तद् एवं तद्-धामोक्त्वा तद्-आवरणान्य् आह तद् इत्य् अर्धेन । तस्य कर्णिका-रूप-धाम्नः किञ्जल्काः शिखरावलि-वलित-प्राचीर-पङ्क्त्य इत्य् अर्थः । तच् च तद्-अंशानां तस्मिन्न् अंशोदायो विद्यते येषां परम-प्रेम-भाजां सजातीयानां धामेत्य् अर्थः । गोकुलाख्यम् इत्य् उक्तिर् एव । तेषां सजातीयत्वं चोक्तं श्री-बादरायणिना - एवं ककुद्मिनं हत्वा स्तूयमानः द्विजातिभिः । विवेश गोष्ठं स-बलो गोपीनां नयनोत्सवः ॥ [भ्प् १०।३६।१५] इति । कंस-वधान्ते श्री-व्रज-राजं प्रति स्वयं भगवता - ज्ञातीन् वो द्रष्टुम् एष्यामो विधाय सुहृदां सुखम् [भ्प् १०।४५।२३] इति । अतैव कमलस्य पत्राणि श्रियां तत्-प्रेयसीनां गोपी-रूपाणां श्री-राधादीनाम् उपवन-रूपाणि धामानीत्य् अर्थः । गोपी-रूपत्वं चासां मन्त्रस्य तन्-नाम्नालिङ्गितत्वात् राधादित्वं च - देवी कृष्णमयी प्रोक्ता राधिका पर-देवता । सर्व-लक्ष्मी-मयी सर्व-कान्तिः सम्मोहिनी परा ॥ इति बृहद्-गौतमीयात् । वाराणस्यां विशालाक्षी विमला पुरुषोत्तमे । रुक्मिणी द्वारवत्यां तु राधा वृन्दावने वने ॥ इति मत्स्य-पुराणात् । राधया माधवो देवो माधवेनैव राधिका । विभ्राजन्ते जनेष्व् आ इति ऋक्-परिशिष्ट-श्रुतौ च । अत्र विशेष-जिज्ञासायां कृष्णार्चन-दीपिका द्रष्टव्या । तत्र पत्राणाम् उच्छ्रित-प्रान्तानां वर्त्माण्य् अग्रिम-सन्धिषु तु गोष्ठानि ज्ञेयानि । अखण्ड-कमलस्य गोकुलत्वात् तथैव गोकुल-समावेशाच् च गोष्ठं तथैव यत् तु स्थानान्तरे वचनम् अस्ति - सहस्रारं पद्मं दल-ततिषु देवीभिर् अभितः परीतो गो-सङ्घैर् अपि निखिल-किञ्जल्क-मिलितैः । वराटे यस्यास्ति स्वयम् अखिल-शक्त्या प्रकटित- प्रभावः सत्यः श्री-परम-पुरुषस् तं किल भजे ॥ इति पद्म-बीज-कोषे इत्य् अर्थः । तत्र गो-सङ्ख्यैर् इति तु पाठः समञ्जसः । गो-सङ्ख्याश् च गोपाः इति । गोपे गोपाल-गोसङ्ख्य-गोधुग्-आभीर-वल्लभा इत्य् अमरः । अखिल-शक्त्या प्रकटितः प्रभावः येन सः परम-पुरुषः श्री-कृष्ण इत्य् अर्थः ॥४॥ चतुर्-अस्रं तत्-परितः श्वेतद्वीपाख्यम् अद्भुतम् । चतुर्-अस्रं चतुर्-मूर्तेश् चतुर्-धाम चतुष्-कृतम् ॥
tad evaṃ tad-dhāmoktvā tad-āvaraṇāny āha tad ity ardhena | tasya karṇikā-rūpa-dhāmnaḥ kiñjalkāḥ śikharāvali-valita-prācīra-paṅktya ity arthaḥ | tac ca tad-aṃśānāṃ tasminn aṃśodāyo vidyate yeṣāṃ parama-prema-bhājāṃ sajātīyānāṃ dhāmety arthaḥ | gokulākhyam ity uktir eva | teṣāṃ sajātīyatvaṃ coktaṃ śrī-bādarāyaṇinā - evaṃ kakudminaṃ hatvā stūyamānaḥ dvijātibhiḥ | viveśa goṣṭhaṃ sa-balo gopīnāṃ nayanotsavaḥ || [BhP 10.36.15] iti | kaṃsa-vadhānte śrī-vraja-rājaṃ prati svayaṃ bhagavatā - jñātīn vo draṣṭum eṣyāmo vidhāya suhṛdāṃ sukham [BhP 10.45.23] iti | ataiva kamalasya patrāṇi śriyāṃ tat-preyasīnāṃ gopī-rūpāṇāṃ śrī-rādhādīnām upavana-rūpāṇi dhāmānīty arthaḥ | gopī-rūpatvaṃ cāsāṃ mantrasya tan-nāmnāliṅgitatvāt rādhāditvaṃ ca - devī kṛṣṇamayī proktā rādhikā para-devatā | sarva-lakṣmī-mayī sarva-kāntiḥ sammohinī parā || iti bṛhad-gautamīyāt | vārāṇasyāṃ viśālākṣī vimalā puruṣottame | rukmiṇī dvāravatyāṃ tu rādhā vṛndāvane vane || iti matsya-purāṇāt | rādhayā mādhavo devo mādhavenaiva rādhikā | vibhrājante janeṣv ā iti ṛk-pariśiṣṭa-śrutau ca | atra viśeṣa-jijñāsāyāṃ kṛṣṇārcana-dīpikā draṣṭavyā | tatra patrāṇām ucchrita-prāntānāṃ vartmāṇy agrima-sandhiṣu tu goṣṭhāni jñeyāni | akhaṇḍa-kamalasya gokulatvāt tathaiva gokula-samāveśāc ca goṣṭhaṃ tathaiva yat tu sthānāntare vacanam asti - sahasrāraṃ padmaṃ dala-tatiṣu devībhir abhitaḥ parīto go-saṅghair api nikhila-kiñjalka-militaiḥ | varāṭe yasyāsti svayam akhila-śaktyā prakaṭita- prabhāvaḥ satyaḥ śrī-parama-puruṣas taṃ kila bhaje || iti padma-bīja-koṣe ity arthaḥ | tatra go-saṅkhyair iti tu pāṭhaḥ samañjasaḥ | go-saṅkhyāś ca gopāḥ iti | gope gopāla-gosaṅkhya-godhug-ābhīra-vallabhā ity amaraḥ | akhila-śaktyā prakaṭitaḥ prabhāvaḥ yena saḥ parama-puruṣaḥ śrī-kṛṣṇa ity arthaḥ ||4|| catur-asraṃ tat-paritaḥ śvetadvīpākhyam adbhutam | catur-asraṃ catur-mūrteś catur-dhāma catuṣ-kṛtam ||
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.