Library·Brahma-Purana·125
ब्रह्मोवाच: यमतीर्थम् इति ख्यातं पितॄणां प्रीतिवर्धनम् । दृष्टादृष्टेष्टदं सर्व- देवर्षिगणसेवितम्
brahmovāca: yamatīrtham iti khyātaṃ pitṝṇāṃ prītivardhanam / dṛṣṭādṛṣṭeṣṭadaṃ sarva- devarṣigaṇasevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य प्रभावं वक्ष्यामि सर्वपापप्रणाशनम् । अनुह्राद इति ख्यातः कपोतो बलवान् अभूत्
tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi sarvapāpapraṇāśanam / anuhrāda iti khyātaḥ kapoto balavān abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य भार्या हेतिनाम्नी पक्षिणी कामरूपिणी । मृत्योः पौत्रो ह्य् अनुह्रादो दौहित्री हेतिर् एव च
tasya bhāryā hetināmnī pakṣiṇī kāmarūpiṇī / mṛtyoḥ pautro hy anuhrādo dauhitrī hetir eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेनाथ तयोः पुत्राः पौत्राश् चैव बभूविरे । तस्य शत्रुश् च बलवान् उलूको नाम पक्षिराट्
kālenātha tayoḥ putrāḥ pautrāś caiva babhūvire / tasya śatruś ca balavān ulūko nāma pakṣirāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुत्राश् च पौत्राश् च आग्नेयास् ते बलोत्कटाः । तयोश् च वैरम् अभवद् बहुकालं द्विजन्मनोः
tasya putrāś ca pautrāś ca āgneyās te balotkaṭāḥ / tayoś ca vairam abhavad bahukālaṃ dvijanmanoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गाया उत्तरे तीरे कपोतस्याश्रमो ऽभवत् । तस्याश् च दक्षिणे कूल उलूको नाम पक्षिराट्
gaṅgāyā uttare tīre kapotasyāśramo 'bhavat / tasyāś ca dakṣiṇe kūla ulūko nāma pakṣirāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासं चक्रे तत्र पुत्रैः पौत्रैश् च द्विजसत्तम । तयोश् च युद्धम् अभवद् बहुकालं विरुद्धयोः
vāsaṃ cakre tatra putraiḥ pautraiś ca dvijasattama / tayoś ca yuddham abhavad bahukālaṃ viruddhayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रैः पौत्रैश् च वृतयोर् बलिनोर् बलिभिः सह । उलूको वा कपोतो वा नैवाप्नोति जयाजयौ
putraiḥ pautraiś ca vṛtayor balinor balibhiḥ saha / ulūko vā kapoto vā naivāpnoti jayājayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपोतो यमम् आराध्य मृत्युं पैतामहं तथा । याम्यम् अस्त्रम् अवाप्याथ सर्वेभ्यो ऽप्य् अधिको ऽभवत्
kapoto yamam ārādhya mṛtyuṃ paitāmahaṃ tathā / yāmyam astram avāpyātha sarvebhyo 'py adhiko 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथोलूको ऽग्निम् आराध्य बलवान् अभवद् भृशम् । वरैर् उन्मत्तयोर् युद्धम् अभवच् चातिभीषणम्
tatholūko 'gnim ārādhya balavān abhavad bhṛśam / varair unmattayor yuddham abhavac cātibhīṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राग्नेयम् उलूको ऽपि कपोतायास्त्रम् आक्षिपत् । कपोतो ऽप्य् अथ पाशान् वै याम्यान् आक्षिप्य शत्रवे
tatrāgneyam ulūko 'pi kapotāyāstram ākṣipat / kapoto 'py atha pāśān vai yāmyān ākṣipya śatrave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उलूकायाथ दण्डं च मृत्युपाशान् अवासृजत् । पुनस् तद् अभवद् युद्धं पुराडिबकयोर् यथा
ulūkāyātha daṇḍaṃ ca mṛtyupāśān avāsṛjat / punas tad abhavad yuddhaṃ purāḍibakayor yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतिः कपोतकी दृष्ट्वा ज्वलनं प्राप्तम् अन्तिके । पतिव्रता महायुद्धे भर्तुः सा दुःखविह्वला
hetiḥ kapotakī dṛṣṭvā jvalanaṃ prāptam antike / pativratā mahāyuddhe bhartuḥ sā duḥkhavihvalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निना वेष्ट्यमानांश् च पुत्रान् दृष्ट्वा विशेषतः । सा गत्वा ज्वलनं हेतिस् तुष्टाव विविधोक्तिभिः
agninā veṣṭyamānāṃś ca putrān dṛṣṭvā viśeṣataḥ / sā gatvā jvalanaṃ hetis tuṣṭāva vividhoktibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतिर् उवाच: रूपं न दानं न परोक्षम् अस्ति ब्र्प् १२५।१५अ यस्यात्मभूतं च पदार्थजातम् ब्र्प् १२५।१५ब् अश्नन्ति हव्यानि च येन देवाः ब्र्प् १२५।१५च् स्वाहापतिं यज्ञभुजं नमस्ये ब्र्प् १२५।१५द् मुखभूतं च देवानां देवानां हव्यवाहनम् । होतारं चापि देवानां देवानां दूतम् एव च
hetir uvāca: rūpaṃ na dānaṃ na parokṣam asti BrP 125.15a yasyātmabhūtaṃ ca padārthajātam BrP 125.15b aśnanti havyāni ca yena devāḥ BrP 125.15c svāhāpatiṃ yajñabhujaṃ namasye BrP 125.15d mukhabhūtaṃ ca devānāṃ devānāṃ havyavāhanam / hotāraṃ cāpi devānāṃ devānāṃ dūtam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं देवं शरणं यामि आदिदेवं विभावसुम् । अन्तः स्थितः प्राणरूपो बहिश् चान्नप्रदो हि यः । यो यज्ञसाधनं यामि शरणं तं धनंजयम्
taṃ devaṃ śaraṇaṃ yāmi ādidevaṃ vibhāvasum / antaḥ sthitaḥ prāṇarūpo bahiś cānnaprado hi yaḥ / yo yajñasādhanaṃ yāmi śaraṇaṃ taṃ dhanaṃjayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निर् उवाच: अमोघम् एतद् अस्त्रं मे न्यस्तं युद्धे कपोतकि । यत्र विश्रमयेद् अस्त्रं तन् मे ब्रूहि पतिव्रते
agnir uvāca: amogham etad astraṃ me nyastaṃ yuddhe kapotaki / yatra viśramayed astraṃ tan me brūhi pativrate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपोत्य् उवाच: मयि विश्रम्यताम् अस्त्रं न पुत्रे न च भर्तरि । सत्यवाग् भव हव्येश जातवेदो नमो ऽस्तु ते
kapoty uvāca: mayi viśramyatām astraṃ na putre na ca bhartari / satyavāg bhava havyeśa jātavedo namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातवेदा उवाच: तुष्टो ऽस्मि तव वाक्येन भर्तृभक्त्या पतिव्रते । तवापि भर्तृपुत्राणां हेति क्षेमं ददाम्य् अहम्
jātavedā uvāca: tuṣṭo 'smi tava vākyena bhartṛbhaktyā pativrate / tavāpi bhartṛputrāṇāṃ heti kṣemaṃ dadāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नेयम् एतद् अस्त्रं मे न भर्तारं सुतान् अपि । न त्वां दहेत् ततो याहि सुखेन त्वं कपोतकि
āgneyam etad astraṃ me na bhartāraṃ sutān api / na tvāṃ dahet tato yāhi sukhena tvaṃ kapotaki
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र उलूकी ददृशे पतिम् । वेष्ट्यमानं याम्यपाशैर् यमदण्डेन ताडितम् । उलूकी दुःखिता भूत्वा यमं प्रायाद् भयातुरा
brahmovāca: etasminn antare tatra ulūkī dadṛśe patim / veṣṭyamānaṃ yāmyapāśair yamadaṇḍena tāḍitam / ulūkī duḥkhitā bhūtvā yamaṃ prāyād bhayāturā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उलूक्य् उवाच: त्वद्भीता अनुद्रवन्ते जनास् ब्र्प् १२५।२३अ त्वद्भीता ब्रह्मचर्यं चरन्ति ब्र्प् १२५।२३ब् त्वद्भीताः साधु चरन्ति धीरास् ब्र्प् १२५।२३च् त्वद्भीताः कर्मनिष्ठा भवन्ति ब्र्प् १२५।२३द् त्वद्भीता अनाशकम् आचरन्ति ब्र्प् १२५।२४अ ग्रामाद् अरण्यम् अभि यच् चरन्ति ब्र्प् १२५।२४ब् त्वद्भीताः सौम्यताम् आश्रयन्ते ब्र्प् १२५।२४च् त्वद्भीताः सोमपानं भजन्ते ब्र्प् १२५।२४द् त्वद्भीताश् चान्नगोदाननिष्ठास् ब्र्प् १२५।२४ए त्वद्भीता ब्रह्मवादं वदन्ति ब्र्प् १२५।२४फ़् ब्रह्मोवाच: एवं ब्रुवत्यां तस्यां ताम् आह दक्षिणदिक्पतिः ॥* ब्र्प् १२५।२५ ॥ यम उवाच: वरं वरय भद्रं ते दास्ये ऽहं मनसः प्रियम् ॥* ब्र्प् १२५।२६ ॥ ब्रह्मोवाच: यमस्येति वचः श्रुत्वा सा तम् आह पतिव्रता ॥* ब्र्प् १२५।२७ ॥ उलूक्य् उवाच: भर्ता मे वेष्टितः पाशैर् दण्डेनाभिहतस् तव । तस्माद् रक्ष सुरश्रेष्ठ पुत्रान् भर्तारम् एव च
ulūky uvāca: tvadbhītā anudravante janās BrP 125.23a tvadbhītā brahmacaryaṃ caranti BrP 125.23b tvadbhītāḥ sādhu caranti dhīrās BrP 125.23c tvadbhītāḥ karmaniṣṭhā bhavanti BrP 125.23d tvadbhītā anāśakam ācaranti BrP 125.24a grāmād araṇyam abhi yac caranti BrP 125.24b tvadbhītāḥ saumyatām āśrayante BrP 125.24c tvadbhītāḥ somapānaṃ bhajante BrP 125.24d tvadbhītāś cānnagodānaniṣṭhās BrP 125.24e tvadbhītā brahmavādaṃ vadanti BrP 125.24f brahmovāca: evaṃ bruvatyāṃ tasyāṃ tām āha dakṣiṇadikpatiḥ //* BrP 125.25 // yama uvāca: varaṃ varaya bhadraṃ te dāsye 'haṃ manasaḥ priyam //* BrP 125.26 // brahmovāca: yamasyeti vacaḥ śrutvā sā tam āha pativratā //* BrP 125.27 // ulūky uvāca: bhartā me veṣṭitaḥ pāśair daṇḍenābhihatas tava / tasmād rakṣa suraśreṣṭha putrān bhartāram eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तद्वाक्यात् कृपया युक्तो यमः प्राह पुनः पुनः ॥* ब्र्प् १२५।२९ ॥ यम उवाच: पाशानां चापि दण्डस्य स्थानं वद शुभानने ॥* ब्र्प् १२५।३० ॥ ब्रह्मोवाच: सा प्रोवाच यमं देवं मयि पाशास् त्वयेरिताः । आविशन्तु जगन्नाथ दण्डो मय्य् एव संविशेत् । ततः प्रोवाच भगवान् यमस् तां कृपया पुनः
brahmovāca: tadvākyāt kṛpayā yukto yamaḥ prāha punaḥ punaḥ //* BrP 125.29 // yama uvāca: pāśānāṃ cāpi daṇḍasya sthānaṃ vada śubhānane //* BrP 125.30 // brahmovāca: sā provāca yamaṃ devaṃ mayi pāśās tvayeritāḥ / āviśantu jagannātha daṇḍo mayy eva saṃviśet / tataḥ provāca bhagavān yamas tāṃ kṛpayā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम उवाच: तव भर्ता च पुत्राश् च सर्वे जीवन्तु विज्वराः ॥* ब्र्प् १२५।३२ ॥ ब्रह्मोवाच: न्यवारयद् यमः पाशान् आग्नेयास्त्रं तु हव्यवाट् । कपोतोलूकयोश् चापि प्रीतिं वै चक्रतुः सुरौ । आहतुश् च द्विजन्मानौ व्रियतां वर ईप्सितः
yama uvāca: tava bhartā ca putrāś ca sarve jīvantu vijvarāḥ //* BrP 125.32 // brahmovāca: nyavārayad yamaḥ pāśān āgneyāstraṃ tu havyavāṭ / kapotolūkayoś cāpi prītiṃ vai cakratuḥ surau / āhatuś ca dvijanmānau vriyatāṃ vara īpsitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षिणाव् ऊचतुः: भवतोर् दर्शनं लब्धं वैरव्याजेन दुष्करम् । वयं च पक्षिणः पापाः किं वरेण सुरोत्तमौ
pakṣiṇāv ūcatuḥ: bhavator darśanaṃ labdhaṃ vairavyājena duṣkaram / vayaṃ ca pakṣiṇaḥ pāpāḥ kiṃ vareṇa surottamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ देयो वरो ऽस्माकं भवद्भ्यां प्रीतिपूर्वकम् । नात्मार्थम् अनुयाचावो दीयमानं वरं शुभम्
atha deyo varo 'smākaṃ bhavadbhyāṃ prītipūrvakam / nātmārtham anuyācāvo dīyamānaṃ varaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मार्थं यस् तु याचेत स शोच्यो हि सुरेश्वरौ । जीवितं सफलं तस्य यः परार्थोद्यतः सदा
ātmārthaṃ yas tu yāceta sa śocyo hi sureśvarau / jīvitaṃ saphalaṃ tasya yaḥ parārthodyataḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निर् आपो रविः पृथ्वी धान्यानि विविधानि च । परार्थं वर्तनं तेषां सतां चापि विशेषतः
agnir āpo raviḥ pṛthvī dhānyāni vividhāni ca / parārthaṃ vartanaṃ teṣāṃ satāṃ cāpi viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादयो ऽपि हि यतो युज्यन्ते मृत्युना सह । एवं ज्ञात्वा तु देवेशौ वृथा स्वार्थपरिश्रमः
brahmādayo 'pi hi yato yujyante mṛtyunā saha / evaṃ jñātvā tu deveśau vṛthā svārthapariśramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मना सह यत् पुंसां विहितं परमेष्ठिना । कदाचिन् नान्यथा तद् वै वृथा क्लिश्यन्ति जन्तवः
janmanā saha yat puṃsāṃ vihitaṃ parameṣṭhinā / kadācin nānyathā tad vai vṛthā kliśyanti jantavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् याचावहे किंचिद् धिताय जगतां शुभम् । गुणदायि तु सर्वेषां तद् युवाम् अनुमन्यताम्
tasmād yācāvahe kiṃcid dhitāya jagatāṃ śubham / guṇadāyi tu sarveṣāṃ tad yuvām anumanyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: ताव् आहतुर् उभौ देवौ पक्षिणौ लोकविश्रुतौ । धर्मस्य यशसो ऽवाप्त्ये लोकानां हितकाम्यया
brahmovāca: tāv āhatur ubhau devau pakṣiṇau lokaviśrutau / dharmasya yaśaso 'vāptye lokānāṃ hitakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षिणाव् ऊचतुः: आवाभ्याम् आश्रमौ तीर्थे गङ्गाया उभये तटे । भवेतां जगतां नाथाव् एष एव परो वरः
pakṣiṇāv ūcatuḥ: āvābhyām āśramau tīrthe gaṅgāyā ubhaye taṭe / bhavetāṃ jagatāṃ nāthāv eṣa eva paro varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानं दानं जपो होमः पितॄणां चापि पूजनम् । सुकृती दुष्कृती वापि यः करोति यथा तथा । सर्वं तद् अक्षयं पुण्यं स्याद् इत्य् एष परो वरः
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ pitṝṇāṃ cāpi pūjanam / sukṛtī duṣkṛtī vāpi yaḥ karoti yathā tathā / sarvaṃ tad akṣayaṃ puṇyaṃ syād ity eṣa paro varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवाव् ऊचतुः: एवम् अस्तु तथा चान्यत् सुप्रीतौ तु ब्रवावहै ॥* ब्र्प् १२५।४४ ॥ यम उवाच: उत्तरे गौतमीतीरे यमस्तोत्रं पठन्ति ये । तेषां सप्तसु वंशेषु नाकाले मृत्युम् आप्नुयात्
devāv ūcatuḥ: evam astu tathā cānyat suprītau tu bravāvahai //* BrP 125.44 // yama uvāca: uttare gautamītīre yamastotraṃ paṭhanti ye / teṣāṃ saptasu vaṃśeṣu nākāle mṛtyum āpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषो भाजनं च स्यात् सर्वदा सर्वसंपदाम् । यस् त्व् इदं पठते नित्यं मृत्युस्तोत्रं जितात्मवान्
puruṣo bhājanaṃ ca syāt sarvadā sarvasaṃpadām / yas tv idaṃ paṭhate nityaṃ mṛtyustotraṃ jitātmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाशीतिसहस्रैश् च व्याधिभिर् न स बाध्यते । अस्मिंस् तीर्थे द्विजश्रेष्ठौ त्रिमासाद् गुर्विणी सती
aṣṭāśītisahasraiś ca vyādhibhir na sa bādhyate / asmiṃs tīrthe dvijaśreṣṭhau trimāsād gurviṇī satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्वाग्वन्ध्या च षण्मासात् सप्ताहं स्नानम् आचरेत् । वीरसूः सा भवेन् नारी शतायुः स सुतो भवेत्
arvāgvandhyā ca ṣaṇmāsāt saptāhaṃ snānam ācaret / vīrasūḥ sā bhaven nārī śatāyuḥ sa suto bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीवान् मतिमाञ् शूरः पुत्रपौत्रविवर्धनः । तत्र पिण्डादिदानेन पितरो मुक्तिम् आप्नुयुः । मनोवाक्कायजात् पापात् स्नानान् मुक्तो भवेन् नरः
lakṣmīvān matimāñ śūraḥ putrapautravivardhanaḥ / tatra piṇḍādidānena pitaro muktim āpnuyuḥ / manovākkāyajāt pāpāt snānān mukto bhaven naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: यमवाक्याद् अनु तथा हव्यवाड् आह पक्षिणौ ॥* ब्र्प् १२५।५० ॥ अग्निर् उवाच: मत्स्तोत्रं दक्षिणे तीरे ये पठन्ति यतव्रताः । तेषाम् आरोग्यम् ऐश्वर्यं लक्ष्मीं रूपं ददाम्य् अहम्
brahmovāca: yamavākyād anu tathā havyavāḍ āha pakṣiṇau //* BrP 125.50 // agnir uvāca: matstotraṃ dakṣiṇe tīre ye paṭhanti yatavratāḥ / teṣām ārogyam aiśvaryaṃ lakṣmīṃ rūpaṃ dadāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं स्तोत्रं तु यः कश्चिद् यत्र क्वापि पठेन् नरः । नैवाग्नितो भयं तस्य लिखिते ऽपि गृहे स्थिते
idaṃ stotraṃ tu yaḥ kaścid yatra kvāpi paṭhen naraḥ / naivāgnito bhayaṃ tasya likhite 'pi gṛhe sthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानं दानं च यः कुर्याद् अग्नितीर्थे शुचिर् नरः । अग्निष्टोमफलं तस्य भवेद् एव न संशयः
snānaṃ dānaṃ ca yaḥ kuryād agnitīrthe śucir naraḥ / agniṣṭomaphalaṃ tasya bhaved eva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: ततः प्रभृति तत् तीर्थं याम्यम् आग्नेयम् एव च । कपोतं च तथोलूकं हेत्युलूकं विदुर् बुधाः
brahmovāca: tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ yāmyam āgneyam eva ca / kapotaṃ ca tatholūkaṃ hetyulūkaṃ vidur budhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र त्रीणि सहस्राणि तावन्त्य् एव शतानि च । पुनर् नवतितीर्थानि प्रत्येकं मुक्तिभाजनम्
tatra trīṇi sahasrāṇi tāvanty eva śatāni ca / punar navatitīrthāni pratyekaṃ muktibhājanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु स्नानेन दानेन प्रेतीभूताश् च ये नराः । पूतास् ते पुत्रवित्ताढ्या आक्रमेयुर् दिवं शुभाः
teṣu snānena dānena pretībhūtāś ca ye narāḥ / pūtās te putravittāḍhyā ākrameyur divaṃ śubhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.