ॐ गौतमगृह्यसूत्रम्। मस्करिभाष्यसहितम्। प्रणिपत्यादिदेवाय वासुदेवाय भक्तितः । गौतमीयच्छलेनेदं सर्वस्मृतिनिबन्धनम् ॥ क्रियते ऽद्य मया भाष्यं सूनुना वामनस्य तु ॥ को वाभिसम्बन्धः ? अयमुच्यते-सन्ति चतुर्दश विद्यास्थानानि, तद्यथा- अङ्गानि वेदाश्चत्वारो मीमांसा न्यायविस्तरः । पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्या ह्येताश्चतुर्दश ॥ इति ॥ तेषां मध्ये परिगणितमिदं धर्मशास्त्रमारभ्यत इत्यभिसम्बन्धः । अथवा-पुरुषस्य सुखदुःखोपभोगार्थैः शरीरेन्द्रियविषयैः संयोगवियोगरूपो जन्मजरामरणप्रबन्धः संसारः । स च धर्माधर्मनिमित्तो नान्यनिमित्तः । तयोश्च धर्माधर्मयोरिष्टानिष्टोपभोगहेतुत्वादुपादानपरिवर्जनार्है तौ भवतः । तदुभयमपरिज्ञाने न सम्भवतीति धर्माधर्मस्वरूपावबोधनार्थं गौतमेन शास्त्रं प्रणीतमिति । प्रयोजनमपि चास्यैतदेव, धर्माधर्मोपादानपरिवर्जनयोः पुरुषार्थत्वादिति । अभिधेयमष्टकादीनि, यथा श्रौतान्यग्निष्टोमादीन्यवश्यकर्तव्यानि तथाष्टकादीन्मपीति । तत्र सर्वकार्याणां कारणतः प्रवृत्तिदर्शनात्पूर्वं कारणविशेषप्रतिपादनार्थमाह- वेदो धर्ममूलम्
oṃ gautamagṛhyasūtram. maskaribhāṣyasahitam. praṇipatyādidevāya vāsudevāya bhaktitaḥ / gautamīyacchalenedaṃ sarvasmṛtinibandhanam // kriyate 'dya mayā bhāṣyaṃ sūnunā vāmanasya tu // ko vābhisambandhaḥ ? ayamucyate-santi caturdaśa vidyāsthānāni, tadyathā- aṅgāni vedāścatvāro mīmāṃsā nyāyavistaraḥ / purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyā hyetāścaturdaśa // iti // teṣāṃ madhye parigaṇitamidaṃ dharmaśāstramārabhyata ityabhisambandhaḥ / athavā-puruṣasya sukhaduḥkhopabhogārthaiḥ śarīrendriyaviṣayaiḥ saṃyogaviyogarūpo janmajarāmaraṇaprabandhaḥ saṃsāraḥ / sa ca dharmādharmanimitto nānyanimittaḥ / tayośca dharmādharmayoriṣṭāniṣṭopabhogahetutvādupādānaparivarjanārhai tau bhavataḥ / tadubhayamaparijñāne na sambhavatīti dharmādharmasvarūpāvabodhanārthaṃ gautamena śāstraṃ praṇītamiti / prayojanamapi cāsyaitadeva, dharmādharmopādānaparivarjanayoḥ puruṣārthatvāditi / abhidheyamaṣṭakādīni, yathā śrautānyagniṣṭomādīnyavaśyakartavyāni tathāṣṭakādīnmapīti / tatra sarvakāryāṇāṃ kāraṇataḥ pravṛttidarśanātpūrvaṃ kāraṇaviśeṣapratipādanārthamāha- vedo dharmamūlam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.