यथा अत्रैवोदाहरणे यथा नायकस्यायमभिप्रायः । मम हृदये स्थितां त्वामेव त्वं किमिति सेक्तुमिच्छसि । यदि प्रिये मां सेक्तुमिच्छसि तर्हि शिरसि सिञ्चेति । तदापरस्या स्थितिशङ्कया न सेक्तव्यो ऽयमिति यो ऽयं नायिकायाः प्रतीप्तोत्कण्ठां बोधयतीत्यर्थापत्तिरियम् । एवंमितरप्रमाणसिद्धार्थानुपपत्तिहेतुकार्थापत्तिः स्वयमूहनीया । इति सरससाहित्यचातुरीधुरीणविश्वेश्वरकविचन्द्रप्रणीतायां श्री सिङ्गभूपालकीर्तिसुधासारशीतलायां चमत्कारचन्द्रिकायामलङ्कारविवेको नाम सप्तमोविलासः ॥ अष्टमो विलासः चमत्कारचन्द्रिका विश्वेश्वरकविचन्द्रविरचिता अष्टमो विलासः उभयालङ्कारनिरूपणम् शब्देभ्यो य इवादिभ्य उपमादिः प्रतीयते । विशिष्टार्थः कवीनां ता उभयालङ्कृतयो मताः
yathā atraivodāharaṇe yathā nāyakasyāyamabhiprāyaḥ / mama hṛdaye sthitāṃ tvāmeva tvaṃ kimiti sektumicchasi / yadi priye māṃ sektumicchasi tarhi śirasi siñceti / tadāparasyā sthitiśaṅkayā na sektavyo 'yamiti yo 'yaṃ nāyikāyāḥ pratīptotkaṇṭhāṃ bodhayatītyarthāpattiriyam / evaṃmitarapramāṇasiddhārthānupapattihetukārthāpattiḥ svayamūhanīyā / iti sarasasāhityacāturīdhurīṇaviśveśvarakavicandrapraṇītāyāṃ śrī siṅgabhūpālakīrtisudhāsāraśītalāyāṃ camatkāracandrikāyāmalaṅkāraviveko nāma saptamovilāsaḥ // aṣṭamo vilāsaḥ camatkāracandrikā viśveśvarakavicandraviracitā aṣṭamo vilāsaḥ ubhayālaṅkāranirūpaṇam śabdebhyo ya ivādibhya upamādiḥ pratīyate / viśiṣṭārthaḥ kavīnāṃ tā ubhayālaṅkṛtayo matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपमा रूपकं साम्यं संशयोक्तिरपह्नु नुतिः । समाध्युक्तिः समासोक्तिरुत्प्रेक्षाप्रस्तुतस्तुतिः
upamā rūpakaṃ sāmyaṃ saṃśayoktirapahnu nutiḥ / samādhyuktiḥ samāsoktirutprekṣāprastutastutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सतुल्ययोगितो लशः ससहोक्ति स्समुच्चयः । आक्षेपार्थान्तरन्यासौ सविशेषा परिष्कृतिः
satulyayogito laśaḥ sasahokti ssamuccayaḥ / ākṣepārthāntaranyāsau saviśeṣā pariṣkṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीपनक्रमपर्यायातिशयश्लेषभावनाः । संस्टष्टिरिति निर्दिष्टास्ताश्चतुर्विंशतिर्बुधैः
dīpanakramaparyāyātiśayaśleṣabhāvanāḥ / saṃsṭaṣṭiriti nirdiṣṭāstāścaturviṃśatirbudhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसिद्धेरनुरोधेन सादृश्यं यत्र धर्मतः । प्रतीतं कथितं वा स्यादर्थयोरुपमा हि सा
prasiddheranurodhena sādṛśyaṃ yatra dharmataḥ / pratītaṃ kathitaṃ vā syādarthayorupamā hi sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदवाक्यप्रपञ्चाख्यैर्भेदैस्त्रेधा भवेदियम् । पदोपमा द्विधा तत्र समासात् प्रत्ययादपि
padavākyaprapañcākhyairbhedaistredhā bhavediyam / padopamā dvidhā tatra samāsāt pratyayādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राद्या च चतुर्भेदा ज्ञेया सर्वसमास्गा । अन्तर्गतद्योतकार्था तुल्यधर्मार्थगर्भिता
tatrādyā ca caturbhedā jñeyā sarvasamāsgā / antargatadyotakārthā tulyadharmārthagarbhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्भूतोभयार्था चेत्यासां लक्ष्यं प्रदर्श्यते
antarbhūtobhayārthā cetyāsāṃ lakṣyaṃ pradarśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र क्रुधयदित्यादिपदे उपमानस्याहिदंष्ट्रामुखस्य तुल्यधर्मस्य विकटत्वस्य खड्गमुखस्योपमेयस्य चस्वस्वशब्दैरभिधानेन द्योतकार्थस्य प्रतिभानात् सर्वमुपमानोपमेयतुल्यधर्मद्योतकं समासे संभवतीति सर्वसमासा नामेयं पदोपमा । शेषाहिरिवदीर्घः शेषाहिदीर्घ इत्यत्र द्योतकार्थ उपमानानि सामान्यवचनैरिति समासेनोक्त इति सेयमन्तर्गतद्योतकार्था नाम समासपदोपमा । जलजमिव ताम्रं करतलं यस्यायं जलजकरतल इत्यत्रान्यपदार्थंसमास एवद्योतकतुल्य धयोरन्तर्मर्भूतत्वादियमन्तर्भूतोभयार्था नाम समासपदोपमा । चतुर्धा विद्यते ऽन्यापि प्रत्ययार्थप्रभेदता । प्रत्ययो ऽप्युपमानोपमेयद्योतकतुल्यभाक्
atra krudhayadityādipade upamānasyāhidaṃṣṭrāmukhasya tulyadharmasya vikaṭatvasya khaḍgamukhasyopameyasya casvasvaśabdairabhidhānena dyotakārthasya pratibhānāt sarvamupamānopameyatulyadharmadyotakaṃ samāse saṃbhavatīti sarvasamāsā nāmeyaṃ padopamā / śeṣāhirivadīrghaḥ śeṣāhidīrgha ityatra dyotakārtha upamānāni sāmānyavacanairiti samāsenokta iti seyamantargatadyotakārthā nāma samāsapadopamā / jalajamiva tāmraṃ karatalaṃ yasyāyaṃ jalajakaratala ityatrānyapadārthaṃsamāsa evadyotakatulya dhayorantarmarbhūtatvādiyamantarbhūtobhayārthā nāma samāsapadopamā / caturdhā vidyate 'nyāpi pratyayārthaprabhedatā / pratyayo 'pyupamānopameyadyotakatulyabhāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र भेतालन्तीत्यादिषु क्रियासु तदिवाचरतीत्याचारलक्षणतुल्यधर्मार्थे क्विबुप्तन्न इति सेयमपि तुल्यधर्मार्थप्रत्यया नाम पदोपमा । मिथः पदार्थयोस्साम्यात्तथा वाक्यार्थयोरपि । वाक्योपमा द्विधा ज्ञेया तत्राद्या द्विविधा मता
atra bhetālantītyādiṣu kriyāsu tadivācaratītyācāralakṣaṇatulyadharmārthe kvibuptanna iti seyamapi tulyadharmārthapratyayā nāma padopamā / mithaḥ padārthayossāmyāttathā vākyārthayorapi / vākyopamā dvidhā jñeyā tatrādyā dvividhā matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णा लुप्तेति पूर्णात्र चतुरङ्गसुसङ्गता
pūrṇā lupteti pūrṇātra caturaṅgasusaṅgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रोपमानोपमेयद्योतकतुत्यधर्मरूपैश्चतुर्भिरङ्गैः सङ्गतेरियं पदार्थसाम्यवती पूर्णा वाक्योपमा । लुप्ता तु त्रिविधा तुल्यद्योतकोभयलोपतः
atropamānopameyadyotakatutyadharmarūpaiścaturbhiraṅgaiḥ saṅgateriyaṃ padārthasāmyavatī pūrṇā vākyopamā / luptā tu trividhā tulyadyotakobhayalopataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र तुल्यधर्मद्योतकाभ्यां विनापि नायककीर्तिषु कर्पूरादिभ्रान्तिप्रत्याख्यानेनैव तदुपमानोपमेयभावप्रतीतेरियमुभयलोपवती नाम पदार्थसाम्यवती वाक्योपमा । केचिदेनां त्रिलोपवतीमपि मन्यनेते । उपमानोपमेययोरन्यतरकथने कस्य साधर्म्यमित्यसंमतमित्यस्माकम् । वाक्यार्थगामिन्युपमा चतुर्धैकेवशब्दिका । अनेकद्योतकेवादिशून्यावैधर्ग्यवत्यपि
atra tulyadharmadyotakābhyāṃ vināpi nāyakakīrtiṣu karpūrādibhrāntipratyākhyānenaiva tadupamānopameyabhāvapratīteriyamubhayalopavatī nāma padārthasāmyavatī vākyopamā / kecidenāṃ trilopavatīmapi manyanete / upamānopameyayoranyatarakathane kasya sādharmyamityasaṃmatamityasmākam / vākyārthagāminyupamā caturdhaikevaśabdikā / anekadyotakevādiśūnyāvaidhargyavatyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रोपमानोपमेयद्योतकेषु स्त्सु योयमविवेको नाम धर्मः सो ऽयमुपमान एव कविना नियम्यत इतीयं वैधर्म्यवती नाम वाक्योपमा । यत्रोक्तिभङ्ग्या वाक्यार्थे सादृश्यमवगम्यते । वाक्यार्थयोर्विस्तरतः सा प्रपञ्चोपमा यथा
atropamānopameyadyotakeṣu stsu yoyamaviveko nāma dharmaḥ so 'yamupamāna eva kavinā niyamyata itīyaṃ vaidharmyavatī nāma vākyopamā / yatroktibhaṅgyā vākyārthe sādṛśyamavagamyate / vākyārthayorvistarataḥ sā prapañcopamā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेयं द्वेधा हि रूपेण प्रकृताप्रकृतेति च । तयोः प्रकृतरूपार् याच्चतुर्धा सकलोपमा
seyaṃ dvedhā hi rūpeṇa prakṛtāprakṛteti ca / tayoḥ prakṛtarūpār yāccaturdhā sakalopamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदेशोपमा चान्ये मालिका मेखलेति च
ekadeśopamā cānye mālikā mekhaleti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्राभिधीयमानसादृस्यानां प्रज्ञादीनां रशनान्यायेन संकलय्य सप्रपञ्चतया कथनात्सेयं मेखला नाम प्रकृतरूपा प्रपञ्चोपमा । उक्ता विकृत रूपेति यान्या सापि चतुर्विधा । विपर्यासोभयोत्पाद्यानन्वयाख्याभिरङ्किता
atrābhidhīyamānasādṛsyānāṃ prajñādīnāṃ raśanānyāyena saṃkalayya saprapañcatayā kathanātseyaṃ mekhalā nāma prakṛtarūpā prapañcopamā / uktā vikṛta rūpeti yānyā sāpi caturvidhā / viparyāsobhayotpādyānanvayākhyābhiraṅkitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रोपमानोपमेयभाव एकस्यैवानन्वित इतीयमनन्वया नाम विकृता प्रपञ्चोपमा । उपमेयतया यस्मिन् उपचारप्रयोगतः । उपमानं विरुध्योत रूपकं तन्निरूपितम्
atropamānopameyabhāva ekasyaivānanvita itīyamananvayā nāma vikṛtā prapañcopamā / upameyatayā yasmin upacāraprayogataḥ / upamānaṃ virudhyota rūpakaṃ tannirūpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राधान्यात्तदिदं त्रेधा शब्दार्थोभयसंभवात् । शब्दप्रधानं प्रकृतं विकृतं चेति तद् द्विधा
prādhānyāttadidaṃ tredhā śabdārthobhayasaṃbhavāt / śabdapradhānaṃ prakṛtaṃ vikṛtaṃ ceti tad dvidhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यन्तविकृतैश्शब्दैर्ग्रथितं तच्चतुर्विधम् । समस्तं व्यस्तमुभयं सविशेषणमित्यपि
ādyantavikṛtaiśśabdairgrathitaṃ taccaturvidham / samastaṃ vyastamubhayaṃ saviśeṣaṇamityapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र वल्लीत्वेनारोपितस्य कृपाणस्य भुजगतया रूपणादिदं रूपकरूपकं नाम विकृतशब्दप्रधानरूपकम् । तदेतच्चतुष्टयमपि परंपरादिवैकृतेन निबद्धमिति विकृतमित्युच्यते । अर्थप्रधानं प्राधान्यादङ्गिनो ऽङ्गस्य च द्विधा । चतुर्धाङ्गिप्रधानस्य रूपकाद्यैर्निरूपितम्
atra vallītvenāropitasya kṛpāṇasya bhujagatayā rūpaṇādidaṃ rūpakarūpakaṃ nāma vikṛtaśabdapradhānarūpakam / tadetaccatuṣṭayamapi paraṃparādivaikṛtena nibaddhamiti vikṛtamityucyate / arthapradhānaṃ prādhānyādaṅgino 'ṅgasya ca dvidhā / caturdhāṅgipradhānasya rūpakādyairnirūpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकलं विकलं युक्तमयुक्तमिति भेदतः
sakalaṃ vikalaṃ yuktamayuktamiti bhedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रारोप्यमाणयोः सुधागरलयोः स्वभाव विरुद्धत्वेन परस्परसंगत्ययोगत्वादयुक्त्तं नामाङ्गिप्रधानं रुपकम् । भेदा अङ्गप्रधानस्य चतुरश्चतुरा विदुः । सहजाहार्यतद्योगतद्वैषम्यैरुपाधिभिः
atrāropyamāṇayoḥ sudhāgaralayoḥ svabhāva viruddhatvena parasparasaṃgatyayogatvādayukttaṃ nāmāṅgipradhānaṃ rupakam / bhedā aṅgapradhānasya caturaścaturā viduḥ / sahajāhāryatadyogatadvaiṣamyairupādhibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र भुजावयविनो भुजगतया रूपणे कृते तदवयवानामङ्गुलीनां पत्र्लवतारूपया रूपणया पदान्तराणां स्कन्धशुभरेखाणां रूपणं चेति सर्वतो वैषम्यात् ताम्राङ्गुत्र्यादीनां भाग्यद्वारा धरणीभरणस्थैर्ये प्राधान्याच्च तदिदं विषमाङ्गप्रधानं रूपकम् । द्विधा शभ्दार्थमुख्यस्स्यात् केवलं व्यतिरेकि च
atra bhujāvayavino bhujagatayā rūpaṇe kṛte tadavayavānāmaṅgulīnāṃ patrlavatārūpayā rūpaṇayā padāntarāṇāṃ skandhaśubharekhāṇāṃ rūpaṇaṃ ceti sarvato vaiṣamyāt tāmrāṅgutryādīnāṃ bhāgyadvārā dharaṇībharaṇasthairye prādhānyācca tadidaṃ viṣamāṅgapradhānaṃ rūpakam / dvidhā śabhdārthamukhyassyāt kevalaṃ vyatireki ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र वाराशिप्रभृतीनामभङ्गादिविशेषणाङ्कुरितव्यतिरेकाणां नायकसामानाधिकरण्येन कथनादर्थत श्शब्दतः प्राधान्यमवधार्यत इति व्यतिरेकवन्नामोभयप्रधानं रूपकम् । इत्यष्टादशधा रूपं रूपकस्य निरूपितम् । सह्कीर्णं मिश्ररूपत्वात् सङ्करान्नातिरिच्यते
atra vārāśiprabhṛtīnāmabhaṅgādiviśeṣaṇāṅkuritavyatirekāṇāṃ nāyakasāmānādhikaraṇyena kathanādarthata śśabdataḥ prādhānyamavadhāryata iti vyatirekavannāmobhayapradhānaṃ rūpakam / ityaṣṭādaśadhā rūpaṃ rūpakasya nirūpitam / sahkīrṇaṃ miśrarūpatvāt saṅkarānnātiricyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधरस्य व्यस्तादि रूपकेष्वचमत्क्रियाम् । वदतो लक्ष्यनिर्माणकातर्यं मूलकारणम्
vidyādharasya vyastādi rūpakeṣvacamatkriyām / vadato lakṣyanirmāṇakātaryaṃ mūlakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयोरुक्तिचातुर्यादौपम्यं यत्र गम्यते । उपमारूपकान्यत्वे सा हि साम्यमहङ्किया
ubhayorukticāturyādaupamyaṃ yatra gamyate / upamārūpakānyatve sā hi sāmyamahaṅkiyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेयं प्रपञ्चदृप्टान्तप्रतिवस्तूक्तिभिस्त्रिधा । अविवादिः प्रपञ्चोक्तिः साम्योत्कर्षाप्रकर्ष भाक्
seyaṃ prapañcadṛpṭāntaprativastūktibhistridhā / avivādiḥ prapañcoktiḥ sāmyotkarṣāprakarṣa bhāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रोपमेयान्नायकयशोविलासादुपमानस्य चन्द्रस्यापकर्ष इत्यपकर्षवती नाम प्रपञ्चोक्तिः । अनयैव भङ्ग्या विकृतिरपि लक्षणीया । सद्धिर्द्येतकसद्भावे दृष्टान्तोक्तिरितीरिता । मिश्रितामिश्रितैस्सेयं क्रियाद्यैर्बहुधा भवेत्
atropameyānnāyakayaśovilāsādupamānasya candrasyāpakarṣa ityapakarṣavatī nāma prapañcoktiḥ / anayaiva bhaṅgyā vikṛtirapi lakṣaṇīyā / saddhirdyetakasadbhāve dṛṣṭāntoktiritīritā / miśritāmiśritaisseyaṃ kriyādyairbahudhā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र केवलनिवर्तनादिक्रियायोगजनितं साम्यं वा दृष्टान्तपूर्वमिति सेयं केवलक्रियायोगवती दृष्टान्तोक्तिः । मिश्रक्रियायोगवती सैव यथा अत्रैव द्वितीयपादस्थाने कृतप्रसादां रचितप्रसादेतिपाठे निवर्तनक्रिया प्रसादगुणनिमित्तसाम्या मिश्रक्रियायोगवतीयं दृष्टान्तोक्तिः । एवं मिश्रामिश्रजातिगुणद्रव्ययोगनिमित्ता दृष्टान्तोक्तयो द्रष्टव्याः । ननु दृष्टान्तोक्त्तेः दृष्टान्तालङ्कारस्य वा को विशेषः । श्रूयताम् । लौकिकपरीक्षकाणां यस्मिन्नर्थे बृद्धिसाम्यं स दृष्टान्त इत्यर्थं प्रति न कश्चिद्भेदः । उक्तिभङ्गिमुद्दिश्य पुनरनेको विद्यते । यथा हि साध्यसिद्धिप्रयोजनो दृष्टान्तः । साधर्म्यंसिद्धिप्रयोजनादृष्टान्तोक्तिः । दृष्टान्ते द्योतकगन्धो ऽपि नानुसन्धीयते । इह तु द्योतकप्रयोगस्याधिकार इत्याद्यत एवेयमुभयालङ्क्रिया । वस्तु किञ्चिदुपन्यस्य विन्यासात्तत्सलक्ष्मणः । साम्यं गम्यत इत्येषा प्रतिवस्तूक्तिरूच्यते
atra kevalanivartanādikriyāyogajanitaṃ sāmyaṃ vā dṛṣṭāntapūrvamiti seyaṃ kevalakriyāyogavatī dṛṣṭāntoktiḥ / miśrakriyāyogavatī saiva yathā atraiva dvitīyapādasthāne kṛtaprasādāṃ racitaprasādetipāṭhe nivartanakriyā prasādaguṇanimittasāmyā miśrakriyāyogavatīyaṃ dṛṣṭāntoktiḥ / evaṃ miśrāmiśrajātiguṇadravyayoganimittā dṛṣṭāntoktayo draṣṭavyāḥ / nanu dṛṣṭāntoktteḥ dṛṣṭāntālaṅkārasya vā ko viśeṣaḥ / śrūyatām / laukikaparīkṣakāṇāṃ yasminnarthe bṛddhisāmyaṃ sa dṛṣṭānta ityarthaṃ prati na kaścidbhedaḥ / uktibhaṅgimuddiśya punaraneko vidyate / yathā hi sādhyasiddhiprayojano dṛṣṭāntaḥ / sādharmyaṃsiddhiprayojanādṛṣṭāntoktiḥ / dṛṣṭānte dyotakagandho 'pi nānusandhīyate / iha tu dyotakaprayogasyādhikāra ityādyata eveyamubhayālaṅkriyā / vastu kiñcidupanyasya vinyāsāttatsalakṣmaṇaḥ / sāmyaṃ gamyata ityeṣā prativastūktirūcyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टान्तोक्तिप्रपञ्चोक्तिछायया सा द्विधा मता
dṛṣṭāntoktiprapañcoktichāyayā sā dvidhā matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रोपमानापकर्षस्त्रिष्वर्थेषु चतुर्थे तु समत्वमिति प्रपञ्चोक्तिछायावती प्रतिवस्तूक्तिः । एवं सामान्यतः साम्यमलङ्कारो निरूपितः । विशेषस्तु विशेषज्ञैर्लक्ष्यतां लक्ष्यविस्तरे
atropamānāpakarṣastriṣvartheṣu caturthe tu samatvamiti prapañcoktichāyāvatī prativastūktiḥ / evaṃ sāmānyataḥ sāmyamalaṅkāro nirūpitaḥ / viśeṣastu viśeṣajñairlakṣyatāṃ lakṣyavistare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र डोलायते चित्तमर्थयोरतिसाम्यतः । स्यादेकानेकविष्या संशयोक्तिर्मता हि सा
yatra ḍolāyate cittamarthayoratisāmyataḥ / syādekānekaviṣyā saṃśayoktirmatā hi sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यादेकविषयानेकं यत्रैकत्र विशह्क्यते । यत्रत्वैकमनेकत्र सानेकविषया स्मृता
syādekaviṣayānekaṃ yatraikatra viśahkyate / yatratvaikamanekatra sānekaviṣayā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्राभिधीयमानसादृश्ययोर्नायकतारकानायकयोः प्रत्येकमुभयमा शङ्क्यत इति सेयम् । इयं प्रतीत साम्यापि संभवति यथा अत्रैव का ञ्चोत्स्ना का च कीर्तिरिति ज्योत्स्नाप्रतीत धावल्यादिसाम्ययोः प्रत्येकमुभयमाशङ्क्यत इति सेयं प्रतीत वर्णनसाम्यानेकविषया । एवमेकविषयापि लक्षणीया । ननु वितर्कसंशयालङ्कारयोः को विशेषः । श्रूयताम् । कोटिद्वयावलम्बिविमर्शः संशयः । न्यक्कृतैककोटिस्तु वितर्कः । किञ्चिन्निर्णयामन्नो वितर्कः । वितर्कासन्नः संशयः । तथा हि संदिहानो वितर्ककोटिमारुह्य तर्ककक्ष्यां परित्यज्य तत्त्वमेवाभिनिविशते । वस्तु किञ्चिदपह्नुत्य सदृशासदृशस्य वा । अन्यस्य वस्तुनो न्यासो यत्र सापङ्नुतिर्मता
atrābhidhīyamānasādṛśyayornāyakatārakānāyakayoḥ pratyekamubhayamā śaṅkyata iti seyam / iyaṃ pratīta sāmyāpi saṃbhavati yathā atraiva kā ñcotsnā kā ca kīrtiriti jyotsnāpratīta dhāvalyādisāmyayoḥ pratyekamubhayamāśaṅkyata iti seyaṃ pratīta varṇanasāmyānekaviṣayā / evamekaviṣayāpi lakṣaṇīyā / nanu vitarkasaṃśayālaṅkārayoḥ ko viśeṣaḥ / śrūyatām / koṭidvayāvalambivimarśaḥ saṃśayaḥ / nyakkṛtaikakoṭistu vitarkaḥ / kiñcinnirṇayāmanno vitarkaḥ / vitarkāsannaḥ saṃśayaḥ / tathā hi saṃdihāno vitarkakoṭimāruhya tarkakakṣyāṃ parityajya tattvamevābhiniviśate / vastu kiñcidapahnutya sadṛśāsadṛśasya vā / anyasya vastuno nyāso yatra sāpaṅnutirmatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र लज्जाशीलया (कया) चजिदानंदबाष्परोमाञ्चकारणं नायकविषयमनुरागमपह्नुत्य विसदृशविरागपवनलक्षणकारणोपन्यासः कल्पित इति सेयमसादृश्यवती नामापह्नुतिः । समाध्युक्तिर्मतो ऽन्यस्मिन्नन्य धर्माधिरोपणम्
atra lajjāśīlayā (kayā) cajidānaṃdabāṣparomāñcakāraṇaṃ nāyakaviṣayamanurāgamapahnutya visadṛśavirāgapavanalakṣaṇakāraṇopanyāsaḥ kalpita iti seyamasādṛśyavatī nāmāpahnutiḥ / samādhyuktirmato 'nyasminnanya dharmādhiropaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र नायके नारायणस्य धर्मिणां तद्धर्धाणां मत्स्यादिबलभद्रान्तावतारकल्पितानां जल्धिसंक्षोभणा दिरशनासमारोपणादयमुभयसमाधिः । यत्रोपमाना त्कथितादुपमेयं प्रतीयते । अतिप्रसिद्धेस्तामाहुस्समासोक्तिं मनीषिणः
atra nāyake nārāyaṇasya dharmiṇāṃ taddhardhāṇāṃ matsyādibalabhadrāntāvatārakalpitānāṃ jaldhisaṃkṣobhaṇā diraśanāsamāropaṇādayamubhayasamādhiḥ / yatropamānā tkathitādupameyaṃ pratīyate / atiprasiddhestāmāhussamāsoktiṃ manīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लाघां गर्हामुपालंभं प्राप्तेयं त्रिविधा भवेत्
ślāghāṃ garhāmupālaṃbhaṃ prāpteyaṃ trividhā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र वर्णनीयस्य नायकस्य समुचिताया मुपमेयतायां विपर्यासोपमान्यायेनोपमानीकृतस्य श्लाघाया विशेषेण बलाभिधीयमान सामान्यशतमन्योः प्रतीतश्लाघे प्रतीते इति सेयं विकृता कथितसामान्या समासोक्तिः । एवमदनीयानि(?) भेदान्तराण्यपि स्वयमवगन्तव्यानि । ननु उपमासमासोक्त्त्योः को विशेषः । श्रूयताम् । उपमेये उपमानारोपणं समाधिः उपमाने उपमेयधर्माध्यासः समासोक्तिः इति व्यक्त एवानयोर्भेदः । अन्यभावस्थितिः प्राप्ता यत्र द्रकव्यगुणक्रियाः । संभाव्यन्ते ऽन्यथा प्राज्ञास्तामुत्प्रेक्षां प्रचक्षते
atra varṇanīyasya nāyakasya samucitāyā mupameyatāyāṃ viparyāsopamānyāyenopamānīkṛtasya ślāghāyā viśeṣeṇa balābhidhīyamāna sāmānyaśatamanyoḥ pratītaślāghe pratīte iti seyaṃ vikṛtā kathitasāmānyā samāsoktiḥ / evamadanīyāni(?) bhedāntarāṇyapi svayamavagantavyāni / nanu upamāsamāsokttyoḥ ko viśeṣaḥ / śrūyatām / upameye upamānāropaṇaṃ samādhiḥ upamāne upameyadharmādhyāsaḥ samāsoktiḥ iti vyakta evānayorbhedaḥ / anyabhāvasthitiḥ prāptā yatra drakavyaguṇakriyāḥ / saṃbhāvyante 'nyathā prājñāstāmutprekṣāṃ pracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरूपफलहेतुत्वाद् भावाद्भावानुयायिनाम् । द्रव्यादीनां विकल्पेन भवेदियमनेकधा
śarūpaphalahetutvād bhāvādbhāvānuyāyinām / dravyādīnāṃ vikalpena bhavediyamanekadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रापराधकरणस्य क्रियात्वं हेतुत्वं चेति तथोक्ता । उपलक्षणमि त्येतत् सजातेरप्येवमेव द्रष्टव्यम्
atrāparādhakaraṇasya kriyātvaṃ hetutvaṃ ceti tathoktā / upalakṣaṇami tyetat sajāterapyevameva draṣṭavyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रकाराः कतिचिदुत्प्रेक्षायां निरूपिताः । उत्तरे चतुरोक्तेषु लक्षणीया विचक्षणैः
evaṃ prakārāḥ katicidutprekṣāyāṃ nirūpitāḥ / uttare caturokteṣu lakṣaṇīyā vicakṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रस्तुतप्रशंसा स्यादस्तोत्व्यस्य या स्तुतिः
aprastutapraśaṃsā syādastotvyasya yā stutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रापि जिगीषोर्नायकस्य यातव्यपक्षस्थितेर्मूर्धाभिषिक्त्तैरात्मनिन्दायां प्रस्तुतायामप्रस्तुतानां गिरिचन्द्रसरसां प्रशंसनं विहितमिति सेयमप्रस्तुतप्रशंसा । एकस्य स्तुति निन्दार्थं विपक्षितगुणोत्तरैः । यत्समीकृत्य कथनं सा मता तुल्ययोगिता
atrāpi jigīṣornāyakasya yātavyapakṣasthitermūrdhābhiṣikttairātmanindāyāṃ prastutāyāmaprastutānāṃ giricandrasarasāṃ praśaṃsanaṃ vihitamiti seyamaprastutapraśaṃsā / ekasya stuti nindārthaṃ vipakṣitaguṇottaraiḥ / yatsamīkṛtya kathanaṃ sā matā tulyayogitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र केवलवधूपातानपरिणामत्वेन लभ्दगर्हाणां धातुवादादीनां तुल्यकक्ष्यानिक्षेपान्नायकेतरराजाश्रयणस्य साम्यं निन्दार्थं प्रतीयत इति सेयं तथोक्ता । दोषस्य यो गुणीभावो दोषीभावो गुणस्य यः । स लेशस्यात्ततो नान्या व्याजस्तुतिरितिस्मृता
atra kevalavadhūpātānapariṇāmatvena labhdagarhāṇāṃ dhātuvādādīnāṃ tulyakakṣyānikṣepānnāyaketararājāśrayaṇasya sāmyaṃ nindārthaṃ pratīyata iti seyaṃ tathoktā / doṣasya yo guṇībhāvo doṣībhāvo guṇasya yaḥ / sa leśasyāttato nānyā vyājastutiritismṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र राजकीर्त्यपहारलक्षणस्य नायकगुणस्य शब्दशक्त्या चमत्काराय दोषतया कथनाद् व्याजस्तुतिरपि स एव । कारकाणां समावेशः सहान्यैर्यत्क्रियादिभिः । सा सहोक्तिरसादृश्यात्साहश्याच्च द्विधा भवेत्
atra rājakīrtyapahāralakṣaṇasya nāyakaguṇasya śabdaśaktyā camatkārāya doṣatayā kathanād vyājastutirapi sa eva / kārakāṇāṃ samāveśaḥ sahānyairyatkriyādibhiḥ / sā sahoktirasādṛśyātsāhaśyācca dvidhā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र शब्दशक्त्याभिधीयमानसमानधर्मयोः लक्ष्मीकीर्त्योः सादृश्यप्रतीयमानस्पृहणीयत्वादिना धर्मयोः द्रव्यकाव्यायोश्व सादृस्यमिवेन द्योत्यते । सहार्थश्व वाक्यार्थसामर्थ्यन लभ्यते । न चात्रोपमानशह्का कार्या । उपमायामुपमेयस्यैव क्रियासमावेशः । उपमानस्योपमेयमुखेन साक्षात् । इह तु द्वयोस्समप्राधान्येन कर्मकरणभावादिविवक्षायां प्राप्त्यानन्दा नुसंधानादिक्रियासमावेश इति श्लेषोद्भावितोपमानछाया इतीयं सादृश्यवती समासोक्तिः । एवं विविक्तादि भेदेन कर्त्रादीनां प्रायोपमानानां भेदास्स्वयमुपगन्तव्याः । द्रव्यादीनामनेकेषां द्रव्यादौ विनिवेशनम् । समुच्चयस्स्यादन्ये ऽपि चार्थास्तस्यैव भक्तयः
atra śabdaśaktyābhidhīyamānasamānadharmayoḥ lakṣmīkīrtyoḥ sādṛśyapratīyamānaspṛhaṇīyatvādinā dharmayoḥ dravyakāvyāyośva sādṛsyamivena dyotyate / sahārthaśva vākyārthasāmarthyana labhyate / na cātropamānaśahkā kāryā / upamāyāmupameyasyaiva kriyāsamāveśaḥ / upamānasyopameyamukhena sākṣāt / iha tu dvayossamaprādhānyena karmakaraṇabhāvādivivakṣāyāṃ prāptyānandā nusaṃdhānādikriyāsamāveśa iti śleṣodbhāvitopamānachāyā itīyaṃ sādṛśyavatī samāsoktiḥ / evaṃ viviktādi bhedena kartrādīnāṃ prāyopamānānāṃ bhedāssvayamupagantavyāḥ / dravyādīnāmanekeṣāṃ dravyādau viniveśanam / samuccayassyādanye 'pi cārthāstasyaiva bhaktayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र भजेथा इति नायककर्तृकां श्रीकर्मकत्वेन क्रियामुपन्यस्य तत्कर्तृकमेव प्रतिपालनकर्मसंस्थापनक्रियां त्व न्वाचयेन निवेशितमिति सो ऽयमन्वाचयो ऽपि समुच्चयभेद एव । प्रतिषेधोक्रिराक्षेपो विधेर्वाथ निषेधतः
atra bhajethā iti nāyakakartṛkāṃ śrīkarmakatvena kriyāmupanyasya tatkartṛkameva pratipālanakarmasaṃsthāpanakriyāṃ tva nvācayena niveśitamiti so 'yamanvācayo 'pi samuccayabheda eva / pratiṣedhokrirākṣepo vidhervātha niṣedhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र नेश्महे इति निषेधेन कवित्वलक्षणस्यारोपितगुणवर्णनस्य निषेधः धर्मत इति सो ऽयं विध्याक्षेपः (निषेधाक्षेपः?) । ज्ञेयस्सोर्ऽथान्तरन्यासो वस्तु प्रस्तुत्य किञ्चन । तत्साध्नसमर्थस्य न्यासो वक्त्वन्यवस्तुनः
atra neśmahe iti niṣedhena kavitvalakṣaṇasyāropitaguṇavarṇanasya niṣedhaḥ dharmata iti so 'yaṃ vidhyākṣepaḥ (niṣedhākṣepaḥ?) / jñeyassor'thāntaranyāso vastu prastutya kiñcana / tatsādhnasamarthasya nyāso vaktvanyavastunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र नायकस्य पात्रदत्तधर्मद्रव्याननुशोचनलक्षणं वस्तु प्रस्तुत्य तत्साधनसमर्थंप्रभुस्वभावलक्षणं वस्त्वन्तरमुपन्यस्तमिति साहसं षङ्गुणं हि । अत्र कीर्तेः सप्तार्णवलङ्घनमुपन्यस्य तत्साधनसमर्थस्य षड्गुणस्त्रिसाहसवस्त्वन्तरस्योपन्यासादयं तथोक्तः । यत्र द्रव्यादिवैकल्यदर्शनं स्तुत्यवस्तुनः । विशेषप्रतिभानाय सा विशेषोक्तिरिष्यते
atra nāyakasya pātradattadharmadravyānanuśocanalakṣaṇaṃ vastu prastutya tatsādhanasamarthaṃprabhusvabhāvalakṣaṇaṃ vastvantaramupanyastamiti sāhasaṃ ṣaṅguṇaṃ hi / atra kīrteḥ saptārṇavalaṅghanamupanyasya tatsādhanasamarthasya ṣaḍguṇastrisāhasavastvantarasyopanyāsādayaṃ tathoktaḥ / yatra dravyādivaikalyadarśanaṃ stutyavastunaḥ / viśeṣapratibhānāya sā viśeṣoktiriṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र पुष्परथादिद्रव्यासंभवे ऽपि नायकेन यदिदं मत्तकाशी चित्तसंमोहनकरणं तेन रूपादिशविशेषकारणं प्रतीयत इति सेयं प्रतीयमानहेतुर्विशेषोक्तिः । एवमभिधीयमानहेतुरपि द्रष्टव्या । उपस्कारः परिकरः क्रियादीनां विशेषणैः
atra puṣparathādidravyāsaṃbhave 'pi nāyakena yadidaṃ mattakāśī cittasaṃmohanakaraṇaṃ tena rūpādiśaviśeṣakāraṇaṃ pratīyata iti seyaṃ pratīyamānaheturviśeṣoktiḥ / evamabhidhīyamānaheturapi draṣṭavyā / upaskāraḥ parikaraḥ kriyādīnāṃ viśeṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्राश्वस्तेत्यादिविशेषणैर्मही वहनक्रियाया अनन्यसाधारणलक्षण उपस्कार इति सो ऽयं क्रियापरिकरः । एवं कारकपरिकरादयो ऽपि स्वयमुन्नेयाः । एकावली परिकरान्न बिन्नेति मतिर्मम
atrāśvastetyādiviśeṣaṇairmahī vahanakriyāyā ananyasādhāraṇalakṣaṇa upaskāra iti so 'yaṃ kriyāparikaraḥ / evaṃ kārakaparikarādayo 'pi svayamunneyāḥ / ekāvalī parikarānna binneti matirmama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र हरिणा हरिणा इत्यादि शब्दैकावल्या विभिन्नार्थया नायकलक्षणं कर्तृकारकमुपस्क्रियत इति सो ऽयं शब्दैकावली कारकपरिकरभेद एव । एवमर्थैकावल्युभयैकावल्यौ ट्रष्टव्यौ । क्रियाजातिगुणद्रव्यवाचिनैकत्रवर्तिना । वाक्यान्तरोपकारश्चेद्दीपकं तदुदाहृतम्
atra hariṇā hariṇā ityādi śabdaikāvalyā vibhinnārthayā nāyakalakṣaṇaṃ kartṛkārakamupaskriyata iti so 'yaṃ śabdaikāvalī kārakaparikarabheda eva / evamarthaikāvalyubhayaikāvalyau ṭraṣṭavyau / kriyājātiguṇadravyavācinaikatravartinā / vākyāntaropakāraśceddīpakaṃ tadudāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थावृत्तिपदावृत्तिसंपुजाद्यास्तु तद्भिदाः
arthāvṛttipadāvṛttisaṃpujādyāstu tadbhidāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र क्रियाकर्तृकसंबन्धपदानि प्रतिवाक्यामावृत्तानि संपुटतया दीपयन्तीति संपुटावृत्तिरपि दीपकमेव । एवं भेदान्तराणि यथासंभवमनुगन्तव्यानि । परिपाठ्या तु भणनं शब्दस्यार्थस्य वा क्रमः
atra kriyākartṛkasaṃbandhapadāni prativākyāmāvṛttāni saṃpuṭatayā dīpayantīti saṃpuṭāvṛttirapi dīpakameva / evaṃ bhedāntarāṇi yathāsaṃbhavamanugantavyāni / paripāṭhyā tu bhaṇanaṃ śabdasyārthasya vā kramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र जलशोषादीनां जलजापायहेतूनां ग्रीष्मादिवसन्तावधि कालक्रमेण भणनात् कालतोर्ऽथक्रमो ऽयम् । मिषतो वाक्रप्रवृत्तिर्या स पर्याय इतीर्यते
atra jalaśoṣādīnāṃ jalajāpāyahetūnāṃ grīṣmādivasantāvadhi kālakrameṇa bhaṇanāt kālator'thakramo 'yam / miṣato vākrapravṛttiryā sa paryāya itīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र रहोभङ्गभीरुणा विदग्धसखीवर्गेणाक्रोशनाकर्णनादिमिषात्सुखेन निर्गमोपायो ऽभिहित इति सो ऽयं पर्यायः । एवं कार्यमिषतः कारणोक्ते रविवक्षादयो ऽस्य भेदाः स्वयमुन्नेयाः । या विवक्षा विशेषस्य नात्युद्वेगप्रदायिनी । असावतिशयोक्तिस्स्यात्सर्वालङ्कारजीवितम्
atra rahobhaṅgabhīruṇā vidagdhasakhīvargeṇākrośanākarṇanādimiṣātsukhena nirgamopāyo 'bhihita iti so 'yaṃ paryāyaḥ / evaṃ kāryamiṣataḥ kāraṇokte ravivakṣādayo 'sya bhedāḥ svayamunneyāḥ / yā vivakṣā viśeṣasya nātyudvegapradāyinī / asāvatiśayoktissyātsarvālaṅkārajīvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणक्रियागोचरेयं न जातिद्रव्यगामिनी । न हि द्रव्यस्य जातेर्वा साक्षादतिशयः व्कचित्
guṇakriyāgocareyaṃ na jātidravyagāminī / na hi dravyasya jātervā sākṣādatiśayaḥ vkacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र नायकगतधर्मपरिपालनक्रियाविशेषो विवक्षित इति सेयं क्रियातिशयोक्रिः । श्लेषो ऽनेकार्थकथनं पदेनैकेन संमतः
atra nāyakagatadharmaparipālanakriyāviśeṣo vivakṣita iti seyaṃ kriyātiśayokriḥ / śleṣo 'nekārthakathanaṃ padenaikena saṃmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र वाहिनीशपदेन समुद्रसामन्तराजलक्षणमर्थद्वयं तद्विशेषणे तु तदनुकूलार्थद्वयं च श्लिष्टमिति सो ऽयं श्लेषालङ्कारः । उद्भेदा यत्र भावस्य बावना सेयमीरिता
atra vāhinīśapadena samudrasāmantarājalakṣaṇamarthadvayaṃ tadviśeṣaṇe tu tadanukūlārthadvayaṃ ca śliṣṭamiti so 'yaṃ śleṣālaṅkāraḥ / udbhedā yatra bhāvasya bāvanā seyamīritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र विदग्धया कयापि कामिन्या प्रिययोग्यानां पुष्पाणां पुष्पशरपुष्पंधयगन्धवहाभिमर्शः शङ्क्यते सो ऽयं भावःपुष्पंधयादिप्रतिभटतया रक्षाहेतुभिरलकफणिस्मरजित्पदैरुद्धिद्यते सूच्यत इति सेयं भावना । अलङ्कारप्रपञ्चस्य शब्दार्थोभयवर्तिनः । अन्योन्ययोगः संसृष्टिरिति प्राज्ञैरुदीर्यते
atra vidagdhayā kayāpi kāminyā priyayogyānāṃ puṣpāṇāṃ puṣpaśarapuṣpaṃdhayagandhavahābhimarśaḥ śaṅkyate so 'yaṃ bhāvaḥpuṣpaṃdhayādipratibhaṭatayā rakṣāhetubhiralakaphaṇismarajitpadairuddhidyate sūcyata iti seyaṃ bhāvanā / alaṅkāraprapañcasya śabdārthobhayavartinaḥ / anyonyayogaḥ saṃsṛṣṭiriti prājñairudīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र दिशि दिशीति सुमोमानसेति शङ्करः शं कोत्विति रक्षां रक्षो इति वत् छेकानुप्रासस्य सान्द्रामिद्र इत्यादावनुप्रासस्य सुमनश्श्लेषः प्रतिशब्दोत्थापितेन दिक्पाल रूप॥।(मध्यम?) मलोकपालस्य चान्योन्यप्रतीकारलक्षणेनान्योन्यार्थालङ्कारेण पूर्वादिक्पालपरिपाटीकथनलक्षणेन क्रमनाम्नोभयालङ्कारेण सह संनिवेशः प्रकाशत इति सो ऽयं त्रिविधालङ्कार ॥। ॥। ॥। ॥। लङ्कारसङ्करो ऽनुसंधेयः । पृथक् प्रयत्ननिर्वर्त्या यद्यप्येते गुणादयः । सिध्येयुरेकयत्नेन काव्ये पुण्यवतः कवेः
atra diśi diśīti sumomānaseti śaṅkaraḥ śaṃ kotviti rakṣāṃ rakṣo iti vat chekānuprāsasya sāndrāmidra ityādāvanuprāsasya sumanaśśleṣaḥ pratiśabdotthāpitena dikpāla rūpa...(madhyama?) malokapālasya cānyonyapratīkāralakṣaṇenānyonyārthālaṅkāreṇa pūrvādikpālaparipāṭīkathanalakṣaṇena kramanāmnobhayālaṅkāreṇa saha saṃniveśaḥ prakāśata iti so 'yaṃ trividhālaṅkāra ... ... ... ... laṅkārasaṅkaro 'nusaṃdheyaḥ / pṛthak prayatnanirvartyā yadyapyete guṇādayaḥ / sidhyeyurekayatnena kāvye puṇyavataḥ kaveḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सङ्करो ऽपि गुणादीनामलङ्कारतयोदितः । भोजादिभि ॥। ॥। ॥। धायिभिः
saṅkaro 'pi guṇādīnāmalaṅkāratayoditaḥ / bhojādibhi ... ... ... dhāyibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरार्धे शेषकीर्ति -- -- -- मेतेषां सङ्करः काव्यचमत्कारमकलङ्कमङ्कुरयति । एवं सङ्करान्तराणि यथासंभवं महाकविप्रबन्धेषु रसज्ञैरनुसन्धेयानि । एवं निदर्शितं संप्रदायादालोच्य लक्षणम् । कल्पनाकल्पितं काव्यमाचन्द्रार्कं प्रकाशते
uttarārdhe śeṣakīrti -- -- -- meteṣāṃ saṅkaraḥ kāvyacamatkāramakalaṅkamaṅkurayati / evaṃ saṅkarāntarāṇi yathāsaṃbhavaṃ mahākaviprabandheṣu rasajñairanusandheyāni / evaṃ nidarśitaṃ saṃpradāyādālocya lakṣaṇam / kalpanākalpitaṃ kāvyamācandrārkaṃ prakāśate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्यलक्षणनिर्माणविज्ञानकृतबुद्धिभिः । परिक्ष्यतामयं ग्रन्थो ॥॥ ॥॥ षया
lakṣyalakṣaṇanirmāṇavijñānakṛtabuddhibhiḥ / parikṣyatāmayaṃ grantho .... .... ṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.