सनातनः: तद् एव क्रम-दीपिकोक्त्या संवादयन् तत्रैव किंचिद् विशेषं च दर्शयति-रेचयेद् इति । दक्षया दक्षिण-नाड्या, दक्षिणः विद्वान् जनः । मध्य-नाड्या सुषुम्णया धारयेत् । एवं रेचक-पूरक-कुम्भकाख्यं त्रयं स्यात् । रेचकादिषु त्रिषु क्रमेणावधिकालम् आह-कलाः षोडश । दन्ता द्वात्रिंशत् । विद्याश् चतुःषष्ठिस् तत्-तत्-सङ्ख्यक-मात्रात्मकम् इत्य् अर्थः । मात्रा च-वामाङ्गुष्ठेन वाम-कनिष्ठाद्य्-अङ्गुलीनां प्रत्येकं पर्व-त्रय-सम्पर्क-कालः । वाम-हस्तेन वाम-जानु-मण्डलस्य प्रादक्षिण्येन स्पर्श-कालो वा । तत्राप्य् अङ्गुलि-नियमो ऽप्य् उक्तः- कनिष्ठानामिकाङ्गुष्ठैर् यन् नासा-पुट-धारणम् । प्राणायामः स विज्ञेयस् तर्जनी-मध्यमे विना ॥ । इति । तत्र तेषु प्राणायामेषु पुर्वं रेचकादिषु सङ्ख्योक्ता । अत्र च प्राणायामेष्व् इति भेदः ** ह्भ्व्च् ५।१३१ ** तत्र कालः सङ्ख्यादिकं च तत्रैव [१।३६]- पुरतो जपस्य परतो ऽपि विहितम् अथ तत्-त्रयं बुधैः । षोडश य इह समाचरेद् दिनेशः परिपूयते स खलु मासतो ऽं हंसः
sanātanaḥ: tad eva krama-dīpikoktyā saṃvādayan tatraiva kiṃcid viśeṣaṃ ca darśayati-recayed iti | dakṣayā dakṣiṇa-nāḍyā, dakṣiṇaḥ vidvān janaḥ | madhya-nāḍyā suṣumṇayā dhārayet | evaṃ recaka-pūraka-kumbhakākhyaṃ trayaṃ syāt | recakādiṣu triṣu krameṇāvadhikālam āha-kalāḥ ṣoḍaśa | dantā dvātriṃśat | vidyāś catuḥṣaṣṭhis tat-tat-saṅkhyaka-mātrātmakam ity arthaḥ | mātrā ca-vāmāṅguṣṭhena vāma-kaniṣṭhādy-aṅgulīnāṃ pratyekaṃ parva-traya-samparka-kālaḥ | vāma-hastena vāma-jānu-maṇḍalasya prādakṣiṇyena sparśa-kālo vā | tatrāpy aṅguli-niyamo 'py uktaḥ- kaniṣṭhānāmikāṅguṣṭhair yan nāsā-puṭa-dhāraṇam | prāṇāyāmaḥ sa vijñeyas tarjanī-madhyame vinā || | iti | tatra teṣu prāṇāyāmeṣu purvaṃ recakādiṣu saṅkhyoktā | atra ca prāṇāyāmeṣv iti bhedaḥ ** HbhvC 5.131 ** tatra kālaḥ saṅkhyādikaṃ ca tatraiva [1.36]- purato japasya parato 'pi vihitam atha tat-trayaṃ budhaiḥ | ṣoḍaśa ya iha samācared dineśaḥ paripūyate sa khalu māsato 'ṃ haṃsaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.