अच् इति वर्तते । उदात्त-आदि-शब्दाः स्वरे वर्णधर्मे लोक-वेदयोः प्रसिद्धा एव । ते इह तद्गुणे ऽचि परिभाष्यन्ते । उच्चैर् उपलभ्यमानो यो ऽच् स उदात्त-सञ्ज्ञो भवति । उच्चैः इति च श्रुति-प्रकर्षो न गृह्यते, उच्चैर् भाषते, उचैः पठति इति । किं तर्हि ? स्थान-कृतम् उच्चत्वं सञ्ज्ञिनो विशेषणम् । ताल्व्-आदिषु हि भागवत्सु स्थानेषु वर्णा निष्पद्यन्ते । तत्र यः समाने स्थाने ऊर्ध्व-भग-निष्पन्नो ऽच् स उदात्त-सञ्ज्ञो भवति । यस्मिन्न् उचार्यमाणे गात्राणामायामो निग्रहो भवति, रूक्षता अस्निग्धता स्वरस्य, संवृतता क्ण्ठविवरस्य । ये । ते । के । उदात्त-प्रदेशाः--आद्य्-उदात्तश् च (*३,१।३) इत्य् एवम् आदयः ॥ नीचैर् अनुदात्तः
ac iti vartate / udātta-ādi-śabdāḥ svare varṇadharme loka-vedayoḥ prasiddhā eva / te iha tadguṇe 'ci paribhāṣyante / uccair upalabhyamāno yo 'c sa udātta-sañjño bhavati / uccaiḥ iti ca śruti-prakarṣo na gṛhyate, uccair bhāṣate, ucaiḥ paṭhati iti / kiṃ tarhi ? sthāna-kṛtam uccatvaṃ sañjñino viśeṣaṇam / tālv-ādiṣu hi bhāgavatsu sthāneṣu varṇā niṣpadyante / tatra yaḥ samāne sthāne ūrdhva-bhaga-niṣpanno 'c sa udātta-sañjño bhavati / yasminn ucāryamāṇe gātrāṇāmāyāmo nigraho bhavati, rūkṣatā asnigdhatā svarasya, saṃvṛtatā kṇṭhavivarasya / ye / te / ke / udātta-pradeśāḥ--ādy-udāttaś ca (*3,1.3) ity evam ādayaḥ // nīcair anudāttaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.