अथैतशप्रलापं शंसत्य् <एता अश्वा आ प्लवन्ते [ऋव्ख् ५।१५।१, श्स् २०।१२९।१]> इति ऐतशो ह मुनिर् यज्ञस्यायुर् ददर्श स ह पुत्रान् उवाच पुत्रका यज्ञस्यायुर् अभिददर्शम् तद् अभिलपिष्यामि मा मा दृप्तं मन्यध्वम् इति तथेति तद् अभिललाप तस्य हाभ्यग्निर् ऐतशायनो ज्येष्ठः पुत्रो ऽभिद्रुत्य मुखम् अपिजग्राह ब्रुवन् दृप्तो नः पितेति स होवाच धिक् त्वा जाल्मापरस्य पापिष्ठां ते प्रजां करिष्यामीति यो मे मुखं प्राग्रहीर् यदि जाल्म मुखं न प्राग्रहीष्यः शतायुषं गाम् अकरिष्यं सहस्रायुषं पुरुषम् इति तस्माद् अभ्यग्नय ऐतशायना आजानेयाः सन्तः पापिष्ठा अन्येषां बलिहृतः पितायच्छन्ताः स्वेन प्रजापतिना स्वया देवतया यद् ऐतशप्रलापस् तत् स्वर्गस्य लोकस्य रूपम् यद् व् एवैतशप्रलापो ऽयातयामा वा अक्षितिर् ऐतशप्रलापः [एद्। ऐतशैतशप्रलापो] अयातयामा मे यज्ञो ऽसद् अक्षितिर् मे यज्ञो ऽसद् इति तं वा एतम् ऐतशप्रलापं शंसति पदावग्राहम् [एद्। वा ऐतशैतशप्रलापं] तासाम् उत्तमेन पदेन प्रणौति यथा निविदः [एद्। प्राणौति, चोर्र्। पत्यल्] अथ प्रवल्हिकाः पूर्वं शस्त्वा <विततौ किरणौ द्वौ [ऋव्ख् ५।१६।१, श्स् २०।१३३।१]> इति प्रतिराधान् उत्तरान् शंसति <भुग् इत्य् अभिगतः [ऋव्ख् ५।१८।१, श्स् २०।१३५।१]> इति [एद्। प्रतिराधानुत्तरान्ः] प्रवल्हिकाभिर् ह वै देवा असुराणां रसान् प्रववृहुस् तद् यथाभिर् ह वै देवा असुराणां रसान् प्रववृहुस् तस्मात् प्रवल्हिकास् तत् प्रवल्हिकानां प्रवल्हिकात्वम् ता वै प्रतिराधैः प्रत्यराध्नुवन् तद् यत् प्रतिराधैः प्रत्यराध्नुवंस् तस्मात् प्रतिराधास् तत् प्रतिराधानां प्रतिराधत्वम् प्रवल्हिकाभिर् एव द्विषतां भ्रातृव्याणां रसान् प्रवल्हिकास् ता वै प्रतिराधैः प्रतिराध्नुवन्ति ताः प्रग्राहम् इत्य् एव अथाजिज्ञासेन्याः शंसति <इहेत्थ प्राग् अपाग् उदग् अधराक् [ऋव्ख् ५।१७।१, श्स् २०।१३४।१]> इति [एद्। उदाग्, चोर्रेच्तेद् प्। ३०३] आजिज्ञासेन्याभिर् ह वै देवा असुरान् आज्ञायाथैनान् अत्यायन् तथैवैतद् यजमाना आजिज्ञासेन्याभिर् एवाप्रियं भ्रातृव्यम् आज्ञायाथैनम् अतियन्ति ता अर्धर्चशः शंसति प्रतिष्ठित्या एव अथातिवादं शंसति <वीमे देवा अक्रंसत [ऋव्ख् ५।१९।१, श्स् २०।१३५।४]> इति श्रीर् वा अतिवादस् तम् एकर्चं शंसति एकस् ता वै श्रीस् तां वै विरेभं शंसति विरेभैः श्रियं पुरुषो वहतीति ताम् अर्धर्चशः शंसति प्रतिष्ठित्या एव ॥ १३ ॥
athaitaśapralāpaṃ śaṃsaty <etā aśvā ā plavante [ṚVKh 5.15.1, ŚS 20.129.1]> iti aitaśo ha munir yajñasyāyur dadarśa sa ha putrān uvāca putrakā yajñasyāyur abhidadarśam tad abhilapiṣyāmi mā mā dṛptaṃ manyadhvam iti tatheti tad abhilalāpa tasya hābhyagnir aitaśāyano jyeṣṭhaḥ putro 'bhidrutya mukham apijagrāha bruvan dṛpto naḥ piteti sa hovāca dhik tvā jālmāparasya pāpiṣṭhāṃ te prajāṃ kariṣyāmīti yo me mukhaṃ prāgrahīr yadi jālma mukhaṃ na prāgrahīṣyaḥ śatāyuṣaṃ gām akariṣyaṃ sahasrāyuṣaṃ puruṣam iti tasmād abhyagnaya aitaśāyanā ājāneyāḥ santaḥ pāpiṣṭhā anyeṣāṃ balihṛtaḥ pitāyacchantāḥ svena prajāpatinā svayā devatayā yad aitaśapralāpas tat svargasya lokasya rūpam yad v evaitaśapralāpo 'yātayāmā vā akṣitir aitaśapralāpaḥ [ed. aitaśaitaśapralāpo] ayātayāmā me yajño 'sad akṣitir me yajño 'sad iti taṃ vā etam aitaśapralāpaṃ śaṃsati padāvagrāham [ed. vā aitaśaitaśapralāpaṃ] tāsām uttamena padena praṇauti yathā nividaḥ [ed. prāṇauti, corr. Patyal] atha pravalhikāḥ pūrvaṃ śastvā <vitatau kiraṇau dvau [ṚVKh 5.16.1, ŚS 20.133.1]> iti pratirādhān uttarān śaṃsati <bhug ity abhigataḥ [ṚVKh 5.18.1, ŚS 20.135.1]> iti [ed. pratirādhānuttarānḥ] pravalhikābhir ha vai devā asurāṇāṃ rasān pravavṛhus tad yathābhir ha vai devā asurāṇāṃ rasān pravavṛhus tasmāt pravalhikās tat pravalhikānāṃ pravalhikātvam tā vai pratirādhaiḥ pratyarādhnuvan tad yat pratirādhaiḥ pratyarādhnuvaṃs tasmāt pratirādhās tat pratirādhānāṃ pratirādhatvam pravalhikābhir eva dviṣatāṃ bhrātṛvyāṇāṃ rasān pravalhikās tā vai pratirādhaiḥ pratirādhnuvanti tāḥ pragrāham ity eva athājijñāsenyāḥ śaṃsati <ihettha prāg apāg udag adharāk [ṚVKh 5.17.1, ŚS 20.134.1]> iti [ed. udāg, corrected p. 303] ājijñāsenyābhir ha vai devā asurān ājñāyāthainān atyāyan tathaivaitad yajamānā ājijñāsenyābhir evāpriyaṃ bhrātṛvyam ājñāyāthainam atiyanti tā ardharcaśaḥ śaṃsati pratiṣṭhityā eva athātivādaṃ śaṃsati <vīme devā akraṃsata [ṚVKh 5.19.1, ŚS 20.135.4]> iti śrīr vā ativādas tam ekarcaṃ śaṃsati ekas tā vai śrīs tāṃ vai virebhaṃ śaṃsati virebhaiḥ śriyaṃ puruṣo vahatīti tām ardharcaśaḥ śaṃsati pratiṣṭhityā eva || 13 ||
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.