Brahma-Purana 141

ब्रह्मोवाच: इत्य् उक्त्वा विबुधा याताः संतुष्टश् चाभवन् मुनिः ॥* ब्र्प् १४०।३९ ॥ ब्रह्मोवाच: कपिलासंगमं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । तत्र नारद वक्ष्यामि कथां पुण्याम् अनुत्तमाम्

brahmovāca: ity uktvā vibudhā yātāḥ saṃtuṣṭaś cābhavan muniḥ //* BrP 140.39 // brahmovāca: kapilāsaṃgamaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam / tatra nārada vakṣyāmi kathāṃ puṇyām anuttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिलो नाम तत्त्वज्ञो मुनिर् आसीन् महायशाः । क्रूरश् चापि प्रसन्नश् च तपोव्रतपरायणः

kapilo nāma tattvajño munir āsīn mahāyaśāḥ / krūraś cāpi prasannaś ca tapovrataparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपस्यन्तं मुनिश्रेष्ठं गौतमीतीरम् आश्रितम् । तम् आगत्य महात्मानं वामदेवादयो ऽब्रुवन्

tapasyantaṃ muniśreṣṭhaṃ gautamītīram āśritam / tam āgatya mahātmānaṃ vāmadevādayo 'bruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा वेनं ब्रह्मशापैर् नष्टधर्मे त्व् अराजके । कपिलं सिद्धम् आचार्यम् ऊचुर् मुनिगणास् तदा

hatvā venaṃ brahmaśāpair naṣṭadharme tv arājake / kapilaṃ siddham ācāryam ūcur munigaṇās tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनिगणा ऊचुः: गते वेदे गते धर्मे किं कर्तव्यं मुनीश्वर ॥* ब्र्प् १४१।५ ॥ ब्रह्मोवाच: ततो ऽब्रवीन् मुनिर् ध्यात्वा कपिलस् त्व् आगतान् मुनीन् ॥* ब्र्प् १४१।६ ॥ कपिल उवाच: वेनस्योरुर् विमथ्यो ऽभूत् ततः कश्चिद् भविष्यति ॥* ब्र्प् १४१।७ ॥ ब्रह्मोवाच: तथैव चक्रुर् मुनयो वेनस्योरुं विमथ्य वै । तत्रोत्पन्नो महापापः कृष्णो रौद्रपराक्रमः

munigaṇā ūcuḥ: gate vede gate dharme kiṃ kartavyaṃ munīśvara //* BrP 141.5 // brahmovāca: tato 'bravīn munir dhyātvā kapilas tv āgatān munīn //* BrP 141.6 // kapila uvāca: venasyorur vimathyo 'bhūt tataḥ kaścid bhaviṣyati //* BrP 141.7 // brahmovāca: tathaiva cakrur munayo venasyoruṃ vimathya vai / tatrotpanno mahāpāpaḥ kṛṣṇo raudraparākramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा मुनयो भीता निषीदस्वेति चाब्रुवन् । निषादः सो ऽभवत् तस्मान् निषादाश् चाभवंस् ततः

taṃ dṛṣṭvā munayo bhītā niṣīdasveti cābruvan / niṣādaḥ so 'bhavat tasmān niṣādāś cābhavaṃs tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेनबाहुं ममन्थुस् ते दक्षिणं धर्मसंहितम् । ततः पृथुस्वरश् चैव सर्वलक्षणलक्षितः

venabāhuṃ mamanthus te dakṣiṇaṃ dharmasaṃhitam / tataḥ pṛthusvaraś caiva sarvalakṣaṇalakṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजाभवत् पृथुः श्रीमान् ब्रह्मसामर्थ्यसंयुतः । तम् आगत्य सुराः सर्वे अभिनन्द्य वराञ् शुभान्

rājābhavat pṛthuḥ śrīmān brahmasāmarthyasaṃyutaḥ / tam āgatya surāḥ sarve abhinandya varāñ śubhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मै ददुस् तथास्त्राणि मन्त्राणि गुणवन्ति च । ततो ऽब्रुवन् मुनिगणास् तं पृथुं कपिलेन च

tasmai dadus tathāstrāṇi mantrāṇi guṇavanti ca / tato 'bruvan munigaṇās taṃ pṛthuṃ kapilena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनय ऊचुः: आहारं देहि जीवेभ्यो भुवा ग्रस्तौषधीर् अपि ॥* ब्र्प् १४१।१३ ॥ ब्रह्मोवाच: ततः स धनुर् आदाय भुवम् आह नृपोत्तमः ॥* ब्र्प् १४१।१४ ॥ पृथुर् उवाच: ओषधीर् देहि या ग्रस्ताः प्रजानां हितकाम्यया ॥* ब्र्प् १४१।१५ ॥ ब्रह्मोवाच: तम् उवाच मही भीता पृथुं तं पृथुलोचनम् ॥* ब्र्प् १४१।१६ ॥ मह्य् उवाच: मयि जीर्णा महौषध्यः कथं दातुम् अहं क्षमा ॥* ब्र्प् १४१।१७ ॥ ब्रह्मोवाच: ततः सकोपो नृपतिस् ताम् आह पृथिवीं पुनः ॥* ब्र्प् १४१।१८ ॥ पृथुर् उवाच: नो चेद् ददास्य् अद्य त्वां वै हत्वा दास्ये महौषधीः ॥* ब्र्प् १४१।१९ ॥ भूमिर् उवाच: कथं हंसि स्त्रियं राजञ् ज्ञानी भूत्वा नृपोत्तम । विना मया कथं चेमाः प्रजाः संधारयिष्यसि

munaya ūcuḥ: āhāraṃ dehi jīvebhyo bhuvā grastauṣadhīr api //* BrP 141.13 // brahmovāca: tataḥ sa dhanur ādāya bhuvam āha nṛpottamaḥ //* BrP 141.14 // pṛthur uvāca: oṣadhīr dehi yā grastāḥ prajānāṃ hitakāmyayā //* BrP 141.15 // brahmovāca: tam uvāca mahī bhītā pṛthuṃ taṃ pṛthulocanam //* BrP 141.16 // mahy uvāca: mayi jīrṇā mahauṣadhyaḥ kathaṃ dātum ahaṃ kṣamā //* BrP 141.17 // brahmovāca: tataḥ sakopo nṛpatis tām āha pṛthivīṃ punaḥ //* BrP 141.18 // pṛthur uvāca: no ced dadāsy adya tvāṃ vai hatvā dāsye mahauṣadhīḥ //* BrP 141.19 // bhūmir uvāca: kathaṃ haṃsi striyaṃ rājañ jñānī bhūtvā nṛpottama / vinā mayā kathaṃ cemāḥ prajāḥ saṃdhārayiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथुर् उवाच: यत्रोपकारो ऽनेकानाम् एकनाशे भविष्यति । न दोषस् तत्र पृथिवि तपसा धारये प्रजाः

pṛthur uvāca: yatropakāro 'nekānām ekanāśe bhaviṣyati / na doṣas tatra pṛthivi tapasā dhāraye prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दोषम् अत्र पश्यामि नाचक्षे ऽनर्थकं वचः । यस्मिन् निपातिते सौख्यं बहूनाम् उपजायते । मुनयस् तद्वधं प्राहुर् अश्वमेधशताधिकम्

na doṣam atra paśyāmi nācakṣe 'narthakaṃ vacaḥ / yasmin nipātite saukhyaṃ bahūnām upajāyate / munayas tadvadhaṃ prāhur aśvamedhaśatādhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: ततो देवाश् च ऋषयः सान्त्वयित्वा नृपोत्तमम् । महीं च मातरं देवीम् ऊचुः सुरगणास् तदा

brahmovāca: tato devāś ca ṛṣayaḥ sāntvayitvā nṛpottamam / mahīṃ ca mātaraṃ devīm ūcuḥ suragaṇās tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवा ऊचुः: भूमे गोरूपिणी भूत्वा पयोरूपा महौषधीः । देहि त्वं पृथवे राज्ञे ततः प्रीतो भवेन् नृपः । प्रजासंरक्षणं च स्यात् ततः क्षेमं भविष्यति

devā ūcuḥ: bhūme gorūpiṇī bhūtvā payorūpā mahauṣadhīḥ / dehi tvaṃ pṛthave rājñe tataḥ prīto bhaven nṛpaḥ / prajāsaṃrakṣaṇaṃ ca syāt tataḥ kṣemaṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: ततो गोरूपम् आस्थाय भूम्य् आसीत् कपिलान्तिके । दुदोह च महौषध्यो राजा वेनकरोद्भवः

brahmovāca: tato gorūpam āsthāya bhūmy āsīt kapilāntike / dudoha ca mahauṣadhyo rājā venakarodbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयः कपिलो मुनिः । महीं गोरूपम् आपन्नां नर्मदायां महामुने

yatra devāḥ sagandharvā ṛṣayaḥ kapilo muniḥ / mahīṃ gorūpam āpannāṃ narmadāyāṃ mahāmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरस्वत्यां भागीरथ्यां गोदावर्यां विशेषतः । महानदीषु सर्वासु दुदुहे ऽसौ पयो महत्

sarasvatyāṃ bhāgīrathyāṃ godāvaryāṃ viśeṣataḥ / mahānadīṣu sarvāsu duduhe 'sau payo mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा दुह्यमाना पृथुना पुण्यतोयाभवन् नदी । गौतम्या संगता चाभूत् तद् अद्भुतम् इवाभवत्

sā duhyamānā pṛthunā puṇyatoyābhavan nadī / gautamyā saṃgatā cābhūt tad adbhutam ivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभृति तत् तीर्थं कपिलासंगमं विदुः । तत्राष्टाशीतिः पूज्यानि सहस्राणि महामते

tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ kapilāsaṃgamaṃ viduḥ / tatrāṣṭāśītiḥ pūjyāni sahasrāṇi mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थान्य् आहुर् मुनिगणाः स्मरणाद् अपि नारद । पावनानि जगत्य् अस्मिंस् तानि सर्वाण्य् अनुक्रमात्

tīrthāny āhur munigaṇāḥ smaraṇād api nārada / pāvanāni jagaty asmiṃs tāni sarvāṇy anukramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.