऽद्भुतः

sāpyuvācādbhutatarā bhūdharā yairahaṃ dhṛtā / jagaduste 'pi jagatāṃ sraṣṭā padmodbhavo 'dbhutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्टः सो ऽप्यवदद्वेदाः सर्वाश्चर्यमहत्तराः । दे ऽप्यूचुरद्भुता यज्ञा येषामर्थे वयं स्थिताः

pṛṣṭaḥ so 'pyavadadvedāḥ sarvāścaryamahattarāḥ / de 'pyūcuradbhutā yajñā yeṣāmarthe vayaṃ sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽप्यूचिरे मया पृष्टा गतिर्नो विष्णुरद्भुतः । सत्यः सनातनः पुण्यो यः सर्वहुतमश्नुते

te 'pyūcire mayā pṛṣṭā gatirno viṣṇuradbhutaḥ / satyaḥ sanātanaḥ puṇyo yaḥ sarvahutamaśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच्छ्रुत्वा मयाभ्येत्य कृष्णः पृष्टो ऽतिकौतुकात् । दक्षिणाभिः सहास्मीति विभुर्मामेतदुक्तवान्

etacchrutvā mayābhyetya kṛṣṇaḥ pṛṣṭo 'tikautukāt / dakṣiṇābhiḥ sahāsmīti vibhurmāmetaduktavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा नारदे याते विस्मिते राजमण्डले । गते संप्राप्तसत्कारे विवेश स्वपुरं हरिः

ityuktvā nārade yāte vismite rājamaṇḍale / gate saṃprāptasatkāre viveśa svapuraṃ hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिद्विपूले यज्ञे दीक्षितः केशवः स्वयम् । त्रायस्वेत्यर्थितो ऽभ्येत्य दुःखितेन द्विजन्मना

kadācidvipūle yajñe dīkṣitaḥ keśavaḥ svayam / trāyasvetyarthito 'bhyetya duḥkhitena dvijanmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रूहि किं ते भयमिति ब्राह्मणः शौरिणोदितः । उवाच भाग्यहीनस्य जाता जाताः सुतास्त्रयः

brūhi kiṃ te bhayamiti brāhmaṇaḥ śauriṇoditaḥ / uvāca bhāgyahīnasya jātā jātāḥ sutāstrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृताः केनापि भूतेन चतुर्थं परिरक्ष मे । जायायाः सूतिकालो ऽयं ममेत्युक्ते द्विजन्मना । तद्रक्षायै ददौ विष्णुर्वृष्णिवीरैः सहार्जुनम्

hṛtāḥ kenāpi bhūtena caturthaṃ parirakṣa me / jāyāyāḥ sūtikālo 'yaṃ mametyukte dvijanmanā / tadrakṣāyai dadau viṣṇurvṛṣṇivīraiḥ sahārjunam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाण्डीवधन्वा संप्राप्य ब्राह्मणावसथं क्षणात् । दिशो वृष्णिभिरावृत्य तस्थौ रक्षाकृतक्षणः

gāṇḍīvadhanvā saṃprāpya brāhmaṇāvasathaṃ kṣaṇāt / diśo vṛṣṇibhirāvṛtya tasthau rakṣākṛtakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततोर्ऽधरात्रे सूतायां बाह्मण्यां दुर्निमित्तवान् । हृतो हृतः सुत इति प्रादुरासीज्जनस्वनः

tator'dharātre sūtāyāṃ bāhmaṇyāṃ durnimittavān / hṛto hṛtaḥ suta iti prādurāsījjanasvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीणामार्तस्वनं श्रुत्वा बालस्य करुमस्वनम् । पार्थसात्यकिमुख्यास्ते सायकैः स्वमपूरयन्

strīṇāmārtasvanaṃ śrutvā bālasya karumasvanam / pārthasātyakimukhyāste sāyakaiḥ svamapūrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु मोघश्रमेष्वेव धिक्कृतेषु द्विजन्मना । लज्जितेषु प्रयातेषु श्रुत्वा तद्वृत्तमच्युतः

teṣu moghaśrameṣveva dhikkṛteṣu dvijanmanā / lajjiteṣu prayāteṣu śrutvā tadvṛttamacyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैब्यसुग्रीवयुक्तेन रथेनार्जुनसारथिः । दत्तवर्त्मा समुद्रेण प्रतस्थे गरुडध्वजः

śaibyasugrīvayuktena rathenārjunasārathiḥ / dattavartmā samudreṇa pratasthe garuḍadhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तब्धतोयं समुत्तीर्य सागरं स मनोजवः । प्रणतैर्मेरुकैलासमुख्यैर्दत्तान्तरः पथि

stabdhatoyaṃ samuttīrya sāgaraṃ sa manojavaḥ / praṇatairmerukailāsamukhyairdattāntaraḥ pathi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनश्चक्रेण तिमिरं समुत्पाट्य शिलाघनम् । आसाद्य विमलं व्योम तेजः पुरुषविग्रहम्

punaścakreṇa timiraṃ samutpāṭya śilāghanam / āsādya vimalaṃ vyoma tejaḥ puruṣavigraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविच्छिन्नं जगद्व्यापि दृष्ट्वा त्यक्त्वा च तं रथम् । प्रविश्यार्कसहस्राभं मुहूर्तान्निर्ययौ हरिः

avicchinnaṃ jagadvyāpi dṛṣṭvā tyaktvā ca taṃ ratham / praviśyārkasahasrābhaṃ muhūrtānniryayau hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत एव समादाय ददौ पुत्रचतुष्टयम् । सहर्षविस्मयापूर्णहृदयाय द्विजन्मने

tata eva samādāya dadau putracatuṣṭayam / saharṣavismayāpūrṇahṛdayāya dvijanmane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारकामथ संप्राप्तः कैटभारिः किरीटिना । पृष्टस्तदद्भूततरं प्रोवाचाश्चर्यसागरः

dvārakāmatha saṃprāptaḥ kaiṭabhāriḥ kirīṭinā / pṛṣṭastadadbhūtataraṃ provācāścaryasāgaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते शैलास्तच्च तिमिरं तेजस्तच्चातिभास्करम् । अहमेव जगज्जन्मस्थितिसंहारकारणम्

te śailāstacca timiraṃ tejastaccātibhāskaram / ahameva jagajjanmasthitisaṃhārakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजोमयेन ते तेन मत्समागमकाङ्क्षिणा । ब्राह्मणस्य हृताः पुत्रा वितीर्णाश्च महात्मना

tejomayena te tena matsamāgamakāṅkṣiṇā / brāhmaṇasya hṛtāḥ putrā vitīrṇāśca mahātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे बडेः(लेः) सूनुर्बाणो नाम महासुरः । जहार सुरसंघानां तेजांसि च यशांसि च

atrāntare baḍeḥ(leḥ) sūnurbāṇo nāma mahāsuraḥ / jahāra surasaṃghānāṃ tejāṃsi ca yaśāṃsi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रसन्नो भगवान्भवो भक्तजनप्रियः । आस्थाने यस्य स गणः सभ्यतां सततं ययौ

tataḥ prasanno bhagavānbhavo bhaktajanapriyaḥ / āsthāne yasya sa gaṇaḥ sabhyatāṃ satataṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः सहस्रभुजस्तम्भस्तम्भितामरविक्रमः । त्रिविक्रमस्याप्यनयत्प्राप्तं वामनतां यशः

yaḥ sahasrabhujastambhastambhitāmaravikramaḥ / trivikramasyāpyanayatprāptaṃ vāmanatāṃ yaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वीरः समराकाङ्क्षी कदाचित्त्रिपुरान्तकम् । पप्रच्छ विजिताशेषः प्रणयावर्जिताञ्जलिः

sa vīraḥ samarākāṅkṣī kadācittripurāntakam / papraccha vijitāśeṣaḥ praṇayāvarjitāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरविस्मृतसंग्रामः प्रार्थये भगवन्युधि । अमीषां भुजदण्डानां रणकण्डूतिखण्डनम्

ciravismṛtasaṃgrāmaḥ prārthaye bhagavanyudhi / amīṣāṃ bhujadaṇḍānāṃ raṇakaṇḍūtikhaṇḍanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं विहस्याब्रवीद्देवः शूलपाणिर्भुजोचितः । भविता तव संग्रामः केतुभङ्गेन सूचितः

taṃ vihasyābravīddevaḥ śūlapāṇirbhujocitaḥ / bhavitā tava saṃgrāmaḥ ketubhaṅgena sūcitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैतत्साहसं हर्षनिर्भरो भूरिविक्रमः । बाणः स्वभवनं गत्वा मन्त्रिणे तन्न्यवेदयत्

śrutvaitatsāhasaṃ harṣanirbharo bhūrivikramaḥ / bāṇaḥ svabhavanaṃ gatvā mantriṇe tannyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमुवाचाथ कुम्भाण्डो मन्त्री मतिमतां वरः । अहो नु फलशून्यो ऽयं राजन्युद्धादरस्तव

tamuvācātha kumbhāṇḍo mantrī matimatāṃ varaḥ / aho nu phalaśūnyo 'yaṃ rājanyuddhādarastava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैलोक्यलक्ष्मीः संप्राप्ता जिताः सर्वे दिवौकसः । किं युद्धेन प्रवृद्धानामपि लोलौ जयाजयौ

trailokyalakṣmīḥ saṃprāptā jitāḥ sarve divaukasaḥ / kiṃ yuddhena pravṛddhānāmapi lolau jayājayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वादिनि कुम्भाण्डे बाणे च समरोत्सुके । ध्वजः पपात दैत्यश्रीक्रीडाशैल इवोच्छ्रितः

iti vādini kumbhāṇḍe bāṇe ca samarotsuke / dhvajaḥ papāta daityaśrīkrīḍāśaila ivocchritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केतौ निपतिते तस्मिन्दानवक्षयशंसिनि । घोरेषु दुर्निमित्तेषु प्रादुर्भूतेषु सर्वतः

ketau nipatite tasmindānavakṣayaśaṃsini / ghoreṣu durnimitteṣu prādurbhūteṣu sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहर्षविवशे बाणे पानक्रीडाविलासिनि । नयचक्षुषि कुम्भाण्डे चिन्तासंतापिताशये

praharṣavivaśe bāṇe pānakrīḍāvilāsini / nayacakṣuṣi kumbhāṇḍe cintāsaṃtāpitāśaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिद्बाणनगरे सर्वर्तुकुसुमे वने । विजहाराचलसुतासखश्चन्द्रर्धशेखरः

kadācidbāṇanagare sarvartukusume vane / vijahārācalasutāsakhaścandrardhaśekharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गीतनृत्यकलालोलगन्धर्वाप्सरसां गणैः । सेव्यमानस्य संभोगविभ्रमः शुशुभे विभोः

gītanṛtyakalālolagandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ / sevyamānasya saṃbhogavibhramaḥ śuśubhe vibhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हासाय चित्रलेखाख्या तत्र देवविलासिनी । नाट्यं चकार विधिवत्सेवितुं पार्वतीपतिम्

hāsāya citralekhākhyā tatra devavilāsinī / nāṭyaṃ cakāra vidhivatsevituṃ pārvatīpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्मक्रीडाविनोदेन परिहासविडम्बनैः । अप्सरोविहितैस्तैस्तैर्जहास भववल्लभा

narmakrīḍāvinodena parihāsaviḍambanaiḥ / apsarovihitaistaistairjahāsa bhavavallabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोषा नाम बाणस्य कन्या कुवलयेक्षणा । ददर्श शिवयोः क्रीडाविलासममरोत्सवम्

tatroṣā nāma bāṇasya kanyā kuvalayekṣaṇā / dadarśa śivayoḥ krīḍāvilāsamamarotsavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां वीक्ष्य सादरां देवी बभाषे ललिताननाम् । उषे त्वमपि कान्तेन केलिसक्ता भविष्यसि

tāṃ vīkṣya sādarāṃ devī babhāṣe lalitānanām / uṣe tvamapi kāntena kelisaktā bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशाखे हर्म्यसक्ताया द्वादश्यां निशि येन ते । भविता संगमः स्वप्ने स ते प्राग्जातिवल्लभः

vaiśākhe harmyasaktāyā dvādaśyāṃ niśi yena te / bhavitā saṃgamaḥ svapne sa te prāgjātivallabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ता बाणतनया भवान्या भक्तिशालिनी । जगामान्तःपुरं हर्षव्याकोशनयनोत्पला

ityuktā bāṇatanayā bhavānyā bhaktiśālinī / jagāmāntaḥpuraṃ harṣavyākośanayanotpalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमेतदिति पृष्टेव शिञ्जानमणिभूषणैः । तां सोत्कम्पकचन्यस्तहस्तां लज्जानताननाम्

kimetaditi pṛṣṭeva śiñjānamaṇibhūṣaṇaiḥ / tāṃ sotkampakacanyastahastāṃ lajjānatānanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.