Ksemendra: Bharatamanjari 6

रुधिरेणेव गगने संध्यारागेम पूरिते । अवहारं रणे चक्रे वासरान्ते पितामहः

rudhireṇeva gagane saṃdhyārāgema pūrite / avahāraṃ raṇe cakre vāsarānte pitāmahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येद्युर्गारुडं व्यूहं दृष्ट्वा भीष्मेण कल्पितम् । अर्धचन्द्रं प्रतिव्यूहं चक्रिरे पाण्डुनन्दनाः

anyedyurgāruḍaṃ vyūhaṃ dṛṣṭvā bhīṣmeṇa kalpitam / ardhacandraṃ prativyūhaṃ cakrire pāṇḍunandanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रवृते समरे भीरूणां धृतिखण्डने । आरूढेव महीव्योम रजसा समलक्ष्यत

tataḥ pravṛte samare bhīrūṇāṃ dhṛtikhaṇḍane / ārūḍheva mahīvyoma rajasā samalakṣyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असृक्प्रवाहैः सहसा प्रशान्ते रेणुमण्डले । सुघोरः संप्रहारो ऽभून्नृपाणां त्रिदशेक्षितः

asṛkpravāhaiḥ sahasā praśānte reṇumaṇḍale / sughoraḥ saṃprahāro 'bhūnnṛpāṇāṃ tridaśekṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्मद्रोणमुखैर्वीरैः। फल्गुणप्रमुखा रणे । संसक्ताः समदृश्यन्त पूर्वदेवैरिवामराः

bhīṣmadroṇamukhairvīraiḥ/ phalguṇapramukhā raṇe / saṃsaktāḥ samadṛśyanta pūrvadevairivāmarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाणजालेन महता संहतानां समन्ततः । अर्जुनेन निरुद्धासु रिपूणां शस्त्रवृष्टिषु

bāṇajālena mahatā saṃhatānāṃ samantataḥ / arjunena niruddhāsu ripūṇāṃ śastravṛṣṭiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकम्पितौ कुरुव्यूहे भीमसेनघटोत्कचौ । प्रविश्य चक्रतुर्वीरौ व्याकुलां परवाहिनीम्

akampitau kuruvyūhe bhīmasenaghaṭotkacau / praviśya cakraturvīrau vyākulāṃ paravāhinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावभ्यधावत्संरम्भादमर्षी धृतराष्ट्रजः । कुर्वन्नाजसमाजेन मौलिरद्नारुणा दिशः

tāvabhyadhāvatsaṃrambhādamarṣī dhṛtarāṣṭrajaḥ / kurvannājasamājena mauliradnāruṇā diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हैडम्बबाणनिहता वीरास्तस्य पदानुगाः । महावातसमाक्रान्ता द्रुमा इव चकम्पिरे

haiḍambabāṇanihatā vīrāstasya padānugāḥ / mahāvātasamākrāntā drumā iva cakampire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्योधनप्रेरितानां शराणां दीप्ततेजसाम् । वृष्टिमभ्युद्गतां घोरां चिच्छेदाशु वृकोदरः

duryodhanapreritānāṃ śarāṇāṃ dīptatejasām / vṛṣṭimabhyudgatāṃ ghorāṃ cicchedāśu vṛkodaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमोत्सृष्टेन पृथुना पृषङ्के(त्के)नाथ कौरवः । हृदि विद्धो निमग्नेन मुमोह भृशविह्वलः

bhīmotsṛṣṭena pṛthunā pṛṣaṅke(tke)nātha kauravaḥ / hṛdi viddho nimagnena mumoha bhṛśavihvalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्सारथिना नीते रथेनाकुलकेतुना । दुद्राव सैन्यं तत्सर्वं पश्यतोर्द्रेणभीष्मयोः

tasminsārathinā nīte rathenākulaketunā / dudrāva sainyaṃ tatsarvaṃ paśyatordreṇabhīṣmayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महारथैर्वारिते ऽपि कीर्णे तस्मिन्बलार्णवे । प्रत्युद्ययौ समाश्वस्य तूर्णं राजा सुयोधनः

mahārathairvārite 'pi kīrṇe tasminbalārṇave / pratyudyayau samāśvasya tūrṇaṃ rājā suyodhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्थसात्यकिसौभद्रैः स दृष्ट्वा बहुशश्चमूम् । विद्रावितां समभ्येत्य पितामहमभाषत

pārthasātyakisaubhadraiḥ sa dṛṣṭvā bahuśaścamūm / vidrāvitāṃ samabhyetya pitāmahamabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारितं पश्य मे सैन्यं लब्धलक्षैररातिभिः । पाण्डुपुत्रेषु कृपया त्वयि माध्यस्थ्यमाश्रिते

dāritaṃ paśya me sainyaṃ labdhalakṣairarātibhiḥ / pāṇḍuputreṣu kṛpayā tvayi mādhyasthyamāśrite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलं द्रोमसहायस्य परिस्थातुं पुरस्तव । मदभाग्यवशान्न स्याद्यदि पार्थेषु वः कृपा

alaṃ dromasahāyasya paristhātuṃ purastava / madabhāgyavaśānna syādyadi pārtheṣu vaḥ kṛpā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्सुयोधनेनोक्तं श्रुत्वा सुरसरित्सुतः । ईषत्स्मितसुधाधौतकपोलफलको ऽवदत्

etatsuyodhanenoktaṃ śrutvā surasaritsutaḥ / īṣatsmitasudhādhautakapolaphalako 'vadat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तो ऽसि बहुशो राजन्नजेयाः पाण्डवा इति । यत्तु शक्यं मया किंचिद्वृद्धेनाद्य करोमि किम्

ukto 'si bahuśo rājannajeyāḥ pāṇḍavā iti / yattu śakyaṃ mayā kiṃcidvṛddhenādya karomi kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा चापमाकृष्य तालमात्रं महाभुजः । मन्दायमाने दिवसे सममभ्युद्ययौ परान्

ityuktvā cāpamākṛṣya tālamātraṃ mahābhujaḥ / mandāyamāne divase samamabhyudyayau parān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भीष्मरथोदीर्णैः शरैः सूर्यकरप्रभैः । विदारितान्यनेकानि तमांसीव क्षयं ययुः

tato bhīṣmarathodīrṇaiḥ śaraiḥ sūryakaraprabhaiḥ / vidāritānyanekāni tamāṃsīva kṣayaṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोमरेष्वातपत्रेषु शरीरेषु च भूभुजाम् । पेतुः पुनरभावाय भीष्मनामाङ्किताः शराः

tomareṣvātapatreṣu śarīreṣu ca bhūbhujām / petuḥ punarabhāvāya bhīṣmanāmāṅkitāḥ śarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृष्टपुङ्खवदनैर्घनश्रेणीकृतैर्मुहुः । तत्सायकैरदृश्याभूत्पाण्डवानामनीकिनी

adṛṣṭapuṅkhavadanairghanaśreṇīkṛtairmuhuḥ / tatsāyakairadṛśyābhūtpāṇḍavānāmanīkinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं युध्यमानं दीप्तास्त्रं वर्जयन्तो ऽपि संगरे । दिक्षु भीष्मसहस्राणि ददृशुः सर्वपार्थिवाः

taṃ yudhyamānaṃ dīptāstraṃ varjayanto 'pi saṃgare / dikṣu bhīṣmasahasrāṇi dadṛśuḥ sarvapārthivāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रजत्सु राजचक्रेषु भीष्मानलपतङ्गताम् । एकेनैकेन बाणेन भिन्नेषु त्रिषु दन्तिषु

vrajatsu rājacakreṣu bhīṣmānalapataṅgatām / ekenaikena bāṇena bhinneṣu triṣu dantiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याते सहस्रधा सैन्ये पाण्डवानां तरस्विनाम् । अनयत्फल्गुणरथं गाङ्गेयान्तिकमच्युतः

yāte sahasradhā sainye pāṇḍavānāṃ tarasvinām / anayatphalguṇarathaṃ gāṅgeyāntikamacyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽभवद्भीष्मशरैर्भास्वरैः सव्यसाचिनः । क्षणं पञ्चाननस्येव चारुकाञ्चनपञ्जरः

tato 'bhavadbhīṣmaśarairbhāsvaraiḥ savyasācinaḥ / kṣaṇaṃ pañcānanasyeva cārukāñcanapañjaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरुद्धशरसंचारो यत्नेन शतमन्युजः । विचित्रैर्विचरन्मार्गैर्युयुधे कृष्णसारथिः

niruddhaśarasaṃcāro yatnena śatamanyujaḥ / vicitrairvicaranmārgairyuyudhe kṛṣṇasārathiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यातिमानुषं धैर्यमास्थितस्य पितामहः । साधु पुत्रेति संहृष्टः पराक्रममपूजयत्

tasyātimānuṣaṃ dhairyamāsthitasya pitāmahaḥ / sādhu putreti saṃhṛṣṭaḥ parākramamapūjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कङ्कपत्त्रिनिर्भिन्नौ कृष्णावेकरथे स्थितौ । रक्ताशोकाविवोत्फुल्लौ बभतुः क्षतजोक्षितौ

tatkaṅkapattrinirbhinnau kṛṣṇāvekarathe sthitau / raktāśokāvivotphullau babhatuḥ kṣatajokṣitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निरन्तरैर्बाणैर्भीष्मकार्मुकनिर्गतैः । आक्रान्तभुवनाभोगैर्नादृश्यन्त दिशो दश

tato nirantarairbāṇairbhīṣmakārmukanirgataiḥ / ākrāntabhuvanābhogairnādṛśyanta diśo daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्मे पृथुशरज्वाले कालानल इवोद्यते । दुद्राव पाण्डवचमूः पश्चादभिसृता परैः

bhīṣme pṛthuśarajvāle kālānala ivodyate / dudrāva pāṇḍavacamūḥ paścādabhisṛtā paraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भग्नेषु भटमुख्येषु बभाषे कैटभान्तकः । क्व नु मानधना यूयमपारयशसो रणे । परित्यज्य कुलाचारं याताः कातरतामिमाम्

bhagneṣu bhaṭamukhyeṣu babhāṣe kaiṭabhāntakaḥ / kva nu mānadhanā yūyamapārayaśaso raṇe / parityajya kulācāraṃ yātāḥ kātaratāmimām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा तान्समालोक्य विद्रुतानेव केशवः । उवाच सात्यकिं वीरं युध्यमानं प्रयत्नतः

ityuktvā tānsamālokya vidrutāneva keśavaḥ / uvāca sātyakiṃ vīraṃ yudhyamānaṃ prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठन्तु यान्तु वा सर्वे सात्यके पृतनाग्रगाः । एष स्वयं निहन्म्यद्य सानुगं शन्तनोः सुतम्

tiṣṭhantu yāntu vā sarve sātyake pṛtanāgragāḥ / eṣa svayaṃ nihanmyadya sānugaṃ śantanoḥ sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा चण्डमार्तण्डमण्डलाग्रं सुदर्शनम् । स्वयमुद्यम्य कंसारिः स्यन्दनाग्रादवातरत्

ityuktvā caṇḍamārtaṇḍamaṇḍalāgraṃ sudarśanam / svayamudyamya kaṃsāriḥ syandanāgrādavātarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रुद्धस्य तस्य कल्पान्तकरालानलरोचिषः । न रूपं सेहिरे द्रष्टुं सुरा अपि दिवि स्थिताः

kruddhasya tasya kalpāntakarālānalarociṣaḥ / na rūpaṃ sehire draṣṭuṃ surā api divi sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संरम्भोद्भ्रान्तदोर्दण्डविलसत्पीतवाससा । शोभां भेजे स नीलाद्रेः सर्पत्संध्याभ्रशालिनः

saṃrambhodbhrāntadordaṇḍavilasatpītavāsasā / śobhāṃ bheje sa nīlādreḥ sarpatsaṃdhyābhraśālinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमन्तकमिवायान्तं जगत्संहारदीक्षितम् । धीरः शान्तनवो दृष्ट्वा धुनानो धनुरभ्यधात्

tamantakamivāyāntaṃ jagatsaṃhāradīkṣitam / dhīraḥ śāntanavo dṛṣṭvā dhunāno dhanurabhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एह्येहि भगवन्विष्णो जिष्णो त्रिदशविद्विषाम् । चक्रेण मे शिरश्छिन्धि भवक्लेशकृशानुना

ehyehi bhagavanviṣṇo jiṣṇo tridaśavidviṣām / cakreṇa me śiraśchindhi bhavakleśakṛśānunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवता नाभिजाम्भोजसमुद्धूतस्वयंभुवा । हतो जगन्निवासेन धन्यतां यात्वयं जनः

bhavatā nābhijāmbhojasamuddhūtasvayaṃbhuvā / hato jagannivāsena dhanyatāṃ yātvayaṃ janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धसिन्धुसुतेनेति भाषिते नतमौलिना । अवरुह्य रधात्तूर्णमर्जुनः कृष्णमन्वगात्

siddhasindhusuteneti bhāṣite natamaulinā / avaruhya radhāttūrṇamarjunaḥ kṛṣṇamanvagāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स निष्पीड्य बलात्पादौ पुरस्तात्कालियद्विषः । उवाच संहर विभो कोपं विश्वक्षयोचितम्

sa niṣpīḍya balātpādau purastātkāliyadviṣaḥ / uvāca saṃhara vibho kopaṃ viśvakṣayocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षपयामि रिपून्सर्वान्युधि सत्येन ते शपे । इति प्रसाद्य तं पार्थो रथमारोपयत्पुनः

kṣapayāmi ripūnsarvānyudhi satyena te śape / iti prasādya taṃ pārtho rathamāropayatpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गाण्डीवघोषेण पाञ्चजन्यरवेण च । चक्राते राजचक्राणां कृष्णौ कृष्णाम्बुदभ्रमम्

tato gāṇḍīvaghoṣeṇa pāñcajanyaraveṇa ca / cakrāte rājacakrāṇāṃ kṛṣṇau kṛṣṇāmbudabhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निर्विवरैर्बाणैः शल्यभिरिश्रवःशलाः । अवाकिरन्भीष्ममुखाः फल्गुणं शस्त्रवृष्टिभिः

tato nirvivarairbāṇaiḥ śalyabhiriśravaḥśalāḥ / avākiranbhīṣmamukhāḥ phalguṇaṃ śastravṛṣṭibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामायुधमहावृष्टिं छित्त्वा सपदि पाण्जवः । माहेन्द्रमस्त्रं विदधे सर्वलोकक्षयक्षमम्

tāmāyudhamahāvṛṣṭiṃ chittvā sapadi pāṇjavaḥ / māhendramastraṃ vidadhe sarvalokakṣayakṣamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्नुदीर्णे सहसा महास्त्रे दीप्ततेजसि । चण्डवातविकीर्णेव चकम्पे कुरुवाहिनी

tasminnudīrṇe sahasā mahāstre dīptatejasi / caṇḍavātavikīrṇeva cakampe kuruvāhinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वध्यमानेषु सैनेषु क्षिप्रं गाण्डीवधन्वना । नरनागाश्वदेहोत्था ससर्प रुधिरापगा

vadhyamāneṣu saineṣu kṣipraṃ gāṇḍīvadhanvanā / naranāgāśvadehotthā sasarpa rudhirāpagā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छत्त्राच्छफेनपटलां चलच्चामरसारसाम् । केशशेवालशबलां पिशाचास्तां सिषेविरे

chattrācchaphenapaṭalāṃ calaccāmarasārasām / keśaśevālaśabalāṃ piśācāstāṃ siṣevire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घोरे नृपक्षये तस्मिन्वर्तमाने रणोत्सवे । संध्यया दिक्षु जातासु शोणितेन भृतास्विव

ghore nṛpakṣaye tasminvartamāne raṇotsave / saṃdhyayā dikṣu jātāsu śoṇitena bhṛtāsviva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याते ऽस्तं चण्डकिरणे प्रत्यग्ररुधिरत्विषि । मांसपिण्ड इव ग्रस्ते घोरेण ध्वान्तरक्षसा

yāte 'staṃ caṇḍakiraṇe pratyagrarudhiratviṣi / māṃsapiṇḍa iva graste ghoreṇa dhvāntarakṣasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विध्वस्तचापकवचा विप्रकीर्णरथध्वजाः । अवहारमकुर्वन्त पाण्डवाः शस्त्रविक्षताः

vidhvastacāpakavacā viprakīrṇarathadhvajāḥ / avahāramakurvanta pāṇḍavāḥ śastravikṣatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः प्रभाते संरब्धा निर्ययुः कुरुपाण्डवाः । विनदन्तो महोत्साहा व्याडव्यूहाग्रवर्तिनः

punaḥ prabhāte saṃrabdhā niryayuḥ kurupāṇḍavāḥ / vinadanto mahotsāhā vyāḍavyūhāgravartinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रवृत्ते समरे पृथिवीक्षयशंसिनि । सौभद्रप्रमुखा वीरान्भीष्ममुख्यानयोधयन्

atha pravṛtte samare pṛthivīkṣayaśaṃsini / saubhadrapramukhā vīrānbhīṣmamukhyānayodhayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शरशतासारसंपूरितदिगन्तरः । महारथानतीत्यान्यान्भीष्मोर्ऽजुनमुपाद्रवत्

tataḥ śaraśatāsārasaṃpūritadigantaraḥ / mahārathānatītyānyānbhīṣmor'junamupādravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विशेषं तयोः क्षिप्रं पीरयोर्युध्यमानयोः । एको द्रोणिमुखान्वीरानभिमन्युरयोधयत्

nirviśeṣaṃ tayoḥ kṣipraṃ pīrayoryudhyamānayoḥ / eko droṇimukhānvīrānabhimanyurayodhayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्नवर्मध्वजरथान्स विधाय महारथान् । शिरःप्रकरमुच्छिन्नं राज्ञां क्षिप्रमपातयत्

chinnavarmadhvajarathānsa vidhāya mahārathān / śiraḥprakaramucchinnaṃ rājñāṃ kṣipramapātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोणप्रभृतिभिः सर्वैर्दृष्ट्वा सौभद्रमावृतम् । धृष्टद्युम्नश्चमूनाथश्चकर्ताभ्येत्य कौरवान्

droṇaprabhṛtibhiḥ sarvairdṛṣṭvā saubhadramāvṛtam / dhṛṣṭadyumnaścamūnāthaścakartābhyetya kauravān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हत्वा चामरं शूरः पौरव्यतनयं नृपम् । शिरःसंयमनेः कायाज्जहाराकुलकुण्डलम्

sa hatvā cāmaraṃ śūraḥ pauravyatanayaṃ nṛpam / śiraḥsaṃyamaneḥ kāyājjahārākulakuṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे गजानीकैर्विपुलैश्च गजाधिपः । भीमदुर्योधनादिष्टो गदापाणिः समाद्रवत्

atrāntare gajānīkairvipulaiśca gajādhipaḥ / bhīmaduryodhanādiṣṭo gadāpāṇiḥ samādravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमसेनो ऽथ रभसादवरुह्य रथाद्गजान् । गर्जन्नुरुगदाघातैर्जघान घनविक्रमः

bhīmaseno 'tha rabhasādavaruhya rathādgajān / garjannurugadāghātairjaghāna ghanavikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गदाप्रहाराभिहतैर्वज्रभिन्नैरिवाचलैः । पतद्भिर्मत्तमातङ्गैश्चकम्पे चकितेव भूः

gadāprahārābhihatairvajrabhinnairivācalaiḥ / patadbhirmattamātaṅgaiścakampe cakiteva bhūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निहते कुञ्जरानीके भीमेन भयदायिना । तमभ्यधावन्संक्रुद्धाः सर्वे दुर्योधनादयः

nihate kuñjarānīke bhīmena bhayadāyinā / tamabhyadhāvansaṃkruddhāḥ sarve duryodhanādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुयोधनशराघातमूर्छितो ऽथ वृकोदरः । समाश्वास्य परानीकं रथेन कुपितो ऽविशत्

suyodhanaśarāghātamūrchito 'tha vṛkodaraḥ / samāśvāsya parānīkaṃ rathena kupito 'viśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वसंहारसंक्रुद्धं तं कृतान्तमिवोत्थितम् । प्राप्यानुजाः कुरुपतेश्चतुर्दश ययुः क्षयम्

viśvasaṃhārasaṃkruddhaṃ taṃ kṛtāntamivotthitam / prāpyānujāḥ kurupateścaturdaśa yayuḥ kṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेनापतिं सुषेणं च जयसंधं सुलोचनम् । भीममुग्रं भीमरथं भीमबाहुमलोलुपम्

senāpatiṃ suṣeṇaṃ ca jayasaṃdhaṃ sulocanam / bhīmamugraṃ bhīmarathaṃ bhīmabāhumalolupam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समं ववित्सुं कटकं दुर्मुखं दुष्प्रदर्शनम् । हत्वैनामकरोत्सेनां कौरवाणां सहस्रधा

samaṃ vavitsuṃ kaṭakaṃ durmukhaṃ duṣpradarśanam / hatvaināmakarotsenāṃ kauravāṇāṃ sahasradhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमभ्यधावन्मत्तेन सुप्रतीकेन दन्तिना । गम्भीरघोरघोषेण भगदत्तः सहानुगैः

tamabhyadhāvanmattena supratīkena dantinā / gambhīraghoraghoṣeṇa bhagadattaḥ sahānugaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजोदयाचलरवेः शरैस्तीक्ष्णैरिवांशुभिः । प्रतापधाम्नस्तस्यारात्स च कोपारिवाहिनी

gajodayācalaraveḥ śaraistīkṣṇairivāṃśubhiḥ / pratāpadhāmnastasyārātsa ca kopārivāhinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सायकेन विद्धो ऽथ हृदि मर्मावभेदिना । ध्वजयष्टिं समालम्ब्य तस्थौ भीमो ऽतिमूर्छितः

tatsāyakena viddho 'tha hṛdi marmāvabhedinā / dhvajayaṣṭiṃ samālambya tasthau bhīmo 'timūrchitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो घटोत्कचः क्रुद्धो दृष्ट्वा जनकमाकुलम् । भगदत्तमभिद्रुत्य घोरां मायां समाददे

tato ghaṭotkacaḥ kruddho dṛṣṭvā janakamākulam / bhagadattamabhidrutya ghorāṃ māyāṃ samādade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐरावणगतः सो ऽथ प्रभिन्नैर्दिग्द्विपैः सह । अपीडयत्सुप्रतीकं दीप्ताभिः शस्त्रवृष्टिभिः

airāvaṇagataḥ so 'tha prabhinnairdigdvipaiḥ saha / apīḍayatsupratīkaṃ dīptābhiḥ śastravṛṣṭibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य निर्भिद्यमानस्य कुञ्जरेन्द्रस्य गर्जतः । शब्देन तस्थुरालीय सर्वे संकुचिता गजाः

tasya nirbhidyamānasya kuñjarendrasya garjataḥ / śabdena tasthurālīya sarve saṃkucitā gajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटोत्कचेन संसक्तं दृष्ट्वा प्राग्ज्योतिषेश्वरम् । सह द्रोणादिभिर्वीरैर्भीष्मस्तं देशमाद्रवत्

ghaṭotkacena saṃsaktaṃ dṛṣṭvā prāgjyotiṣeśvaram / saha droṇādibhirvīrairbhīṣmastaṃ deśamādravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटोत्कचं कालरूपं नदन्तं वीक्ष्य भैरवम् । संध्यायां दुर्जयं मत्वा भीष्मस्तं भीमविक्रमम्

ghaṭotkacaṃ kālarūpaṃ nadantaṃ vīkṣya bhairavam / saṃdhyāyāṃ durjayaṃ matvā bhīṣmastaṃ bhīmavikramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवहारं सुसैन्यानां विदधे धीमतां वरः । येनाभवन्कालवक्त्रान्निष्क्रान्ता इव कौरवाः

avahāraṃ susainyānāṃ vidadhe dhīmatāṃ varaḥ / yenābhavankālavaktrānniṣkrāntā iva kauravāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निशायामभ्येत्य कुरुराजः पितामहम् । पप्रच्छ पाण्डुपुत्राणां दुःखितो जयकारणम्

tato niśāyāmabhyetya kururājaḥ pitāmaham / papraccha pāṇḍuputrāṇāṃ duḥkhito jayakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीच्छान्तनवो राजन्नुक्तो ऽसि सर्वदा । देवेन विष्णुना गुप्ता न जेयाः पाण्डवा इति

tamabravīcchāntanavo rājannukto 'si sarvadā / devena viṣṇunā guptā na jeyāḥ pāṇḍavā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा भूभारशान्त्यर्थं स्वयंभूर्मुनिसंसदि । प्रादुर्भूतं स्वयं विष्णुं तुष्टाव सहसां निधिम्

purā bhūbhāraśāntyarthaṃ svayaṃbhūrmunisaṃsadi / prādurbhūtaṃ svayaṃ viṣṇuṃ tuṣṭāva sahasāṃ nidhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जय विश्वेश विश्वात्मन्विश्वक्सेन सुधानिधे । अमन्दचिद्धनानन्द संवित्समरसद्युते

jaya viśveśa viśvātmanviśvaksena sudhānidhe / amandaciddhanānanda saṃvitsamarasadyute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्तुभ्यं जगत्सर्गस्थितिसंहारकारिणे । त्रिविक्रमाय महते त्रिगुणाय त्रिमूर्तये

namastubhyaṃ jagatsargasthitisaṃhārakāriṇe / trivikramāya mahate triguṇāya trimūrtaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमः प्रचण्डचक्राग्रप्रभाबासुरबाहवे । दैत्यान्धकारसंहारकारिणे मोहदारिणे

namaḥ pracaṇḍacakrāgraprabhābāsurabāhave / daityāndhakārasaṃhārakāriṇe mohadāriṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवतीर्णा भुवं नाथ दानवा ये हतास्त्वया । तेषां वधाय दृप्तानां मानुषी तनुमाविश

avatīrṇā bhuvaṃ nātha dānavā ye hatāstvayā / teṣāṃ vadhāya dṛptānāṃ mānuṣī tanumāviśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति स्तुताः पद्मभुवा देवो नारायणः प्रभुः । नरेण साकं भूभारशान्त्यै क्षितिमवातरत्

iti stutāḥ padmabhuvā devo nārāyaṇaḥ prabhuḥ / nareṇa sākaṃ bhūbhāraśāntyai kṣitimavātarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एष कृष्णो भगवाञ्जातो यादवनन्दनः । नरश्च विजयो धीरः प्रवरः सर्वधन्विनाम्

sa eṣa kṛṣṇo bhagavāñjāto yādavanandanaḥ / naraśca vijayo dhīraḥ pravaraḥ sarvadhanvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवौ कृष्णार्जुनावेतौ न जेयौ त्रिदशैरपि । इति ज्ञात्वा शमः पुत्र क्रियतां पाण्डुनन्दनैः

devau kṛṣṇārjunāvetau na jeyau tridaśairapi / iti jñātvā śamaḥ putra kriyatāṃ pāṇḍunandanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रभाते मकरश्येनव्यूहाग्रवर्तिनः । भीष्मभीममुखा युद्धं चक्रिरे पाण्डुनन्दनाः

atha prabhāte makaraśyenavyūhāgravartinaḥ / bhīṣmabhīmamukhā yuddhaṃ cakrire pāṇḍunandanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतानां हन्यमानानां घ्नतां च समरे मिथः । पततां तत्र वीराणां निःस्वस्तुमुलो ऽभवत्

hatānāṃ hanyamānānāṃ ghnatāṃ ca samare mithaḥ / patatāṃ tatra vīrāṇāṃ niḥsvastumulo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमफल्गुणसौभद्रमत्स्यसात्यकिपार्षतैः । भीष्ममुख्यैश्च ते सेने भिन्ने संशयमापतुः

bhīmaphalguṇasaubhadramatsyasātyakipārṣataiḥ / bhīṣmamukhyaiśca te sene bhinne saṃśayamāpatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कबन्धताण्डवश्चण्डे मत्तवेतालसंकुले । तस्मिन्नायोधने घोरे भूतानामुत्सवो ऽभवत्

kabandhatāṇḍavaścaṇḍe mattavetālasaṃkule / tasminnāyodhane ghore bhūtānāmutsavo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्विनां शरजालेन दिवमुत्पततां मुहुः । रवौ संछादिते राज्ञां व्यर्थो ऽभूच्छस्त्रसंग्रहः

dhanvināṃ śarajālena divamutpatatāṃ muhuḥ / ravau saṃchādite rājñāṃ vyartho 'bhūcchastrasaṃgrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीरेण भूरिश्रवसा संसक्तं वीक्ष्य सात्यकिम् । अभ्याद्रबन्धन्विनस्तं देशं सात्यकिसूनवः

bīreṇa bhūriśravasā saṃsaktaṃ vīkṣya sātyakim / abhyādrabandhanvinastaṃ deśaṃ sātyakisūnavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषामापततां पूर्णं सृजतां शरदुर्दिनम् । भूरिश्रवाः शिरांस्यारादुश्चकर्त शितैः शरैः

teṣāmāpatatāṃ pūrṇaṃ sṛjatāṃ śaradurdinam / bhūriśravāḥ śirāṃsyārāduścakarta śitaiḥ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतेषु तेषु कुपितः प्रदीप्तास्त्रो धनंजयः । चकार कुरुसेनानां संहारं हरिसारथिः

hateṣu teṣu kupitaḥ pradīptāstro dhanaṃjayaḥ / cakāra kurusenānāṃ saṃhāraṃ harisārathiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हते लक्षचतुर्भागे भूभुजामनिवर्तिनाम् । गाम्डीवधन्वना सैन्यं वासरान्ते न्यवर्तत

hate lakṣacaturbhāge bhūbhujāmanivartinām / gāmḍīvadhanvanā sainyaṃ vāsarānte nyavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः प्रभाते संनद्धा निर्ययुः कुरुपाण्डवाः । अलक्ष्यभेदाव्यूहाभ्यां क्रौञ्चेन मकरेण च

punaḥ prabhāte saṃnaddhā niryayuḥ kurupāṇḍavāḥ / alakṣyabhedāvyūhābhyāṃ krauñcena makareṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रमथ्य सहसा भीमसेनो ऽरिवाहिनीम् । विवेश भृशसंक्रुद्धः समं द्रुपदसूनुना

tataḥ pramathya sahasā bhīmaseno 'rivāhinīm / viveśa bhṛśasaṃkruddhaḥ samaṃ drupadasūnunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यां विदारिते व्यूहे कुपिताः कुरुनन्दनाः । विमुखैः कुञ्जरानीकैस्तौ तूर्णं पर्यवारयन्

tābhyāṃ vidārite vyūhe kupitāḥ kurunandanāḥ / vimukhaiḥ kuñjarānīkaistau tūrṇaṃ paryavārayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमसेनगदाघातनिष्पिष्टवपुषां रणे । अभूद्व्यतिकरो घोरः पततां गजयोधिनाम्

bhīmasenagadāghātaniṣpiṣṭavapuṣāṃ raṇe / abhūdvyatikaro ghoraḥ patatāṃ gajayodhinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युध्यमानेषु सैन्येषु भीमेन भुजशालिना । अभ्याद्रवत्सानुगस्तं स्वयं राजा सुयोधनः

yudhyamāneṣu sainyeṣu bhīmena bhujaśālinā / abhyādravatsānugastaṃ svayaṃ rājā suyodhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छादितं कौरवैर्दृष्ट्वा भीमं विशिखवर्षिभिः । विमोहं विदधे तेषां मोहनास्त्रेण पार्षनः

chāditaṃ kauravairdṛṣṭvā bhīmaṃ viśikhavarṣibhiḥ / vimohaṃ vidadhe teṣāṃ mohanāstreṇa pārṣanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोणेन स्वयमभ्येत्य ज्ञानास्त्रेण विनाशिते । मोहनास्त्रे कुरुपतिं भीमस्तूर्णमुपाद्रवत्

droṇena svayamabhyetya jñānāstreṇa vināśite / mohanāstre kurupatiṃ bhīmastūrṇamupādravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदान्ध क्वाधुना जीवन्मयि जीवति यास्यसि । इत्युक्त्वा ते शरशतैर्वज्रवेगैरवाकिरन्

madāndha kvādhunā jīvanmayi jīvati yāsyasi / ityuktvā te śaraśatairvajravegairavākiran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमचापच्युतैर्बाणैः सो ऽथ कृत्तरथध्वजः । हृदि निर्दारितो भेजे मूर्छां व्यथितमानसः

bhīmacāpacyutairbāṇaiḥ so 'tha kṛttarathadhvajaḥ / hṛdi nirdārito bheje mūrchāṃ vyathitamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे भीष्मशरैर्हन्यमानेषु राजसु । घोरो बभूव संमर्दः कृतान्तसमरोत्सवः

atrāntare bhīṣmaśarairhanyamāneṣu rājasu / ghoro babhūva saṃmardaḥ kṛtāntasamarotsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रौपदेयेषु वीरेषु युध्यमानेषु कौरवैः । अवर्तत रणो घोरो गजवाजिरथक्षयः

draupadeyeṣu vīreṣu yudhyamāneṣu kauravaiḥ / avartata raṇo ghoro gajavājirathakṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथावहारं सैन्यानां चक्रे शन्तनुनन्दनः । राजसेवावृते सूर्ये याते ऽस्तं रुधिरारुणे

athāvahāraṃ sainyānāṃ cakre śantanunandanaḥ / rājasevāvṛte sūrye yāte 'staṃ rudhirāruṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येद्युर्मण्डलव्यूहे भीष्मेण विहिते स्वयम् । युधिष्ठिरः स दुर्भेद्यं वज्रव्यूहमकल्पयत्

anyedyurmaṇḍalavyūhe bhīṣmeṇa vihite svayam / yudhiṣṭhiraḥ sa durbhedyaṃ vajravyūhamakalpayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रवृत्ते समरे भीषणे भीष्मपार्थयोः । विराट आद्रवद्द्रोणं गरिष्ठं सर्वधन्विनाम्

tataḥ pravṛtte samare bhīṣaṇe bhīṣmapārthayoḥ / virāṭa ādravaddroṇaṃ gariṣṭhaṃ sarvadhanvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोमस्तं बाणवर्षेण संछाद्य शरवर्षिणम् । उन्ननाद धनध्वानो रथमस्य जघान च

dromastaṃ bāṇavarṣeṇa saṃchādya śaravarṣiṇam / unnanāda dhanadhvāno rathamasya jaghāna ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हताश्वं समुत्सृज्य रथं पुत्रस्य संभ्रमात् । आरुरोह हतानीकं शङ्खस्यारूढधन्विनः

sa hatāśvaṃ samutsṛjya rathaṃ putrasya saṃbhramāt / āruroha hatānīkaṃ śaṅkhasyārūḍhadhanvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोणो ऽथ तौ पितापुत्रौ विलोक्यैकरथे स्थितौ । शङ्खाय प्राहिणोद्धोरं मृत्युदण्डोपमं शरम्

droṇo 'tha tau pitāputrau vilokyaikarathe sthitau / śaṅkhāya prāhiṇoddhoraṃ mṛtyudaṇḍopamaṃ śaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेन भिन्नहृदयः पपात क्षतजोक्षितः । वातेनोन्मथितः शैलादुत्फुल्ल इव किशुकः

sa tena bhinnahṛdayaḥ papāta kṣatajokṣitaḥ / vātenonmathitaḥ śailādutphulla iva kiśukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शिखण्डिनं द्रोणः शरैर्विशिखवर्षिणम् । हताश्वे सात्यकिरथं समारूढे शिखण्डिनि । अलम्बुसो राक्षसेन्द्रः क्रूरकर्मा तमाद्रवत्

tataḥ śikhaṇḍinaṃ droṇaḥ śarairviśikhavarṣiṇam / hatāśve sātyakirathaṃ samārūḍhe śikhaṇḍini / alambuso rākṣasendraḥ krūrakarmā tamādravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायया युध्यमानं तं गर्जन्तं राक्षसेश्वरम् । चकार विमुखं कोपाद्रौर्द्रेणास्त्रेण सात्यकिः

māyayā yudhyamānaṃ taṃ garjantaṃ rākṣaseśvaram / cakāra vimukhaṃ kopādraurdreṇāstreṇa sātyakiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैनेयेन जिते तस्मिन्निरावानर्जुनात्मजः । विन्दानुविन्दावभ्यायाज्जम्भारिसमविक्रमः

śaineyena jite tasminnirāvānarjunātmajaḥ / vindānuvindāvabhyāyājjambhārisamavikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटोत्कचमथायान्तं कृतान्तमिव भैरवम् । अवारयद्गजेन्द्रेण भगदत्तो नृपाग्रणीः

ghaṭotkacamathāyāntaṃ kṛtāntamiva bhairavam / avārayadgajendreṇa bhagadatto nṛpāgraṇīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरं स हत्वा हैडम्बं पाण्डवानामनीकिनीम् । दर्पाद्विलोडयामास गजेन्द्रो नलिनीमिव

vīraṃ sa hatvā haiḍambaṃ pāṇḍavānāmanīkinīm / darpādviloḍayāmāsa gajendro nalinīmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माद्रीसुतौ ततः शल्यं विधाय विरथं शरैः । चक्रतुर्विमुखं संख्ये राजचक्रस्य पश्यत

mādrīsutau tataḥ śalyaṃ vidhāya virathaṃ śaraiḥ / cakraturvimukhaṃ saṃkhye rājacakrasya paśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं युधिष्ठिरो राजा नृपं जित्वा श्रुतायुधम् । विगाह्य कौरवानीकं विदधे विमुखं शरैः

svayaṃ yudhiṣṭhiro rājā nṛpaṃ jitvā śrutāyudham / vigāhya kauravānīkaṃ vidadhe vimukhaṃ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.