अथादित्याश् चाङ्गिरसीश् च शंसत्य् <आदित्या ह जरितर् अङ्गिरोभ्यो अदक्षिणाम् अनयन् [ऋव्ख् ५।२०।१, श्स् २०।१३५।६]> इति तद् देवनीथम् इत्य् आचक्षते आदित्याश् च ह वा अङ्गिरसश् च स्वर्गे लोके ऽस्पर्धन्त वयं पूर्वे स्वर् एष्यामो वयं पूर्व इति ते हाङ्गिरसः श्वःसुत्यां ददृशुस् ते हाग्निम् ऊचुः परेह्य् आदित्येभ्यः श्वःसुत्यां प्रब्रूहीति अथादित्या अद्यसुत्यां ददृशुस् ते हाग्निम् ऊचुर् अद्यसुत्यास्माकम् तेषां नस् त्वं होतासीत्य् उपेमस् त्वाम् इति स एत्याग्निर् उवाचाथादित्या अद्यसुत्याम् ईक्षन्ते कं वो होतारम् अवोचन् वाह्वयन्ते युष्माकं वयम् इति ते हाङ्गिरसश् चुक्रुधुर् मा त्वं गमो नु वयम् इति नेति हाग्निर् उवाचानिन्द्या वै माह्वयन्ते किल्बिषं हि तद् यो ऽनिन्द्यस्य हवं नैति तस्माद् अतिद्रूरम् अत्यल्पम् इति यजमानस्य हवम् इयाद् एव किल्बिषं हि तद् यो ऽनिन्द्यस्य हवं नैति तान् हादित्यान् अङ्गिरसो याजयां चक्रुस् तेभ्यो हीमां पृथिवीं दक्षिणां निन्युस् तां ह न प्रतिजगृहुः सा हीयं निवृत्तोभयतःशीर्ष्णी दक्षिणाः शुचा विद्धाः शोचमाना व्यचरत् कुपिता मां न प्रत्यग्रहीषुर् इति तस्या एते निरदीर्यन्त य एते प्रदरा अधिगम्यन्ते तस्मान् निवृत्तदक्षिणां नोपाकुर्यान् नैनां प्रमृजेत् नेद् दक्षिणां प्रमृणजानीति तस्माद् य एवास्य समानजन्मा भ्रातृव्यः स्याद् वृणहूयुस् तस्मा एनां दद्यात् तन् न पराची दक्षिणा विवृणक्ति द्विषति भ्रातृव्ये ऽन्ततः शुचं प्रतिष्ठापयति यो ऽयौ तपति स वै शंसत्य् <आदित्या ह जरितर् अङ्गिरोभ्यो दक्षिणाम् अनयंस् तां ह जरितः प्रत्यायन् [ऋव्ख् ५।२०।१अब्च्, श्स् २०।१३५।६अब्च्]> इति न हीमां पृथिवीं प्रत्यायन् <ताम् उ ह जरितः प्रत्यायन् [ऋव्ख् ५।२०।१द्, श्स् २०।१३५।६द्]> इति प्रति हि ते ऽमुम् आयन् <तां ह जरितर् नः प्रत्य् अगृभ्णन् [ऋव्ख् ५।२०।२अ, श्स् २०।१३५।७अ]> इति न हीमां पृथिवीं प्रत्यगृभ्णन् <ताम् उ ह जरितर् नः प्रत्यगृभ्ण [ऋव्ख् ५।२०।२ब्, श्स् २०।१३५।७ब्]> इति प्रगृह्यादित्यम् अगृभ्णन् <अहानेतरसं न विचेतनानि [ऋव्ख् ५।२०।२च्, श्स् २०।१३५।७च्]> इत्य् एष ह वा अह्नां विचेता यो ऽसौ तपति स वै शंसति <यज्ञानेतरसं न पुरोगवासः [ऋव्ख् ५।२०।२द्, श्स् २०।१३५।७द्]> इति एषा ह वै यज्ञस्य पुरोगवी यद् दक्षिणा यथार्हामः स्रस्तम् अतिरेतदन्त्येतेष एवेश्वर उन्नेता <उत श्वेत आशुपत्वा उत पद्याभिर् यविष्ठ उतेम् आशु मानं पिपर्ति [ऋव्ख् ५।२०।३, श्स् २०।१३५।८]> इति एष एव श्वेत एष शिशुपत्यैष उत पद्याभिर् यविष्ठः <उतेम् आशु मानं पिपर्ति [ऋव्ख् ५।२०।३च्, श्स् २०।१३५।८च्]> इति <आदित्या रुद्रा वसवस् तेनुत इदं राधः प्रतिगृभ्णीह्य् अङ्गिरः । इदं राधो विभु प्रभु इदं राधो बृहत् पृथु देवा ददत्वासुरं तद् वो अस्तु सुचेतनं । युष्मां अस्तु दिवे दिवे प्रत्य् एव गृभायत [ऋव्ख् ५।२०।४-५, श्स् २०।१३५।९-१०]> इति तद् यद् आदित्याश् चाङ्गिरसीश् च शंसति स्वर्गताया एवैतत् [एद्। यस्ंआं, चोर्र्। पत्यल्] अहरहः शंसति यथा निविदः अथ भूतेछदः शंसति <त्वम् इन्द्र शर्म रिणा [ऋव्ख् ५।२१।१, श्स् २०।१३५।११]> इति इमे वै लोका भूतेछदः असुरान् ह वै देवा अन्नं सेचिरे भूतेन जिघांसन्तस् तितीर्षमाणास् तान् इमे देवाः सर्वेभ्यो भूतेभ्यो ऽछादयन् तद् यद् एतान् इमे देवाः सर्वेभ्यो ऽछादयंस् तस्माद् भूतेछदस् तद् भूतेछदां भूतेछदत्वम् छादयन्ति ह वापरम् इमे लोकाः सर्वेभ्यो भूतेभ्यो निरघ्नन् सर्वेभ्यो भूतेभ्यो छन्दते य एवं वेद ॥ १४ ॥
athādityāś cāṅgirasīś ca śaṃsaty <ādityā ha jaritar aṅgirobhyo adakṣiṇām anayan [ṚVKh 5.20.1, ŚS 20.135.6]> iti tad devanītham ity ācakṣate ādityāś ca ha vā aṅgirasaś ca svarge loke 'spardhanta vayaṃ pūrve svar eṣyāmo vayaṃ pūrva iti te hāṅgirasaḥ śvaḥsutyāṃ dadṛśus te hāgnim ūcuḥ parehy ādityebhyaḥ śvaḥsutyāṃ prabrūhīti athādityā adyasutyāṃ dadṛśus te hāgnim ūcur adyasutyāsmākam teṣāṃ nas tvaṃ hotāsīty upemas tvām iti sa etyāgnir uvācāthādityā adyasutyām īkṣante kaṃ vo hotāram avocan vāhvayante yuṣmākaṃ vayam iti te hāṅgirasaś cukrudhur mā tvaṃ gamo nu vayam iti neti hāgnir uvācānindyā vai māhvayante kilbiṣaṃ hi tad yo 'nindyasya havaṃ naiti tasmād atidrūram atyalpam iti yajamānasya havam iyād eva kilbiṣaṃ hi tad yo 'nindyasya havaṃ naiti tān hādityān aṅgiraso yājayāṃ cakrus tebhyo hīmāṃ pṛthivīṃ dakṣiṇāṃ ninyus tāṃ ha na pratijagṛhuḥ sā hīyaṃ nivṛttobhayataḥśīrṣṇī dakṣiṇāḥ śucā viddhāḥ śocamānā vyacarat kupitā māṃ na pratyagrahīṣur iti tasyā ete niradīryanta ya ete pradarā adhigamyante tasmān nivṛttadakṣiṇāṃ nopākuryān naināṃ pramṛjet ned dakṣiṇāṃ pramṛṇajānīti tasmād ya evāsya samānajanmā bhrātṛvyaḥ syād vṛṇahūyus tasmā enāṃ dadyāt tan na parācī dakṣiṇā vivṛṇakti dviṣati bhrātṛvye 'ntataḥ śucaṃ pratiṣṭhāpayati yo 'yau tapati sa vai śaṃsaty <ādityā ha jaritar aṅgirobhyo dakṣiṇām anayaṃs tāṃ ha jaritaḥ pratyāyan [ṚVKh 5.20.1abc, ŚS 20.135.6abc]> iti na hīmāṃ pṛthivīṃ pratyāyan <tām u ha jaritaḥ pratyāyan [ṚVKh 5.20.1d, ŚS 20.135.6d]> iti prati hi te 'mum āyan <tāṃ ha jaritar naḥ praty agṛbhṇan [ṚVKh 5.20.2a, ŚS 20.135.7a]> iti na hīmāṃ pṛthivīṃ pratyagṛbhṇan <tām u ha jaritar naḥ pratyagṛbhṇa [ṚVKh 5.20.2b, ŚS 20.135.7b]> iti pragṛhyādityam agṛbhṇan <ahānetarasaṃ na vicetanāni [ṚVKh 5.20.2c, ŚS 20.135.7c]> ity eṣa ha vā ahnāṃ vicetā yo 'sau tapati sa vai śaṃsati <yajñānetarasaṃ na purogavāsaḥ [ṚVKh 5.20.2d, ŚS 20.135.7d]> iti eṣā ha vai yajñasya purogavī yad dakṣiṇā yathārhāmaḥ srastam atiretadantyeteṣa eveśvara unnetā <uta śveta āśupatvā uta padyābhir yaviṣṭha utem āśu mānaṃ piparti [ṚVKh 5.20.3, ŚS 20.135.8]> iti eṣa eva śveta eṣa śiśupatyaiṣa uta padyābhir yaviṣṭhaḥ <utem āśu mānaṃ piparti [ṚVKh 5.20.3c, ŚS 20.135.8c]> iti <ādityā rudrā vasavas tenuta idaṃ rādhaḥ pratigṛbhṇīhy aṅgiraḥ | idaṃ rādho vibhu prabhu idaṃ rādho bṛhat pṛthu devā dadatvāsuraṃ tad vo astu sucetanaṃ | yuṣmāṃ astu dive dive praty eva gṛbhāyata [ṚVKh 5.20.4-5, ŚS 20.135.9-10]> iti tad yad ādityāś cāṅgirasīś ca śaṃsati svargatāyā evaitat [ed. yasṃāṃ, corr. Patyal] aharahaḥ śaṃsati yathā nividaḥ atha bhūtechadaḥ śaṃsati <tvam indra śarma riṇā [ṚVKh 5.21.1, ŚS 20.135.11]> iti ime vai lokā bhūtechadaḥ asurān ha vai devā annaṃ secire bhūtena jighāṃsantas titīrṣamāṇās tān ime devāḥ sarvebhyo bhūtebhyo 'chādayan tad yad etān ime devāḥ sarvebhyo 'chādayaṃs tasmād bhūtechadas tad bhūtechadāṃ bhūtechadatvam chādayanti ha vāparam ime lokāḥ sarvebhyo bhūtebhyo niraghnan sarvebhyo bhūtebhyo chandate ya evaṃ veda || 14 ||
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.