Ksemendra: Bharatamanjari 7

वीरानभिमुखान्बाणविद्धान्पवननन्दनः । उन्ममाथ रताग्रेभ्यः शैलेभ्यः पादपानिव

vīrānabhimukhānbāṇaviddhānpavananandanaḥ / unmamātha ratāgrebhyaḥ śailebhyaḥ pādapāniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतेषु राजपुत्रेषु तेषु विक्रमशालिषु । भीमकर्णशरैः क्षिप्रं बभूव जनसंक्षयः

hateṣu rājaputreṣu teṣu vikramaśāliṣu / bhīmakarṇaśaraiḥ kṣipraṃ babhūva janasaṃkṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमबाणविनिर्भिन्नः संस्तम्भ्याधिरथिर्व्यथाम् । मण्डलीकृतकोदण्डश्चक्रे बाणमयं नभः

bhīmabāṇavinirbhinnaḥ saṃstambhyādhirathirvyathām / maṇḍalīkṛtakodaṇḍaścakre bāṇamayaṃ nabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कर्णशराश्चक्रुर्व्यश्वसूतधनुर्ध्वजम् । एकीभूता इव जवाद्भीमं विस्मयकारिणः

tataḥ karṇaśarāścakrurvyaśvasūtadhanurdhvajam / ekībhūtā iva javādbhīmaṃ vismayakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वायुधानि संरब्धो विरथस्योपसर्पतः । वैकर्तनश्चकर्तास्य संवर्तक इवोन्नदन्

sarvāyudhāni saṃrabdho virathasyopasarpataḥ / vaikartanaścakartāsya saṃvartaka ivonnadan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणायुधो ऽथ द्विरदान्हयांश्च पवनात्मजः । प्राहिणोत्सूतपुत्राय शरैश्चिच्छेद तांश्च सः

kṣīṇāyudho 'tha dviradānhayāṃśca pavanātmajaḥ / prāhiṇotsūtaputrāya śaraiściccheda tāṃśca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषमस्थं रणे कर्णो न जघान वृकोदरम् । वीरः कुन्तीवचः स्मृत्वा सत्यशीला हि साधवः

viṣamasthaṃ raṇe karṇo na jaghāna vṛkodaram / vīraḥ kuntīvacaḥ smṛtvā satyaśīlā hi sādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं स्पृशन्निव चापेन प्रोवाच विनदन्नृपः । महद्भिर्मूढमा युद्धमकृतास्त्रः पुनः कृथाः

taṃ spṛśanniva cāpena provāca vinadannṛpaḥ / mahadbhirmūḍhamā yuddhamakṛtāstraḥ punaḥ kṛthāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंहो बहुभुजो नेयमुचिता तव युद्धभूः । मांसास्तिकूटकुट्टाक सूदशालासु शोभसे

haṃho bahubhujo neyamucitā tava yuddhabhūḥ / māṃsāstikūṭakuṭṭāka sūdaśālāsu śobhase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा भारयोग्यस्य शरीरस्यास्य ते पशोः । युक्तास्तूवरकाः स्फीताः कानने लब्धवृत्तयः

athavā bhārayogyasya śarīrasyāsya te paśoḥ / yuktāstūvarakāḥ sphītāḥ kānane labdhavṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ब्रुवाणे राधेये भीमं कृच्छ्रदशाश्रितम् । विलोक्य दूरात्कंसारिः फ्लगुणाय न्यवेदयत्

iti bruvāṇe rādheye bhīmaṃ kṛcchradaśāśritam / vilokya dūrātkaṃsāriḥ phlaguṇāya nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मुहूर्तगणने हेमरेखानुकारिणी । तूर्णं बाणावली कर्णं गाण्डीवपतिताविशत्

tato muhūrtagaṇane hemarekhānukāriṇī / tūrṇaṃ bāṇāvalī karṇaṃ gāṇḍīvapatitāviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खाण्डवानलसंक्रान्तशिखयेव भृतो भृशम् । व्याप्तो दुद्राव राधेयो जयोद्धूतध्वजांशुकः

khāṇḍavānalasaṃkrāntaśikhayeva bhṛto bhṛśam / vyāpto dudrāva rādheyo jayoddhūtadhvajāṃśukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरूढे सात्यकिरथं कोपतप्ते वृकोदरे । कर्णाय प्राहिणोत्पार्थो नाराचं व्योमवर्त्मना

ārūḍhe sātyakirathaṃ kopatapte vṛkodare / karṇāya prāhiṇotpārtho nārācaṃ vyomavartmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रतुल्यं तमायान्तं दारुणं सर्वभूभुजाम् । दूरादलक्षितो द्रौणिश्चिच्छेदाशु पतत्रिभिः

vajratulyaṃ tamāyāntaṃ dāruṇaṃ sarvabhūbhujām / dūrādalakṣito drauṇiścicchedāśu patatribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथार्जुनो बाणशतैर्द्रेणात्मजमपूरयत् । सो ऽपि तत्सायकैर्भिन्नः सेनासंगरमाविशत्

athārjuno bāṇaśatairdreṇātmajamapūrayat / so 'pi tatsāyakairbhinnaḥ senāsaṃgaramāviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कनकपृष्ठानां शराणां धनुषां तथा । रश्मिभिः कोपरचना रटन्तमिव राजकम्

tataḥ kanakapṛṣṭhānāṃ śarāṇāṃ dhanuṣāṃ tathā / raśmibhiḥ koparacanā raṭantamiva rājakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदारयन्नाससाद सूचिव्यूहं धनंजयः । आस्ते महारथैर्गुप्तो यत्र पापो जयद्रथः

vidārayannāsasāda sūcivyūhaṃ dhanaṃjayaḥ / āste mahārathairgupto yatra pāpo jayadrathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे शरज्वालीञक्षितिपकाननम् । अलम्बिषो घनध्वानो गर्जन्सात्यकिमाद्रवत्

atrāntare śarajvālīñakṣitipakānanam / alambiṣo ghanadhvāno garjansātyakimādravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं राजवरमायान्तं पूरयन्तं शरैर्दिशः । अवारयन्महानीकं सात्यकिः सत्यपौरुषः

taṃ rājavaramāyāntaṃ pūrayantaṃ śarairdiśaḥ / avārayanmahānīkaṃ sātyakiḥ satyapauruṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोः काञ्चनपुङ्खाभिः शरमालाभिरावृताः । सिक्ता वीररसेनेव दिशः पल्लविता बभुः

tayoḥ kāñcanapuṅkhābhiḥ śaramālābhirāvṛtāḥ / siktā vīraraseneva diśaḥ pallavitā babhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्चकर्त भल्लेन शिरस्तस्याशु सात्यकिः । मौलिशोणमणिच्छायाच्छुरितेन समाहरन्

tataścakarta bhallena śirastasyāśu sātyakiḥ / mauliśoṇamaṇicchāyācchuritena samāharan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निहत्यालम्बिपं वीरं प्रवराणां प्रहारिणाम् । शतानि राजपुत्राणां न्यवधीत्पञ्च सात्यकिः

nihatyālambipaṃ vīraṃ pravarāṇāṃ prahāriṇām / śatāni rājaputrāṇāṃ nyavadhītpañca sātyakiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षपयन्तं कुरुचमूं तं रणे दीप्तविक्रमम् । अभ्यधावद्वीरकेतुर्वीरो भूरिश्रवाः स्वयम्

kṣapayantaṃ kurucamūṃ taṃ raṇe dīptavikramam / abhyadhāvadvīraketurvīro bhūriśravāḥ svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोर्विचित्रधनुषोः शरदुर्दिनमेघयोः । गर्जितं चकिताः सर्वे राजहंसा न सेहिरे

tayorvicitradhanuṣoḥ śaradurdinameghayoḥ / garjitaṃ cakitāḥ sarve rājahaṃsā na sehire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ मिथः शरसंपातनिर्घर्षणसमुत्थितैः । विरेजतुः स्फुलिङ्गौघैः कीटरत्नौरिवाचलौ

tau mithaḥ śarasaṃpātanirgharṣaṇasamutthitaiḥ / virejatuḥ sphuliṅgaughaiḥ kīṭaratnaurivācalau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छित्वा परस्परं चापं स्यन्दनं संप्रमथ्य च । खङ्गचर्मधरौ वीरौ युयुधाते चिराय तौ

chitvā parasparaṃ cāpaṃ syandanaṃ saṃpramathya ca / khaṅgacarmadharau vīrau yuyudhāte cirāya tau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जवादलक्ष्यवपुषोश्चित्रमण्डलचारिणोः । तयोः स्थगितसंग्रामा वीराः प्रेक्षकतां ययुः

javādalakṣyavapuṣościtramaṇḍalacāriṇoḥ / tayoḥ sthagitasaṃgrāmā vīrāḥ prekṣakatāṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सात्यकिमाकृष्य माल्यवद्भिः शिरोरुहैः । हत्वा वक्षसि पादेन सौमदत्तिरपातयत्

tataḥ sātyakimākṛṣya mālyavadbhiḥ śiroruhaiḥ / hatvā vakṣasi pādena saumadattirapātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खड्गेन सात्यकिशिरश्छेत्तुं दृष्ट्वा तमुद्यतम् । उवाच सहसा पार्थं संभ्रान्तः कैटभान्तकः

khaḍgena sātyakiśiraśchettuṃ dṛṣṭvā tamudyatam / uvāca sahasā pārthaṃ saṃbhrāntaḥ kaiṭabhāntakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेषितं धर्मराजेन त्वदर्थं वृष्णिपुंगवम् । पश्य शत्रुवशं यातं श्रान्तं सात्यकिमाहवे

preṣitaṃ dharmarājena tvadarthaṃ vṛṣṇipuṃgavam / paśya śatruvaśaṃ yātaṃ śrāntaṃ sātyakimāhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनित्यौ सर्वथा नूनं सुभटानां जयाजयौ । यदिमां सात्यकिरपि प्राप्तः क्लीबोचितां दशाम्

anityau sarvathā nūnaṃ subhaṭānāṃ jayājayau / yadimāṃ sātyakirapi prāptaḥ klībocitāṃ daśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष भूरिश्रवास्तूर्णं खड्गेनाखण्डविक्रमः । समुद्यतः शिरो हर्तुं शिष्यस्य तव सात्यकेः

eṣa bhūriśravāstūrṇaṃ khaḍgenākhaṇḍavikramaḥ / samudyataḥ śiro hartuṃ śiṣyasya tava sātyakeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्ते जनार्दनेनेति प्रहाराभिमुखं भुजम् । भल्लेन भूरिश्रवसो जहार कपिकेतनः

ukte janārdaneneti prahārābhimukhaṃ bhujam / bhallena bhūriśravaso jahāra kapiketanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्ते दूराददृश्येन भुजस्तम्भे किरीटिना । कालवक्त्रान्निपतितं सात्यकिं मेनिरे जनाः

kṛtte dūrādadṛśyena bhujastambhe kirīṭinā / kālavaktrānnipatitaṃ sātyakiṃ menire janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतन्स भुवि दोर्दण्डः कङ्कणावलिनिःस्वनः । निनादैरिव कौन्तेयं तारतारैरतर्जयत्

patansa bhuvi dordaṇḍaḥ kaṅkaṇāvaliniḥsvanaḥ / ninādairiva kaunteyaṃ tāratārairatarjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिञ्जयद्विपालाने विश्रान्तिसदने क्षितेः । प्रतापमन्दिरस्तम्भे भुजे भुवि निपातिते

tasmiñjayadvipālāne viśrāntisadane kṣiteḥ / pratāpamandirastambhe bhuje bhuvi nipātite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वा वामकराकृष्टां सात्यकेर्मूर्धजावलीम् । उवाचानल्पसंकल्पो यूपकेतुर्धनंजयम्

tyaktvā vāmakarākṛṣṭāṃ sātyakermūrdhajāvalīm / uvācānalpasaṃkalpo yūpaketurdhanaṃjayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो वीरव्रतं पार्थ कीदृशं दर्शिनं त्वया । येनान्यरणसक्तस्य च्छद्मना मे हतो भुजः

aho vīravrataṃ pārtha kīdṛśaṃ darśinaṃ tvayā / yenānyaraṇasaktasya cchadmanā me hato bhujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उचितं वा तवैवैतन्मन्त्री यस्य जनार्दनः । जाता हृद्यार्थलोभेन कूटयुद्धविग्धता

ucitaṃ vā tavaivaitanmantrī yasya janārdanaḥ / jātā hṛdyārthalobhena kūṭayuddhavigdhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा वामहस्तेन शरशय्यां विधाय सः । उपविश्य विशन्नन्तः सहितः स्वर्शवृत्तिभिः

ityuktvā vāmahastena śaraśayyāṃ vidhāya saḥ / upaviśya viśannantaḥ sahitaḥ svarśavṛttibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुत्वा प्राणानलं बाणैर्भ्रुमध्ये निहितेक्षणः । तेजः प्रविदधे मूर्ध्नि शशिसूर्यानलोत्तरम्

hutvā prāṇānalaṃ bāṇairbhrumadhye nihitekṣaṇaḥ / tejaḥ pravidadhe mūrdhni śaśisūryānalottaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो बीभत्सुरवदन्निन्दामुखरितान्नृपान् । विह्वलो विषमात्मा च रक्षितः सात्यकिर्मया

tato bībhatsuravadannindāmukharitānnṛpān / vihvalo viṣamātmā ca rakṣitaḥ sātyakirmayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्ता शिष्यस्य सख्युश्च कृत्तहस्तः कृतो यदि । तत्र किं नाम मन्यध्वं निर्देषा यूयमाहवे

hantā śiṣyasya sakhyuśca kṛttahastaḥ kṛto yadi / tatra kiṃ nāma manyadhvaṃ nirdeṣā yūyamāhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको ऽभिमन्युर्निहतः समायैः सर्वपार्थिवैः । श्रान्तश्छिन्नधनुःखड्गस्तत्किं नाम वदन्ति नः

eko 'bhimanyurnihataḥ samāyaiḥ sarvapārthivaiḥ / śrāntaśchinnadhanuḥkhaḍgastatkiṃ nāma vadanti naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तवति कौन्तेये लब्धसंज्ञो ऽथ सात्यकिः । ययाचे प्रणतः पूर्वं रणं प्रायजुषो रिपोः

ityuktavati kaunteye labdhasaṃjño 'tha sātyakiḥ / yayāce praṇataḥ pūrvaṃ raṇaṃ prāyajuṣo ripoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खड्गेन यज्ञशीलस्य वीरस्य यशसां निधेः । वक्त्रं मुक्तावलीभाभिर्जातहासमिवाहरत्

khaḍgena yajñaśīlasya vīrasya yaśasāṃ nidheḥ / vaktraṃ muktāvalībhābhirjātahāsamivāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स कृष्णेन च भूपालैर्वार्यमाणेन संभ्रमात् । क्रोधादज्ञातवृत्तेन तस्मिन्सात्यकिना हते

sa kṛṣṇena ca bhūpālairvāryamāṇena saṃbhramāt / krodhādajñātavṛttena tasminsātyakinā hate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिक्शब्दः सर्ववीराणामुत्तस्थौ स्थगिताम्बरः । सौमदत्तेश्च चरितं प्रशशंसुः सुरा दिवि

dhikśabdaḥ sarvavīrāṇāmuttasthau sthagitāmbaraḥ / saumadatteśca caritaṃ praśaśaṃsuḥ surā divi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेन निर्जितः पूर्वं सोमदत्तो ऽतिमन्युना । आराध्य तपसा देवं रूद्रं त्रिपुरदारणम्

sa tena nirjitaḥ pūrvaṃ somadatto 'timanyunā / ārādhya tapasā devaṃ rūdraṃ tripuradāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेभे सात्यकिजेतारं भूरिश्रवसमात्मजम् । शेखरं सर्ववीराणां वदान्यं बहुयाजिनम्

lebhe sātyakijetāraṃ bhūriśravasamātmajam / śekharaṃ sarvavīrāṇāṃ vadānyaṃ bahuyājinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्निपतिते वीरे जयद्रथवधोत्सुकः । तूर्णं विवेश श्वेताश्वो निबिडं राजमण्डलम्

tasminnipatite vīre jayadrathavadhotsukaḥ / tūrṇaṃ viveśa śvetāśvo nibiḍaṃ rājamaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ताद्रिचूडामणितां गन्तुमिच्छति भास्करे । ददर्श सैन्धवं पार्थो गुप्तं सर्वैर्महारथैः

astādricūḍāmaṇitāṃ gantumicchati bhāskare / dadarśa saindhavaṃ pārtho guptaṃ sarvairmahārathaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकर्णाञ्चितगाण्डीवस्तं दूराद्दुःसहागमम् । दृशैव कोपारुणया तस्य दाहमिवाकरोत्

ākarṇāñcitagāṇḍīvastaṃ dūrādduḥsahāgamam / dṛśaiva kopāruṇayā tasya dāhamivākarot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विलुलिते सैन्ये परावृत्त इवाम्बुधौ । हतो हतः सिन्धुराजो बभूवेति महास्वनः

tato vilulite sainye parāvṛtta ivāmbudhau / hato hataḥ sindhurājo babhūveti mahāsvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कर्णकृपद्रौणिदुःशासनसुयोधनाः । सह सर्वैर्महीपालैर्धनंजयमयोधयत्

atha karṇakṛpadrauṇiduḥśāsanasuyodhanāḥ / saha sarvairmahīpālairdhanaṃjayamayodhayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्विधाय शरैस्तूर्णं द्वस्तवर्मरथध्वजान् । पातयन्राजवक्त्राणि जिष्णुः सैन्धवमाद्रवत्

tānvidhāya śaraistūrṇaṃ dvastavarmarathadhvajān / pātayanrājavaktrāṇi jiṣṇuḥ saindhavamādravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयद्रथो ऽपि विजयं विलोक्याच्युतसारथिम् । स निष्कृष्यासकृत्तैस्तैः सायकैस्तमपूरयत्

jayadratho 'pi vijayaṃ vilokyācyutasārathim / sa niṣkṛṣyāsakṛttaistaiḥ sāyakaistamapūrayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽब्रवीन्मधुरिपुर्दिनान्ते सव्यसाचिनम् । छिन्धि सिन्धुपतेः क्षिप्रं शिरो दिव्येन पत्रिणा

tato 'bravīnmadhuripurdinānte savyasācinam / chindhi sindhupateḥ kṣipraṃ śiro divyena patriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धक्षत्त्रः पिता प्रादाद्वरमस्य क्षितौ शिरः । पातयिष्यति यस्तुल्यं तस्यापि निपतिष्यति

vṛddhakṣattraḥ pitā prādādvaramasya kṣitau śiraḥ / pātayiṣyati yastulyaṃ tasyāpi nipatiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समन्तपञ्चकाभ्यर्णे पितास्य तपसि स्थितः । तदङ्के पातय रिपोः सिरस्तस्मात्प्रयातु गाम्

samantapañcakābhyarṇe pitāsya tapasi sthitaḥ / tadaṅke pātaya ripoḥ sirastasmātprayātu gām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते शौरिणा जिष्णुश्छित्त्वा सिन्धुशिरो जवात् । शरेण संध्याध्यानस्थजनकाङ्के न्यपातयत्

ityukte śauriṇā jiṣṇuśchittvā sindhuśiro javāt / śareṇa saṃdhyādhyānasthajanakāṅke nyapātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्कादज्ञासवृत्तस्य क्षिपतस्तच्छिरः क्षितौ । वृद्धक्षत्त्रस्य सहसा पपाताग्रे निजं शिरः

aṅkādajñāsavṛttasya kṣipatastacchiraḥ kṣitau / vṛddhakṣattrasya sahasā papātāgre nijaṃ śiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्निपतिते वीरे त्रैलोक्याश्चर्यकारिणा । गाण्डीवधन्वना कृष्णो ननादास्फोटयन्दिशः

tasminnipatite vīre trailokyāścaryakāriṇā / gāṇḍīvadhanvanā kṛṣṇo nanādāsphoṭayandiśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विघटिते व्यूहे कुरुराजवरूथिनी । नौरिवाब्धेर्महावातैर्बभ्रामावर्तनर्तिता

tato vighaṭite vyūhe kururājavarūthinī / naurivābdhermahāvātairbabhrāmāvartanartitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमो ननर्द तं नादं हतं मत्वा जयद्रथम् । प्रहृष्टः प्रतिजग्राह नानावाद्यं युधिष्ठिरः

bhīmo nanarda taṃ nādaṃ hataṃ matvā jayadratham / prahṛṣṭaḥ pratijagrāha nānāvādyaṃ yudhiṣṭhiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षौहिणीः सप्त हत्वा हतः पार्थेन सैन्धवः । नूनं न दुर्गं दैवस्य किंचिदित्यूचिरे जनाः

akṣauhiṇīḥ sapta hatvā hataḥ pārthena saindhavaḥ / nūnaṃ na durgaṃ daivasya kiṃcidityūcire janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विभागे ततो युद्धे प्रवृत्ते नृपतिक्षये । द्रोणं कृपं च विदधे शरैर्जिष्णुः पराङ्मुखम्

nirvibhāge tato yuddhe pravṛtte nṛpatikṣaye / droṇaṃ kṛpaṃ ca vidadhe śarairjiṣṇuḥ parāṅmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमसायकनिर्भिन्नजिह्वाकर्णं(?) च सात्यकिः । आरुरोह रथं वीरो वितीर्ण हरिणा निजम्

bhīmasāyakanirbhinnajihvākarṇaṃ(?) ca sātyakiḥ / āruroha rathaṃ vīro vitīrṇa hariṇā nijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मारुतेरवमानं च कलयञ्शतमन्युजः । पुनः प्रतिज्ञां कर्णस्य वृषसेनवधे व्यधात्

māruteravamānaṃ ca kalayañśatamanyujaḥ / punaḥ pratijñāṃ karṇasya vṛṣasenavadhe vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो युधिष्ठिरं प्राप्य तौ च सात्यकिफल्गुणौ । मिथः शशंसुः प्रमदादभिनन्द्य पराक्रमम्

tato yudhiṣṭhiraṃ prāpya tau ca sātyakiphalguṇau / mithaḥ śaśaṃsuḥ pramadādabhinandya parākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णावथ परिष्वज्य मानन्दं धर्मनन्दनः । तुष्टाव जगतां नाथं विष्णुं विजयकारणम्

kṛṣṇāvatha pariṣvajya mānandaṃ dharmanandanaḥ / tuṣṭāva jagatāṃ nāthaṃ viṣṇuṃ vijayakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाष्पाकुलस्ततो राजा द्रोणमेत्य सुयोधनः । ऊचे त्वया कृताश्वासो निहतः स जयद्रथः

bāṣpākulastato rājā droṇametya suyodhanaḥ / ūce tvayā kṛtāśvāso nihataḥ sa jayadrathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैतदवदद्द्रोणो निधनायैव दीक्षितः । त्यक्ष्यामि कवचं राजन्नाहत्वा तव वैरिणः

śrutvaitadavadaddroṇo nidhanāyaiva dīkṣitaḥ / tyakṣyāmi kavacaṃ rājannāhatvā tava vairiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्येणेत्यभिहिते सर्वे दुर्योधनानुगाः । प्राणहव्ये रणमखे तस्थुराबद्धनिश्चयाः

ācāryeṇetyabhihite sarve duryodhanānugāḥ / prāṇahavye raṇamakhe tasthurābaddhaniścayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथांशुमति याते ऽस्तं दिनकृत्कमलत्विषि । शोणच्छत्र इवाकृष्टे संध्यारक्तसरित्प्लवैः

athāṃśumati yāte 'staṃ dinakṛtkamalatviṣi / śoṇacchatra ivākṛṣṭe saṃdhyāraktasaritplavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नक्षत्रैस्तारतरलैः कोपकम्पजुषां रणे । हतानां भूभुनां जीवैरिव व्याप्ते नभस्तले

nakṣatraistārataralaiḥ kopakampajuṣāṃ raṇe / hatānāṃ bhūbhunāṃ jīvairiva vyāpte nabhastale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमोभिरावृते व्योम्नि कृपाणवनमेच्कैः । दिव्यास्त्रदग्धैर्मातङ्गैरिव त्रिदिवगामिभिः

tamobhirāvṛte vyomni kṛpāṇavanameckaiḥ / divyāstradagdhairmātaṅgairiva tridivagāmibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्फुरन्मौलिकेयूरहेमसायककार्मुकाः । चक्रिरे समरं घोरं दुर्योधनमुखाः परैः

visphuranmaulikeyūrahemasāyakakārmukāḥ / cakrire samaraṃ ghoraṃ duryodhanamukhāḥ paraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुनध्वानगर्जाभिः सिंहनादैश्च मारुतेः । द्रोणकार्मुकनिर्घोषैः पृथिवी समकम्पत

arjunadhvānagarjābhiḥ siṃhanādaiśca māruteḥ / droṇakārmukanirghoṣaiḥ pṛthivī samakampata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रान्तं युध्यमानानां कुरुपाण्डवभूभुजाम् । बभौ साक्षादिवायाता कालरात्रिर्विभावरी

aśrāntaṃ yudhyamānānāṃ kurupāṇḍavabhūbhujām / babhau sākṣādivāyātā kālarātrirvibhāvarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रापुस्तमांसि वैपुल्यं खड्गेषु द्विरदेषु च । प्रापुस्तमांसि दारिद्र्यं छत्त्रेषु व्यजनेषु च

prāpustamāṃsi vaipulyaṃ khaḍgeṣu dviradeṣu ca / prāpustamāṃsi dāridryaṃ chattreṣu vyajaneṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृध्रभूतोत्सवे तस्मिन्विकराला वसुंधरा । अवर्तमानमानेन तमसेव विदारिता

gṛdhrabhūtotsave tasminvikarālā vasuṃdharā / avartamānamānena tamaseva vidāritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तवेतालतालो ऽभूदकाण्डधृतिखण्डनः । कबन्धोद्दण्डदोर्दण्डताण्डवाडम्बरोत्सवः

dattavetālatālo 'bhūdakāṇḍadhṛtikhaṇḍanaḥ / kabandhoddaṇḍadordaṇḍatāṇḍavāḍambarotsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरस्त्रकङ्कटापातिशस्त्रज्वालाजटा बभुः । तमःपिशाचसंघानां पिङ्गाः श्मश्रुसटा इव

śirastrakaṅkaṭāpātiśastrajvālājaṭā babhuḥ / tamaḥpiśācasaṃghānāṃ piṅgāḥ śmaśrusaṭā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र द्रोणो महास्त्रौघैः क्षपयन्राजमण्डलम् । आदीप्तरत्नमुकुटं प्रोच्चकर्त शिनेः शिरः

tatra droṇo mahāstraughaiḥ kṣapayanrājamaṇḍalam / ādīptaratnamukuṭaṃ proccakarta śineḥ śiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमसेनो ऽपि कालिङ्गं राजपुत्रं तरस्विनम् । रथाद्रथमभिप्लुत्य निजघानाशु मुष्टिना

bhīmaseno 'pi kāliṅgaṃ rājaputraṃ tarasvinam / rathādrathamabhiplutya nijaghānāśu muṣṭinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य मुष्टिहतस्याजौ पेतुरस्थीनि भूतले । फल्गुन्यश्महतस्येव चिरपक्वस्य शाखिनः

tasya muṣṭihatasyājau peturasthīni bhūtale / phalgunyaśmahatasyeva cirapakvasya śākhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिङ्गकुलसंहारं कृत्वा तूर्णं वृकोदरः । ध्रुवं च जलधारं च राजपुत्रावदारयत्

kaliṅgakulasaṃhāraṃ kṛtvā tūrṇaṃ vṛkodaraḥ / dhruvaṃ ca jaladhāraṃ ca rājaputrāvadārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधाय विमुखं कर्णं भीमो दुर्योधनानुजम् । निष्पिपेष पदा हत्वा वीरो दुष्करदुर्मदः

vidhāya vimukhaṃ karṇaṃ bhīmo duryodhanānujam / niṣpipeṣa padā hatvā vīro duṣkaradurmadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमदत्तस्य तनयं शलं हत्वाथ सात्यकिः । तं पुत्रशोकविधुरं चकार विमुखं शरैः

somadattasya tanayaṃ śalaṃ hatvātha sātyakiḥ / taṃ putraśokavidhuraṃ cakāra vimukhaṃ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारयन्तं कुरुचमूं सात्यकिं शरवर्षिणम् । दिशः संपूरयन्बाणैरश्वत्थामा समाद्रवत्

dārayantaṃ kurucamūṃ sātyakiṃ śaravarṣiṇam / diśaḥ saṃpūrayanbāṇairaśvatthāmā samādravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षपयन्तमनीकानि दृष्ट्वा रुद्रमिवापरम् । निशीथे द्विगुणोत्साहस्तमधावद्धटोत्कचः

kṣapayantamanīkāni dṛṣṭvā rudramivāparam / niśīthe dviguṇotsāhastamadhāvaddhaṭotkacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य नादेन महता दिशः समभिपूरिताः । स्फुटिता यत्र दलशस्तदाश्चर्यमिवाभवत्

tasya nādena mahatā diśaḥ samabhipūritāḥ / sphuṭitā yatra dalaśastadāścaryamivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वत्थाम्नि प्रभाधाम्नि बाणोग्रकिरणे रणे । कुर्वन्घटोत्कचो रेजे राहुजृम्भाविजृम्भितम्

aśvatthāmni prabhādhāmni bāṇograkiraṇe raṇe / kurvanghaṭotkaco reje rāhujṛmbhāvijṛmbhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शराणां द्रौणिमुक्तानां दिव्यानां समरे रुचः । न कूणितानि नेत्राणि रात्रौ भूतानि सेहिरे

śarāṇāṃ drauṇimuktānāṃ divyānāṃ samare rucaḥ / na kūṇitāni netrāṇi rātrau bhūtāni sehire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षौहिणीं राक्षसानां हैडम्बवशवर्तिनाम् । तटायुधानि दलयन्नेको द्रौणिरयोधयत्

akṣauhiṇīṃ rākṣasānāṃ haiḍambavaśavartinām / taṭāyudhāni dalayanneko drauṇirayodhayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छित्त्वा घटोत्कटो हृष्टं चक्रं कालानलप्रभम् । जघानाञ्जनपर्वाणं तत्पुत्रं घोरविक्रमम्

chittvā ghaṭotkaṭo hṛṣṭaṃ cakraṃ kālānalaprabham / jaghānāñjanaparvāṇaṃ tatputraṃ ghoravikramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विमोहनीं मायां द्रौणिः क्रुद्धस्य रक्षसः । छित्त्वा जघान विसिखैर्धृम्नानुजान्रणे

tato vimohanīṃ māyāṃ drauṇiḥ kruddhasya rakṣasaḥ / chittvā jaghāna visikhairdhṛmnānujānraṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुन्तिभोजसुतान्हत्वा सहस्राणि प्रहारिणाम् । जघान राजपुत्राणां द्रौणिः काल इवाकुलः

kuntibhojasutānhatvā sahasrāṇi prahāriṇām / jaghāna rājaputrāṇāṃ drauṇiḥ kāla ivākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे भीमसेनो बाह्लिकाधिपतेः शिरः । गदया वीरघातिन्या निष्पिपेषाशु मौलिनः

atrāntare bhīmaseno bāhlikādhipateḥ śiraḥ / gadayā vīraghātinyā niṣpipeṣāśu maulinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जघान संरब्धान्दश दुर्योधनानुजान् । वीरबाहुं दृढरथं नागदन्तमयोभुजम्

tato jaghāna saṃrabdhāndaśa duryodhanānujān / vīrabāhuṃ dṛḍharathaṃ nāgadantamayobhujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाथिनं विरजसं सुहस्तं सुदृढं तथा । हत्वैतान्सप्त गान्धारानवधीत्सुबलात्मजान्

pramāthinaṃ virajasaṃ suhastaṃ sudṛḍhaṃ tathā / hatvaitānsapta gāndhārānavadhītsubalātmajān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निघ्नन्तं कौरवचमूं स्वयं युधि युधिष्ठिरम् । ऐन्द्रवारुणवायव्यैरस्त्रैर्द्रेणो ऽप्ययोधयत्

nighnantaṃ kauravacamūṃ svayaṃ yudhi yudhiṣṭhiram / aindravāruṇavāyavyairastrairdreṇo 'pyayodhayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रयुक्तं ब्रह्मास्त्रं गुरुणा तज्जिहीर्षया । अवारयदसंरम्भो ब्रह्मास्त्रेणैव धर्मजः

tataḥ prayuktaṃ brahmāstraṃ guruṇā tajjihīrṣayā / avārayadasaṃrambho brahmāstreṇaiva dharmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सानुगैः पाण्डुतनयैर्गजैरिव सरोजिनीम् । मृद्यमानां चमूं दृष्ट्वा कर्णमूचे सुयोधनः

sānugaiḥ pāṇḍutanayairgajairiva sarojinīm / mṛdyamānāṃ camūṃ dṛṣṭvā karṇamūce suyodhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णाकर्णय संग्रामे जयिभिः पाण्डुसूनुभिः । विरावं वध्यमानानां सैन्यानां च तरस्विनाम्

karṇākarṇaya saṃgrāme jayibhiḥ pāṇḍusūnubhiḥ / virāvaṃ vadhyamānānāṃ sainyānāṃ ca tarasvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुमुले ऽस्मिन्निरालोके विषमे समुपस्थिते । तेजसामाश्रयः शूर त्वमेवैकः परायणम्

tumule 'sminnirāloke viṣame samupasthite / tejasāmāśrayaḥ śūra tvamevaikaḥ parāyaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणयादिति राधेयो भूभुजा स्वयमर्थितः । उवाच पाण्डुसेनासु क्षिपन्निव शरवलीः

praṇayāditi rādheyo bhūbhujā svayamarthitaḥ / uvāca pāṇḍusenāsu kṣipanniva śaravalīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरशय्यास्थिते भीष्मे शेखरे सर्वधन्विनाम् । राजन्भारः क्रमायातो ममैवायं किमुच्यते

vīraśayyāsthite bhīṣme śekhare sarvadhanvinām / rājanbhāraḥ kramāyāto mamaivāyaṃ kimucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य वीरव्रतहरं हरस्यापि किरीटिनम् । पातयाम्येष समरे शक्त्या वासवदत्तया

adya vīravrataharaṃ harasyāpi kirīṭinam / pātayāmyeṣa samare śaktyā vāsavadattayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते सूतपुत्रेण प्रोवाच प्रहसन्कृपः । लोके सूत्यमवीरे ऽस्मिन्नेकस्त्वं वीरतां गतः

ityukte sūtaputreṇa provāca prahasankṛpaḥ / loke sūtyamavīre 'sminnekastvaṃ vīratāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नु मिथ्या राधेय कथितेन तावमुना । सततं सर्ववीराणां श्रवणौ बधिरीकृतौ

aho nu mithyā rādheya kathitena tāvamunā / satataṃ sarvavīrāṇāṃ śravaṇau badhirīkṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुतस्त्वमश्रुतोदन्त इवायातः पराक्रमी । यदा हतः सिन्धुपतिः कृतवान्न भवांस्तदा

kutastvamaśrutodanta ivāyātaḥ parākramī / yadā hataḥ sindhupatiḥ kṛtavānna bhavāṃstadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टसारा वयं सर्वे तव पाण्डुसुतस्य च । बलानुसारं युध्यस्व वृथा श्लाघां तु मा कृताः

dṛṣṭasārā vayaṃ sarve tava pāṇḍusutasya ca / balānusāraṃ yudhyasva vṛthā ślāghāṃ tu mā kṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति शारद्वतेनोक्ते कोपाद्वैकर्तनो ऽब्रवीत् । गर्जन्ति सफलं वीराः प्रावृषेण्या इवाम्बुदाः

iti śāradvatenokte kopādvaikartano 'bravīt / garjanti saphalaṃ vīrāḥ prāvṛṣeṇyā ivāmbudāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं तु वृद्ध निराचारो मोहादेवं प्रभाषसे । अन्यपक्षाश्रयः को हि बन्दीवान्यान्प्रशंसति

tvaṃ tu vṛddha nirācāro mohādevaṃ prabhāṣase / anyapakṣāśrayaḥ ko hi bandīvānyānpraśaṃsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मबन्धो पुनर्द्वेषाद्यद्येवमभिधास्यति । छेतस्यामि जिह्वां कटुकां तदनेनासिना तव

brahmabandho punardveṣādyadyevamabhidhāsyati / chetasyāmi jihvāṃ kaṭukāṃ tadanenāsinā tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति कर्णेन संरम्भात्कोपितं वीक्ष्य मातुलम् । करवालमथाकृष्य क्रुध्यंस्तं द्रौणिराद्रवत्

iti karṇena saṃrambhātkopitaṃ vīkṣya mātulam / karavālamathākṛṣya krudhyaṃstaṃ drauṇirādravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्रतुल्यं तमायान्तं त्रिजगत्प्रलयक्षमम् । न्यवारयत्स्वयं राजा नयवाग्भिः सगौतमम्

rudratulyaṃ tamāyāntaṃ trijagatpralayakṣamam / nyavārayatsvayaṃ rājā nayavāgbhiḥ sagautamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.