विपाकस्य प्रभावो विपाकप्रभावः विपाकश्च कटूनां कटुरेव रसस्य वीर्यस्य च प्रभावो रसवीर्यप्रभावः अयं च वक्ष्यमाणे सर्वत्र हेतुः ॥ १ चरणादीनां साक्षाद्ग्रहणं तत्रैव प्रायो वातविकारभावात् ॥ २ अत्र च विपाकप्रभावादिकथनम् उदाहरणार्थं तेन मधुरादिषु विपाकादिकार्यम् उन्नेयम् ॥ ३ ग्लपयति हर्षक्षयं करोति ॥ ४ पीडनो व्रणपीडनः ॥ ५ शरीरक्लेदस्योपयोक्तेति आचूषकः ॥ ६ शीतोऽलघुश्च इत्यकारप्रश्लेषाद् अलघुः ॥ ७ अवगृह्णातीति बद्धानि करोति ॥ ८] इत्येवमेते षड्रसाः पृथक्त्वेनैकत्वेन वा मात्रशः सम्यगुपयुज्यमाना उपकाराय भवन्त्यध्यात्मलोकस्य अपकारकराः पुनरतोऽन्यथा भवन्त्युपयुज्यमानाः तान् विद्वानुपकारार्थमेव मात्रशः सम्यगुपयोजयेदिति
vipākasya prabhāvo vipākaprabhāvaḥ vipākaśca kaṭūnāṃ kaṭureva rasasya vīryasya ca prabhāvo rasavīryaprabhāvaḥ ayaṃ ca vakṣyamāṇe sarvatra hetuḥ // 1 caraṇādīnāṃ sākṣādgrahaṇaṃ tatraiva prāyo vātavikārabhāvāt // 2 atra ca vipākaprabhāvādikathanam udāharaṇārthaṃ tena madhurādiṣu vipākādikāryam unneyam // 3 glapayati harṣakṣayaṃ karoti // 4 pīḍano vraṇapīḍanaḥ // 5 śarīrakledasyopayokteti ācūṣakaḥ // 6 śīto'laghuśca ityakārapraśleṣād alaghuḥ // 7 avagṛhṇātīti baddhāni karoti // 8] ityevamete ṣaḍrasāḥ pṛthaktvenaikatvena vā mātraśaḥ samyagupayujyamānā upakārāya bhavantyadhyātmalokasya apakārakarāḥ punarato'nyathā bhavantyupayujyamānāḥ tān vidvānupakārārthameva mātraśaḥ samyagupayojayediti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.