Ksemendra: Bharatamanjari 6

चेकितानेन विजिते गौतमे धन्विनां गुरौ । भीष्मश्चकार कदनं राज्ञामन्यत्र चार्जुनः

cekitānena vijite gautame dhanvināṃ gurau / bhīṣmaścakāra kadanaṃ rājñāmanyatra cārjunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युधिष्ठिरगिरा वीक्ष्य भीष्माय समभिद्रवत् । शिखण्डिनं मद्रराजो दिव्यैरस्त्रैरवारयत्

yudhiṣṭhiragirā vīkṣya bhīṣmāya samabhidravat / śikhaṇḍinaṃ madrarājo divyairastrairavārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्मेण हन्यमानेषु भूपालेष्वनिवर्तिषु । पार्थेन च त्रिगर्तेषु जगामास्तं दिवाकरः

bhīṣmeṇa hanyamāneṣu bhūpāleṣvanivartiṣu / pārthena ca trigarteṣu jagāmāstaṃ divākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमोभिरावृते लोके रणे रक्तासवाकुले । प्रमत्तैरिव वेतालैः शिबिराणि ययुर्नृपाः

tamobhirāvṛte loke raṇe raktāsavākule / pramattairiva vetālaiḥ śibirāṇi yayurnṛpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्मेण सागरव्यूहे प्रातर्विरचिते पुनः । शृङ्गाटकं महाव्यूहं चक्रे द्रुपदनन्दनः

bhīṣmeṇa sāgaravyūhe prātarviracite punaḥ / śṛṅgāṭakaṃ mahāvyūhaṃ cakre drupadanandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदीर्णेष्विव सैन्येषु भीष्मचापच्युतैः शरैः । बभूवाभिमुखः कोपादेक एव वृकोदरः

vidīrṇeṣviva sainyeṣu bhīṣmacāpacyutaiḥ śaraiḥ / babhūvābhimukhaḥ kopādeka eva vṛkodaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हत्वा सारथिं बाणैस्तूर्णं शन्तनुजन्मनः । द्रोणस्य च समुद्भ्रान्तपताकं विदधे रथम्

sa hatvā sārathiṃ bāṇaistūrṇaṃ śantanujanmanaḥ / droṇasya ca samudbhrāntapatākaṃ vidadhe ratham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्धलक्ष्यस्ततो भीमः सप्त दुर्योधनानुजान् । जघान मदसंरब्धान्पञ्चानन इव द्विपान्

labdhalakṣyastato bhīmaḥ sapta duryodhanānujān / jaghāna madasaṃrabdhānpañcānana iva dvipān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बह्वाशिनं कुण्डधारं विशालाक्षं सुदुर्जयम् । महोदरं मण्डितकं सुनाभं च निहत्य तान्

bahvāśinaṃ kuṇḍadhāraṃ viśālākṣaṃ sudurjayam / mahodaraṃ maṇḍitakaṃ sunābhaṃ ca nihatya tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्राव्य कौरवचमूं ननादास्फालयन्दिशः । क्षयाय सर्वजगतां देवै रुद्र इवोदितः

vidrāvya kauravacamūṃ nanādāsphālayandiśaḥ / kṣayāya sarvajagatāṃ devai rudra ivoditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इरावानथ विक्रान्तो विवेश कुरुवाहिनीम् । उलूपी नागललना फल्गुनाद्यमजीजनत्

irāvānatha vikrānto viveśa kuruvāhinīm / ulūpī nāgalalanā phalgunādyamajījanat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यं समारसाहाय्यं स्वयमित्यर्जुनेन सः । उक्तः पुरा सुरपुरे तां युद्धभुवमाययौ

kāryaṃ samārasāhāyyaṃ svayamityarjunena saḥ / uktaḥ purā surapure tāṃ yuddhabhuvamāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नकाञ्चनसंनाहैः स पातालतुरङ्गमैः । उह्यमानः शरैश्चक्रे फणिलोकमिवापरम्

ratnakāñcanasaṃnāhaiḥ sa pātālaturaṅgamaiḥ / uhyamānaḥ śaraiścakre phaṇilokamivāparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गत्वा विपुलानीकान्गान्धारान्हययोधिनः । शकुनेस्तनयान्सप्त जघान घनविक्रमान्

sa gatvā vipulānīkāngāndhārānhayayodhinaḥ / śakunestanayānsapta jaghāna ghanavikramān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दुर्योधनादिष्टो मायावी राक्षसाधिपः । अलम्बुसः समभ्यायादिरावन्तं रणोत्कटः

tato duryodhanādiṣṭo māyāvī rākṣasādhipaḥ / alambusaḥ samabhyāyādirāvantaṃ raṇotkaṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इरावनथ खङ्गेन छित्त्वा सपदि रक्षसः । स निषङ्गं धनुर्दीप्तं ननाद बलिनां वरः

irāvanatha khaṅgena chittvā sapadi rakṣasaḥ / sa niṣaṅgaṃ dhanurdīptaṃ nanāda balināṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मायां समाश्रित्य महतीं मोहनीं नृणाम् । युयुधाते समाविश्य तौ नभो भीमविक्रमौ

tato māyāṃ samāśritya mahatīṃ mohanīṃ nṛṇām / yuyudhāte samāviśya tau nabho bhīmavikramau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इरावता निजास्त्रौघैर्हन्यमानस्य रक्षसः । घोरः समुदभून्नादः सर्वप्राणिभयंकरः

irāvatā nijāstraughairhanyamānasya rakṣasaḥ / ghoraḥ samudabhūnnādaḥ sarvaprāṇibhayaṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ साहाय्यकं चक्रुर्भुजङ्गा भुजगीभुवः । तद्वमन्तो विषं तीक्ष्णं भोगान्भोगभृतां वराः

atha sāhāyyakaṃ cakrurbhujaṅgā bhujagībhuvaḥ / tadvamanto viṣaṃ tīkṣṇaṃ bhogānbhogabhṛtāṃ varāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राक्षसो ऽथ भृशं क्रुद्धो रूपमास्थाय गारुडम् । भक्षयित्वाखिलान्सर्पान्भीमं स्वं वपुराददे

rākṣaso 'tha bhṛśaṃ kruddho rūpamāsthāya gāruḍam / bhakṣayitvākhilānsarpānbhīmaṃ svaṃ vapurādade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाविमोहितस्याथ खङ्गेनारादिरावतः । जहार राक्षसं कायाच्छिरस्तलकुण्डलम्

māyāvimohitasyātha khaṅgenārādirāvataḥ / jahāra rākṣasaṃ kāyācchirastalakuṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हते धनंजयसुते हैडम्बः क्रोधमूर्छितः । रुराव येन वसुधा चचाल सकुलाचला

hate dhanaṃjayasute haiḍambaḥ krodhamūrchitaḥ / rurāva yena vasudhā cacāla sakulācalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमभिद्रुतमालोक्य राजा दुर्योधनः स्वयम् । सह सर्वैर्निजानीकैर्महामायमयोधयत्

tamabhidrutamālokya rājā duryodhanaḥ svayam / saha sarvairnijānīkairmahāmāyamayodhayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युज्जिह्वं वेगवन्तं महारौद्रं प्रमाथिनम् । हैडिम्बानुचरान्घोरान्स जघान निशाचरान्

vidyujjihvaṃ vegavantaṃ mahāraudraṃ pramāthinam / haiḍimbānucarānghorānsa jaghāna niśācarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिं घटोत्कचेनाथ प्रेरितां कुरुभुभूजे । महागजेन जग्राह वङ्गानामधिपः पुरः

śaktiṃ ghaṭotkacenātha preritāṃ kurubhubhūje / mahāgajena jagrāha vaṅgānāmadhipaḥ puraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागे निपतिते तस्मिन्रक्षिते च सुयोधने । संहारं पुरुसैन्यानां चकार पिशिताशनः

nāge nipatite tasminrakṣite ca suyodhane / saṃhāraṃ purusainyānāṃ cakāra piśitāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगदत्तो ऽथ विद्राव्य पाण्डवानामनीकिनीम् । सुप्रतीकेन नागेन घटोत्कचमयोधयत्

bhagadatto 'tha vidrāvya pāṇḍavānāmanīkinīm / supratīkena nāgena ghaṭotkacamayodhayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तनयं निहतं श्रुत्वा कुपितः शतमन्युजः । शिरोभिर्भूमिपालानां दुर्गमां वसुधां व्यधात्

tanayaṃ nihataṃ śrutvā kupitaḥ śatamanyujaḥ / śirobhirbhūmipālānāṃ durgamāṃ vasudhāṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमो ऽपि क्रोधसंतप्तो भ्रातुः पुत्रे निपातिते । सुयोधनानुजान्वीरान्प्राहिणोद्यममन्दिरम्

bhīmo 'pi krodhasaṃtapto bhrātuḥ putre nipātite / suyodhanānujānvīrānprāhiṇodyamamandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाधृष्टिं कुण्डलिनं कुण्डभेदिं सुलोचनम् । विराटं दीर्घबाहुं च सुबाहुं कनकध्वजम्

anādhṛṣṭiṃ kuṇḍalinaṃ kuṇḍabhediṃ sulocanam / virāṭaṃ dīrghabāhuṃ ca subāhuṃ kanakadhvajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वैतान्कौरवानीकं कबन्धशतसंकुलम् । विदधे मत्तवेतालनन्दने दिनसंक्षये

hatvaitānkauravānīkaṃ kabandhaśatasaṃkulam / vidadhe mattavetālanandane dinasaṃkṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्रस्तचापकवचे भग्नस्यन्दनकुञ्जरे । रणे ऽवहारं सैन्यानां ततश्चक्रुर्महारथाः

visrastacāpakavace bhagnasyandanakuñjare / raṇe 'vahāraṃ sainyānāṃ tataścakrurmahārathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निशायामनुजैः सह राजा सुयोधनः । कर्ममानाय्य पार्थानां पराभवमचिन्तयत्

tato niśāyāmanujaiḥ saha rājā suyodhanaḥ / karmamānāyya pārthānāṃ parābhavamacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैकर्तनस्तमवदत्क्रियतां मद्वचः सखे । शस्त्रं न्यासय गाङ्गेयमहं जेष्यामि पाण्डवान्

vaikartanastamavadatkriyatāṃ madvacaḥ sakhe / śastraṃ nyāsaya gāṅgeyamahaṃ jeṣyāmi pāṇḍavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष वृद्धो निरीहश्च सपक्षश्च धनंजये । त्वया न्यस्तो ऽतिभारो ऽस्मिन्नविचार्यैव केवलम्

eṣa vṛddho nirīhaśca sapakṣaśca dhanaṃjaye / tvayā nyasto 'tibhāro 'sminnavicāryaiva kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदाकर्ण्य कर्णोक्तं हर्षात्कर्मशतैरिव । उत्थाय भीष्मशिबिरं प्रतस्थे भ्रातृभिः सह

etadākarṇya karṇoktaṃ harṣātkarmaśatairiva / utthāya bhīṣmaśibiraṃ pratasthe bhrātṛbhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मणिदीपसहस्रांशुपिङ्गीकृतदिगन्तरः । नक्तं दीप्तौषधिवनः सकुलाद्रिरिवाबभौ

maṇidīpasahasrāṃśupiṅgīkṛtadigantaraḥ / naktaṃ dīptauṣadhivanaḥ sakulādririvābabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नकुण्डलकेयूरकिरीटद्युतिनिर्जिताः । पुरो निष्प्रतिभा दीपास्तस्यासंल्लज्जिता इव

ratnakuṇḍalakeyūrakirīṭadyutinirjitāḥ / puro niṣpratibhā dīpāstasyāsaṃllajjitā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणतान्दृक्त्रिमोदारैः भूमिपालान्विलोकयन् । नामभिर्विक्रभागेन सूचितान्वेत्रिमण्डलैः

praṇatāndṛktrimodāraiḥ bhūmipālānvilokayan / nāmabhirvikrabhāgena sūcitānvetrimaṇḍalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बभौ गतिलोलेन हारेण तुहिनात्विषा । सुधाकल्लोलजालेन पाददारेण मन्मथः

sa babhau gatilolena hāreṇa tuhinātviṣā / sudhākallolajālena pādadāreṇa manmathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमान्संप्राप्य शिबिरं शुभ्रं शन्तनुजन्मनः । शयानं रत्नपर्यङ्के प्रणनाम विलोक्य तम्

śrīmānsaṃprāpya śibiraṃ śubhraṃ śantanujanmanaḥ / śayānaṃ ratnaparyaṅke praṇanāma vilokya tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञेति पूजितस्तेन कृतासनपरिग्रहः । दुर्योधनः क्षणं ध्यात्वा पितामहमभाषत

rājñeti pūjitastena kṛtāsanaparigrahaḥ / duryodhanaḥ kṣaṇaṃ dhyātvā pitāmahamabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं जेता भृगुभुवः कार्मुकप्रमयी तव । भुजस्त्रैलोक्यविजये पर्याप्त इति मे मतिः

ayaṃ jetā bhṛgubhuvaḥ kārmukapramayī tava / bhujastrailokyavijaye paryāpta iti me matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारुण्यादानृशंस्याद्वा रक्ष्यास्ते यदि पाण्डवाः । तत्कर्णमनुजानीहि युद्धाय रणकर्कशम्

kāruṇyādānṛśaṃsyādvā rakṣyāste yadi pāṇḍavāḥ / tatkarṇamanujānīhi yuddhāya raṇakarkaśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तः कुरुराजेन मर्मणीव समाहतः । प्रभाते द्रक्ष्यसीत्युक्त्वा निःश्वसन्क्ष्मामलोकयत्

ityuktaḥ kururājena marmaṇīva samāhataḥ / prabhāte drakṣyasītyuktvā niḥśvasankṣmāmalokayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौरवो ऽपि तमामन्त्र्य निजं शिबिरमाययौ । दिशः शबलयन्क्षिप्तं दीपदीप्तौर्विभूषणैः

kauravo 'pi tamāmantrya nijaṃ śibiramāyayau / diśaḥ śabalayankṣiptaṃ dīpadīptaurvibhūṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रभाते भीष्मेण द्रोणद्रौणिमुखैः सह । विहिते सर्वतोभद्रे व्यूहे व्यूहाग्रवर्तिना

atha prabhāte bhīṣmeṇa droṇadrauṇimukhaiḥ saha / vihite sarvatobhadre vyūhe vyūhāgravartinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिव्यूहेष्वनीकेषु नदद्भिः पाण्डुनन्दनैः । अभिमन्युः कुरुचमूरग्रे वीरो व्यदारयत्

prativyūheṣvanīkeṣu nadadbhiḥ pāṇḍunandanaiḥ / abhimanyuḥ kurucamūragre vīro vyadārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरांशुशतदुष्प्रेक्ष्यं निदाघार्कमिवोद्यतम् । न सेहिरे तं भूपाला मानिनः संहता अपि

śarāṃśuśataduṣprekṣyaṃ nidāghārkamivodyatam / na sehire taṃ bhūpālā māninaḥ saṃhatā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्योधनप्रेरितो ऽथ रक्षःपतिरलम्बुसः । तमभ्यधावद्बिभ्राणो मायां त्रैलोक्यमोहिनीम्

duryodhanaprerito 'tha rakṣaḥpatiralambusaḥ / tamabhyadhāvadbibhrāṇo māyāṃ trailokyamohinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य नादेन महता जगत्प्रलयशंसिना । निपेतुः सहसा योधा बहवो विगतासवः

tasya nādena mahatā jagatpralayaśaṃsinā / nipetuḥ sahasā yodhā bahavo vigatāsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रौपदेयैः पुरः प्राप्तैः स विधाय रणं क्षणम् । अभिमन्युरधं बाणैः समं देहमिवाकरोत्

draupadeyaiḥ puraḥ prāptaiḥ sa vidhāya raṇaṃ kṣaṇam / abhimanyuradhaṃ bāṇaiḥ samaṃ dehamivākarot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरनिर्दारितेनाथ विहितां तेन रक्षसा । सौभद्रस्तामसीं मायां चिच्छेदार्कास्त्रतेजसा

śaranirdāritenātha vihitāṃ tena rakṣasā / saubhadrastāmasīṃ māyāṃ cicchedārkāstratejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ द्रौणिप्रभृतिभिः सात्यकिप्रमुखा युधि । संसक्ता गगनं चक्रुर्दिव्यास्त्रदहनाकुलम्

atha drauṇiprabhṛtibhiḥ sātyakipramukhā yudhi / saṃsaktā gaganaṃ cakrurdivyāstradahanākulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुनो द्रोणमभ्येत्य महास्त्रग्रामदुःसहम् । वायव्यास्त्रेण विदधे जगतां क्षोक्षविभ्रमम्

arjuno droṇamabhyetya mahāstragrāmaduḥsaham / vāyavyāstreṇa vidadhe jagatāṃ kṣokṣavibhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुदीर्य च शैलास्त्रं द्रौणेन क्षपिते ऽनले । धनंजयः कुरुचमूं शरजालैरपूरयत्

samudīrya ca śailāstraṃ drauṇena kṣapite 'nale / dhanaṃjayaḥ kurucamūṃ śarajālairapūrayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमभीमगदाघातनिर्भिन्ने गजमण्डले । सुस्राव शोणितनदी पताकाफेनमालिनी

bhīmabhīmagadāghātanirbhinne gajamaṇḍale / susrāva śoṇitanadī patākāphenamālinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्नाकुलसंग्रामे वर्तमाने भयंकरे । वेतालदत्ततालेषु नृत्यत्सु च्छिन्नमूर्धसु

tasminnākulasaṃgrāme vartamāne bhayaṃkare / vetāladattatāleṣu nṛtyatsu cchinnamūrdhasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्मः पृथुशरज्वालादुःसहः सुभटेन्धनः । जज्वाल चापक्रेङ्कारमन्त्रपूत इवानलः

bhīṣmaḥ pṛthuśarajvālāduḥsahaḥ subhaṭendhanaḥ / jajvāla cāpakreṅkāramantrapūta ivānalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्भुजप्रेरिताः क्षिप्रं सायका विविशुर्नुपान् । विहङ्गा इव सायाह्ने घनच्छायान्महीरुहान्

tadbhujapreritāḥ kṣipraṃ sāyakā viviśurnupān / vihaṅgā iva sāyāhne ghanacchāyānmahīruhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खद्योता इव वृक्षेषु शलभा इव शालिषु । भीष्मबाणा नरेन्द्रेषु पेतुर्हंसाः सहःस्विव

khadyotā iva vṛkṣeṣu śalabhā iva śāliṣu / bhīṣmabāṇā narendreṣu peturhaṃsāḥ sahaḥsviva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निकृत्तैश्चामरोष्णीषैश्छन्नाश्च पृथिवीभुजाम् । चकार समरे भीष्मः स्वयशोविषदा दिशः

nikṛttaiścāmaroṣṇīṣaiśchannāśca pṛthivībhujām / cakāra samare bhīṣmaḥ svayaśoviṣadā diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञां शिरोभिः पृथिवीमास्तीर्य पुलकोज्ज्वलः । रणलक्ष्म्याः स विदधे केलिपद्माकरानिव

rājñāṃ śirobhiḥ pṛthivīmāstīrya pulakojjvalaḥ / raṇalakṣmyāḥ sa vidadhe kelipadmākarāniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरस्त्रशरनिर्घर्षजाता वह्निकणा बभुः । राज्ञां हतानां भीष्मेण जीवा इव नभश्चराः

śirastraśaranirgharṣajātā vahnikaṇā babhuḥ / rājñāṃ hatānāṃ bhīṣmeṇa jīvā iva nabhaścarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घनेन शरजालेन ग्रस्ता लोकेन सर्वतः । स चक्रे सर्वसैन्यानामकण्डरजनीभ्रमम्

ghanena śarajālena grastā lokena sarvataḥ / sa cakre sarvasainyānāmakaṇḍarajanībhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदीर्णे पाण्डवबले छिन्नवर्मरथध्वजे । गजानीकेषु भग्नेषु भाघशेषेषु राजसु

vidīrṇe pāṇḍavabale chinnavarmarathadhvaje / gajānīkeṣu bhagneṣu bhāghaśeṣeṣu rājasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लज्जामुत्सृज्य यातेषु त्यक्तचापेषु केशवः । सत्यसंधं रणे भीष्मं जहीत्यर्जुनमब्रवीत्

lajjāmutsṛjya yāteṣu tyaktacāpeṣu keśavaḥ / satyasaṃdhaṃ raṇe bhīṣmaṃ jahītyarjunamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनंजयो ऽथ निःश्वस्य विषण्णवदनाम्बुजः । निन्दन्मुहुः क्षत्त्रधर्मं पितामहमुपाद्रवत्

dhanaṃjayo 'tha niḥśvasya viṣaṇṇavadanāmbujaḥ / nindanmuhuḥ kṣattradharmaṃ pitāmahamupādravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृषट्वा गाण्डीवधन्वानमुद्यतं शरवर्षिणम् । बले तूर्णमुपावृत्ते पुनर्युयुधिरे भटाः

dṛṣaṭvā gāṇḍīvadhanvānamudyataṃ śaravarṣiṇam / bale tūrṇamupāvṛtte punaryuyudhire bhaṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्मचापच्युतैर्बाणैश्छादितं वीक्ष्य फल्गुणम् । रथमुत्सृज्य कंसारिस्तमधावद्भुजायुधः

bhīṣmacāpacyutairbāṇaiśchāditaṃ vīkṣya phalguṇam / rathamutsṛjya kaṃsāristamadhāvadbhujāyudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोक्य कुपितं भीष्मः स्वयं कृष्ममभिद्रुतम् । उवाच धन्यतामानी पुलकालंकृताकृतिः

vilokya kupitaṃ bhīṣmaḥ svayaṃ kṛṣmamabhidrutam / uvāca dhanyatāmānī pulakālaṃkṛtākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यभाजामहं धुर्यो भगवन्कृतिनां वरः । यस्य त्वं जगतां नाथो वधाय स्वयमुद्यतः

puṇyabhājāmahaṃ dhuryo bhagavankṛtināṃ varaḥ / yasya tvaṃ jagatāṃ nātho vadhāya svayamudyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वादिनि गाङ्गेये रथात्तूर्णं धनंजयः । अवरुह्य ततः कृष्णमानिनाय रथं पुनः

iti vādini gāṅgeye rathāttūrṇaṃ dhanaṃjayaḥ / avaruhya tataḥ kṛṣṇamānināya rathaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथार्जुनशरासारैराकीर्णे कुरुकानने । पुनः शान्तनवश्चक्रे संहारं पृथिवीभुजाम्

athārjunaśarāsārairākīrṇe kurukānane / punaḥ śāntanavaścakre saṃhāraṃ pṛthivībhujām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घोरे व्यतिकरे तस्मिन्भग्ने सुभटमण्डले । अवहारमकुर्वन्त दिनान्ते पाण्डुनन्दनाः

ghore vyatikare tasminbhagne subhaṭamaṇḍale / avahāramakurvanta dinānte pāṇḍunandanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो राजन्यां विजने धर्मराजो जनार्दनम् । जगाद राजकं दृष्ट्वा भिन्नं भीष्मेण दुःखितः

tato rājanyāṃ vijane dharmarājo janārdanam / jagāda rājakaṃ dṛṣṭvā bhinnaṃ bhīṣmeṇa duḥkhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य कृष्ण प्रबुद्धेन गाङ्गेयवडवाग्निना । सैन्याम्बुधिरपर्यन्ते मम नीतो ऽल्पशेषताम्

paśya kṛṣṇa prabuddhena gāṅgeyavaḍavāgninā / sainyāmbudhiraparyante mama nīto 'lpaśeṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डलीकृतचापस्य सहस्रांशुशतत्विषः । भीष्मस्याखण्डलोप्यग्रे सत्यं परिभावास्पदम्

maṇḍalīkṛtacāpasya sahasrāṃśuśatatviṣaḥ / bhīṣmasyākhaṇḍalopyagre satyaṃ paribhāvāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलं राज्येन मे तावदिति वादिनि धर्मजे । उवाच शौरिर्योत्स्ये ऽहं स्वयं शन्तनुनन्दनम्

alaṃ rājyena me tāvaditi vādini dharmaje / uvāca śauriryotsye 'haṃ svayaṃ śantanunandanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाकार्य मे भवत्कार्यमुत्सृष्टसमयो ऽधुना । पालयामि रणे भीष्मं पश्यतां जगतीभुजाम्

nākārya me bhavatkāryamutsṛṣṭasamayo 'dhunā / pālayāmi raṇe bhīṣmaṃ paśyatāṃ jagatībhujām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदाकर्ण्य कृष्णोक्तं बभाषे पाण्डवाग्रजः । न मिथ्यावादिनं कामात्त्वां कुर्यामहमच्युत

etadākarṇya kṛṣṇoktaṃ babhāṣe pāṇḍavāgrajaḥ / na mithyāvādinaṃ kāmāttvāṃ kuryāmahamacyuta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयोपायमितो गत्वा भीष्मं पृच्छामि भूतले । स हि मामाशिषा पूर्वं वात्सल्यात्समयोजयत्

jayopāyamito gatvā bhīṣmaṃ pṛcchāmi bhūtale / sa hi māmāśiṣā pūrvaṃ vātsalyātsamayojayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निश्चित्य कृष्णेन भ्रातृभिश्च सहाशु कृत् । जगाम भीष्मशिबिरं गूढचारी युधिष्ठिरः

iti niścitya kṛṣṇena bhrātṛbhiśca sahāśu kṛt / jagāma bhīṣmaśibiraṃ gūḍhacārī yudhiṣṭhiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रमम्यानुजसखः शौर्यराशिं पितामहम् । पप्रच्छ विजयोपायं स च पृष्टस्तमब्रवीत्

sa pramamyānujasakhaḥ śauryarāśiṃ pitāmaham / papraccha vijayopāyaṃ sa ca pṛṣṭastamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तं पश्यामि लोकेषु वीरो मां विजयेत यः । जयलाभे च युष्माकं मयि जीवति का कथा

na taṃ paśyāmi lokeṣu vīro māṃ vijayeta yaḥ / jayalābhe ca yuṣmākaṃ mayi jīvati kā kathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विशस्त्रेन संत्रस्ते न स्त्रीपूर्वे ममेषवः । पतन्ति तस्मात्क्लीवेन मां घातय शिखण्डिना

na viśastrena saṃtraste na strīpūrve mameṣavaḥ / patanti tasmātklīvena māṃ ghātaya śikhaṇḍinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्ते देवव्रतेनेति लज्जाविनमिताननः । अकाम इव दुःखेन ययौ स्वशिबिरं नृपः

ukte devavrateneti lajjāvinamitānanaḥ / akāma iva duḥkhena yayau svaśibiraṃ nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभाते व्यूहेषु सैन्येषु सुभटैर्मिथः । शिखण्डिप्रमुखा वीरा परानीकमुपाद्रवन्

tataḥ prabhāte vyūheṣu sainyeṣu subhaṭairmithaḥ / śikhaṇḍipramukhā vīrā parānīkamupādravan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भीष्मशरश्रेणीलुलिते राजमण्डले । शिखण्डी धुतकोदण्डश्चण्डकोपस्तमभ्यधात्

tato bhīṣmaśaraśreṇīlulite rājamaṇḍale / śikhaṇḍī dhutakodaṇḍaścaṇḍakopastamabhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीच्छान्तनवः कामं प्रहर पार्षत । ननाम भीष्मविशिखाः पतन्त्यनुजने जने

tamabravīcchāntanavaḥ kāmaṃ prahara pārṣata / nanāma bhīṣmaviśikhāḥ patantyanujane jane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वादिनमभ्येत्य मण्डलीकृतकार्मुकः । शिखण्डी निःश्वसन्कोपादापगेयमभाषत

iti vādinamabhyetya maṇḍalīkṛtakārmukaḥ / śikhaṇḍī niḥśvasankopādāpageyamabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जेतारं भार्गवस्यापि जानामि त्वां महौजसम् । युधि युध्यस्व वा मा वा न मे जीवन्गमिष्यसि

jetāraṃ bhārgavasyāpi jānāmi tvāṃ mahaujasam / yudhi yudhyasva vā mā vā na me jīvangamiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्त्वैतद्बाणजालेन पार्षतः समपूरयत् । रक्ष्यमाणः समभ्येत्य पश्चाद्गाण्डीवधन्वना

uktvaitadbāṇajālena pārṣataḥ samapūrayat / rakṣyamāṇaḥ samabhyetya paścādgāṇḍīvadhanvanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्मो ऽपि तमनादृत्य विद्ध्वा कृष्णार्जुनौ शरैः । विवेश पाण्डवचमूं राजवेणुवनानलः

bhīṣmo 'pi tamanādṛtya viddhvā kṛṣṇārjunau śaraiḥ / viveśa pāṇḍavacamūṃ rājaveṇuvanānalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृष्टद्युम्नमुखैर्वीरैः कौरवाणां तरस्विनाम् । दारुणो ऽथ प्रहारो ऽभूद्रजःपिहितदिड्भुखः

dhṛṣṭadyumnamukhairvīraiḥ kauravāṇāṃ tarasvinām / dāruṇo 'tha prahāro 'bhūdrajaḥpihitadiḍbhukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो द्रोणिप्रभृतयो वीरा द्रोणस्य शासनात् । रक्षन्तः समरे भीष्मं धनंजयमयोधयन्

tato droṇiprabhṛtayo vīrā droṇasya śāsanāt / rakṣantaḥ samare bhīṣmaṃ dhanaṃjayamayodhayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शान्तनवो राज्ञां शरैरशनिगौरवैः । मौलिरत्नांशुशबलं समुन्मथ्य विरोचनम्

tataḥ śāntanavo rājñāṃ śarairaśanigauravaiḥ / mauliratnāṃśuśabalaṃ samunmathya virocanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आक्रीडमिव कालस्य विधाय कदनं रणे । अब्रवीत्कूणितमना दूरादेव युधिष्ठिरम्

ākrīḍamiva kālasya vidhāya kadanaṃ raṇe / abravītkūṇitamanā dūrādeva yudhiṣṭhiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वधाय कुरु कौन्तेय यत्नं मे नृपतिक्षयात् । विषण्णो ऽहं भृशं पुत्र रौद्रेणानेन कर्मणा

vadhāya kuru kaunteya yatnaṃ me nṛpatikṣayāt / viṣaṇṇo 'haṃ bhṛśaṃ putra raudreṇānena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वादिनि गाङ्गेये शिथिलीकृतकार्मुके । सृञ्जयाः सह पाञ्चालैः सोमकैश्च सहाद्रवन्

iti vādini gāṅgeye śithilīkṛtakārmuke / sṛñjayāḥ saha pāñcālaiḥ somakaiśca sahādravan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कुरुचमूवीराः पाण्डवानां महारथान् । आवार्य भीष्मरक्षायै द्वन्द्वं युद्धानि चक्रिरे

tataḥ kurucamūvīrāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathān / āvārya bhīṣmarakṣāyai dvandvaṃ yuddhāni cakrire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ गाङ्गेयविशिखैरप्रयत्नोज्झितैरपि । अवर्तत महारौद्रो राजजीवितसंक्षयः

atha gāṅgeyaviśikhairaprayatnojjhitairapi / avartata mahāraudro rājajīvitasaṃkṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमभ्यधावदाकर्णाकृष्टकोदण्डलः । शिखण्डी खण्डपरशुप्रभावं फल्गुणेरितः

tamabhyadhāvadākarṇākṛṣṭakodaṇḍalaḥ / śikhaṇḍī khaṇḍaparaśuprabhāvaṃ phalguṇeritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं दुर्योधनेनाथ प्रेरितां वीक्ष्य वाहिनीम् । तस्मिन्स्वभटसंहारे वर्तमाने पितामहः

svayaṃ duryodhanenātha preritāṃ vīkṣya vāhinīm / tasminsvabhaṭasaṃhāre vartamāne pitāmahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदीर्य घोरं दिव्यास्त्रमभ्यधावद्धनंजयम् । अथार्जुनस्याग्रमेत्य शिखण्डिनि पुरःस्थिते

udīrya ghoraṃ divyāstramabhyadhāvaddhanaṃjayam / athārjunasyāgrametya śikhaṇḍini puraḥsthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमाना इव गाङ्गेयो महास्त्रं संजहार तत् । ब्रह्मलोकाबिकामेषु युध्यमानेषु राजसु

vimānā iva gāṅgeyo mahāstraṃ saṃjahāra tat / brahmalokābikāmeṣu yudhyamāneṣu rājasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीराणां भीष्मविशिखैरयुतेषु पतत्सु च । दारयन्तं परानीकं तमेत्य वसवो ऽब्रुवन्

vīrāṇāṃ bhīṣmaviśikhairayuteṣu patatsu ca / dārayantaṃ parānīkaṃ tametya vasavo 'bruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्म संन्यासकालो ऽयं तवास्मदभिकाङ्क्षितः । ततः श्लथोद्यमे तस्मिन्प्रसन्ने भुवनत्रये

bhīṣma saṃnyāsakālo 'yaṃ tavāsmadabhikāṅkṣitaḥ / tataḥ ślathodyame tasminprasanne bhuvanatraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुनप्रमुखाः सर्वे सायकैस्तमपूरयन् । छिद्यमानेषु बालेषु तस्य तूर्णं किरीटिना

arjunapramukhāḥ sarve sāyakaistamapūrayan / chidyamāneṣu bāleṣu tasya tūrṇaṃ kirīṭinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखण्डी प्राहिणोत्तस्मै हेमपुङ्खशरावलीम् । शैखण्डीं शरमालां तां शैरोषीमिव पेशलाम्

śikhaṇḍī prāhiṇottasmai hemapuṅkhaśarāvalīm / śaikhaṇḍīṃ śaramālāṃ tāṃ śairoṣīmiva peśalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जग्राह प्रहसन्भीष्मः क्षणं स्थगितकार्मुकः । दुर्योधनसमादिष्टान्भीष्मस्य रथरक्षिणः

jagrāha prahasanbhīṣmaḥ kṣaṇaṃ sthagitakārmukaḥ / duryodhanasamādiṣṭānbhīṣmasya ratharakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोहयन्बाणजालेन फल्गुणस्तमवाकिरत् । विदार्यमाणो नीरन्ध्रैर्गाण्डीवान्निःसृतैः शरैः

mohayanbāṇajālena phalguṇastamavākirat / vidāryamāṇo nīrandhrairgāṇḍīvānniḥsṛtaiḥ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःशासनं पार्श्वगतं भीष्मः सस्मितमब्रवीत् । नैते शिखण्डिनो बाणाः शिलासंघातभेदिनः

duḥśāsanaṃ pārśvagataṃ bhīṣmaḥ sasmitamabravīt / naite śikhaṇḍino bāṇāḥ śilāsaṃghātabhedinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशन्ति मम मर्माणि बिलं विषधरा इव । एते ते वज्रसंस्पर्शा निवातकवचच्छिदः

viśanti mama marmāṇi bilaṃ viṣadharā iva / ete te vajrasaṃsparśā nivātakavacacchidaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरहारिणो घोराः किरातरणसाक्षिणः । इत्युक्त्वा पाण्डुपुत्राय शक्तिं चिक्षेप शक्तिमान्

śarīrahāriṇo ghorāḥ kirātaraṇasākṣiṇaḥ / ityuktvā pāṇḍuputrāya śaktiṃ cikṣepa śaktimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां च शक्रसुतस्तूर्णं चकार विशिखैस्त्रिधा । सर्वायुधेषु च्छिन्नेषु ततो गाण्डीवधन्वना

tāṃ ca śakrasutastūrṇaṃ cakāra viśikhaistridhā / sarvāyudheṣu cchinneṣu tato gāṇḍīvadhanvanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणाद्बभूव दुर्लक्ष्यो भीष्मो निर्विवरैः शरैः । युध्यमानेषु वीरेषु भूताविष्टेष्विवाकुलम्

kṣaṇādbabhūva durlakṣyo bhīṣmo nirvivaraiḥ śaraiḥ / yudhyamāneṣu vīreṣu bhūtāviṣṭeṣvivākulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारुमे तुमुले तस्मिन्निर्विभागे बलद्वये । अपराह्णे रथाद्भीष्मः सहस्रांशुरिवापरः

dārume tumule tasminnirvibhāge baladvaye / aparāhṇe rathādbhīṣmaḥ sahasrāṃśurivāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्पृष्टभूमिर्विशिखैः पपात महसां निधिः । तस्मिन्निपतिते वीरे केतौ सर्वधनुष्मताम्

aspṛṣṭabhūmirviśikhaiḥ papāta mahasāṃ nidhiḥ / tasminnipatite vīre ketau sarvadhanuṣmatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महतामपि वीराणां हृदयानि चकम्पिरे । ततो निवृत्ते संग्रामे हाहाकारे नभःस्पृशिः

mahatāmapi vīrāṇāṃ hṛdayāni cakampire / tato nivṛtte saṃgrāme hāhākāre nabhaḥspṛśiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.