Gopalabhatta: Haribhaktivilasa 11

तथा पूजा तद्-अङ्गानां श्रीमन्-नाम्नो ऽपरस्य च । द्रष्टव्यम् इह माहात्म्यं तेषां भक्त्य्-अङ्गता यतः

tathā pūjā tad-aṅgānāṃ śrīman-nāmno 'parasya ca | draṣṭavyam iha māhātmyaṃ teṣāṃ bhakty-aṅgatā yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ श्रीमद्-भगवद्-भक्ति-नित्यता यावज् जनो भजति नो भुवि विष्णु-भक्ति- वार्ता-सुधा-रस-विशेष-रसैक-सारम् । तावज् जरा-मरण-जन्म-शताभिघात- दुःखानि तानि लभते बहु-देहजानि

atha śrīmad-bhagavad-bhakti-nityatā yāvaj jano bhajati no bhuvi viṣṇu-bhakti- vārtā-sudhā-rasa-viśeṣa-rasaika-sāram | tāvaj jarā-maraṇa-janma-śatābhighāta- duḥkhāni tāni labhate bahu-dehajāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमे ब्रह्म-स्तुतौ [भ्प् १०।१४।४]- श्रेयः-सृतिं भक्तिम् उदस्य ते विभो क्लिश्यन्ति ये केवेल-बोध-लब्धये । तेषाम् असौ क्लेशल एव शिष्यते नान्यद् यथा स्थूल-तुषावघातिनाम्

daśame brahma-stutau [BhP 10.14.4]- śreyaḥ-sṛtiṃ bhaktim udasya te vibho kliśyanti ye kevela-bodha-labdhaye | teṣām asau kleśala eva śiṣyate nānyad yathā sthūla-tuṣāvaghātinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशे [भ्प् ११।५।२-३]- मुख-बाहूरु-पादेभ्यः पुरुषस्याश्रमैः सह । चत्वारो जज्ञिरे वर्णा गुणैर् विप्रादयः पृथक्

ekādaśe [BhP 11.5.2-3]- mukha-bāhūru-pādebhyaḥ puruṣasyāśramaiḥ saha | catvāro jajñire varṇā guṇair viprādayaḥ pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एवं पुरुषं साक्षाद् आत्म-प्रभवम् ईश्वरम् । न भजन्त्य् अवजानन्ति स्थानाद् भ्रष्टाः पतन्त्य् अधः

ya evaṃ puruṣaṃ sākṣād ātma-prabhavam īśvaram | na bhajanty avajānanti sthānād bhraṣṭāḥ patanty adhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतैवोक्तं श्री-भगवता [गीता ७।१५] - न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः । माययापहृत-ज्ञाना आसुरं भावम् आश्रिताः

ataivoktaṃ śrī-bhagavatā [Gītā 7.15] - na māṃ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ | māyayāpahṛta-jñānā āsuraṃ bhāvam āśritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यत्वं यद् यद् अङ्गानां भक्तेर् विलिखितं पुरा । तेन तेनैव नित्यत्वम् अस्यां संसाधितं परम्

nityatvaṃ yad yad aṅgānāṃ bhakter vilikhitaṃ purā | tena tenaiva nityatvam asyāṃ saṃsādhitaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षणानि च तद्-भक्तेः श्रीमद्-भागवतादिषु । ख्यातानि श्रवणादीनि लिख्यन्तेऽथापि कानिचित्

lakṣaṇāni ca tad-bhakteḥ śrīmad-bhāgavatādiṣu | khyātāni śravaṇādīni likhyante'thāpi kānicit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ श्रीमद्-भक्ति-लक्षणानि तत्र सामान्य-लक्षणम् तृतीय-स्कन्धे श्री-कापिलेये [भ्प् ३।२५।३२] - देवानां गुण-लिङ्गानाम् आनुश्रविक-कर्मणाम् । सत्त्व एवैक-मनसो वृत्तिः स्वाभाविकी तु या । अनिमित्ता भागवती भक्तिः सिद्धेर् गरीयसी

atha śrīmad-bhakti-lakṣaṇāni tatra sāmānya-lakṣaṇam tṛtīya-skandhe śrī-kāpileye [BhP 3.25.32] - devānāṃ guṇa-liṅgānām ānuśravika-karmaṇām | sattva evaika-manaso vṛttiḥ svābhāvikī tu yā | animittā bhāgavatī bhaktiḥ siddher garīyasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ विशेष-साधन-भक्ति-लक्षणानि गौतमीय-तन्त्रे - देवतायां च मन्त्रे च तथा मन्त्र-प्रदे गुरौ । भक्तिर् अष्ट-विधा यस्य तस्य कृष्णः प्रसीदति

atha viśeṣa-sādhana-bhakti-lakṣaṇāni gautamīya-tantre - devatāyāṃ ca mantre ca tathā mantra-prade gurau | bhaktir aṣṭa-vidhā yasya tasya kṛṣṇaḥ prasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्-भक्त-जन-वात्सल्यं पूजायां चानुमोदनम् । सुमना अर्चयेन् नित्यं तद्-अर्थे दम्भ-वर्जनम्

tad-bhakta-jana-vātsalyaṃ pūjāyāṃ cānumodanam | sumanā arcayen nityaṃ tad-arthe dambha-varjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्-कथा-श्रवणे रागस् तद्-अर्थे चाङ्ग-विक्रिया । तद्-अनुस्मरणं नित्यं यस् तन्-नामोपजीवति

tat-kathā-śravaṇe rāgas tad-arthe cāṅga-vikriyā | tad-anusmaraṇaṃ nityaṃ yas tan-nāmopajīvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तिर् अष्ट-विधा ह्य् एषा यस्मिन् म्लेच्छेऽपि वर्तते । स मुनिः सत्य-वादी च कीर्तिमान् स भवेन् नरः

bhaktir aṣṭa-vidhā hy eṣā yasmin mlecche'pi vartate | sa muniḥ satya-vādī ca kīrtimān sa bhaven naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तिर् अष्ट-विधा ह्य् एषा यस्मिन् म्लेच्छेऽपि वर्तते । स मुनिः सत्यवादी च कीर्तिमान् स भवेन् नरः

bhaktir aṣṭa-vidhā hy eṣā yasmin mlecche'pi vartate | sa muniḥ satyavādī ca kīrtimān sa bhaven naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तम-स्कन्धे प्रह्लादोक्तौ [भ्प् ७।५।२३-२४] - श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पाद-सेवनम् । अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यम् आत्म-निवेदनम्

saptama-skandhe prahlādoktau [BhP 7.5.23-24] - śravaṇaṃ kīrtanaṃ viṣṇoḥ smaraṇaṃ pāda-sevanam | arcanaṃ vandanaṃ dāsyaṃ sakhyam ātma-nivedanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पुंसार्पिता विष्णौ भक्तिश् चेन् नव-लक्षणा । क्रियेत भगवत्य् अद्धा तन् मन्येऽधीतम् उत्तमम्

iti puṃsārpitā viṣṇau bhaktiś cen nava-lakṣaṇā | kriyeta bhagavaty addhā tan manye'dhītam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव श्री-नारद-युधिष्ठिर-संवादे [भ्प् ७।११।११] - श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः । सेवेज्यावनतिर् दास्यं सख्यम् आत्म-समर्पणम् पाद्मे कार्त्तिक-माहात्म्ये श्री-यम-धूम्र-केतु-संवादे - श्रवणं कीर्तनं पूजा सर्व-कर्मार्पणं स्मृतिः । परिचर्या नमस्कारः प्रेम स्वात्मार्पणं हरौ

tatraiva śrī-nārada-yudhiṣṭhira-saṃvāde [BhP 7.11.11] - śravaṇaṃ kīrtanaṃ cāsya smaraṇaṃ mahatāṃ gateḥ | sevejyāvanatir dāsyaṃ sakhyam ātma-samarpaṇam pādme kārttika-māhātmye śrī-yama-dhūmra-ketu-saṃvāde - śravaṇaṃ kīrtanaṃ pūjā sarva-karmārpaṇaṃ smṛtiḥ | paricaryā namaskāraḥ prema svātmārpaṇaṃ harau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैवोत्तर-खण्डे श्री-शिव-पार्वती-संवादे [पद्मप् ६।२२४।२३-२७] आद्यं तु वैष्णवं प्रोक्तं शङ्ख-चक्राङ्कनं हरेः । धारणं चोर्ध्वर्पुण्ड्राणान्तन्मन्त्राणां परिग्रहः

tatraivottara-khaṇḍe śrī-śiva-pārvatī-saṃvāde [PadmaP 6.224.23-27] ādyaṃ tu vaiṣṇavaṃ proktaṃ śaṅkha-cakrāṅkanaṃ hareḥ | dhāraṇaṃ cordhvarpuṇḍrāṇāntanmantrāṇāṃ parigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्चनं च जपो ध्यानं तन्-नाम-स्मरणं तथा । कीर्तनं श्रवणं चैव वन्दनं पाद-सेवनम्

arcanaṃ ca japo dhyānaṃ tan-nāma-smaraṇaṃ tathā | kīrtanaṃ śravaṇaṃ caiva vandanaṃ pāda-sevanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्-पादोदक-सेवा च तन्-निवेदित-भोजनम् । तदीयानां च सेवां च द्वादशी-व्रत-निष्ठितम्

tat-pādodaka-sevā ca tan-nivedita-bhojanam | tadīyānāṃ ca sevāṃ ca dvādaśī-vrata-niṣṭhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसी-रोपणं विष्णोर् देव-देवस्य शार्ङ्गिणः । भक्तिः षोडशधा प्रोक्ता भव-बन्ध-विमुक्तये

tulasī-ropaṇaṃ viṣṇor deva-devasya śārṅgiṇaḥ | bhaktiḥ ṣoḍaśadhā proktā bhava-bandha-vimuktaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । किं च - दर्शनं भगवन्-मूर्तेः स्पर्शनं क्षेत्र-सेवनम् । आघ्राणं धूप-शेषादेर् निर्माल्यस्य च धारणम्

iti | kiṃ ca - darśanaṃ bhagavan-mūrteḥ sparśanaṃ kṣetra-sevanam | āghrāṇaṃ dhūpa-śeṣāder nirmālyasya ca dhāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृत्यं भगवद्-अग्रे च तथा वीणादि-वादनम् । कृष्ण-लीलाद्य्-अभिनयः श्री-भागवत-सेवनम्

nṛtyaṃ bhagavad-agre ca tathā vīṇādi-vādanam | kṛṣṇa-līlādy-abhinayaḥ śrī-bhāgavata-sevanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्माक्ष-माला-विधृतिर् एकादश्यादि-जागरः । प्रासाद-रचनाद्य्-अन्यज् ज्ञेयं शास्त्रानुसारतः

padmākṣa-mālā-vidhṛtir ekādaśyādi-jāgaraḥ | prāsāda-racanādy-anyaj jñeyaṃ śāstrānusārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिखिता भगवद्-धर्मा भक्तानां लक्षणानि च । तानि ज्ञेयानि सर्वाणि भक्तेर् वै लक्षणां न हि

likhitā bhagavad-dharmā bhaktānāṃ lakṣaṇāni ca | tāni jñeyāni sarvāṇi bhakter vai lakṣaṇāṃ na hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु ज्ञेयानि गौणानि मुख्यानि च विवेकिभिः । बहिरङ्गान्तरङ्गाणि प्रेम-सिद्धौ च तानि यत्

teṣu jñeyāni gauṇāni mukhyāni ca vivekibhiḥ | bahiraṅgāntaraṅgāṇi prema-siddhau ca tāni yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदास् तु विविधा भक्तेर् भक्त-भावादि-भेदतः । मुक्ता-फलादि-ग्रन्थेभ्यो ज्ञेयास् तल् लिखनैर् अलम्

bhedās tu vividhā bhakter bhakta-bhāvādi-bhedataḥ | muktā-phalādi-granthebhyo jñeyās tal likhanair alam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेम-भक्तौ च सिद्धायां सर्वेऽर्थाः सेवकाः स्वयम् । भगवांश् चातिवश्यः स्याल् लिख्यतेऽस्याः सुलक्षणम्

prema-bhaktau ca siddhāyāṃ sarve'rthāḥ sevakāḥ svayam | bhagavāṃś cātivaśyaḥ syāl likhyate'syāḥ sulakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रेम-भक्ति-लक्षणम् नारद-पञ्चरात्रे- अनन्य-ममता विष्णौ ममता प्रेम-सम्प्लुता । भक्तिर् इत्य् उच्यते भीष्म-प्रह्लादोद्धव-नारदैः

atha prema-bhakti-lakṣaṇam nārada-pañcarātre- ananya-mamatā viṣṇau mamatā prema-samplutā | bhaktir ity ucyate bhīṣma-prahlādoddhava-nāradaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । अथ श्रीमद्-भक्तेर् दुर्लभत्वम् प्रेम-भक्तेश् च माहात्म्यं भक्तेर् माहात्म्यतः परम् । सिद्धम् एव यतो भक्तेः फलं प्रेमैव निश्चितम्

iti | atha śrīmad-bhakter durlabhatvam prema-bhakteś ca māhātmyaṃ bhakter māhātmyataḥ param | siddham eva yato bhakteḥ phalaṃ premaiva niścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिह्नानि प्रेम-सम्पत्तेर् बाह्यान्य् अभ्यन्तराणि च । कियन्त्य् उल्लिखता तस्या महिमैव विलिख्यते

cihnāni prema-sampatter bāhyāny abhyantarāṇi ca | kiyanty ullikhatā tasyā mahimaiva vilikhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तम-स्कन्धे श्री-प्रह्लादस्य प्रह्लादस्य बालानुशासने [भ्प् ७।७।३४-३६]- निशम्य कर्माणि गुणान् अतुल्यान् वीर्याणि लीला-तनुभिः कृतानि । यदातिहर्षोत्पुलकाश्रु-गद्गदं प्रोत्कण्ठ उद्गायति रौति नृत्यति

saptama-skandhe śrī-prahlādasya prahlādasya bālānuśāsane [BhP 7.7.34-36]- niśamya karmāṇi guṇān atulyān vīryāṇi līlā-tanubhiḥ kṛtāni | yadātiharṣotpulakāśru-gadgadaṃ protkaṇṭha udgāyati rauti nṛtyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा ग्रह-ग्रस्त इव क्वचिद् धसत्य् आक्रन्दते ध्यायति वन्दते जनम् । मुहुः श्वसन् वक्ति हरे जगत्-पते नारायणेत्य् आत्म-मतिर् गत-त्रपः

yadā graha-grasta iva kvacid dhasaty ākrandate dhyāyati vandate janam | muhuḥ śvasan vakti hare jagat-pate nārāyaṇety ātma-matir gata-trapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा पुमान् मुक्त-समस्त-बन्धनस् तद्-भाव-भावानुकृताशयाकृतिः । निर्दग्ध-बीजानुशयो महीयसा भक्ति-प्रयोगेण समेत्य् अधोक्षजम्

tadā pumān mukta-samasta-bandhanas tad-bhāva-bhāvānukṛtāśayākṛtiḥ | nirdagdha-bījānuśayo mahīyasā bhakti-prayogeṇa samety adhokṣajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशे च श्री-कवि-योगेश्वरोत्तरे [भ्प् ११।२।३९-४०]- शृण्वन् सुभद्राणि रथाङ्ग-पाणेर् जन्मानि कर्माणि च यानि लोके । गीतानि नामानि तद्-अर्थकानि गायन् विलज्जो विचरेद् असङ्गः

ekādaśe ca śrī-kavi-yogeśvarottare [BhP 11.2.39-40]- śṛṇvan subhadrāṇi rathāṅga-pāṇer janmāni karmāṇi ca yāni loke | gītāni nāmāni tad-arthakāni gāyan vilajjo vicared asaṅgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं-व्रतः स्व-प्रिय-नाम-कीर्त्या जातानुरागो द्रुत-चित्त उच्चैः । हसत्य् अथो रोदिति रौति गायत्य् उन्माद-वन् नृत्यति लोक-बाह्यः

evaṃ-vrataḥ sva-priya-nāma-kīrtyā jātānurāgo druta-citta uccaiḥ | hasaty atho roditi rauti gāyaty unmāda-van nṛtyati loka-bāhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव श्री-प्रबुद्ध-योगेश्वरोत्तरे [भ्प् ११।३।३१-३२]- स्मरन्तः स्मारयन्तश् च मिथो ऽघौघ-हरं हरिम् । भक्त्या सञ्जातया भक्त्या बिभ्रत्य् उत्पुलकां तनुम्

tatraiva śrī-prabuddha-yogeśvarottare [BhP 11.3.31-32]- smarantaḥ smārayantaś ca mitho 'ghaugha-haraṃ harim | bhaktyā sañjātayā bhaktyā bibhraty utpulakāṃ tanum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिद् रुदन्त्य् अच्युत-चिन्तया क्वचिद् धसन्ति नन्दन्ति वदन्त्य् अलौकिकाः । नृत्यन्ति गायन्त्य् अनुशीलयन्त्य् अजं भवन्ति तूष्णीं परम् एत्य निर्वृताः

kvacid rudanty acyuta-cintayā kvacid dhasanti nandanti vadanty alaukikāḥ | nṛtyanti gāyanty anuśīlayanty ajaṃ bhavanti tūṣṇīṃ param etya nirvṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-भगवद्-उद्धव-संवादे च [भ्प् ११।१४।२३-२४]- कथं विना रोम-हर्षं द्रवता चेतसा विना विनानन्दाश्रु-कलया शुध्येद् भक्त्या विनाशयः

śrī-bhagavad-uddhava-saṃvāde ca [BhP 11.14.23-24]- kathaṃ vinā roma-harṣaṃ dravatā cetasā vinā vinānandāśru-kalayā śudhyed bhaktyā vināśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग् गद्गदा द्रवते यस्य चित्तं रुदत्य् अभीक्ष्णं हसति क्वचिच् च । विलज्ज उद्गायति नृत्यते च मद्-भक्ति-युक्तो भुवनं पुनाति

vāg gadgadā dravate yasya cittaṃ rudaty abhīkṣṇaṃ hasati kvacic ca | vilajja udgāyati nṛtyate ca mad-bhakti-yukto bhuvanaṃ punāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्त-भक्त्य्-अशक्तौ तु भगवच्-चरणाम्बुजम् । शरणागत-भावेन कृत्स्न-भीति-घ्नम् आश्रयेत्

yathokta-bhakty-aśaktau tu bhagavac-caraṇāmbujam | śaraṇāgata-bhāvena kṛtsna-bhīti-ghnam āśrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शरणापत्तिः श्रीमद्-भगवद्-गीतासु [१८।६६] सर्व-धर्मान् परित्यज्य माम् एकं शरणं व्रज । अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः

atha śaraṇāpattiḥ śrīmad-bhagavad-gītāsu [18.66] sarva-dharmān parityajya mām ekaṃ śaraṇaṃ vraja | ahaṃ tvā sarvapāpebhyo mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादश-स्कन्धे च श्री-भगवद्-उद्धव-संवादे [भ्प् ११।१२।१४-१५]- तस्मात् त्वम् उद्धवोत्सृज्य चोदनां प्रतिचोदनाम् । प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च श्रोतव्यं श्रुतम् एव च

ekādaśa-skandhe ca śrī-bhagavad-uddhava-saṃvāde [BhP 11.12.14-15]- tasmāt tvam uddhavotsṛjya codanāṃ praticodanām | pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca śrotavyaṃ śrutam eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माम् एकम् एव शरणम् आत्मानं सर्व-देहिनाम् । याहि सर्वात्म-भावेन मया स्या ह्य् अकुतो-भयः

mām ekam eva śaraṇam ātmānaṃ sarva-dehinām | yāhi sarvātma-bhāvena mayā syā hy akuto-bhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्-नित्यता च ब्रह्म-वैवर्ते--- प्राप्यापि दुर्लभतरं मानुष्यं विबुधेप्सितम् । यैर् आश्रितो न गोविन्दस् तैर् आत्मा वञ्चितश् चिरम्

tan-nityatā ca brahma-vaivarte--- prāpyāpi durlabhataraṃ mānuṣyaṃ vibudhepsitam | yair āśrito na govindas tair ātmā vañcitaś ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशीति-चतुरश् चैव लक्षांस् तान् जीव-जातिषु । भ्रमद्भिः पुरुषैः प्राप्य मानुष्यं जन्म-पर्ययात्

aśīti-caturaś caiva lakṣāṃs tān jīva-jātiṣu | bhramadbhiḥ puruṣaiḥ prāpya mānuṣyaṃ janma-paryayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अप्य् अफलतां जातं तेषाम् आत्माभिमानिनाम् । वराकानाम् अनाश्रित्य गोविन्द-चरण-द्वयम्

tad apy aphalatāṃ jātaṃ teṣām ātmābhimāninām | varākānām anāśritya govinda-caraṇa-dvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शरणापत्ति-माहात्म्यम् उक्तं च रामायणे श्री-रघुनाथेन विभीषण-गमन-प्रसङ्गे- सकृद् एव प्रपन्नो यस् तवास्मीति च याचते । अभयं सर्वदा तस्मै ददाम्य् एतद् व्रतं हरेः

atha śaraṇāpatti-māhātmyam uktaṃ ca rāmāyaṇe śrī-raghunāthena vibhīṣaṇa-gamana-prasaṅge- sakṛd eva prapanno yas tavāsmīti ca yācate | abhayaṃ sarvadā tasmai dadāmy etad vrataṃ hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारसिंहे वैकुण्ठ-नाथेन- त्वां प्रपन्नो ऽस्मि शरणं देव-देवं जनार्दनम् । इति यः शरणं प्राप्तस् तं क्लेशाद् उद्धराम्य् अहम्

nārasiṃhe vaikuṇṭha-nāthena- tvāṃ prapanno 'smi śaraṇaṃ deva-devaṃ janārdanam | iti yaḥ śaraṇaṃ prāptas taṃ kleśād uddharāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नामापराध-प्रसङ्गे पाद्मे श्री-नारदं प्रति श्री-सनत्-कुमारेण- सर्वाचार-विवर्जिताः शठ-धियो व्रात्या जगद्-वञ्चका दम्भाहङ्कृति-पान-पैशुन-पराः पापान्त्यजा निष्ठुरा । ये चान्ये धन-दार-पुत्र-निरताः सर्वाधमास् तेऽपि हि श्री-गोविन्द-पदारविन्द-शरणा मुक्ता भवन्ति द्विज

nāmāparādha-prasaṅge pādme śrī-nāradaṃ prati śrī-sanat-kumāreṇa- sarvācāra-vivarjitāḥ śaṭha-dhiyo vrātyā jagad-vañcakā dambhāhaṅkṛti-pāna-paiśuna-parāḥ pāpāntyajā niṣṭhurā | ye cānye dhana-dāra-putra-niratāḥ sarvādhamās te'pi hi śrī-govinda-padāravinda-śaraṇā muktā bhavanti dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म-वैवर्ते- न हि नारायणं नाम नराः संश्रित्य शौनक । प्राप्नुवन्त्य् अशुभअ सत्यम् इदम् उक्तं पुनः पुनः

brahma-vaivarte- na hi nārāyaṇaṃ nāma narāḥ saṃśritya śaunaka | prāpnuvanty aśubhaa satyam idam uktaṃ punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहन्-नारदीये कलि-प्रसङ्गे- परमार्थम् अशेषस्य जगताम् आदि-कारणम् । शरण्यं शरणं यातो गोविन्दः नावसीदति

bṛhan-nāradīye kali-prasaṅge- paramārtham aśeṣasya jagatām ādi-kāraṇam | śaraṇyaṃ śaraṇaṃ yāto govindaḥ nāvasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्ति-पर्वणि [म्भ् १२।१११।२६-२७] राज-धर्मे भीष्म-युधिष्ठिर-संवादे- स्थितः प्रियहिते जिष्णोः स एव पुरुषर्षभ । राजंस् तव च दुर्धर्षो वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः

śānti-parvaṇi [MBh 12.111.26-27] rāja-dharme bhīṣma-yudhiṣṭhira-saṃvāde- sthitaḥ priyahite jiṣṇoḥ sa eva puruṣarṣabha | rājaṃs tava ca durdharṣo vaikuṇṭhaḥ puruṣottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एनं संश्रयन्तीह भक्त्या नारायणं हरिम् । ते तरन्तीह दुर्गाणि न मेऽत्रास्ति विचारणा

ya enaṃ saṃśrayantīha bhaktyā nārāyaṇaṃ harim | te tarantīha durgāṇi na me'trāsti vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीय-स्कन्धे विदुर-मैत्रेय-संवादे [भ्प् ३।२२।३७]- शारीरा मानसा दिव्या वैयासे ये च मानुषाः । भौतिकाश् च कथं क्लेशा बाधन्ते हरि-संश्रयम्

tṛtīya-skandhe vidura-maitreya-saṃvāde [BhP 3.22.37]- śārīrā mānasā divyā vaiyāse ye ca mānuṣāḥ | bhautikāś ca kathaṃ kleśā bādhante hari-saṃśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामने श्री-प्रह्लाद-बलि-संवादे- ये संश्रिता हरिम् अनन्तम् अनादि-मध्यं नारायणं सुर-गुरुं शुभदं वरेण्यम् । शुद्धं खगेन्द्र-गमनं कमलालयेशं ते धर्म-राज-करणं न विशन्ति धीराः

vāmane śrī-prahlāda-bali-saṃvāde- ye saṃśritā harim anantam anādi-madhyaṃ nārāyaṇaṃ sura-guruṃ śubhadaṃ vareṇyam | śuddhaṃ khagendra-gamanaṃ kamalālayeśaṃ te dharma-rāja-karaṇaṃ na viśanti dhīrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये शङ्ख-चक्राब्ज-करं स-शार्ङ्गिणं खगेन्द्र-केतुं वरदं श्रियः पतिम् । समाश्रयन्ते भव-भीति-नाशं तेषां भयं नास्ति विमुक्ति-भाजाम्

ye śaṅkha-cakrābja-karaṃ sa-śārṅgiṇaṃ khagendra-ketuṃ varadaṃ śriyaḥ patim | samāśrayante bhava-bhīti-nāśaṃ teṣāṃ bhayaṃ nāsti vimukti-bhājām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहन्-नारदीये प्रायश्चित्त-प्रकरणान्ते- संसारेऽस्मिन् महा-घोरे मोह-निद्रा-समाकुले । ये हरिं शरणं यान्ति ते कृतार्था न संशयः

bṛhan-nāradīye prāyaścitta-prakaraṇānte- saṃsāre'smin mahā-ghore moha-nidrā-samākule | ye hariṃ śaraṇaṃ yānti te kṛtārthā na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म-पुराणे- कर्मणा मनसा वाचा येऽच्युतं शरणं गताः । न समर्थो यमस् तेषां ते मुक्ति-फल-भागिनः

brahma-purāṇe- karmaṇā manasā vācā ye'cyutaṃ śaraṇaṃ gatāḥ | na samartho yamas teṣāṃ te mukti-phala-bhāginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशम-स्कन्धे [भ्प् १०।१४।५८]- समाश्रिता ये पद-पल्लव-प्लवं महत्-पदं पुण्य-यशो मुरारेः । भवाम्बुधिर् वत्स-पदं परं पदं पदं पदं यद् विपदां न तेषाम्

daśama-skandhe [BhP 10.14.58]- samāśritā ye pada-pallava-plavaṃ mahat-padaṃ puṇya-yaśo murāreḥ | bhavāmbudhir vatsa-padaṃ paraṃ padaṃ padaṃ padaṃ yad vipadāṃ na teṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमे [भ्प् १।१।१५]- यत्-पाद-संश्रयाः सूत मुनयः प्रशमायनाः । सद्यः पुनन्त्य् उपस्पृष्टाः स्वर्धुन्य्-आपो ऽनुसेवया

prathame [BhP 1.1.15]- yat-pāda-saṃśrayāḥ sūta munayaḥ praśamāyanāḥ | sadyaḥ punanty upaspṛṣṭāḥ svardhuny-āpo 'nusevayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीये श्री-शुकोक्तौ [भ्प् २।४।१८]- किरात-हूणान्ध्र-पुलिन्द-पुल्कशा आभीर-शुम्भा यवनाः खसादयः । येऽन्ये च पापा यद्-अपाश्रयाश्रयाः शुध्यन्ति तस्मै प्रभविष्णवे नमः

dvitīye śrī-śukoktau [BhP 2.4.18]- kirāta-hūṇāndhra-pulinda-pulkaśā ābhīra-śumbhā yavanāḥ khasādayaḥ | ye'nye ca pāpā yad-apāśrayāśrayāḥ śudhyanti tasmai prabhaviṣṇave namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीये मैत्रेयोक्तौ [भ्प् ३।२३।४२]- किं दुरापादनं तेषां पुंसाम् उद्दाम-चेतसाम् । यैर् आश्रितस् तीर्थ-पदश् चरणो व्यसनात्ययः

tṛtīye maitreyoktau [BhP 3.23.42]- kiṃ durāpādanaṃ teṣāṃ puṃsām uddāma-cetasām | yair āśritas tīrtha-padaś caraṇo vyasanātyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमे नागपत्नी-स्तुतौ [भ्प् १०।१६।३७]- न नाक-पृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं न सार्व-भौमं न रसाधिपत्यम् । न योग-सिद्धीर् अपुनर्-भवं वा समञ्जस त्वा विरहय्य काङ्क्षे

daśame nāgapatnī-stutau [BhP 10.16.37]- na nāka-pṛṣṭhaṃ na ca pārameṣṭhyaṃ na sārva-bhaumaṃ na rasādhipatyam | na yoga-siddhīr apunar-bhavaṃ vā samañjasa tvā virahayya kāṅkṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशे च श्री-करभाजन-योगेश्वरोत्तरे [भ्प् ११।५।४१]-- देवर्षि-भूताप्त-नॄणां पितॄणां नायं किङ्करो नायं ऋणी च राजन् । सर्वात्मना यः शरणं शरण्यं गतो मुकुन्दं परिहृत्य कर्तम्

ekādaśe ca śrī-karabhājana-yogeśvarottare [BhP 11.5.41]-- devarṣi-bhūtāpta-nṝṇāṃ pitṝṇāṃ nāyaṃ kiṅkaro nāyaṃ ṛṇī ca rājan | sarvātmanā yaḥ śaraṇaṃ śaraṇyaṃ gato mukundaṃ parihṛtya kartam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतैवोक्तं श्री-भगवन्तं प्रति उद्धवेन [भ्प् ११।१९।९]- ताप-त्रयेणाभिहतस्य घोरे सन्तप्यमानस्य भवाध्वनीश । पश्यामि नान्यच् छरणं तवाङ्घ्रि- द्वन्द्वातपत्राद् अमृताभिवर्षात्

ataivoktaṃ śrī-bhagavantaṃ prati uddhavena [BhP 11.19.9]- tāpa-trayeṇābhihatasya ghore santapyamānasya bhavādhvanīśa | paśyāmi nānyac charaṇaṃ tavāṅghri- dvandvātapatrād amṛtābhivarṣāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं च बोध्यं विद्वद्भिः शरणापत्ति-लक्षणम् । वाचा हृदा च तन्वापि कृष्णैकाश्रयणं हि यत्

itthaṃ ca bodhyaṃ vidvadbhiḥ śaraṇāpatti-lakṣaṇam | vācā hṛdā ca tanvāpi kṛṣṇaikāśrayaṇaṃ hi yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शरणापत्ति-लक्षणम् स्कन्धे- गोविन्दं परमानन्दं मुकुन्दं मधुसूदनम् । त्यक्त्वान्यं वै न जानामि न भजामि स्मरामि न

atha śaraṇāpatti-lakṣaṇam skandhe- govindaṃ paramānandaṃ mukundaṃ madhusūdanam | tyaktvānyaṃ vai na jānāmi na bhajāmi smarāmi na

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न नमामि न च स्तौमि न पश्यामि स्व-चक्षुषा । न स्पृहामि न गायामि न वा यामि हरिं विना

na namāmi na ca staumi na paśyāmi sva-cakṣuṣā | na spṛhāmi na gāyāmi na vā yāmi hariṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । केचिद् आहुश् च शरणागतत्वं षट्-प्रकारकम् । प्रायः सख्य-प्रकारे तत् पर्यवस्येद् विचारतः

iti | kecid āhuś ca śaraṇāgatatvaṃ ṣaṭ-prakārakam | prāyaḥ sakhya-prakāre tat paryavasyed vicārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् चोक्तं वैष्णव-तन्त्रे- आनुकूल्यस्य सङ्कल्पः प्रातिकूल्य-विवर्जनम् । रक्षिष्यतीति विश्वासो गोप्तृत्वे वरणं तथा । आत्म-निक्षेप-कार्पण्ये षड्-विधा शरणागतिः

tac coktaṃ vaiṣṇava-tantre- ānukūlyasya saṅkalpaḥ prātikūlya-vivarjanam | rakṣiṣyatīti viśvāso goptṛtve varaṇaṃ tathā | ātma-nikṣepa-kārpaṇye ṣaḍ-vidhā śaraṇāgatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । तवास्मीति वदन् वाचा तथैव मनसा विदन् । तत्-स्थानम् आश्रितस् तन्वा मोदते शरणागतः

iti | tavāsmīti vadan vācā tathaiva manasā vidan | tat-sthānam āśritas tanvā modate śaraṇāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतैवोक्तं दशमे श्री-भगवन्तं प्रति अक्रूरेण [भ्प् १०।४८।२६]- कः पण्डितस् त्वद् अपरं शरणं समीयाद् भक्त-प्रियाद् ऋत-गिरः सुहृदः कृत-ज्ञात् । सर्वान् ददाति सुहृदो भजतो ऽभिकामान् आत्मनम् अप्य् उपचयापचयौ न यस्य

ataivoktaṃ daśame śrī-bhagavantaṃ prati akrūreṇa [BhP 10.48.26]- kaḥ paṇḍitas tvad aparaṃ śaraṇaṃ samīyād bhakta-priyād ṛta-giraḥ suhṛdaḥ kṛta-jñāt | sarvān dadāti suhṛdo bhajato 'bhikāmān ātmanam apy upacayāpacayau na yasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीये श्री-उद्धवेन [भ्प् ३।२।२३]- अहो बकी यं स्तन-काल-कूटं जिघांसयापाययद् अप्य् असाध्वी । लेभे गतिं धात्र्य्-उचितां ततो ऽन्यं कं वा दयालुं शरणं व्रजेम

tṛtīye śrī-uddhavena [BhP 3.2.23]- aho bakī yaṃ stana-kāla-kūṭaṃ jighāṃsayāpāyayad apy asādhvī | lebhe gatiṃ dhātry-ucitāṃ tato 'nyaṃ kaṃ vā dayāluṃ śaraṇaṃ vrajema

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । अथाचारा बहु-विधाः शिष्टाचारानुसारतः । श्री-वैष्णवानां कर्तव्या लिख्यन्तेऽत्र समासतः

iti | athācārā bahu-vidhāḥ śiṣṭācārānusārataḥ | śrī-vaiṣṇavānāṃ kartavyā likhyante'tra samāsataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाचाराः श्री-विष्णु-पुराणे और्व-सगर-संवादे गृहस्थाचार-कथनारम्भे [विप् ३।१२।१-२०]- देव-गो-ब्राह्मणान् सिद्धान् वृद्धाचार्यांस् तथार्चयेत् । द्विकालं च नमेत् सन्ध्याम् अग्नीन् उपचरेत् तथा

athācārāḥ śrī-viṣṇu-purāṇe aurva-sagara-saṃvāde gṛhasthācāra-kathanārambhe [ViP 3.12.1-20]- deva-go-brāhmaṇān siddhān vṛddhācāryāṃs tathārcayet | dvikālaṃ ca namet sandhyām agnīn upacaret tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदानुपहते वस्त्रे प्रशस्तां च तथौषधीः । गारुडानि च रत्नानि विभृयात् प्रयतो नरः

sadānupahate vastre praśastāṃ ca tathauṣadhīḥ | gāruḍāni ca ratnāni vibhṛyāt prayato naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्निग्धामल-केशश् च सुगन्धश् चारु-वेश-धृक् । किंचित् परस्वं न हरेत् नाल्पम् अप्य् अप्रियं वदेत्

prasnigdhāmala-keśaś ca sugandhaś cāru-veśa-dhṛk | kiṃcit parasvaṃ na haret nālpam apy apriyaṃ vadet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियं च नानृतं ब्रूयान् नान्य-दोषान् उदीरयेत् नान्य-स्त्रियं तथा वैरं रोचयेत् पुरुषर्षभ

priyaṃ ca nānṛtaṃ brūyān nānya-doṣān udīrayet nānya-striyaṃ tathā vairaṃ rocayet puruṣarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दुष्टं यानम् आरोहेत् कुल-च्छायां न संश्रयेत्

na duṣṭaṃ yānam ārohet kula-cchāyāṃ na saṃśrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्विष्ट-पतितोन्मत्त-बहु-वैरादि-कीटकैः । बन्धकी बन्धकी-भर्तुः क्षुद्रानृत-कथैः सह

vidviṣṭa-patitonmatta-bahu-vairādi-kīṭakaiḥ | bandhakī bandhakī-bhartuḥ kṣudrānṛta-kathaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथातिव्यय-शीलैश् च परिवाद-रतैः शठैः । बुधो मैत्रीं न कुर्वीत नैकः पन्थानम् आश्रयेत्

tathātivyaya-śīlaiś ca parivāda-rataiḥ śaṭhaiḥ | budho maitrīṃ na kurvīta naikaḥ panthānam āśrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नावगाहेज् जलौघस्य वेगम् अग्रे नरेश्वर । प्रदीप्तं वेश्म न विशेन् नारोहेच् छिखरं तरोः

nāvagāhej jalaughasya vegam agre nareśvara | pradīptaṃ veśma na viśen nārohec chikharaṃ taroḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कुर्याद् दन्त-सङ्घर्षं कुष्णीयाच् च न नासिकाम् । नासंवृत-मुखो जृम्भेच् छ्वासकासौ विसर्जयेत्

na kuryād danta-saṅgharṣaṃ kuṣṇīyāc ca na nāsikām | nāsaṃvṛta-mukho jṛmbhec chvāsakāsau visarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नोच्चैर् हसेत् स-शब्दं च न मुञ्चेत् पवनं बुधः । नखान् न खादयेच् छिन्द्यान् न तृणं न महीं लिखेत्

noccair haset sa-śabdaṃ ca na muñcet pavanaṃ budhaḥ | nakhān na khādayec chindyān na tṛṇaṃ na mahīṃ likhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न श्मश्रु भक्षयेल् लोष्टं न मूद्नीयाद् विचक्षणः

na śmaśru bhakṣayel loṣṭaṃ na mūdnīyād vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योतींष्य् अमेध्य-शस्तानि नाभिवीक्षेत च प्रभो

jyotīṃṣy amedhya-śastāni nābhivīkṣeta ca prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हुङ्कुर्याच् छवं गन्धं शव-गन्धो हि सोमजः

na huṅkuryāc chavaṃ gandhaṃ śava-gandho hi somajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्पथं चिअत्य-तरुं श्मशानोपवनानि च । दुष्ट-स्त्री-सन्निकर्षं च वर्जयेन् निशि सर्वदा । पूज्य-देव-द्विज-ज्योतिश्-छायां नातिक्रमेद् बुधः

catuṣpathaṃ ciatya-taruṃ śmaśānopavanāni ca | duṣṭa-strī-sannikarṣaṃ ca varjayen niśi sarvadā | pūjya-deva-dvija-jyotiś-chāyāṃ nātikramed budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैकः शून्याटवीं गच्छेत् तथा शून्य-गृहे वसेत्

naikaḥ śūnyāṭavīṃ gacchet tathā śūnya-gṛhe vaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशास्थि-कण्टकामेध्य-बलि-भस्म-तुषांस् तथा । स्नानार्द्र-धरणीं चैव दूरतः परिवर्जयेत्

keśāsthi-kaṇṭakāmedhya-bali-bhasma-tuṣāṃs tathā | snānārdra-dharaṇīṃ caiva dūrataḥ parivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानार्थानाश्रयेत् कांश्चिन् न जिह्मं रोचयेद् बुधः

nānārthānāśrayet kāṃścin na jihmaṃ rocayed budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपसर्पेन् न वै व्यालं चिरं तिष्ठेन् न चोत्थितः । यथेष्ट-भोजकांश् चैव तथा देव-पराङ्मुखान् । वर्णाश्रम-क्रियातीतान् दूरतः परिवर्जयेत्

upasarpen na vai vyālaṃ ciraṃ tiṣṭhen na cotthitaḥ | yatheṣṭa-bhojakāṃś caiva tathā deva-parāṅmukhān | varṇāśrama-kriyātītān dūrataḥ parivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतीव जागर-स्वप्नौ तद्वत् स्थानासने बुधः । न सेवेत तथा शय्यां व्यायामं च नरेश्वर

atīva jāgara-svapnau tadvat sthānāsane budhaḥ | na seveta tathā śayyāṃ vyāyāmaṃ ca nareśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दंष्ट्रिणः शृङ्गिणश् चैव प्राज्ञो दूरेण वर्जयेत्

daṃṣṭriṇaḥ śṛṅgiṇaś caiva prājño dūreṇa varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यायं च राजेन्द्र पुरो वातातपौ तथा । न स्नायान् न स्वपेन् नग्नो न चैवोपस्पृशेद् बुधः

avaśyāyaṃ ca rājendra puro vātātapau tathā | na snāyān na svapen nagno na caivopaspṛśed budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्त-कच्छश् च नाचामेद् देवाद्य्-अर्चां च वर्जयेत् । नैक-वस्त्रः प्रवर्तेतअ द्विज-वाचनिके जपे

mukta-kacchaś ca nācāmed devādy-arcāṃ ca varjayet | naika-vastraḥ pravartetaa dvija-vācanike jape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च [विप् ३।१२।२४-३१, ३६, ३८-९]- न च निर्धूनयेत् केशान् नाचामेच् चैव चोत्थितः । पादेन नाक्रमेत् पादं न पूज्याभिमुखं नयेत्

kiṃ ca [ViP 3.12.24-31, 36, 38-9]- na ca nirdhūnayet keśān nācāmec caiva cotthitaḥ | pādena nākramet pādaṃ na pūjyābhimukhaṃ nayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपसव्यं न गच्छेच् च देवागार-चतुष्पथान् । मङ्गल्य-पूज्यांश् च तथा विपरीतान् न दक्षिणाम्

apasavyaṃ na gacchec ca devāgāra-catuṣpathān | maṅgalya-pūjyāṃś ca tathā viparītān na dakṣiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमार्काग्न्य्-अम्बु-वायूनां पूज्यानां च न सम्मुखम् । कुर्यान् निष्ठीव-विण्-मूत्र-समुत्सर्गं च पण्डितः

somārkāgny-ambu-vāyūnāṃ pūjyānāṃ ca na sammukham | kuryān niṣṭhīva-viṇ-mūtra-samutsargaṃ ca paṇḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठन् न मूत्रयेत् तद्वत् पथिष्व् अपि न मूत्रयेत् । श्लेष्म-विण्-मूत्र-रक्तानि सर्वदैव न लङ्घयेत्

tiṣṭhan na mūtrayet tadvat pathiṣv api na mūtrayet | śleṣma-viṇ-mūtra-raktāni sarvadaiva na laṅghayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लेष्म-ष्टीवनकोत्सर्गो नान्न-काले प्रशस्यते । बलि-मङ्गल-जप्यादौ न होमे न महाजने

śleṣma-ṣṭīvanakotsargo nānna-kāle praśasyate | bali-maṅgala-japyādau na home na mahājane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योषितो नावमन्येत न चासां विश्वसेद् बुधः । न चैवेर्ष्युर् भवेत् तासु नाधिकुर्यात् कदाचन

yoṣito nāvamanyeta na cāsāṃ viśvased budhaḥ | na caiverṣyur bhavet tāsu nādhikuryāt kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मङ्गल्य-पुष्प-रत्नाज्य-पूज्याननभिवाद्य च । न निष्क्रामेद् गृहात् प्राज्ञः सदाचार-परो नरः

maṅgalya-puṣpa-ratnājya-pūjyānanabhivādya ca | na niṣkrāmed gṛhāt prājñaḥ sadācāra-paro naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकाल-गर्जितादौ तु पर्वस्वशौचकादिषु । अनध्यायं बुधः कुर्याद् उपरागादिके तथा

akāla-garjitādau tu parvasvaśaucakādiṣu | anadhyāyaṃ budhaḥ kuryād uparāgādike tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षातपादिके छत्री दण्डी रात्र्य्-अटवीषु च । शरीर-त्राण-कामो वै सोपानत्कः सदा व्रजेत्

varṣātapādike chatrī daṇḍī rātry-aṭavīṣu ca | śarīra-trāṇa-kāmo vai sopānatkaḥ sadā vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नोर्ध्वं न तिर्यग्-दूरं वा निरीक्षन् पर्यटेद् बुधः । युग-मात्रं मही-पृष्ठं नरो गच्छेद् विलोकयन्

nordhvaṃ na tiryag-dūraṃ vā nirīkṣan paryaṭed budhaḥ | yuga-mātraṃ mahī-pṛṣṭhaṃ naro gacched vilokayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च [विप् ३।१२।४४-४५]- प्रियम् उक्तं हितं नैतद् इति मत्वा न तद् वदेत् । श्रेयस् तद्-रहितं वाच्यं यद्यप्य् अत्यन्त-विप्रियम्

kiṃ ca [ViP 3.12.44-45]- priyam uktaṃ hitaṃ naitad iti matvā na tad vadet | śreyas tad-rahitaṃ vācyaṃ yadyapy atyanta-vipriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणिनाम् उपकाराय यद् एवेह परत्र च । कर्मणा मनसा वाचा तद् एव मतिमान् भजेत्

prāṇinām upakārāya yad eveha paratra ca | karmaṇā manasā vācā tad eva matimān bhajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहन्-नारदीये सद्-आचार-प्रसङ्गे- [१।२५।३५-४३] असाव् अहम् इति ब्रूयाद् द्विजो वै ह्य् अभिवादने । श्राद्धं व्रतं तथा दानं देवताभ्यर्चनं तथा । यज्ञं च तर्पणं चैव कुर्वन्तं नाभिवादयेत्

bṛhan-nāradīye sad-ācāra-prasaṅge- [1.25.35-43] asāv aham iti brūyād dvijo vai hy abhivādane | śrāddhaṃ vrataṃ tathā dānaṃ devatābhyarcanaṃ tathā | yajñaṃ ca tarpaṇaṃ caiva kurvantaṃ nābhivādayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा स्नानं प्रकुर्वन्तं धावन्तम् अशुचिं तथा । भुञ्जानं च अभ्यक्त-शिरसं तथा

tathā snānaṃ prakurvantaṃ dhāvantam aśuciṃ tathā | bhuñjānaṃ ca abhyakta-śirasaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षान्न-धारिणं चैव रमन्तं जल-मध्य-गम् । कृतेऽभिवादने यस् तु न कुर्यात् प्रतिवादनम् । नाभिवाद्यः स विज्ञेयो यथा शूद्रस् तथैव सः

bhikṣānna-dhāriṇaṃ caiva ramantaṃ jala-madhya-gam | kṛte'bhivādane yas tu na kuryāt prativādanam | nābhivādyaḥ sa vijñeyo yathā śūdras tathaiva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्कण्डेय-पुराणेमद्राल-सालर्क-संवादे- मार्कण्डेय-पुराणेमद्राल-सालर्क-संवादे- असत्-प्रलापम् अनृतं व्क्-पारुष्यं च वर्जयेत् । असच्-छास्त्रम् असद्-वादम् असत्-सेवां च पुत्रक

mārkaṇḍeya-purāṇemadrāla-sālarka-saṃvāde- mārkaṇḍeya-purāṇemadrāla-sālarka-saṃvāde- asat-pralāpam anṛtaṃ vk-pāruṣyaṃ ca varjayet | asac-chāstram asad-vādam asat-sevāṃ ca putraka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केश-प्रसाधनादर्श-दर्शनं दन्त-धावनम् । पूर्वाह्न एव कार्याणि देवतानां च तर्पणम्

keśa-prasādhanādarśa-darśanaṃ danta-dhāvanam | pūrvāhna eva kāryāṇi devatānāṃ ca tarpaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदक्या दर्शनं स्पर्शं वर्जेत सम्भाषणं तथा

udakyā darśanaṃ sparśaṃ varjeta sambhāṣaṇaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चाभीक्ष्णं शिरः-स्नानं कुर्यान् निष्कारणं नरः । शिरः-स्नातश् च तैलेन नाङ्गं किंचिद् अपि स्पृशेत्

na cābhīkṣṇaṃ śiraḥ-snānaṃ kuryān niṣkāraṇaṃ naraḥ | śiraḥ-snātaś ca tailena nāṅgaṃ kiṃcid api spṛśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पन्था देयो ब्राह्मणानां राजो दुःखातुरस्य च । विद्याधिकस्य गुर्विण्या भारार्तस्य महीयसः

panthā deyo brāhmaṇānāṃ rājo duḥkhāturasya ca | vidyādhikasya gurviṇyā bhārārtasya mahīyasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूकान्ध-वधिराणां च मत्तस्योन्मत्तकस्य च । पुंश्चल्याः कृत-वैरस्य बालस्य पतितस्य च

mūkāndha-vadhirāṇāṃ ca mattasyonmattakasya ca | puṃścalyāḥ kṛta-vairasya bālasya patitasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपानद्-वस्त्र-माल्यानि धृतान्य् अन्यैर् न धारयेत् । उपवीतम् अलङ्कारं कवलं चैव वर्जयेत्

upānad-vastra-mālyāni dhṛtāny anyair na dhārayet | upavītam alaṅkāraṃ kavalaṃ caiva varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न क्षिप्त-बाहु-जङ्घश् च प्राज्ञस् तिष्ठेत् कदाचन । न चापि विक्षिपेत् पादौ वाससा न च धूनयेत्

na kṣipta-bāhu-jaṅghaś ca prājñas tiṣṭhet kadācana | na cāpi vikṣipet pādau vāsasā na ca dhūnayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.