Haribhatta: Jatakamala, Jatakas 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35. 2

यः परदुःखैर् दुःखी तद्विच्छित्त्यै कृतप्रतिज्ञश् च । जगदर्थम् ईहमानः स एव सहते स्वदुःखानि

yaḥ paraduḥkhair duḥkhī tadvicchittyai kṛtapratijñaś ca / jagadartham īhamānaḥ sa eva sahate svaduḥkhāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथानुश्रूयते विबुधगणाश्रमभूतायां नयप्रतापविजितसर्वसामन्तेन ब्रह्मदत्तेन राज्ञाधिष्ठितायां वाराणस्यां राजधान्याम् उपचितविविधपुण्यसंभारो ऽनेकशास्त्रकलाकौशलप्रख्यातकीर्तिस् त्यागदाक्षिण्यक्षमादीनाम् अधिष्ठानं गुणानां सुहृत्प्रणयिबन्धुजनप्रियः सुप्रियो नाम बोधिसत्त्वः सार्थवाहो बभूव । दातव्यम् इति सर्वेभ्यः सर्वदा सर्वम् एव च । प्रतिज्ञेयम् अभूत् तस्य सर्वसत्त्वानुकम्पिनः

tadyathānuśrūyate vibudhagaṇāśramabhūtāyāṃ nayapratāpavijitasarvasāmantena brahmadattena rājñādhiṣṭhitāyāṃ vārāṇasyāṃ rājadhānyām upacitavividhapuṇyasaṃbhāro 'nekaśāstrakalākauśalaprakhyātakīrtis tyāgadākṣiṇyakṣamādīnām adhiṣṭhānaṃ guṇānāṃ suhṛtpraṇayibandhujanapriyaḥ supriyo nāma bodhisattvaḥ sārthavāho babhūva | dātavyam iti sarvebhyaḥ sarvadā sarvam eva ca / pratijñeyam abhūt tasya sarvasattvānukampinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकव्यसनम् उच्छेत्तुम् अत्यन्तं कृतचेतसाम् । प्रतिज्ञा सत्त्वमहती महताम् एव जायते

lokavyasanam ucchettum atyantaṃ kṛtacetasām / pratijñā sattvamahatī mahatām eva jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रह्लादितजनस् त्यागस् तस्य चेतसि पप्रथे । इन्दोर् इव शरत्काले ध्वान्तभेदी महोदयः

prahlāditajanas tyāgas tasya cetasi paprathe / indor iva śaratkāle dhvāntabhedī mahodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मदर्थम् अयं धत्ते भोगान् पुण्यबलार्जितान् । इत्य् अर्थेष्व् अर्थिनस् तस्य ममताम् आललम्बिरे

asmadartham ayaṃ dhatte bhogān puṇyabalārjitān / ity artheṣv arthinas tasya mamatām ālalambire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्याम् अनेन सुधिया प्रणिधानबीजम् उप्तं मनोभुवि जिनत्वफलाय नूनम् । प्राग् दानपारमितयेति स पुण्यकर्मा सोत्कण्ठयेव सहसा घनम् आलिलिङ्गे

asyām anena sudhiyā praṇidhānabījam uptaṃ manobhuvi jinatvaphalāya nūnam / prāg dānapāramitayeti sa puṇyakarmā sotkaṇṭhayeva sahasā ghanam āliliṅge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उपचितकुशलमूलस्य महाप्रदानप्रवृत्तस्य सत्त्वार्थं प्रति करुणाप्रतोदसंचोदितमनस्तुरङ्गस्य व्यवसायरथाधिरोहिणो बोधिसत्त्वस्य न मोक्ष्यत्य् अयम् अह्नाय दानपारमिताम् इति । शेषाः पारमितास् तस्य तस्थुर् उत्कण्ठिता इव

ity upacitakuśalamūlasya mahāpradānapravṛttasya sattvārthaṃ prati karuṇāpratodasaṃcoditamanasturaṅgasya vyavasāyarathādhirohiṇo bodhisattvasya na mokṣyaty ayam ahnāya dānapāramitām iti / śeṣāḥ pāramitās tasya tasthur utkaṇṭhitā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स महात्मा निदाघदिनकरकिरणैर् इव जलाशयम् आपीयमानम् अनुदिवसम् अर्थिभिर् अल्पावशेषं कोशसारम् आलोक्य याचनकजनाशां विफलाम् अशक्नुवन् कर्तुं रत्नद्वीपगमनाभिलाषी विविधपण्यपरिपूरितम् उच्छ्रितशीतपटस्खलितमृदुपवनम् अतिनिपुणकर्णधारावलम्बितकर्णम् आप्तपरिजनाधिष्ठितम् अनेकवणिग्जनपरिवृतो वहनम् आरुह्य फुल्लातसीकुसुमसंस्तरसंनिकाशम् आकाशम् आगतम् इवोदकतां समन्तात् । भास्वद्भुजङ्गमणिदीपसहस्रम् अन्तर् गम्भीरदुर्गमजलं जलधिं जगाहे

atha sa mahātmā nidāghadinakarakiraṇair iva jalāśayam āpīyamānam anudivasam arthibhir alpāvaśeṣaṃ kośasāram ālokya yācanakajanāśāṃ viphalām aśaknuvan kartuṃ ratnadvīpagamanābhilāṣī vividhapaṇyaparipūritam ucchritaśītapaṭaskhalitamṛdupavanam atinipuṇakarṇadhārāvalambitakarṇam āptaparijanādhiṣṭhitam anekavaṇigjanaparivṛto vahanam āruhya phullātasīkusumasaṃstarasaṃnikāśam ākāśam āgatam ivodakatāṃ samantāt / bhāsvadbhujaṅgamaṇidīpasahasram antar gambhīradurgamajalaṃ jaladhiṃ jagāhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वहनगतिवशाच् च निमज्जत इव वेलातटशाखिनः क्षणम् एव समवलोक्य पवनबलोदीर्यमाणमहातरङ्गविषमम् अग्रतो धावन्तम् इव च क्रमेण महासमुद्रम् उत्तीर्य रत्नद्वीपम् आगम्य विविधानि रत्नान्य् आदाय सह तैर् वणिग्भिर् अविघ्नेन सुप्रियः पुनः प्रतिनिवृत्य सार्थं स्थलपथेन नेतुम् आरेभे । एतं समेत्य विमुखो न गतो ऽर्थिवर्गश् चेतो ऽस्य वैरिणि सुते च समानवृत्ति । एवं गुणान् अभिदधद् गुणलालसस्य सार्थं न तस्करगणो ऽपि मुमोष तस्य

vahanagativaśāc ca nimajjata iva velātaṭaśākhinaḥ kṣaṇam eva samavalokya pavanabalodīryamāṇamahātaraṅgaviṣamam agrato dhāvantam iva ca krameṇa mahāsamudram uttīrya ratnadvīpam āgamya vividhāni ratnāny ādāya saha tair vaṇigbhir avighnena supriyaḥ punaḥ pratinivṛtya sārthaṃ sthalapathena netum ārebhe | etaṃ sametya vimukho na gato 'rthivargaś ceto 'sya vairiṇi sute ca samānavṛtti / evaṃ guṇān abhidadhad guṇalālasasya sārthaṃ na taskaragaṇo 'pi mumoṣa tasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुचिशीलविभूषणे जने जगदर्थप्रतिबद्धचेतसि । अपि धर्मपराङ्मुखो जनः सुहृदीवाभ्युपयाति भद्रताम्

śuciśīlavibhūṣaṇe jane jagadarthapratibaddhacetasi / api dharmaparāṅmukho janaḥ suhṛdīvābhyupayāti bhadratām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स महात्मा वाराणसीम् उपगम्य प्रीतमनोभिर् बन्धुभिर् आलोक्यमानः स्वभवनम् अनुप्रविश्य तेन रत्नद्वीपाद् उपात्तेन स्वापतेयेनार्थिजनसंमाननाम् अनुदिवसम् अकरोत् । महात्मनस् तस्य परार्थसंपदः प्रयच्छतो दानम् उदारचेतसः । अवन्ध्यभूरिप्रणयैः समागतैर् अभूद् गृहद्वारम् अशून्यम् अर्थिभिः

tataḥ sa mahātmā vārāṇasīm upagamya prītamanobhir bandhubhir ālokyamānaḥ svabhavanam anupraviśya tena ratnadvīpād upāttena svāpateyenārthijanasaṃmānanām anudivasam akarot | mahātmanas tasya parārthasaṃpadaḥ prayacchato dānam udāracetasaḥ / avandhyabhūripraṇayaiḥ samāgatair abhūd gṛhadvāram aśūnyam arthibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स महात्मा कदाचिद् वरशयनीयम् उपगतः क्षणदायाम् इदम् अचिन्तयत् । इदम् अपि न पर्याप्तम् एवम् अर्थिजनप्रतिपूजनायां द्रविणम् इति । कीदृशं पुनर् यात्राफलं साधयेयं येन मे सततम् अव्यवच्छिन्नदानप्रतीतमनसो ऽर्थिनः स्युर् इत्य् अपि नामेयं त्वरितम् अपयायान् निशीथिनी यतो ऽहं संमानयेयम् अर्थिवर्गम् इति । सर्वो जन्तुः काङ्क्षति ग्लानिकाले खेदार्तो वा चित्तसौख्याय निद्राम् । एषा दातुर् दानविघ्नं करोतीत्य् आसीत् साधोस् तस्य निद्रैव दुःखम्

atha sa mahātmā kadācid varaśayanīyam upagataḥ kṣaṇadāyām idam acintayat | idam api na paryāptam evam arthijanapratipūjanāyāṃ draviṇam iti | kīdṛśaṃ punar yātrāphalaṃ sādhayeyaṃ yena me satatam avyavacchinnadānapratītamanaso 'rthinaḥ syur ity api nāmeyaṃ tvaritam apayāyān niśīthinī yato 'haṃ saṃmānayeyam arthivargam iti | sarvo jantuḥ kāṅkṣati glānikāle khedārto vā cittasaukhyāya nidrām / eṣā dātur dānavighnaṃ karotīty āsīt sādhos tasya nidraiva duḥkham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स महासत्त्वो निद्रावशम् उपगतः स्वप्ने विमलकिरणचक्रवालाभ्युद्गतपरिवेषनिमग्नमूर्तिम् अलिकुलाभिनीलशिथिलकेशपाशावच्छादितैकांसदेशां कमलपलाशाभिताम्रायताक्षीं कनककलशानुरूपपयोधरोपरिकीर्णहारमणिप्रभासमुद्द्योतितवक्षःस्थलाम् अभिनवबन्धुजीवकुसुमाभिरक्ताधरां त्रिवलीसोपानाधिरोहणविजिह्मीकृतप्रतनुरोमराजिकाम् इन्दुकान्तिम् इव मूर्तिमतीं कर्णाभरणमणिप्रभाभ्यक्तकपोलपत्त्रलेखां तनुधवलोत्तरीयसंवृताङ्गीं शरच्चन्द्रिकाप्रभापरिगताम् इव कार्तस्वरप्रतिमाम् अप्रतिरूपां देवताम् अपश्यत् । सा चैनम् अभिव्यज्यमानदशनमणिकिरणावभासितानना स्फुटमधुरेण वचसेदम् अभ्यधात् । प्रयास्यतीयं तनुतां क्रमेण दानातिरागात् तव कोशसम्पत् । क्षपाक्षये क्षीणशशाङ्कशोभे निवर्तमानेव समुद्रवेला

atha sa mahāsattvo nidrāvaśam upagataḥ svapne vimalakiraṇacakravālābhyudgatapariveṣanimagnamūrtim alikulābhinīlaśithilakeśapāśāvacchāditaikāṃsadeśāṃ kamalapalāśābhitāmrāyatākṣīṃ kanakakalaśānurūpapayodharoparikīrṇahāramaṇiprabhāsamuddyotitavakṣaḥsthalām abhinavabandhujīvakusumābhiraktādharāṃ trivalīsopānādhirohaṇavijihmīkṛtapratanuromarājikām indukāntim iva mūrtimatīṃ karṇābharaṇamaṇiprabhābhyaktakapolapattralekhāṃ tanudhavalottarīyasaṃvṛtāṅgīṃ śaraccandrikāprabhāparigatām iva kārtasvarapratimām apratirūpāṃ devatām apaśyat | sā cainam abhivyajyamānadaśanamaṇikiraṇāvabhāsitānanā sphuṭamadhureṇa vacasedam abhyadhāt | prayāsyatīyaṃ tanutāṃ krameṇa dānātirāgāt tava kośasampat / kṣapākṣaye kṣīṇaśaśāṅkaśobhe nivartamāneva samudravelā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि प्रयास्यन्ति ततो गतोदये निपात्य दृष्टिं विमुखत्वम् अर्थिनः । अपास्तकेकाश् च्युतचारुचन्द्रिकाश् चिरं मयूरा इव शारदाम्बुदे

tvayi prayāsyanti tato gatodaye nipātya dṛṣṭiṃ vimukhatvam arthinaḥ / apāstakekāś cyutacārucandrikāś ciraṃ mayūrā iva śāradāmbude

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षयं गतायाम् इति कोशसंपदि त्वम् अर्थिनः प्राप्य शुचं गमिष्यसि । इयं तु दित्सा भवतः प्रथीयसी कदाचिद् अप्य् एष्यति नैव विक्रियाम्

kṣayaṃ gatāyām iti kośasaṃpadi tvam arthinaḥ prāpya śucaṃ gamiṣyasi / iyaṃ tu ditsā bhavataḥ prathīyasī kadācid apy eṣyati naiva vikriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते क्षयं दारुणि चञ्चलार्चिषः क्षयं प्रयाति द्युतिर् आशुशुक्षणेः । प्रकामम् अभ्यासविवर्धितोदया न चैव दित्सा महतां विपत्स्व् अपि

gate kṣayaṃ dāruṇi cañcalārciṣaḥ kṣayaṃ prayāti dyutir āśuśukṣaṇeḥ / prakāmam abhyāsavivardhitodayā na caiva ditsā mahatāṃ vipatsv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं परिक्षीणधनो ऽपि नार्थिनः करोति याच्ञाश्रयभङ्गकातरान् । इति प्रकाशीकृतनिश्चयो जनैर् जनो न कृच्छ्रे ऽपि जहात्य् उदारताम्

ayaṃ parikṣīṇadhano 'pi nārthinaḥ karoti yācñāśrayabhaṅgakātarān / iti prakāśīkṛtaniścayo janair jano na kṛcchre 'pi jahāty udāratām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तथ्यम् अहं ब्रुवे भवन्तं भवविच्छेदि पदं गवेषयन्तम् । व्यवसायतनुत्रम् आशु बद्ध्वा बदरद्वीपम् उपेहि लोकभूत्यै

iti tathyam ahaṃ bruve bhavantaṃ bhavavicchedi padaṃ gaveṣayantam / vyavasāyatanutram āśu baddhvā badaradvīpam upehi lokabhūtyai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु तत्र मयोपदिश्यमानं गमनं भूधरनागयक्षभीमम् । बहुभिश् च पयोधिभिर् निरुद्धं यद् अलं साधयितुं त्वम् एव शक्तः

śṛṇu tatra mayopadiśyamānaṃ gamanaṃ bhūdharanāgayakṣabhīmam / bahubhiś ca payodhibhir niruddhaṃ yad alaṃ sādhayituṃ tvam eva śaktaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलयाचलरोहिणी सुधेति स्थिरवीर्यौषधिर् अस्ति पुण्यगन्धा । हविषा परिपच्य ताम् अशान श्रमतृष्णाभिभवक्षुधाक्षयाय

malayācalarohiṇī sudheti sthiravīryauṣadhir asti puṇyagandhā / haviṣā paripacya tām aśāna śramatṛṣṇābhibhavakṣudhākṣayāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चद्वीपशतान्य् अतीत्य सरितस् तास् ताश् च भीमाम्भसस् तीर्त्वा च प्लवमध्यगो जलनिधीन् पुण्येन वीर्येण च । तुङ्गस्योपरि भूभृतो ऽस्ति महती नाम्ना महौघौषधिस् ताम् आदाय महाभुजङ्गमविषच्छेदाय यायास् ततः

pañcadvīpaśatāny atītya saritas tās tāś ca bhīmāmbhasas tīrtvā ca plavamadhyago jalanidhīn puṇyena vīryeṇa ca / tuṅgasyopari bhūbhṛto 'sti mahatī nāmnā mahaughauṣadhis tām ādāya mahābhujaṅgamaviṣacchedāya yāyās tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरस्ताच् च सूचिभेद्यं वेत्रवनम् अतिक्रम्य जलधितीरे भूधरकन्दरान्तरावस्थितं ताराक्षं नाम राक्षसं द्रक्ष्यसि । सुप्तस्य जाग्रत इव ज्वलिताग्निदीप्तेर् यस्याक्षिणी तपनमण्डलतुल्यतारे । आपिङ्गपक्ष्मपरिवेष्टितवर्त्मलेखे निद्राक्षये मुकुलिते इव चाप्रकम्पे

purastāc ca sūcibhedyaṃ vetravanam atikramya jaladhitīre bhūdharakandarāntarāvasthitaṃ tārākṣaṃ nāma rākṣasaṃ drakṣyasi | suptasya jāgrata iva jvalitāgnidīpter yasyākṣiṇī tapanamaṇḍalatulyatāre / āpiṅgapakṣmapariveṣṭitavartmalekhe nidrākṣaye mukulite iva cāprakampe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्तस्य तस्य घननिश्वसितानिलेन प्रम्लानपाण्डुकुसुमास् तरवो भवन्ति । जिह्वा विनिष्पतति चास्यपुटात् स्फुरन्ती विद्युल्लता जलधराद् इव भीमनादात्

suptasya tasya ghananiśvasitānilena pramlānapāṇḍukusumās taravo bhavanti / jihvā viniṣpatati cāsyapuṭāt sphurantī vidyullatā jaladharād iva bhīmanādāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो यक्षभुजगशान्त्यर्थम् अतीतबुद्धभाषितानि सूत्रपदानि पठता भवता गन्तव्यम् । गत्वा च नातिदूरे रोहितकं नाम विविधोद्यानकुसुमसुरभिपवनम् अनेकरत्नप्रभोद्भासितजलधितटभूधरान्तरम् उच्चावचजनसंबाधविपणिमार्गम् अमरपुरप्रतिमं पुरं द्रक्ष्यसि । तत्र च पौर्णमासीनिशाकरप्रियदर्शनो विविधगुणौघो माघनामा सार्थवाहः । स ते बदरद्वीपस्य पन्थानम् उपदर्शयिष्यति । स च महासार्थवाहो गाढग्लानतया सिंहशार्दूलभीषणाचलवनान्तराणि बहूनि योजनानि गत्वा कालकर्मणा योक्ष्यते । न च भवता तत्रापि विषादः करणीयः । प्रेर्यमाणाः करुणया धीराः सत्त्वहितं प्रति । बद्ध्वोत्साहमयं वर्म साधयन्ति समीप्सितम्

tato yakṣabhujagaśāntyartham atītabuddhabhāṣitāni sūtrapadāni paṭhatā bhavatā gantavyam | gatvā ca nātidūre rohitakaṃ nāma vividhodyānakusumasurabhipavanam anekaratnaprabhodbhāsitajaladhitaṭabhūdharāntaram uccāvacajanasaṃbādhavipaṇimārgam amarapurapratimaṃ puraṃ drakṣyasi | tatra ca paurṇamāsīniśākarapriyadarśano vividhaguṇaugho māghanāmā sārthavāhaḥ | sa te badaradvīpasya panthānam upadarśayiṣyati | sa ca mahāsārthavāho gāḍhaglānatayā siṃhaśārdūlabhīṣaṇācalavanāntarāṇi bahūni yojanāni gatvā kālakarmaṇā yokṣyate | na ca bhavatā tatrāpi viṣādaḥ karaṇīyaḥ | preryamāṇāḥ karuṇayā dhīrāḥ sattvahitaṃ prati / baddhvotsāhamayaṃ varma sādhayanti samīpsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चाद् देवतानुभावात् पुण्यप्रभावाच् च दूरम् अतिक्रम्य हिमगिरिशिखरानुकारिप्राकारपरिवेष्टितं रजतनगरं पिहितद्वारं द्रक्ष्यसीति । तत्र च भवता पुनस् तान्य् एव सूत्रपदानि पठितव्यानि । ततः स्वयम् एव तद् द्वारम् अपावृतकपाटं भविष्यति । ततो निर्यास्यन्ति स्तनकलशभारेण गुरुणा प्रकामं क्लाम्यन्त्यः स्फुटदशनभासः स्मितवशात् । अरालभ्रूलेखाः कुवलयदलश्यामनयनाश् चतस्रः किन्नर्यस् तनुधवलदिव्यांशुकभृतः

paścād devatānubhāvāt puṇyaprabhāvāc ca dūram atikramya himagiriśikharānukāriprākārapariveṣṭitaṃ rajatanagaraṃ pihitadvāraṃ drakṣyasīti | tatra ca bhavatā punas tāny eva sūtrapadāni paṭhitavyāni | tataḥ svayam eva tad dvāram apāvṛtakapāṭaṃ bhaviṣyati | tato niryāsyanti stanakalaśabhāreṇa guruṇā prakāmaṃ klāmyantyaḥ sphuṭadaśanabhāsaḥ smitavaśāt / arālabhrūlekhāḥ kuvalayadalaśyāmanayanāś catasraḥ kinnaryas tanudhavaladivyāṃśukabhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासु च मृदुहसितकटाक्षभ्रूविलासप्रकाशितमन्मथास्व् अपि भवता भगिनीसंज्ञा करणीया । ताश् च भवतो बदरद्वीपस्य पन्थानं दर्शयिष्यन्ति । ततो बदरद्वीपाधिपतिः किन्नरराजो देवताप्रोत्साहितो भवते चिन्तामणिं दास्यति । तत्र च वैडूर्यमयस्य नगरस्यान्तिकजातम् उपवनम् आगतम् अकृष्टोप्तस्य शालेर् अतुषं फलम् अश्नन्तम् उदितम् इव शरद्वलाहकं वलाहकनामानम् अश्वराजं द्रक्ष्यसि । स त्वां विहायसा कृतार्थं वाराणसीम् आनेष्यतीत्य् अभिधाय सा देवतान्तरधीयत । बोधिसत्त्वो ऽपि च कल्याणस्वप्नदर्शनात् परं प्रमोदम् उद्वहन् नियमेनाहं बदरद्वीपयात्राफलम् आसादयिष्यामीति विचिन्त्य देवताः पूजयित्वा श्रमणब्राह्मणकृपणेभ्यश् च दानानि दत्त्वा यथादेवतोपदिष्टं चतुर्दशभिः संवत्सरैर् बदरद्वीपम् आगम्य किन्नराधिपतिसकाशात् तं चिन्तामणिम् आसाद्य चिन्तयामास । अपि नाम स तुरगपतिर् आगच्छेद् इति । विचिन्तितं तेन च पुण्यकर्मणा परार्थनिष्पत्तिनिबद्धचेतसा । परिस्फुरन् राशिर् इवेन्दुरोचिषां स चाश्वराजस् त्वरितं समाययौ

tāsu ca mṛduhasitakaṭākṣabhrūvilāsaprakāśitamanmathāsv api bhavatā bhaginīsaṃjñā karaṇīyā | tāś ca bhavato badaradvīpasya panthānaṃ darśayiṣyanti | tato badaradvīpādhipatiḥ kinnararājo devatāprotsāhito bhavate cintāmaṇiṃ dāsyati | tatra ca vaiḍūryamayasya nagarasyāntikajātam upavanam āgatam akṛṣṭoptasya śāler atuṣaṃ phalam aśnantam uditam iva śaradvalāhakaṃ valāhakanāmānam aśvarājaṃ drakṣyasi | sa tvāṃ vihāyasā kṛtārthaṃ vārāṇasīm āneṣyatīty abhidhāya sā devatāntaradhīyata | bodhisattvo 'pi ca kalyāṇasvapnadarśanāt paraṃ pramodam udvahan niyamenāhaṃ badaradvīpayātrāphalam āsādayiṣyāmīti vicintya devatāḥ pūjayitvā śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇebhyaś ca dānāni dattvā yathādevatopadiṣṭaṃ caturdaśabhiḥ saṃvatsarair badaradvīpam āgamya kinnarādhipatisakāśāt taṃ cintāmaṇim āsādya cintayāmāsa | api nāma sa turagapatir āgacched iti | vicintitaṃ tena ca puṇyakarmaṇā parārthaniṣpattinibaddhacetasā / parisphuran rāśir ivendurociṣāṃ sa cāśvarājas tvaritaṃ samāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समेत्य चोवाच स मानुषीं गिरं दुकूलसूत्राकृतिसान्द्रकेसरः । इतः पुरात् सागरशैलदुर्गमान् नयामि कं त्वां विषयं विहायसा

sametya covāca sa mānuṣīṃ giraṃ dukūlasūtrākṛtisāndrakesaraḥ / itaḥ purāt sāgaraśailadurgamān nayāmi kaṃ tvāṃ viṣayaṃ vihāyasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं सुप्रियः प्रियगुणो गुणिनां प्रवेकः प्रोवाच वाजिवरम् इन्दुमरीचिशुभ्रम् । मत्तद्विरेफशबलोपवनान्तरालां वाराणसीं नयतु मां द्रुतम् अश्वराजः

taṃ supriyaḥ priyaguṇo guṇināṃ pravekaḥ provāca vājivaram indumarīciśubhram / mattadvirephaśabalopavanāntarālāṃ vārāṇasīṃ nayatu māṃ drutam aśvarājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तस् तुरङ्गपतिनाथ स धीरसत्त्वः पृष्ठं ममेदम् अधिरुह्य भव स्थिराङ्गः । रत्नं स्ववाससि निबध्य च शुद्धरश्मि तं पक्षिराजसमरङ्घसम् आरुरोह

uktas turaṅgapatinātha sa dhīrasattvaḥ pṛṣṭhaṃ mamedam adhiruhya bhava sthirāṅgaḥ / ratnaṃ svavāsasi nibadhya ca śuddharaśmi taṃ pakṣirājasamaraṅghasam āruroha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्दन् खुरैः प्रविरलान् क्वचिद् अम्बुवाहान् सौदामनीसमवभासपिशङ्गिताङ्गः । उत्पत्य खं स्तिमितसागरवारिनीलं वाराणसीम् अवततार स वाजिराजः

bhindan khuraiḥ praviralān kvacid ambuvāhān saudāmanīsamavabhāsapiśaṅgitāṅgaḥ / utpatya khaṃ stimitasāgaravārinīlaṃ vārāṇasīm avatatāra sa vājirājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं च स्वभवनसमीपे ऽवतार्य वलाहकः पुनर् बदरद्वीपम् एव प्रत्याययौ । बोधिसत्त्वो ऽपि च प्रविश्य प्रमुदितमनोभिः प्रणयिभिः सुहृद्बन्धुभिः प्रत्युद्गतः स्वभवनम् अन्यस्मिन्न् अहनि बहिर् निष्क्रम्य तं चिन्तामणिं ध्वजाग्रम् आरोप्येदम् उवाच । यद् यद् इच्छति यो द्रव्यम् इह मानुषदुर्लभम् । तत् तच् चिन्तामणिर् अयं सम्यक् तस्मै प्रयच्छतु

taṃ ca svabhavanasamīpe 'vatārya valāhakaḥ punar badaradvīpam eva pratyāyayau | bodhisattvo 'pi ca praviśya pramuditamanobhiḥ praṇayibhiḥ suhṛdbandhubhiḥ pratyudgataḥ svabhavanam anyasminn ahani bahir niṣkramya taṃ cintāmaṇiṃ dhvajāgram āropyedam uvāca | yad yad icchati yo dravyam iha mānuṣadurlabham / tat tac cintāmaṇir ayaṃ samyak tasmai prayacchatu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा च तस्मिन् देशे निर्व्यापारकृषीवलजनम् अनुदकतया धवलजलदशकलशबलदिक्कान्तम् उपरतगोकडेवरावस्थितवायसगणम् अत्याकुलदरिद्रवर्गम् अपर्याप्तभैक्षोपहारं महद् दुर्भिक्षम् आसीत् । ततः स जनकाय उपेत्य सुप्रियम् उवाच । धान्यम् एव तावद् अयं मणिवरः प्रवर्षत्व् इति । तथास्त्व् इति चोक्तं बोधिसत्त्वेन विचिन्त्य विलोकितश् चासौ महामणिः । क्वचित् तरुपलाशेषु स्खलता व्योमपातिना । धान्येन महता भूमिर् बभूव च निरन्तरा

tadā ca tasmin deśe nirvyāpārakṛṣīvalajanam anudakatayā dhavalajaladaśakalaśabaladikkāntam uparatagokaḍevarāvasthitavāyasagaṇam atyākuladaridravargam aparyāptabhaikṣopahāraṃ mahad durbhikṣam āsīt | tataḥ sa janakāya upetya supriyam uvāca | dhānyam eva tāvad ayaṃ maṇivaraḥ pravarṣatv iti | tathāstv iti coktaṃ bodhisattvena vicintya vilokitaś cāsau mahāmaṇiḥ | kvacit tarupalāśeṣu skhalatā vyomapātinā / dhānyena mahatā bhūmir babhūva ca nirantarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विचित्रा मणयः स्फुरत्त्विषः शुचिद्युतीन्य् आभरणानि चासकृत् । विकम्पितान्य् आपतता नभस्वता तनूनि वासांसि च पेतुर् अम्बरात्

tato vicitrā maṇayaḥ sphurattviṣaḥ śucidyutīny ābharaṇāni cāsakṛt / vikampitāny āpatatā nabhasvatā tanūni vāsāṃsi ca petur ambarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथो विचित्राभरणाम्बरस्रजः प्रवृत्तनानोत्सवतूर्यनिस्वनाः । सविस्मयास् तं जनतानुकम्पिनं पुरस्कृतं तुष्टुवुर् इत्थम् अर्थिनः

atho vicitrābharaṇāmbarasrajaḥ pravṛttanānotsavatūryanisvanāḥ / savismayās taṃ janatānukampinaṃ puraskṛtaṃ tuṣṭuvur ittham arthinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो बतात्यद्भुतम् एतद् ईहितं परोपकाराय गृहीतजन्मनः । अहो यशोभिस् तव कुन्दपाण्डुभिस् तिरस्कृतेयं हसतीव मेदिनी

aho batātyadbhutam etad īhitaṃ paropakārāya gṛhītajanmanaḥ / aho yaśobhis tava kundapāṇḍubhis tiraskṛteyaṃ hasatīva medinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यम् अस्त्य् एव जनस्य तादृशी स्वभाग्यसंपत् कुशलावलम्बिनः । भवादृशानां जगदर्थकारिणां यद् एवम् उत्पत्तिर् अवन्ध्यजन्मनाम्

avaśyam asty eva janasya tādṛśī svabhāgyasaṃpat kuśalāvalambinaḥ / bhavādṛśānāṃ jagadarthakāriṇāṃ yad evam utpattir avandhyajanmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वासितमहादुःखो दत्ताक्लिष्टमहाफलः । विपाक इव धर्मस्य सुखहेतुस् त्वम् अर्थिनाम्

nirvāsitamahāduḥkho dattākliṣṭamahāphalaḥ / vipāka iva dharmasya sukhahetus tvam arthinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.