Library·Chāndogya Upaniṣad·5·5.3
श्वेतकेतुर् हारुणेयः पञ्चालानां समितिम् एयाय । तं ह प्रवाहणो जैवलिर् उवाच । कुमारानु त्वा अशिषत् पितेति । अनु हि भगव इति
śvetaketur hāruṇeyaḥ pañcālānāṃ samitim eyāya | taṃ ha pravāhaṇo jaivalir uvāca | kumārānu tvā aśiṣat piteti | anu hi bhagava iti
Svetaketu Âruneya went to an assembly of the Pañkâlas. Pravâhana Gaivali said to him: 'Boy, has your father instructed you?' 'Yes, Sir,' he replied.
Translated by F. Max Müller
वेत्थ यद् इतो ऽधि प्रजाः प्रयन्तीति । न भगव इति । वेत्थ यथा पुनर् आवर्तन्त ३ इति । न भगव इति । वेत्थ पथोर् देवयानस्य पितृयाणस्य च व्यावर्तना ३ इति । न भगव इति
vettha yad ito 'dhi prajāḥ prayantīti | na bhagava iti | vettha yathā punar āvartanta 3 iti | na bhagava iti | vettha pathor devayānasya pitṛyāṇasya ca vyāvartanā 3 iti | na bhagava iti
'Do you know to what place men go from here?' 'No, Sir,' he replied. 'Do you know how they return again?' 'No Sir,' he replied. 'Do you know where the path of Devas and the path of the fathers diverge?' 'No, Sir,' he replied.
Translated by F. Max Müller
वेत्थ यथासौ लोको न संपूर्यत ३ इति । न भगव इति । वेत्थ यथा पञ्चम्याम् आहुताव् आपः पुरुषवचसो भवन्तीति । नैव भगव इति
vettha yathāsau loko na saṃpūryata 3 iti | na bhagava iti | vettha yathā pañcamyām āhutāv āpaḥ puruṣavacaso bhavantīti | naiva bhagava iti
"Do you know why that world never becomes full?' 'No, Sir," he replied. 'Do you know why in the fifth libation water is called Man?' 'No, Sir,' he replied.
Translated by F. Max Müller
अथानु किम् अनु शिष्ठो ऽवोचथा यो हीमानि न विद्यात् । कथं सो ऽनुशिष्टो ब्रुवीतेति । स हायस्तः पितुर् अर्धम् एयाय । तं होवाचाननुशिष्य वाव किल मा भगवान् अब्रवीद् अनु त्वाशिषम् इति
athānu kim anu śiṣṭho 'vocathā yo hīmāni na vidyāt | kathaṃ so 'nuśiṣṭo bruvīteti | sa hāyastaḥ pitur ardham eyāya | taṃ hovācānanuśiṣya vāva kila mā bhagavān abravīd anu tvāśiṣam iti
'Then why did you say (you had been) instructed? How could anybody who did not know these things say that he had been instructed?' Then the boy went back sorrowful to the place of his father, and said: 'Though you had not instructed me, Sir, you said you had instructed me.
Translated by F. Max Müller
पञ्च मा राजन्यबन्धुः प्रश्नान् अप्राक्षीत् । तेषां नैकंचनाशकं विवक्तुम् इति । स होवाच यथा मा त्वं तदैतान् अवदो यथाहम् एषां नैकंचन वेद । यद्य् अहम् इमान् अवेदिष्यं कथं ते नावक्ष्यम् इति
pañca mā rājanyabandhuḥ praśnān aprākṣīt | teṣāṃ naikaṃcanāśakaṃ vivaktum iti | sa hovāca yathā mā tvaṃ tadaitān avado yathāham eṣāṃ naikaṃcana veda | yady aham imān avediṣyaṃ kathaṃ te nāvakṣyam iti
'That fellow of a Râganya asked me five questions, and I could not answer one of them.' The father said: 'As you have told me these questions of his, I do not know any one of them. If I knew these questions, how should I not have told you?
Translated by F. Max Müller
स ह गौतमो राज्ञो ऽर्धम् एयाय । तस्मै ह प्राप्तायार्हां चकार । स ह प्रातः सभाग उदेयाय । तं होवाच । मानुषस्य भगवन् गौतम वित्तस्य वरं वृणीथा इति । स होवाच । तवैव राजन् मानुषं वित्तम् । याम् एव कुमारस्यान्ते वाचम् अभाषथास् ताम् एव मे ब्रूहीति । स ह कृच्छ्री बभूव
sa ha gautamo rājño 'rdham eyāya | tasmai ha prāptāyārhāṃ cakāra | sa ha prātaḥ sabhāga udeyāya | taṃ hovāca | mānuṣasya bhagavan gautama vittasya varaṃ vṛṇīthā iti | sa hovāca | tavaiva rājan mānuṣaṃ vittam | yām eva kumārasyānte vācam abhāṣathās tām eva me brūhīti | sa ha kṛcchrī babhūva
Then Gautama went to the kings place, and when he had come to him, the king offered him proper respect. In the morning the king went out on his way to the assembly. The king said to him: 'Sir, Gautama, ask a boon of such things as men possess.' He replied: 'Such things as men possess may remain with you. Tell me the speech which you addressed to the boy.'
Translated by F. Max Müller
तं ह चिरं वसेत्य् आज्ञापयां चकार । तं होवाच । यथा मा त्वं गौतमावदः । यथेयं न प्राक् त्वत्तः पुरा विद्या ब्राह्मणान् गच्छति । तस्माद् उ सर्वेषु लोकेषु क्षत्रस्यैव प्रशासनम् अभूद् इति । तस्मै होवाच
taṃ ha ciraṃ vasety ājñāpayāṃ cakāra | taṃ hovāca | yathā mā tvaṃ gautamāvadaḥ | yatheyaṃ na prāk tvattaḥ purā vidyā brāhmaṇān gacchati | tasmād u sarveṣu lokeṣu kṣatrasyaiva praśāsanam abhūd iti | tasmai hovāca
The king was perplexed, and commanded him, saying: 'Stay with me some time.' Then he said: 'As (to what) you have said to me, Gautama, this knowledge did not go to any Brâhmana before you, and therefore this teaching belonged in all the worlds to the Kshatra class alone. Then he began:
Translated by F. Max Müller