अथ यद् द्वैपदौ स्तोत्रियानुरूपौ भवत <इमा नु कं भुवना सीषधाम [ऋव् १०।१५७।१, श्स् २०।६३।१, २०।१२४।४]> इति द्विपाद् वै पुरुषः द्विप्रतिष्ठः पुरुषः पुरुषो वै यज्ञस् तस्माद् द्वैपदौ स्तोत्रियानुरूपौ भवतः अथ सुकीर्तिं शंसत्य् <अपेन्द्र प्राचो मघवन्न् अमित्रान् [प्स् १९।१६।८अ, श्स् २०।१२५।१अ, सकलपाठ अत् २।६।४]> इति देवयोनिर् वै सुकीर्तिः स य एवम् एतां देवयोन्यां सुकीर्तिं वेद कीर्तिं प्रतिष्ठापयति भूतानां कीर्तिमान् स्वर्गे लोके प्रतितिष्ठति प्रतितिष्ठति प्रजया पशुभिर् य एवं वेद अथ वृषाकपिं शंसति <वि हि सोतोर् असृक्षत [ऋव् १०।८६।१, श्स् १०।१२६।१]> इति आदित्यो वै वृषाकपिस् तद् यत् कम्पयमानो रेतो वर्षति तस्माद् वृषाकपिस् तद् वृषाकपेर् वृषाकपित्वम् वृषाकपिर् इव वै स सर्वेषु लोकेषु भाति य एवं वेद तस्य तृतीयेषु पादेष्व् आद्यन्तयोर् न्यूङ्खनिनर्दान् करोति अन्नं वै न्यूङ्खः [एद्। न्युङ्खो, चोर्र्। पत्यल्] बलं निनर्दः अन्नाद्यम् एवास्मै तद् बले निदधाति अथ कुन्तापं शंसति कुयं ह वै नाम कुत्सितं भवति तद् यत् तपति तस्मात् कुन्तापास् तत् कुन्तापानां कुन्तापत्वम् तप्यन्ते ऽस्मै कुयानिति तप्तकुयः स्वर्गे लोके प्रतितिष्ठति प्रतितिष्ठति प्रजया पशुभिर् य एवं वेद तस्य चतुर्दश प्रथमा भवन्तीदं जना उप श्रुतेति ताः प्रग्राहं शंसति यथा वृषाकपिम् वार्षरूपं हि वृषाकपेस् तन् न्यायम् एत्य् एव अथ रैभीः शंसति <वच्यस्व रेभ वच्यस्व [ऋव्ख् ५।९।१, श्स् २०।१२७।४]> इति रेभन्तो वै देवाश् चर्षयश् च स्वर्गं लोकम् आयन् तथैवैतद् यजमाना रेभन्त एव स्वर्गं लोकं यन्ति ताः प्रग्राहम् एत्य् एव अथ पारिक्षिताः शंसति राज्ञो विश्वजनीनस्येति संवत्सरो वै परिक्षित् संवत्सरो हीदं सर्वं परिक्षियतीति अथो खल्व् आहुर् अग्निर् वै परिक्षित् अग्निर् हीदं सर्वं परिक्षियतीति अथो खल्व् आहुर् गाथा एवैताः कारव्या राज्ञः परिक्षित इति स नस् तद् यथा कुर्यात् गाथा एवैताः शस्ता भवन्ति यद्य् उ वै गाथा अग्नेर् एव गाथाः संवत्सरस्य वेति ब्रूयात् यद्य् उ वै मन्त्रो ऽग्निर् एव मन्त्रः संवत्सरस्य वेति ब्रूयात् ताः प्रग्राहम् एत्य् एव अथ कारव्याः शंसति <इन्द्रः कारुम् अबूबुधत् [ऋव्ख् ५।११।१, श्स् २०।१२७।११]> इति यद् एव देवाः कल्याणं कर्माकुर्वंस् तत् कारव्याभिर् अवाप्नुवन् तथैवैतद् यजमाना यद् एव देवाः कल्याणं कर्म कुर्वन्ति तत् कारव्याभिर् अवाप्नुवन्ति ताः प्रग्राहम् इत्य् एव अथ दिशां क्ळ्प्तीः पूर्वं शस्त्वा <यः सभेयो विदथ्यः [ऋव्ख् ५।१२।१, श्स् २०।१२८।१]> इति जनकल्पा उत्तराः शंसति <यो ऽनाक्ताक्षो अनभ्यक्तः [ऋव्ख् ५।१३।१, श्स् २०।१२८।६]> इति ऋतवो वै दिशः प्रजननस् तद् यद् दिशां क्ळ्प्तीः पूर्वं शस्त्वा <यः सभेयो विदथ्यः [ऋव्ख् ५।१२।१, श्स् २०।१२८।१]> इति जनकल्पा उत्तराः शंसत्य् ऋतून् एव तत् कल्पयति ऋतुषु प्रतिष्ठापयति प्रतिष्ठन्तीर् इदं सर्वम् अनुप्रतितिष्ठति
atha yad dvaipadau stotriyānurūpau bhavata <imā nu kaṃ bhuvanā sīṣadhāma [ṚV 10.157.1, ŚS 20.63.1, 20.124.4]> iti dvipād vai puruṣaḥ dvipratiṣṭhaḥ puruṣaḥ puruṣo vai yajñas tasmād dvaipadau stotriyānurūpau bhavataḥ atha sukīrtiṃ śaṃsaty <apendra prāco maghavann amitrān [PS 19.16.8a, ŚS 20.125.1a, sakalapāṭha at 2.6.4]> iti devayonir vai sukīrtiḥ sa ya evam etāṃ devayonyāṃ sukīrtiṃ veda kīrtiṃ pratiṣṭhāpayati bhūtānāṃ kīrtimān svarge loke pratitiṣṭhati pratitiṣṭhati prajayā paśubhir ya evaṃ veda atha vṛṣākapiṃ śaṃsati <vi hi sotor asṛkṣata [ṚV 10.86.1, ŚS 10.126.1]> iti ādityo vai vṛṣākapis tad yat kampayamāno reto varṣati tasmād vṛṣākapis tad vṛṣākaper vṛṣākapitvam vṛṣākapir iva vai sa sarveṣu lokeṣu bhāti ya evaṃ veda tasya tṛtīyeṣu pādeṣv ādyantayor nyūṅkhaninardān karoti annaṃ vai nyūṅkhaḥ [ed. nyuṅkho, corr. Patyal] balaṃ ninardaḥ annādyam evāsmai tad bale nidadhāti atha kuntāpaṃ śaṃsati kuyaṃ ha vai nāma kutsitaṃ bhavati tad yat tapati tasmāt kuntāpās tat kuntāpānāṃ kuntāpatvam tapyante 'smai kuyāniti taptakuyaḥ svarge loke pratitiṣṭhati pratitiṣṭhati prajayā paśubhir ya evaṃ veda tasya caturdaśa prathamā bhavantīdaṃ janā upa śruteti tāḥ pragrāhaṃ śaṃsati yathā vṛṣākapim vārṣarūpaṃ hi vṛṣākapes tan nyāyam ety eva atha raibhīḥ śaṃsati <vacyasva rebha vacyasva [ṚVKh 5.9.1, ŚS 20.127.4]> iti rebhanto vai devāś carṣayaś ca svargaṃ lokam āyan tathaivaitad yajamānā rebhanta eva svargaṃ lokaṃ yanti tāḥ pragrāham ety eva atha pārikṣitāḥ śaṃsati rājño viśvajanīnasyeti saṃvatsaro vai parikṣit saṃvatsaro hīdaṃ sarvaṃ parikṣiyatīti atho khalv āhur agnir vai parikṣit agnir hīdaṃ sarvaṃ parikṣiyatīti atho khalv āhur gāthā evaitāḥ kāravyā rājñaḥ parikṣita iti sa nas tad yathā kuryāt gāthā evaitāḥ śastā bhavanti yady u vai gāthā agner eva gāthāḥ saṃvatsarasya veti brūyāt yady u vai mantro 'gnir eva mantraḥ saṃvatsarasya veti brūyāt tāḥ pragrāham ety eva atha kāravyāḥ śaṃsati <indraḥ kārum abūbudhat [ṚVKh 5.11.1, ŚS 20.127.11]> iti yad eva devāḥ kalyāṇaṃ karmākurvaṃs tat kāravyābhir avāpnuvan tathaivaitad yajamānā yad eva devāḥ kalyāṇaṃ karma kurvanti tat kāravyābhir avāpnuvanti tāḥ pragrāham ity eva atha diśāṃ kḷptīḥ pūrvaṃ śastvā <yaḥ sabheyo vidathyaḥ [ṚVKh 5.12.1, ŚS 20.128.1]> iti janakalpā uttarāḥ śaṃsati <yo 'nāktākṣo anabhyaktaḥ [ṚVKh 5.13.1, ŚS 20.128.6]> iti ṛtavo vai diśaḥ prajananas tad yad diśāṃ kḷptīḥ pūrvaṃ śastvā <yaḥ sabheyo vidathyaḥ [ṚVKh 5.12.1, ŚS 20.128.1]> iti janakalpā uttarāḥ śaṃsaty ṛtūn eva tat kalpayati ṛtuṣu pratiṣṭhāpayati pratiṣṭhantīr idaṃ sarvam anupratitiṣṭhati
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.