Brahma-Purana 123

ब्रह्मोवाच: रामतीर्थम् इति ख्यातं भ्रूणहत्याविनाशनम् । तस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

brahmovāca: rāmatīrtham iti khyātaṃ bhrūṇahatyāvināśanam / tasya śravaṇamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इक्ष्वाकुवंशप्रभवः क्षत्रियो लोकविश्रुतः । बलवान् मतिमाञ् शूरो यथा शक्रः पुरंदरः

ikṣvākuvaṃśaprabhavaḥ kṣatriyo lokaviśrutaḥ / balavān matimāñ śūro yathā śakraḥ puraṃdaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृपैतामहं राज्यं कुर्वन्न् आस्ते यथा बलिः । तस्य तिस्रो महिष्यः स्यू राज्ञो दशरथस्य हि

pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ kurvann āste yathā baliḥ / tasya tisro mahiṣyaḥ syū rājño daśarathasya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौशल्या च सुमित्रा च कैकेयी च महामते । एताः कुलीनाः सुभगा रूपलक्षणसंयुताः

kauśalyā ca sumitrā ca kaikeyī ca mahāmate / etāḥ kulīnāḥ subhagā rūpalakṣaṇasaṃyutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् राजनि राज्ये तु स्थिते ऽयोध्यापतौ मुने । वसिष्ठे ब्रह्मविच्छ्रेष्ठे पुरोधसि विशेषतः

tasmin rājani rājye tu sthite 'yodhyāpatau mune / vasiṣṭhe brahmavicchreṣṭhe purodhasi viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च व्याधिर् न दुर्भिक्षं न चावृष्टिर् न चाधयः । ब्रह्मक्षत्रविशां नित्यं शूद्राणां च विशेषतः

na ca vyādhir na durbhikṣaṃ na cāvṛṣṭir na cādhayaḥ / brahmakṣatraviśāṃ nityaṃ śūdrāṇāṃ ca viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रमाणां तु सर्वेषाम् आनन्दो ऽभूत् पृथक् पृथक् । तस्मिञ् शासति राजेन्द्र इक्ष्वाकूणां कुलोद्वहे

āśramāṇāṃ tu sarveṣām ānando 'bhūt pṛthak pṛthak / tasmiñ śāsati rājendra ikṣvākūṇāṃ kulodvahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानां दानवानां तु राज्यार्थे विग्रहो ऽभवत् । क्वापि तत्र जयं प्रापुर् देवाः क्वापि तथेतरे

devānāṃ dānavānāṃ tu rājyārthe vigraho 'bhavat / kvāpi tatra jayaṃ prāpur devāḥ kvāpi tathetare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रवर्तमाने तु त्रैलोक्यम् अतिपीडितम् । अभून् नारद तत्राहम् अवदं दैत्यदानवान्

evaṃ pravartamāne tu trailokyam atipīḍitam / abhūn nārada tatrāham avadaṃ daityadānavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवांश् चापि विशेषेण न कृतं तैर् मदीरितम् । पुनश् च संगरस् तेषां बभूव सुमहान् मिथः

devāṃś cāpi viśeṣeṇa na kṛtaṃ tair madīritam / punaś ca saṃgaras teṣāṃ babhūva sumahān mithaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुं गत्वा सुराः प्रोचुस् तथेशानं जगन्मयम् । ताव् ऊचतुर् उभौ देवान् असुरान् दैत्यदानवान्

viṣṇuṃ gatvā surāḥ procus tatheśānaṃ jaganmayam / tāv ūcatur ubhau devān asurān daityadānavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपसा बलिनो यान्तु पुनः कुर्वन्तु संगरम् । तथेत्य् आहुर् ययुः सर्वे तपसे नियतव्रताः

tapasā balino yāntu punaḥ kurvantu saṃgaram / tathety āhur yayuḥ sarve tapase niyatavratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययुस् तु राक्षसान् देवाः पुनस् ते मत्सरान्विताः । देवानां दानवानां च संगरो ऽभूत् सुदारुणः

yayus tu rākṣasān devāḥ punas te matsarānvitāḥ / devānāṃ dānavānāṃ ca saṃgaro 'bhūt sudāruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तत्र देवा जेतारो नैव दैत्याश् च दानवाः । संयुगे वर्तमाने तु वाग् उवाचाशरीरिणी

na tatra devā jetāro naiva daityāś ca dānavāḥ / saṃyuge vartamāne tu vāg uvācāśarīriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशवाग् उवाच: येषां दशरथो राजा ते जेतारो न चेतरे ॥* ब्र्प् १२३।१५ ॥ ब्रह्मोवाच: इति श्रुत्वा जयायोभौ जग्मतुर् देवदानवौ । तत्र वायुस् त्वरन् प्राप्तो राजानम् अवदत् तदा

ākāśavāg uvāca: yeṣāṃ daśaratho rājā te jetāro na cetare //* BrP 123.15 // brahmovāca: iti śrutvā jayāyobhau jagmatur devadānavau / tatra vāyus tvaran prāpto rājānam avadat tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुर् उवाच: आगन्तव्यं त्वया राजन् देवदानवसंगरे । यत्र राजा दशरथो जयस् तत्रेति विश्रुतम्

vāyur uvāca: āgantavyaṃ tvayā rājan devadānavasaṃgare / yatra rājā daśaratho jayas tatreti viśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् त्वं देवपक्षे स्या भवेयुर् जयिनः सुराः ॥* ब्र्प् १२३।१८ ॥ ब्रह्मोवाच: तद् वायुवचनं श्रुत्वा राजा दशरथो नृपः । आगम्यते मया सत्यं गच्छ वायो यथासुखम्

tasmāt tvaṃ devapakṣe syā bhaveyur jayinaḥ surāḥ //* BrP 123.18 // brahmovāca: tad vāyuvacanaṃ śrutvā rājā daśaratho nṛpaḥ / āgamyate mayā satyaṃ gaccha vāyo yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते वायौ तदा दैत्या आजग्मुर् भूपतिं प्रति । ते ऽप्य् ऊचुर् भगवन्न् अस्मत्- साहाय्यं कर्तुम् अर्हसि

gate vāyau tadā daityā ājagmur bhūpatiṃ prati / te 'py ūcur bhagavann asmat- sāhāyyaṃ kartum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजन् दशरथ श्रीमन् विजयस् त्वयि संस्थितः । तस्मात् त्वं वै दैत्यपतेः साहाय्यं कर्तुम् अर्हसि

rājan daśaratha śrīman vijayas tvayi saṃsthitaḥ / tasmāt tvaṃ vai daityapateḥ sāhāyyaṃ kartum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रोवाच नृपतिर् वायुना प्रार्थितः पुरा । प्रतिज्ञातं मया तच् च यान्तु दैत्याश् च दानवाः

tataḥ provāca nṛpatir vāyunā prārthitaḥ purā / pratijñātaṃ mayā tac ca yāntu daityāś ca dānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु राजा तथा चक्रे गत्वा चैव त्रिविष्टपम् । युद्धं चक्रे तथा दैत्यैर् दानवैः सह राक्षसैः

sa tu rājā tathā cakre gatvā caiva triviṣṭapam / yuddhaṃ cakre tathā daityair dānavaiḥ saha rākṣasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यत्सु देवसंघेषु नमुचेर् भ्रातरस् तदा । विविधुर् निशितैर् बाणैर् अथाक्षं नृपतेस् तथा

paśyatsu devasaṃgheṣu namucer bhrātaras tadā / vividhur niśitair bāṇair athākṣaṃ nṛpates tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्नाक्षं तं रथं राजा न जानाति स संभ्रमात् । राजान्तिके स्थिता सुभ्रूः कैकेय्याज्ञायि नारद

bhinnākṣaṃ taṃ rathaṃ rājā na jānāti sa saṃbhramāt / rājāntike sthitā subhrūḥ kaikeyyājñāyi nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ज्ञापितं तया राज्ञे स्वयम् आलोक्य सुव्रता । भग्नम् अक्षं समालक्ष्य चक्रे हस्तं तदा स्वकम्

na jñāpitaṃ tayā rājñe svayam ālokya suvratā / bhagnam akṣaṃ samālakṣya cakre hastaṃ tadā svakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षवन् मुनिशार्दूल तद् एतन् महद् अद्भुतम् । रथेन रथिनां श्रेष्ठस् तया दत्तकरेण च

akṣavan muniśārdūla tad etan mahad adbhutam / rathena rathināṃ śreṣṭhas tayā dattakareṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जितवान् दैत्यदनुजान् देवैः प्राप्य वरान् बहून् । ततो देवैर् अनुज्ञातस् त्व् अयोध्यां पुनर् अभ्यगात्

jitavān daityadanujān devaiḥ prāpya varān bahūn / tato devair anujñātas tv ayodhyāṃ punar abhyagāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु मध्ये महाराजो मार्गे वीक्ष्य तदा प्रियाम् । कैकेय्याः कर्म तद् दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः

sa tu madhye mahārājo mārge vīkṣya tadā priyām / kaikeyyāḥ karma tad dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तस्यै वरान् प्रादात् त्रींस् तु नारद सा अपि । अनुमान्य नृपप्रोक्तं कैकेयी वाक्यम् अब्रवीत्

tatas tasyai varān prādāt trīṃs tu nārada sā api / anumānya nṛpaproktaṃ kaikeyī vākyam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैकेय्य् उवाच: त्वयि तिष्ठन्तु राजेन्द्र त्वया दत्ता वरा अमी ॥* ब्र्प् १२३।३१ ॥ ब्रह्मोवाच: विभूषणानि राजेन्द्रो दत्त्वा स प्रियया सह । रथेन विजयी राजा ययौ स्वनगरं सुखी

kaikeyy uvāca: tvayi tiṣṭhantu rājendra tvayā dattā varā amī //* BrP 123.31 // brahmovāca: vibhūṣaṇāni rājendro dattvā sa priyayā saha / rathena vijayī rājā yayau svanagaraṃ sukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योषितां किम् अदेयं हि प्रियाणाम् उचितागमे । स कदाचिद् दशरथो मृगयाशीलिभिर् वृतः

yoṣitāṃ kim adeyaṃ hi priyāṇām ucitāgame / sa kadācid daśaratho mṛgayāśīlibhir vṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अटन्न् अरण्ये शर्वर्यां वारिबन्धम् अथाकरोत् । सप्तव्यसनहीनेन भवितव्यं तु भूभुजा

aṭann araṇye śarvaryāṃ vāribandham athākarot / saptavyasanahīnena bhavitavyaṃ tu bhūbhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति जानन्न् अपि च तच् चकार तु विधेर् वशात् । गर्तं प्रविश्य पानार्थम् आगतान् निशितैः शरैः

iti jānann api ca tac cakāra tu vidher vaśāt / gartaṃ praviśya pānārtham āgatān niśitaiḥ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगान् हन्ति महाबाहुः शृणु कालविपर्ययम् । गर्तं प्रविष्टे नृपतौ तस्मिन्न् एव नगोत्तमे

mṛgān hanti mahābāhuḥ śṛṇu kālaviparyayam / gartaṃ praviṣṭe nṛpatau tasminn eva nagottame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धो वैश्रवणो नाम न शृणोति न पश्यति । तस्य भार्या तथाभूता ताव् अब्रूतां तदा सुतम्

vṛddho vaiśravaṇo nāma na śṛṇoti na paśyati / tasya bhāryā tathābhūtā tāv abrūtāṃ tadā sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातापितराव् ऊचतुः: आवां तृषार्तौ रात्रिश् च कृष्णा चापि प्रवर्तते । वृद्धानां जीवितं कृत्स्नं बालस् त्वम् असि पुत्रक

mātāpitarāv ūcatuḥ: āvāṃ tṛṣārtau rātriś ca kṛṣṇā cāpi pravartate / vṛddhānāṃ jīvitaṃ kṛtsnaṃ bālas tvam asi putraka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्धानां बधिराणां च वृद्धानां धिक् च जीवितम् । जराजर्जरदेहानां धिग् धिक् पुत्रक जीवितम्

andhānāṃ badhirāṇāṃ ca vṛddhānāṃ dhik ca jīvitam / jarājarjaradehānāṃ dhig dhik putraka jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् पुंभिर् जीवितव्यं यावल् लक्ष्मीर् दृढं वपुः । यावद् आज्ञाप्रतिहता तीर्थादाव् अन्यथा मृतिः

tāvat puṃbhir jīvitavyaṃ yāval lakṣmīr dṛḍhaṃ vapuḥ / yāvad ājñāpratihatā tīrthādāv anyathā mṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इत्य् एतद् वचनं श्रुत्वा वृद्धयोर् गुरुवत्सलः । पुत्रः प्रोवाच तद् दुःखं गिरा मधुरया हरन्

brahmovāca: ity etad vacanaṃ śrutvā vṛddhayor guruvatsalaḥ / putraḥ provāca tad duḥkhaṃ girā madhurayā haran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्र उवाच: मयि जीवति किं नाम युवयोर् दुःखम् ईदृशम् । न हरत्य् आत्मजः पित्रोर् यश् चरित्रैर् मनोरुजम्

putra uvāca: mayi jīvati kiṃ nāma yuvayor duḥkham īdṛśam / na haraty ātmajaḥ pitror yaś caritrair manorujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन किं तनुजेनेह कुलोद्वेगविधायिना ॥* ब्र्प् १२३।४३ ॥ ब्रह्मोवाच: इत्य् उक्त्वा पितरौ नत्वा ताव् आश्वास्य महामनाः । तरुस्कन्धे समारोप्य वृद्धौ च पितरौ तदा

tena kiṃ tanujeneha kulodvegavidhāyinā //* BrP 123.43 // brahmovāca: ity uktvā pitarau natvā tāv āśvāsya mahāmanāḥ / taruskandhe samāropya vṛddhau ca pitarau tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्ते गृहीत्वा कलशं जगाम ऋषिपुत्रकः । स ऋषिर् न तु राजानं जानाति नृपतिर् द्विजम्

haste gṛhītvā kalaśaṃ jagāma ṛṣiputrakaḥ / sa ṛṣir na tu rājānaṃ jānāti nṛpatir dvijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभौ सरभसौ तत्र द्विजो वारि समाविशत् । सत्वरं कलशे न्युब्जे वारि गृह्णन्तम् आशुगैः

ubhau sarabhasau tatra dvijo vāri samāviśat / satvaraṃ kalaśe nyubje vāri gṛhṇantam āśugaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजं राजा द्विपं मत्वा विव्याध निशितैः शरैः । वनद्विपो ऽपि भूपानाम् अवध्यस् तद् विदन्न् अपि

dvijaṃ rājā dvipaṃ matvā vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ / vanadvipo 'pi bhūpānām avadhyas tad vidann api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विव्याध तं नृपः कुर्यान् न किं किं विधिवञ्चितः । स विद्धो मर्मदेशे तु दुःखितो वाक्यम् अब्रवीत्

vivyādha taṃ nṛpaḥ kuryān na kiṃ kiṃ vidhivañcitaḥ / sa viddho marmadeśe tu duḥkhito vākyam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विज उवाच: केनेदं दुःखदं कर्म कृतं सद्ब्राह्मणस्य मे । मैत्रो ब्राह्मण इत्य् उक्तो नापराधो ऽस्ति कश्चन

dvija uvāca: kenedaṃ duḥkhadaṃ karma kṛtaṃ sadbrāhmaṇasya me / maitro brāhmaṇa ity ukto nāparādho 'sti kaścana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तद् एतद् वचनं श्रुत्वा मुनेर् आर्तस्य भूपतिः । निश्चेष्टश् च निरुत्साहो शनैस् तं देशम् अभ्यगात्

brahmovāca: tad etad vacanaṃ śrutvā muner ārtasya bhūpatiḥ / niśceṣṭaś ca nirutsāho śanais taṃ deśam abhyagāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं तु दृष्ट्वा द्विजवरं ज्वलन्तम् इव तेजसा । असाव् अप्य् अभवत् तत्र सशल्य इव मूर्च्छितः

taṃ tu dṛṣṭvā dvijavaraṃ jvalantam iva tejasā / asāv apy abhavat tatra saśalya iva mūrcchitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मानम् आत्मना कृत्वा स्थिरं राजाब्रवीद् इदम् ॥* ब्र्प् १२३।५२ ॥ राजोवाच: को भवान् द्विजशार्दूल किमर्थम् इह चागतः । वद पापकृते मह्यं वद मे निष्कृतिं पराम्

ātmānam ātmanā kṛtvā sthiraṃ rājābravīd idam //* BrP 123.52 // rājovāca: ko bhavān dvijaśārdūla kimartham iha cāgataḥ / vada pāpakṛte mahyaṃ vada me niṣkṛtiṃ parām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्महा वर्णिभिः किंतु श्वपचैर् अपि जातुचित् । न स्प्रष्टव्यो महाबुद्धे द्रष्टव्यो न कदाचन

brahmahā varṇibhiḥ kiṃtu śvapacair api jātucit / na spraṣṭavyo mahābuddhe draṣṭavyo na kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तद् राजवचनं श्रुत्वा मुनिपुत्रो ऽब्रवीद् वचः ॥* ब्र्प् १२३।५५ ॥ मुनिपुत्र उवाच: उत्क्रमिष्यन्ति मे प्राणा अतो वक्ष्यामि किंचन । स्वच्छन्दवृत्तिताज्ञाने विद्धि पाकं च कर्मणाम्

brahmovāca: tad rājavacanaṃ śrutvā muniputro 'bravīd vacaḥ //* BrP 123.55 // muniputra uvāca: utkramiṣyanti me prāṇā ato vakṣyāmi kiṃcana / svacchandavṛttitājñāne viddhi pākaṃ ca karmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मार्थं तु न शोचामि वृद्धौ तु पितरौ मम । तयोः शुश्रूषकः कः स्याद् अन्धयोर् एकपुत्रयोः

ātmārthaṃ tu na śocāmi vṛddhau tu pitarau mama / tayoḥ śuśrūṣakaḥ kaḥ syād andhayor ekaputrayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना मया महारण्ये कथं तौ जीवयिष्यतः । ममाभाग्यम् अहो कीदृक् पितृशुश्रूषणे क्षतिः

vinā mayā mahāraṇye kathaṃ tau jīvayiṣyataḥ / mamābhāgyam aho kīdṛk pitṛśuśrūṣaṇe kṣatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाता मे ऽद्य विना प्राणैर् हा विधे किं कृतं त्वया । तथापि गच्छ तत्र त्वं गृहीतकलशस् त्वरन्

jātā me 'dya vinā prāṇair hā vidhe kiṃ kṛtaṃ tvayā / tathāpi gaccha tatra tvaṃ gṛhītakalaśas tvaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यां देह्य् उदपानं त्वं यथा तौ न मरिष्यतः ॥* ब्र्प् १२३।६० ॥ ब्रह्मोवाच: इत्य् एवं ब्रुवतस् तस्य गताः प्राणा महावने । विसृज्य सशरं चापम् आदाय कलशं नृपः

tābhyāṃ dehy udapānaṃ tvaṃ yathā tau na mariṣyataḥ //* BrP 123.60 // brahmovāca: ity evaṃ bruvatas tasya gatāḥ prāṇā mahāvane / visṛjya saśaraṃ cāpam ādāya kalaśaṃ nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रागात् स तु वेगेन यत्र वृद्धौ महावने । वृद्धौ चापि तदा रात्रौ ताव् अन्योन्यं समूचतुः

tatrāgāt sa tu vegena yatra vṛddhau mahāvane / vṛddhau cāpi tadā rātrau tāv anyonyaṃ samūcatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धाव् ऊचतुः: उद्विग्नः कुपितो वा स्याद् अथवा भक्षितः कथम् । न प्राप्तश् चावयोर् यष्टिः किं कुर्मः का गतिर् भवेत्

vṛddhāv ūcatuḥ: udvignaḥ kupito vā syād athavā bhakṣitaḥ katham / na prāptaś cāvayor yaṣṭiḥ kiṃ kurmaḥ kā gatir bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कोपि तादृशः पुत्रो विद्यते सचराचरे । यः पित्रोर् अन्यथा वाक्यं न करोत्य् अपि निन्दितः

na kopi tādṛśaḥ putro vidyate sacarācare / yaḥ pitror anyathā vākyaṃ na karoty api ninditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्राद् अपि कठोरं वा जीवितं तम् अपश्यतोः । शीघ्रं न यान्ति यत् प्राणास् तदेकायत्तजीवयोः

vajrād api kaṭhoraṃ vā jīvitaṃ tam apaśyatoḥ / śīghraṃ na yānti yat prāṇās tadekāyattajīvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एवं बहुविधा वाचो वृद्धयोर् वदतोर् वने । तदा दशरथो राजा शनैस् तं देशम् अभ्यगात्

brahmovāca: evaṃ bahuvidhā vāco vṛddhayor vadator vane / tadā daśaratho rājā śanais taṃ deśam abhyagāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादसंचारशब्देन मेनाते सुतम् आगतम् ॥* ब्र्प् १२३।६७ ॥ वृद्धाव् ऊचतुः: कुतो वत्स चिरात् प्राप्तस् त्वं दृष्टिस् त्वं परायणम् । न ब्रूषे किंतु रुष्टो ऽसि वृद्धयोर् अन्धयोः सुतः

pādasaṃcāraśabdena menāte sutam āgatam //* BrP 123.67 // vṛddhāv ūcatuḥ: kuto vatsa cirāt prāptas tvaṃ dṛṣṭis tvaṃ parāyaṇam / na brūṣe kiṃtu ruṣṭo 'si vṛddhayor andhayoḥ sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: सशल्य इव दुःखार्तः शोचन् दुष्कृतम् आत्मनः । स भीत इव राजेन्द्रस् ताव् उवाचाथ नारद

brahmovāca: saśalya iva duḥkhārtaḥ śocan duṣkṛtam ātmanaḥ / sa bhīta iva rājendras tāv uvācātha nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदपानं च कुरुतां तच् छ्रुत्वा नृपभाषितम् । नायं वक्ता सुतो ऽस्माकं को भवांस् तत् पुरा वद

udapānaṃ ca kurutāṃ tac chrutvā nṛpabhāṣitam / nāyaṃ vaktā suto 'smākaṃ ko bhavāṃs tat purā vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चात् पिबावः पानीयं ततो राजाब्रवीच् च तौ ॥* ब्र्प् १२३।७१ ॥ राजोवाच: तत्र तिष्ठति वां पुत्रो यत्र वारिसमाश्रयः ॥* ब्र्प् १२३।७२ ॥ ब्रह्मोवाच: तच् छ्रुत्वोचतुर् आर्तौ तौ सत्यं ब्रूहि न चान्यथा । आचचक्षे ततो राजा सर्वम् एव यथातथम्

paścāt pibāvaḥ pānīyaṃ tato rājābravīc ca tau //* BrP 123.71 // rājovāca: tatra tiṣṭhati vāṃ putro yatra vārisamāśrayaḥ //* BrP 123.72 // brahmovāca: tac chrutvocatur ārtau tau satyaṃ brūhi na cānyathā / ācacakṣe tato rājā sarvam eva yathātatham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तु पतितौ वृद्धौ तत्रावां नय मा स्पृश । ब्रह्मघ्नस्पर्शनं पापं न कदाचिद् विनश्यति

tatas tu patitau vṛddhau tatrāvāṃ naya mā spṛśa / brahmaghnasparśanaṃ pāpaṃ na kadācid vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निन्ये वै श्रवणं वृद्धं सभार्यं नृपसत्तमः । यत्रासौ पतितः पुत्रस् तं स्पृष्ट्वा तौ विलेपतुः

ninye vai śravaṇaṃ vṛddhaṃ sabhāryaṃ nṛpasattamaḥ / yatrāsau patitaḥ putras taṃ spṛṣṭvā tau vilepatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धाव् ऊचतुः: यथा पुत्रवियोगेन मृत्युर् नौ विहितस् तथा । त्वं चापि पाप पुत्रस्य वियोगान् मृत्युम् आप्स्यसि

vṛddhāv ūcatuḥ: yathā putraviyogena mṛtyur nau vihitas tathā / tvaṃ cāpi pāpa putrasya viyogān mṛtyum āpsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एवं तु जल्पतोर् ब्रह्मन् गताः प्राणास् ततो नृपः । अग्निना योजयाम् आस वृद्धौ च ऋषिपुत्रकम्

brahmovāca: evaṃ tu jalpator brahman gatāḥ prāṇās tato nṛpaḥ / agninā yojayām āsa vṛddhau ca ṛṣiputrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जगाम नगरं दुःखितो नृपतिर् मुने । वसिष्ठाय च तत् सर्वं न्यवेदयद् अशेषतः

tato jagāma nagaraṃ duḥkhito nṛpatir mune / vasiṣṭhāya ca tat sarvaṃ nyavedayad aśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपाणां सूर्यवंश्यानां वसिष्ठो हि परा गतिः । वसिष्ठो ऽपि द्विजश्रेष्ठैः संमन्त्र्याह च निष्कृतिम्

nṛpāṇāṃ sūryavaṃśyānāṃ vasiṣṭho hi parā gatiḥ / vasiṣṭho 'pi dvijaśreṣṭhaiḥ saṃmantryāha ca niṣkṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठ उवाच: गालवं वामदेवं च जाबालिम् अथ कश्यपम् । एतान् अन्यान् समाहूय हयमेधाय यत्नतः

vasiṣṭha uvāca: gālavaṃ vāmadevaṃ ca jābālim atha kaśyapam / etān anyān samāhūya hayamedhāya yatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यजस्व हयमेधैश् च बहुभिर् बहुदक्षिणैः ॥* ब्र्प् १२३।८१ ॥ ब्रह्मोवाच: अकरोद् धयमेधांश् च राजा दशरथो द्विजैः । एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र वाग् उवाचाशरीरिणी

yajasva hayamedhaiś ca bahubhir bahudakṣiṇaiḥ //* BrP 123.81 // brahmovāca: akarod dhayamedhāṃś ca rājā daśaratho dvijaiḥ / etasminn antare tatra vāg uvācāśarīriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशवाण्य् उवाच: पूतं शरीरम् अभवद् राज्ञो दशरथस्य हि । व्यवहार्यश् च भविता भविष्यन्ति तथा सुताः । ज्येष्ठपुत्रप्रसादेन राजापापो भविष्यति

ākāśavāṇy uvāca: pūtaṃ śarīram abhavad rājño daśarathasya hi / vyavahāryaś ca bhavitā bhaviṣyanti tathā sutāḥ / jyeṣṭhaputraprasādena rājāpāpo bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: ततो बहुतिथे काले ऋष्यशृङ्गान् मुनीश्वरात् । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं सुता आसन् सुरोपमाः

brahmovāca: tato bahutithe kāle ṛṣyaśṛṅgān munīśvarāt / devānāṃ kāryasiddhyarthaṃ sutā āsan suropamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौशल्यायां तथा रामः सुमित्रायां च लक्ष्मणः । शत्रुघ्नश् चापि कैकेय्यां भरतो मतिमत्तरः

kauśalyāyāṃ tathā rāmaḥ sumitrāyāṃ ca lakṣmaṇaḥ / śatrughnaś cāpi kaikeyyāṃ bharato matimattaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते सर्वे मतिमन्तश् च प्रिया राज्ञो वशे स्थिताः । तं राजानम् ऋषिः प्राप्य विश्वामित्रः प्रजापतिः

te sarve matimantaś ca priyā rājño vaśe sthitāḥ / taṃ rājānam ṛṣiḥ prāpya viśvāmitraḥ prajāpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामं च लक्ष्मणं चापि अयाचत महामते । यज्ञसंरक्षणार्थाय ज्ञाततन्महिमा मुनिः

rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ cāpi ayācata mahāmate / yajñasaṃrakṣaṇārthāya jñātatanmahimā muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरप्राप्तसुतो वृद्धो राजा नैवेत्य् अभाषत ॥* ब्र्प् १२३।८८ ॥ राजोवाच: महता दैवयोगेन कथंचिद् वार्धके मुने । जाताव् आनन्दसंदोह- दायकौ मम बालकौ

ciraprāptasuto vṛddho rājā naivety abhāṣata //* BrP 123.88 // rājovāca: mahatā daivayogena kathaṃcid vārdhake mune / jātāv ānandasaṃdoha- dāyakau mama bālakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सशरीरम् इदं राज्यं दास्ये नैव सुताव् इमौ ॥* ब्र्प् १२३।९० ॥ ब्रह्मोवाच: वसिष्ठेन तदा प्रोक्तो राजा दशरथस् त्व् इति ॥* ब्र्प् १२३।९१ ॥ वसिष्ठ उवाच: रघवः प्रार्थनाभङ्गं न राजन् क्वापि शिक्षिताः ॥* ब्र्प् १२३।९२ ॥ ब्रह्मोवाच: रामं च लक्ष्मणं चैव कथंचिद् अवदन् नृपः ॥* ब्र्प् १२३।९३ ॥ राजोवाच: विश्वामित्रस्य ब्रह्मर्षेः कुरुतां यज्ञरक्षणम् ॥* ब्र्प् १२३।९४ ॥ ब्रह्मोवाच: वदन्न् इति सुतौ सोष्णं निश्वसन् ग्लपिताधरः । पुत्रौ समर्पयाम् आस विश्वामित्रस्य शास्त्रकृत्

saśarīram idaṃ rājyaṃ dāsye naiva sutāv imau //* BrP 123.90 // brahmovāca: vasiṣṭhena tadā prokto rājā daśarathas tv iti //* BrP 123.91 // vasiṣṭha uvāca: raghavaḥ prārthanābhaṅgaṃ na rājan kvāpi śikṣitāḥ //* BrP 123.92 // brahmovāca: rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ caiva kathaṃcid avadan nṛpaḥ //* BrP 123.93 // rājovāca: viśvāmitrasya brahmarṣeḥ kurutāṃ yajñarakṣaṇam //* BrP 123.94 // brahmovāca: vadann iti sutau soṣṇaṃ niśvasan glapitādharaḥ / putrau samarpayām āsa viśvāmitrasya śāstrakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेत्य् उक्त्वा दशरथं नमस्य च पुनः पुनः । जग्मतू रक्षणार्थाय विश्वामित्रेण तौ मुदा

tathety uktvā daśarathaṃ namasya ca punaḥ punaḥ / jagmatū rakṣaṇārthāya viśvāmitreṇa tau mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रहृष्टः स मुनिर् मुदा प्रादात् तदोभयोः । माहेश्वरीं महाविद्यां धनुर्विद्यापुरःसराम्

tataḥ prahṛṣṭaḥ sa munir mudā prādāt tadobhayoḥ / māheśvarīṃ mahāvidyāṃ dhanurvidyāpuraḥsarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्त्रीम् आस्त्रीं लौकिकीं च रथविद्यां गजोद्भवाम् । अश्वविद्यां गदाविद्यां मन्त्राह्वानविसर्जने

śāstrīm āstrīṃ laukikīṃ ca rathavidyāṃ gajodbhavām / aśvavidyāṃ gadāvidyāṃ mantrāhvānavisarjane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वविद्याम् अथावाप्य उभौ तौ रामलक्ष्मणौ । वनौकसां हितार्थाय जघ्नतुस् ताटकां वने

sarvavidyām athāvāpya ubhau tau rāmalakṣmaṇau / vanaukasāṃ hitārthāya jaghnatus tāṭakāṃ vane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहल्यां शापनिर्मुक्तां पादस्पर्शाच् च चक्रतुः । यज्ञविध्वंसनायाताञ् जघ्नतुस् तत्र राक्षसान्

ahalyāṃ śāpanirmuktāṃ pādasparśāc ca cakratuḥ / yajñavidhvaṃsanāyātāñ jaghnatus tatra rākṣasān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतविद्यौ धनुष्पाणी चक्रतुर् यज्ञरक्षणम् । ततो महामखे वृत्ते विश्वामित्रो मुनीश्वरः

kṛtavidyau dhanuṣpāṇī cakratur yajñarakṣaṇam / tato mahāmakhe vṛtte viśvāmitro munīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्राभ्यां सहितो राज्ञो जनकं द्रष्टुम् अभ्यगात् । चित्राम् अदर्शयत् तत्र राजमध्ये नृपात्मजः

putrābhyāṃ sahito rājño janakaṃ draṣṭum abhyagāt / citrām adarśayat tatra rājamadhye nṛpātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामः सौमित्रिसहितो धनुर्विद्यां गुरोर् मताम् । तत्प्रीतो जनकः प्रादात् सीतां लक्ष्मीम् अयोनिजाम्

rāmaḥ saumitrisahito dhanurvidyāṃ guror matām / tatprīto janakaḥ prādāt sītāṃ lakṣmīm ayonijām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव लक्ष्मणस्यापि भरतस्यानुजस्य च । शत्रुघ्नभरतादीनां वसिष्ठादिमते स्थितः

tathaiva lakṣmaṇasyāpi bharatasyānujasya ca / śatrughnabharatādīnāṃ vasiṣṭhādimate sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा दशरथः श्रीमान् विवाहम् अकरोन् मुने । ततो बहुतिथे काले राज्यं तस्य प्रयच्छति

rājā daśarathaḥ śrīmān vivāham akaron mune / tato bahutithe kāle rājyaṃ tasya prayacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपतौ सर्वलोकानाम् अनुमत्या गुरोर् अपि । मन्थरात्मकदुर्दैव- प्रेरिता मत्सराकुला

nṛpatau sarvalokānām anumatyā guror api / mantharātmakadurdaiva- preritā matsarākulā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैकेयी विघ्नम् आतस्थे वनप्रव्राजनं तथा । भरतस्य च तद् राज्यं राजा नैव च दत्तवान्

kaikeyī vighnam ātasthe vanapravrājanaṃ tathā / bharatasya ca tad rājyaṃ rājā naiva ca dattavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितरं सत्यवाक्यं तं कुर्वन् रामो महावनम् । विवेश सीतया सार्धं तथा सौमित्रिणा सह

pitaraṃ satyavākyaṃ taṃ kurvan rāmo mahāvanam / viveśa sītayā sārdhaṃ tathā saumitriṇā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सतां च मानसं शुद्धं स विवेश स्वकैर् गुणैः । तस्मिन् विनिर्गते रामे वनवासाय दीक्षिते

satāṃ ca mānasaṃ śuddhaṃ sa viveśa svakair guṇaiḥ / tasmin vinirgate rāme vanavāsāya dīkṣite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समं लक्ष्मणसीताभ्यां राज्यतृष्णाविवर्जिते । तं रामं चापि सौमित्रिं सीतां च गुणशालिनीम्

samaṃ lakṣmaṇasītābhyāṃ rājyatṛṣṇāvivarjite / taṃ rāmaṃ cāpi saumitriṃ sītāṃ ca guṇaśālinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखेन महताविष्टो ब्रह्मशापं च संस्मरन् । तदा दशरथो राजा प्राणांस् तत्याज दुःखितः

duḥkhena mahatāviṣṭo brahmaśāpaṃ ca saṃsmaran / tadā daśaratho rājā prāṇāṃs tatyāja duḥkhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतकर्मविपाकेन राजा नीतो यमानुगैः । तस्मै राज्ञे महाप्राज्ञ यावत् स्थावरजङ्गमे

kṛtakarmavipākena rājā nīto yamānugaiḥ / tasmai rājñe mahāprājña yāvat sthāvarajaṅgame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमसद्मन्य् अनेकानि तामिस्रादीनि नारद । नरकाण्य् अथ घोराणि भीषणानि बहूनि च

yamasadmany anekāni tāmisrādīni nārada / narakāṇy atha ghorāṇi bhīṣaṇāni bahūni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र क्षिप्तस् तदा राजा नरकेषु पृथक् पृथक् । पच्यते छिद्यते राजा पिष्यते चूर्ण्यते तथा

tatra kṣiptas tadā rājā narakeṣu pṛthak pṛthak / pacyate chidyate rājā piṣyate cūrṇyate tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोष्यते दश्यते भूयो दह्यते च निमज्ज्यते । एवमादिषु घोरेषु नरकेषु स पच्यते

śoṣyate daśyate bhūyo dahyate ca nimajjyate / evamādiṣu ghoreṣu narakeṣu sa pacyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो ऽपि गच्छन्न् अध्वानं चित्रकूटम् अथागमत् । तत्रैव त्रीणि वर्षाणि व्यतीतानि महामते

rāmo 'pi gacchann adhvānaṃ citrakūṭam athāgamat / tatraiva trīṇi varṣāṇi vyatītāni mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः स दक्षिणाम् आशाम् आक्रामद् दण्डकं वनम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु देशानां तद् धि पुण्यदम्

punaḥ sa dakṣiṇām āśām ākrāmad daṇḍakaṃ vanam / vikhyātaṃ triṣu lokeṣu deśānāṃ tad dhi puṇyadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राविशत् तन् महारण्यं भीषणं दैत्यसेवितम् । तद्भयाद् ऋषिभिस् त्यक्तं हत्वा दैत्यांस् तु राक्षसान्

prāviśat tan mahāraṇyaṃ bhīṣaṇaṃ daityasevitam / tadbhayād ṛṣibhis tyaktaṃ hatvā daityāṃs tu rākṣasān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचरन् दण्डकारण्ये ऋषिसेव्यम् अथाकरोत् । तत्रेदं वृत्तम् आख्यास्ये शृणु नारद यत्नतः

vicaran daṇḍakāraṇye ṛṣisevyam athākarot / tatredaṃ vṛttam ākhyāsye śṛṇu nārada yatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावच् छनैस् त्व् अगाद् रामो यावद् योजनपञ्चकम् । गौतमीं समनुप्राप्तो राजापि नरके स्थितः

tāvac chanais tv agād rāmo yāvad yojanapañcakam / gautamīṃ samanuprāpto rājāpi narake sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमः स्वकिंकरान् आह रामो दशरथात्मजः । गौतमीम् अभितो याति पितरं तस्य धीमतः

yamaḥ svakiṃkarān āha rāmo daśarathātmajaḥ / gautamīm abhito yāti pitaraṃ tasya dhīmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकर्षन्त्व् अथ राजानं नरकान् नात्र संशयः । उत्तीर्य गौतमीं याति यावद् योजनपञ्चकम्

ākarṣantv atha rājānaṃ narakān nātra saṃśayaḥ / uttīrya gautamīṃ yāti yāvad yojanapañcakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामस् तावत् तस्य पिता नरके नैव पच्यताम् । यद् एतन् मद्वचः पुण्यं न कुर्युर् यदि दूतकाः

rāmas tāvat tasya pitā narake naiva pacyatām / yad etan madvacaḥ puṇyaṃ na kuryur yadi dūtakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् च नरके घोरे यूयं सर्वे निमज्जथ । या काप्य् उक्ता परा शक्तिः शिवस्य समवायिनी

tataś ca narake ghore yūyaṃ sarve nimajjatha / yā kāpy uktā parā śaktiḥ śivasya samavāyinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् एव गौतमीं सन्तो वदन्त्य् अम्भःस्वरूपिणीम् । हरिब्रह्ममहेशानां मान्या वन्द्या च सैव यत्

tām eva gautamīṃ santo vadanty ambhaḥsvarūpiṇīm / haribrahmamaheśānāṃ mānyā vandyā ca saiva yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निस्तीर्यते न केनापि तद् अतिक्रमजं त्व् अघम् । पापिनो ऽप्य् आत्मजः कश्चिद् यश् च गङ्गाम् अनुस्मरेत्

nistīryate na kenāpi tad atikramajaṃ tv agham / pāpino 'py ātmajaḥ kaścid yaś ca gaṅgām anusmaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽनेकदुर्गनिरयान् निर्गतो मुक्ततां व्रजेत् । किं पुनस् तादृशः पुत्रो गौतमीनिकटे स्थितः

so 'nekadurganirayān nirgato muktatāṃ vrajet / kiṃ punas tādṛśaḥ putro gautamīnikaṭe sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यासौ नरके पक्तुं न कैरपि हि शक्यते । दक्षिणाशापतेर् वाक्यं निशम्य यमकिंकराः

yasyāsau narake paktuṃ na kairapi hi śakyate / dakṣiṇāśāpater vākyaṃ niśamya yamakiṃkarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरके पच्यमानं तम् अयोध्याधिपतिं नृपम् । उत्तार्य घोरनरकाद् वचनं चेदम् अब्रुवन्

narake pacyamānaṃ tam ayodhyādhipatiṃ nṛpam / uttārya ghoranarakād vacanaṃ cedam abruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमकिंकरा ऊचुः: धन्यो ऽसि नृपशार्दूल यस्य पुत्रः स तादृशः । इह चामुत्र विश्रान्तिः सुपुत्रः केन लभ्यते

yamakiṃkarā ūcuḥ: dhanyo 'si nṛpaśārdūla yasya putraḥ sa tādṛśaḥ / iha cāmutra viśrāntiḥ suputraḥ kena labhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: स विश्रान्तः शनै राजा किंकरान् वाक्यम् अब्रवीत् ॥* ब्र्प् १२३।१३१ ॥ राजोवाच: नरकेष्व् अथ घोरेषु पच्यमानः पुनः पुनः । कथं त्व् आकर्षितः शीघ्रं तन् मे वक्तुम् इहार्हथ

brahmovāca: sa viśrāntaḥ śanai rājā kiṃkarān vākyam abravīt //* BrP 123.131 // rājovāca: narakeṣv atha ghoreṣu pacyamānaḥ punaḥ punaḥ / kathaṃ tv ākarṣitaḥ śīghraṃ tan me vaktum ihārhatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तत्र कश्चिच् छान्तमना राजानम् इदम् अब्रवीत् ॥* ब्र्प् १२३।१३३ ॥ यमदूत उवाच: वेदशास्त्रपुराणादाव् एतद् गोप्यं प्रयत्नतः । प्रकाश्यते तद् अपि ते सामर्थ्यं पुत्रतीर्थयोः

brahmovāca: tatra kaścic chāntamanā rājānam idam abravīt //* BrP 123.133 // yamadūta uvāca: vedaśāstrapurāṇādāv etad gopyaṃ prayatnataḥ / prakāśyate tad api te sāmarthyaṃ putratīrthayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामस् तव सुतः श्रीमान् गौतमीतीरम् आगतः । तस्मात् त्वं नरकाद् घोराद् आकृष्टो ऽसि नरोत्तम

rāmas tava sutaḥ śrīmān gautamītīram āgataḥ / tasmāt tvaṃ narakād ghorād ākṛṣṭo 'si narottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि त्वां तत्र गौतम्यां स्मरेद् रामः सलक्ष्मणः । स्नानं कृत्वाथ पिण्डादि ते दद्यात् स नृपोत्तम । ततस् त्वं सर्वपापेभ्यो मुक्तो यासि त्रिविष्टपम्

yadi tvāṃ tatra gautamyāṃ smared rāmaḥ salakṣmaṇaḥ / snānaṃ kṛtvātha piṇḍādi te dadyāt sa nṛpottama / tatas tvaṃ sarvapāpebhyo mukto yāsi triviṣṭapam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजोवाच: तत्र गत्वा भवद्वाक्यम् आख्यास्ये स्वसुतौ प्रति । भवन्त एव शरणम् अनुज्ञां दातुम् अर्हथ

rājovāca: tatra gatvā bhavadvākyam ākhyāsye svasutau prati / bhavanta eva śaraṇam anujñāṃ dātum arhatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तद् राजवचनं श्रुत्वा कृपया यमकिंकराः । आज्ञां च प्रददुस् तस्मै राजा प्रागात् सुतौ प्रति

brahmovāca: tad rājavacanaṃ śrutvā kṛpayā yamakiṃkarāḥ / ājñāṃ ca pradadus tasmai rājā prāgāt sutau prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीषणं यातनादेहम् आपन्नो निःश्वसन् मुहुः । निरीक्ष्य स्वं लज्जमानः कृतं कर्म च संस्मरन्

bhīṣaṇaṃ yātanādeham āpanno niḥśvasan muhuḥ / nirīkṣya svaṃ lajjamānaḥ kṛtaṃ karma ca saṃsmaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.