Library·Jiva Gosvamin: Gopalacampu, Purvacampu·1·1.3
अथ तृतीयं पूरणम् कृत-पूरण-वर्ति-तृष्ण- श्री-कृष्ण-जन्म-सम्पन्-मयम् श्री-कृष्ण कृष्ण-चैतन्य स-सनातन-रूपक । गोपाल रघुनाथाप्त-व्रज वल्लभ पाहि माम्
atha tṛtīyaṃ pūraṇam kṛta-pūraṇa-varti-tṛṣṇa- śrī-kṛṣṇa-janma-sampan-mayam śrī-kṛṣṇa kṛṣṇa-caitanya sa-sanātana-rūpaka | gopāla raghunāthāpta-vraja vallabha pāhi mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा च- स तु जननीम् अनुजानतीं प्रणम्य द्रुतम् अनुरामम् इयाय सभ्य-वृन्दम् । द्वयम् अपि तद् अथ प्रकाश-युक्तं कुमुद-सुहृत् कुमुदाकरायते स्म
tadā ca- sa tu jananīm anujānatīṃ praṇamya drutam anurāmam iyāya sabhya-vṛndam | dvayam api tad atha prakāśa-yuktaṃ kumuda-suhṛt kumudākarāyate sma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति स्थिते- सर्वस्माद् उच्चमाने मणि-जनित-महा-सिंह-पीठे निविष्टः साध्विष्टः सत्-प्रकीर्णाद्य्-उपवलित-करैर् भ्रातृ-मध्यं प्रविष्टः । दृष्टिं पीयूष-वृष्टिं विनिदधद् असकृत् कृष्ण-वक्त्रे स-तृष्णं श्रीमान् गोलोक-राजः स-सदसि ददृशे राजमानः प्रजाभिः
iti sthite- sarvasmād uccamāne maṇi-janita-mahā-siṃha-pīṭhe niviṣṭaḥ sādhviṣṭaḥ sat-prakīrṇādy-upavalita-karair bhrātṛ-madhyaṃ praviṣṭaḥ | dṛṣṭiṃ pīyūṣa-vṛṣṭiṃ vinidadhad asakṛt kṛṣṇa-vaktre sa-tṛṣṇaṃ śrīmān goloka-rājaḥ sa-sadasi dadṛśe rājamānaḥ prajābhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुभ्रासन-तुलिकोपरि-मिलत्-कायाधरांशो मनाग् आलम्बाद् उपधान-चन्द्र-वलयस्येषत् तिरो-वर्तनः । धिन्वन् सस्मितया दृशा परिषदं श्री-राम-दामादिमान् श्री-कृष्णः समयात्र साम्प्रतम् अपि प्रत्यक्षवल् लक्ष्यते ॥ज्ग्च् १,३।५॥[७] तत्र च तस्य वर्णादिकम् एवं वर्ण्यते- श्यामे श्याम-दशाम् अवाप सहसा शोणे तथा शोणतां पीते रोचिषि पीत-धाम विविधे वैविध्यम् आगाद् इति । अङ्गोपाङ्ग-रुचा हरेर् जन-दृशां वीथिर् गता तत्-क्षणान् नाना-रूप-गतीर् नटानुपजहासेव स्मित-व्यङ्गतः
śrī-śubhrāsana-tulikopari-milat-kāyādharāṃśo manāg ālambād upadhāna-candra-valayasyeṣat tiro-vartanaḥ | dhinvan sasmitayā dṛśā pariṣadaṃ śrī-rāma-dāmādimān śrī-kṛṣṇaḥ samayātra sāmpratam api pratyakṣaval lakṣyate ||JGc 1,3.5||[7] tatra ca tasya varṇādikam evaṃ varṇyate- śyāme śyāma-daśām avāpa sahasā śoṇe tathā śoṇatāṃ pīte rociṣi pīta-dhāma vividhe vaividhyam āgād iti | aṅgopāṅga-rucā harer jana-dṛśāṃ vīthir gatā tat-kṣaṇān nānā-rūpa-gatīr naṭānupajahāseva smita-vyaṅgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं च- चन्द्रोऽ यं श्याम एष प्र्थम-जलधरः कान्तिभिर् विश्व-दीपः शोभन्ते विद्युतस् ता इह सपदि जहत्यात्म-सत्ताम् अमूस् तु । नक्षत्राणीह लीनान्य् अपि बत कुमते नो नभः सा सभासाव् इत्य् अन्योन्यं विनोदाद् विवदनम् उदभूत् तत्र शश्वत् कवीनाम्
kiṃ ca- candro' yaṃ śyāma eṣa prthama-jaladharaḥ kāntibhir viśva-dīpaḥ śobhante vidyutas tā iha sapadi jahatyātma-sattām amūs tu | nakṣatrāṇīha līnāny api bata kumate no nabhaḥ sā sabhāsāv ity anyonyaṃ vinodād vivadanam udabhūt tatra śaśvat kavīnām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपरि मधुकरावली तदीयं तलम् अनु सस्मित-नील-वारि-जातम् । तद् अनु रवि-सुताच्छवारि-पूरं स्फुरति सखे किम् इयं सभा नवास्ति
upari madhukarāvalī tadīyaṃ talam anu sasmita-nīla-vāri-jātam | tad anu ravi-sutācchavāri-pūraṃ sphurati sakhe kim iyaṃ sabhā navāsti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणि-मय-वर-पीठे यातृ-मुख्यान्तराले तनय-नव-वधूभिः सेवितारात्-प्रदेशा । सुत-मुख-विधु-कान्तिं सा गवाक्षात् पिबन्तौ सुत-सुचरित-तृष्णक् कृष्ण-माता व्यराजीत्
maṇi-maya-vara-pīṭhe yātṛ-mukhyāntarāle tanaya-nava-vadhūbhiḥ sevitārāt-pradeśā | suta-mukha-vidhu-kāntiṃ sā gavākṣāt pibantau suta-sucarita-tṛṣṇak kṛṣṇa-mātā vyarājīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीमान् यो भगवान् स्वयं विजयते ब्रह्मा सुरर्षिर् महान् व्यासस् तत्-प्रभवः परीक्षिद् अपि याव् उग्रश्रवः-शौनकौ । श्रीमद्-भागवत-प्रथा-प्रणयिनस् तान् विश्व-निस्तारिणः श्री-गोष्ठस्य महिष्ठतां प्रथयितुं कम्रान् नमस्कुर्महे
śrīmān yo bhagavān svayaṃ vijayate brahmā surarṣir mahān vyāsas tat-prabhavaḥ parīkṣid api yāv ugraśravaḥ-śaunakau | śrīmad-bhāgavata-prathā-praṇayinas tān viśva-nistāriṇaḥ śrī-goṣṭhasya mahiṣṭhatāṃ prathayituṃ kamrān namaskurmahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च- पश्चाद् अल्पं ताल-युग्मं गृहीत्वा गायन्तौ द्वौ पार्श्वयोर् मड्डु-विज्ञौ । श्रोता भ्राता यस्य सव्येतराग्रे सोऽ यं वक्ता सर्वम् उच्चैर् दिधिन्व
tataś ca- paścād alpaṃ tāla-yugmaṃ gṛhītvā gāyantau dvau pārśvayor maḍḍu-vijñau | śrotā bhrātā yasya savyetarāgre so' yaṃ vaktā sarvam uccair didhinva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यस् तु जल-पर्जन्यः सुख-पर्जन्य एष तु । सदा यो धिनुते सृष्टैर् उपनन्दादिभिर् जनम् ॥ज्ग्च् १,३।१२॥पर्जन्यः कृषि-वृत्तीनां भुवि लक्ष्यो व्यलक्ष्यत । तद् एतन् नाद्भुतं स्थूल-लक्ष्यतां यद् असौ गतः
anyas tu jala-parjanyaḥ sukha-parjanya eṣa tu | sadā yo dhinute sṛṣṭair upanandādibhir janam ||JGc 1,3.12||parjanyaḥ kṛṣi-vṛttīnāṃ bhuvi lakṣyo vyalakṣyata | tad etan nādbhutaṃ sthūla-lakṣyatāṃ yad asau gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपमान्ति च- उपनन्दादयश् चैते पितुः पञ्चैव मूर्तयः । यथानन्दमयस्यामी वेदान्तेषु प्रियादयः
upamānti ca- upanandādayaś caite pituḥ pañcaiva mūrtayaḥ | yathānandamayasyāmī vedānteṣu priyādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्प्रेक्षन्ते च- उपनन्दोऽ भिनन्दश् च नन्दः सन्नन्द-नन्दनौ । इत्य् आख्याः कुर्वता पित्रा नन्देर् अर्थः सुदण्डितः
utprekṣante ca- upanando' bhinandaś ca nandaḥ sannanda-nandanau | ity ākhyāḥ kurvatā pitrā nander arthaḥ sudaṇḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाभवत् कुसुमक-वृष्टिभिः समं स्फुट-ध्वनिर् दिवम् अनु साधु साध्व् इति । सभासदाम् इह च विकासि-दृष्टिभिर् यथास्फुरज् जय-जय-शब्द-मङ्गलम्
athābhavat kusumaka-vṛṣṭibhiḥ samaṃ sphuṭa-dhvanir divam anu sādhu sādhv iti | sabhāsadām iha ca vikāsi-dṛṣṭibhir yathāsphuraj jaya-jaya-śabda-maṅgalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकृष्य मत्-पुत्रम् अनेन पुत्री- कृतेन भूतिं भजते स एषः । इति स्वयं वेत्ति न तेन मैत्रीं भिनत्ति कोऽ यं वदने वदेति
ākṛṣya mat-putram anena putrī- kṛtena bhūtiṃ bhajate sa eṣaḥ | iti svayaṃ vetti na tena maitrīṃ bhinatti ko' yaṃ vadane vadeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेनाल्पेन गुणेन वाञ्छति निजे पूजा-सुखे भूयसी लोको यस् तु महीयसापि खलु तेनैवान्यदीये सदा । सोऽ यं श्री-व्रजराज एव यद् असौ शूराङ्गजं धिन्वितुं तत्-तद्-धानिम् असोढ सख्यम् अभिन्नाल्पं च तस्यान्तरम्
svenālpena guṇena vāñchati nije pūjā-sukhe bhūyasī loko yas tu mahīyasāpi khalu tenaivānyadīye sadā | so' yaṃ śrī-vrajarāja eva yad asau śūrāṅgajaṃ dhinvituṃ tat-tad-dhānim asoḍha sakhyam abhinnālpaṃ ca tasyāntaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्यादां पितुर् अयम् आवद् एव सर्वां धर्मादिर् न विपदम् एति यत्र चार्थः । सम्पत्तिर् न पुनर् अभूद् अमुष्य वश्या येनासौ प्रसभम् अवाप वृद्धिम् एव
maryādāṃ pitur ayam āvad eva sarvāṃ dharmādir na vipadam eti yatra cārthaḥ | sampattir na punar abhūd amuṣya vaśyā yenāsau prasabham avāpa vṛddhim eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामश् चञ्चल-चारु-दीर्घ-नयनो बालस् तवाङ्क-स्थले दुग्धोद्गारि-पयोधरे स्फुटम् असौ क्रीडन् मयालोक्यते । स्वप्नस् तत् किम् उ जागरः किम् अथवेत्य् एतन् न निश्चीयते सत्यं ब्रूहि सधर्मिणि स्फुरति किं सोऽ यं तवाप्य् अन्तरे
śyāmaś cañcala-cāru-dīrgha-nayano bālas tavāṅka-sthale dugdhodgāri-payodhare sphuṭam asau krīḍan mayālokyate | svapnas tat kim u jāgaraḥ kim athavety etan na niścīyate satyaṃ brūhi sadharmiṇi sphurati kiṃ so' yaṃ tavāpy antare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखम् आपाण्डु कुचाग्रं स्फीतं जठरं दरोत्तुङ्गम् । अभजत कर्णेजपतां गर्भे वृत्ते यशोदायाः
mukham āpāṇḍu kucāgraṃ sphītaṃ jaṭharaṃ darottuṅgam | abhajata karṇejapatāṃ garbhe vṛtte yaśodāyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा च - व्रज-राज्ञ्यां स्फुरितात्मा कृष्णः स्फुरति स्म लोकेऽ पि । दीपः स्फटिक-घटी-भाग् अन्तर् बहिर् अपि विभाति तत्-तुल्यः
yathā ca - vraja-rājñyāṃ sphuritātmā kṛṣṇaḥ sphurati sma loke' pi | dīpaḥ sphaṭika-ghaṭī-bhāg antar bahir api vibhāti tat-tulyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किन्तु - जित-रसना रस-धैर्या गाम्भीर्यादि-प्रवीणापि । स्पृहितं किञ्चित् किञ्चिद् व्रज-नृप-गृहिणी तदा चक्रे
kintu - jita-rasanā rasa-dhairyā gāmbhīryādi-pravīṇāpi | spṛhitaṃ kiñcit kiñcid vraja-nṛpa-gṛhiṇī tadā cakre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा - ऐहत दोहदम् एषा कृष्णावेशाविशत् तृष्णा । तुलसी-संस्कृत-घृत-युक् स-सितं सित-कान्ति-गन्धि परमान्नम्
yathā - aihata dohadam eṣā kṛṣṇāveśāviśat tṛṣṇā | tulasī-saṃskṛta-ghṛta-yuk sa-sitaṃ sita-kānti-gandhi paramānnam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं च - शुभ्रांशु-वक्त्रं तडिद्-आलि-लोचनं नवाब्द-केशं शरद्-अभ्र-विग्रहम् । भानु-प्रभावं तम् असूत रोहिणी तत् तच् च युक्तं स हि दिव्य-बालकः
kiṃ ca - śubhrāṃśu-vaktraṃ taḍid-āli-locanaṃ navābda-keśaṃ śarad-abhra-vigraham | bhānu-prabhāvaṃ tam asūta rohiṇī tat tac ca yuktaṃ sa hi divya-bālakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाविंश-चतुर्-युगे कलि-शिरः संमर्द्य वैवस्वते भाद्रान्तर्-बहुलाष्टमीम् अनु विधोः पुत्रे विधोर् उद्गमे । योगे हर्षण-नाम्नि शुद्ध-विधिभे पुर्णः परः श्री-विधुर् नन्दन् नन्द-वधू-मुदे स्वयम् उदैद् अह्नाय धुन्वंस् तमः
aṣṭāviṃśa-catur-yuge kali-śiraḥ saṃmardya vaivasvate bhādrāntar-bahulāṣṭamīm anu vidhoḥ putre vidhor udgame | yoge harṣaṇa-nāmni śuddha-vidhibhe purṇaḥ paraḥ śrī-vidhur nandan nanda-vadhū-mude svayam udaid ahnāya dhunvaṃs tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा च - तदा युगादि देवास् ते स्व-स्व-स्मपद्-उपायनम् । आदाय कृष्ण-जन्मर्क्ष-निशाम् आशु सिषेविरे
yathā ca - tadā yugādi devās te sva-sva-smapad-upāyanam | ādāya kṛṣṇa-janmarkṣa-niśām āśu siṣevire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा हि - विबभूव विना सत्यं ध्यानं त्रेतां विना मखः । विना द्वापरम् अभ्यर्चा हरेर् नाम कलिं विना ॥ विना मधुं सप्तलादि विनोष्णं पाकिमाम्रता । विना शरद्-अम्बु-श्रीः शालिस् तस्याः परं विना ॥ शिशिरेण विना माघ्यं विनाह्नाम्बुज-विस्तृतिः । विना ज्योतिष-शास्त्रेण ग्रहाणां शुभदा स्थितिः ॥ विना गुरु-प्रभावेण सर्वत्र स्फुरणं हरेः । विना सूति-प्रतीत्या च प्रसूतोऽ सौ यशोदया
yathā hi - vibabhūva vinā satyaṃ dhyānaṃ tretāṃ vinā makhaḥ | vinā dvāparam abhyarcā harer nāma kaliṃ vinā || vinā madhuṃ saptalādi vinoṣṇaṃ pākimāmratā | vinā śarad-ambu-śrīḥ śālis tasyāḥ paraṃ vinā || śiśireṇa vinā māghyaṃ vināhnāmbuja-vistṛtiḥ | vinā jyotiṣa-śāstreṇa grahāṇāṃ śubhadā sthitiḥ || vinā guru-prabhāveṇa sarvatra sphuraṇaṃ hareḥ | vinā sūti-pratītyā ca prasūto' sau yaśodayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये तारावार-सारं नभस् तत्- प्रान्ते सिन्धूर्ध्वं ध्वनन्-मेघ-बन्धु । इत्थं वर्षाधामतर्षा शरच्-छ्रीस् तस्यां तिथ्यां तथ्यम् आतिथ्यम् आप
madhye tārāvāra-sāraṃ nabhas tat- prānte sindhūrdhvaṃ dhvanan-megha-bandhu | itthaṃ varṣādhāmatarṣā śarac-chrīs tasyāṃ tithyāṃ tathyam ātithyam āpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं च - जातिभिः सह माधव्यः केतक्यः केतकैः समम् । कुमूद्यान्य् अम्बुजैः सार्धं स्फुटन्ति स्मेति दिग् यदा ॥ज्ग्च् १,३।३१॥तदा तद् अपि नाश्चर्यम् आचार्यैः परिचीयते । सर्वाश्चर्य-निधिः सोऽ पि जन्म-चर्यां यतो गतः
kiṃ ca - jātibhiḥ saha mādhavyaḥ ketakyaḥ ketakaiḥ samam | kumūdyāny ambujaiḥ sārdhaṃ sphuṭanti smeti dig yadā ||JGc 1,3.31||tadā tad api nāścaryam ācāryaiḥ paricīyate | sarvāścarya-nidhiḥ so' pi janma-caryāṃ yato gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तत्र माया मिलद्-बाल्य-काया तदीयानुकूल्यं कृपा-मात्र-मूल्यम् । सदा कुर्वती तं समस्तान् अतीतं विधायाग्रजातं स्वयं प्राप जातम्
tadā tatra māyā milad-bālya-kāyā tadīyānukūlyaṃ kṛpā-mātra-mūlyam | sadā kurvatī taṃ samastān atītaṃ vidhāyāgrajātaṃ svayaṃ prāpa jātam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्घ्र्योर् बन्धो व्यदालीद् अशयिषत जना द्वार-रोधा विदीर्णाः शेषश् छत्रं बभूव द्युमणिजनि-नदी प्राप्य केदार-भावम् । आगोपाधीश-गेहं वृति-रहितम् अभूद् गोकुलं कृष्ण-वाहं प्राप्य श्री-शूर-पुत्रं यद् इह तद् अखिलं कस्य किं ब्रूहि तत् तु
aṅghryor bandho vyadālīd aśayiṣata janā dvāra-rodhā vidīrṇāḥ śeṣaś chatraṃ babhūva dyumaṇijani-nadī prāpya kedāra-bhāvam | āgopādhīśa-gehaṃ vṛti-rahitam abhūd gokulaṃ kṛṣṇa-vāhaṃ prāpya śrī-śūra-putraṃ yad iha tad akhilaṃ kasya kiṃ brūhi tat tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् माया-जाल-प्रथन-तुलया सङ्कथनया हरेः सा सा लीला नयनम् इव याता किल यदा । तदा बाष्प-स्तम्भअ-प्रलय-मुख-भावाः प्रतिपदं बभूवुर् ये वा ते कति कति च वर्ण्या व्रजसदाम्
tayor māyā-jāla-prathana-tulayā saṅkathanayā hareḥ sā sā līlā nayanam iva yātā kila yadā | tadā bāṣpa-stambhaa-pralaya-mukha-bhāvāḥ pratipadaṃ babhūvur ye vā te kati kati ca varṇyā vrajasadām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालं दिव्याति-दिव्यासित-मणि-वपुषं चन्द्रजिच् चन्द्र-वक्त्रं लोकातीताब्ज-नेत्रं द्यु-तरु-नव-दलोल्लङ्घि-शोभाङ्घ्रि-पाणिम् । किञ्चिच् चञ्चत्-करादि-म्रदिम-मधुरित-क्रन्दनाद् विश्व-मोहं पश्यन्ती गोप-राज्ञी तनुजम् अमनुत स्वं तदा चित्र-कल्पम्
bālaṃ divyāti-divyāsita-maṇi-vapuṣaṃ candrajic candra-vaktraṃ lokātītābja-netraṃ dyu-taru-nava-dalollaṅghi-śobhāṅghri-pāṇim | kiñcic cañcat-karādi-mradima-madhurita-krandanād viśva-mohaṃ paśyantī gopa-rājñī tanujam amanuta svaṃ tadā citra-kalpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम्राज्यं श्याम-भासां निधिर् अपि तद् इदं रूप-रत्नाकराणां भाग्यं लावण्य-भाजां विलसित-निगमस् तत्-तद्-अङ्गावलीनाम् । एवं मीमांसमाना व्रजपति-दयिता यावद् आस्ते स्म तावत् क्रन्दन्न् ओम् ओम् इतीत्थं नव-शिशुर् असकौ तद् ध्रुवं स्वीचकार
sāmrājyaṃ śyāma-bhāsāṃ nidhir api tad idaṃ rūpa-ratnākarāṇāṃ bhāgyaṃ lāvaṇya-bhājāṃ vilasita-nigamas tat-tad-aṅgāvalīnām | evaṃ mīmāṃsamānā vrajapati-dayitā yāvad āste sma tāvat krandann om om itītthaṃ nava-śiśur asakau tad dhruvaṃ svīcakāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा पुत्रम् असौ व्रजेश-गृहिणी सद्यः प्रजातं सखीर् आहूता न शशाक कर्तुम् अपि चेद् आस्तां परं चेष्टितम् । अस्रैर् आवृतम् अक्षि-कण्ठम् अथ यत् स्तब्धं च तस्या वपुस् तस्मिन् लालन-लालसा-वशतया चात्मात्मना व्यग्रितः
dṛṣṭvā putram asau vrajeśa-gṛhiṇī sadyaḥ prajātaṃ sakhīr āhūtā na śaśāka kartum api ced āstāṃ paraṃ ceṣṭitam | asrair āvṛtam akṣi-kaṇṭham atha yat stabdhaṃ ca tasyā vapus tasmin lālana-lālasā-vaśatayā cātmātmanā vyagritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं च - यदा माया गता तर्हि व्रजे मोहं जहौ जनः । कदा यदा ह्य् आविरासीत् तत्र श्री-पुरुषोत्तमः ॥ज्ग्च् १,३।३९॥तदा व्यवहितानाम् अप्य् एष प्राकाशयन् मनः । कुमुद्वतीनां सुमनो-गणं वा शीत-दीधितिः ॥ज्ग्च् १,३।४०॥स्फुरति स्म परं मातुः शय्यायां न स बालकः । स्निग्धानाम् अपि चित्तेषु स्वच्छेषु प्रतिबिम्बवत् ॥ज्ग्च् १,३।४१॥स्फुरति स्म यदा बालस् तासां व्यवहितोऽ पि सः । तं द्रुतं तास् तदा जग्मुः सारङ्ग्यो वा घनागमम् ॥ज्ग्च् १,३।४२॥रोहिण्यादिभिर् एताभिः समम् आलोकि बालकः । उदयत्-पूर्ण-चन्द्रो वा चकोरीभिः समन्ततः ॥ज्ग्च् १,३।४३॥स्तम्भेऽ पि स्मेर-नेत्राभ्यां पश्यन्तीं सुतम् एव ताम् । प्रतिकार्यां विचार्यामूः पर्यालोचन्त तं ततः
kiṃ ca - yadā māyā gatā tarhi vraje mohaṃ jahau janaḥ | kadā yadā hy āvirāsīt tatra śrī-puruṣottamaḥ ||JGc 1,3.39||tadā vyavahitānām apy eṣa prākāśayan manaḥ | kumudvatīnāṃ sumano-gaṇaṃ vā śīta-dīdhitiḥ ||JGc 1,3.40||sphurati sma paraṃ mātuḥ śayyāyāṃ na sa bālakaḥ | snigdhānām api citteṣu svaccheṣu pratibimbavat ||JGc 1,3.41||sphurati sma yadā bālas tāsāṃ vyavahito' pi saḥ | taṃ drutaṃ tās tadā jagmuḥ sāraṅgyo vā ghanāgamam ||JGc 1,3.42||rohiṇyādibhir etābhiḥ samam āloki bālakaḥ | udayat-pūrṇa-candro vā cakorībhiḥ samantataḥ ||JGc 1,3.43||stambhe' pi smera-netrābhyāṃ paśyantīṃ sutam eva tām | pratikāryāṃ vicāryāmūḥ paryālocanta taṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता एता मनसा दृशा कलितम् अप्य् अत्रासितं बालकं सन्देहास्पदताम् अनैषुर् असकृद् यत् तत् तु योग्यं मतम् । यद् वस्तु प्रथितं सुदुर्लभतया तद् दैवतो लभ्यतां किन्त्व् एतत् प्रथमं प्रतीति-पदवीं नात्मन्य् अलं यच्छति
tā etā manasā dṛśā kalitam apy atrāsitaṃ bālakaṃ sandehāspadatām anaiṣur asakṛd yat tat tu yogyaṃ matam | yad vastu prathitaṃ sudurlabhatayā tad daivato labhyatāṃ kintv etat prathamaṃ pratīti-padavīṃ nātmany alaṃ yacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् यथा - नव्येन्दीवरम्-माल्यम् अस्ति किम् इदं किं शक्र-नीलं महत् किं वैदूर्यम् अहो तद् एतद् अतुलं ज्ञातुं न यच् छक्यते । पश्यामः किल बालकस्य तु तनुं सर्वेन्द्रियाणां कृतिं रुन्धाना खलु या तनोति नयन-द्वन्द्वस्य निर्द्वन्द्वताम्
tad yathā - navyendīvaram-mālyam asti kim idaṃ kiṃ śakra-nīlaṃ mahat kiṃ vaidūryam aho tad etad atulaṃ jñātuṃ na yac chakyate | paśyāmaḥ kila bālakasya tu tanuṃ sarvendriyāṇāṃ kṛtiṃ rundhānā khalu yā tanoti nayana-dvandvasya nirdvandvatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वास् ताः कलकलम् एव मोद-युक्ताः कुर्वत्यः परम् अविदुर् न तत्र कृत्यम् । एका तु द्रुतम् अथ सुष्ठु-धीर-चित्ता तं कम्प्रे कर-युगले दधत्य् अपश्यत्
sarvās tāḥ kalakalam eva moda-yuktāḥ kurvatyaḥ param avidur na tatra kṛtyam | ekā tu drutam atha suṣṭhu-dhīra-cittā taṃ kampre kara-yugale dadhaty apaśyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो शिरसि धारये नयनयोर् मुहुः स्पर्शये हृदि प्रचुरम् अर्पये हृदय-मध्यमावेशये । इदं विविध-भावनं भृशम् अतीत्य वीचिक्षिषा बलाद् वर-दृशां दृशां विषयताम् अनैषीद् अमुम्
aho śirasi dhāraye nayanayor muhuḥ sparśaye hṛdi pracuram arpaye hṛdaya-madhyamāveśaye | idaṃ vividha-bhāvanaṃ bhṛśam atītya vīcikṣiṣā balād vara-dṛśāṃ dṛśāṃ viṣayatām anaiṣīd amum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र च - मुहुर् अहो तनयं नयनं गतं प्रमदतः प्रणयन्त्य् अपि नातृपत् । घन-रुचिर् जननी-स्तन-युग्मजाम् अमृत-वृष्टिम् अधाद् अपि दृष्टिजाम्
tatra ca - muhur aho tanayaṃ nayanaṃ gataṃ pramadataḥ praṇayanty api nātṛpat | ghana-rucir jananī-stana-yugmajām amṛta-vṛṣṭim adhād api dṛṣṭijām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहिण्याज्ञाम् अनु पति-सुत-श्रेयसी वृद्ध-विप्रा वृत्तं विज्ञापयितुम् अतुलानन्दम् एति स्म नन्दम् । वक्त्रोल्लासात् पलित-वलनाद् अम्बराच् छुभ्र-धामा धाम्नां हास-प्रथिति-तुलिता या जवान् निर्जगाम
rohiṇyājñām anu pati-suta-śreyasī vṛddha-viprā vṛttaṃ vijñāpayitum atulānandam eti sma nandam | vaktrollāsāt palita-valanād ambarāc chubhra-dhāmā dhāmnāṃ hāsa-prathiti-tulitā yā javān nirjagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.