छन्दसि इति निवृत्तम् । निष्यः एकः, पुनर्वसू द्वौ, तेषं द्वन्द्वो बह्व्-अर्थः । तत्र बहुवचने प्राप्ते द्विवचनं विधीयते । निष्यपुनर्वस्वोः नक्षत्र-विषये द्वन्द्वे बहुवचन-प्रसङ्गो नित्यं द्विवचनं भवति । उदितौ तिष्य-पुनर्वसू दृश्येते । तिष्य-पुनर्वस्वोः इति किम् ? विशाखानुराधाः । नक्षत्रे इति किम् ? तिष्यश् च माणवकः, पुनर्वसू माणवकौ, तिष्य-पुनर्वसवो माणवकाः । ननु च प्रकृतम् एव नक्षत्र-ग्रहणं किम्-अर्थं पुनर् उच्यते । पर्यायाणाम् अपि यथा स्यात् । तिष्य-पुनर्वसू । पुष्य-पुनर्वसू । सिद्ध्य-पुनर्वसू । द्वन्द्वे इति किम् ? यस्तिष्यस्तौ पुनर्वसू येषां ते इमे तिष्य-पुनर्वसवः । उन्मुग्धाः तिष्यादय एव विपर्ययेण दृश्यमाना बहुव्रीहिणोच्यन्ते । तेन नक्षत्र-समास एव अयम् । बहुवचनस्य इति किम् ? एकवचनस्य मा भूत् । निष्य-पुनर्वसु इदम् इति । सर्वो द्वन्द्वो विभाषा एकवद् भवति इत्य् अस्य+एतद एव ज्ञापकम् । नित्य-ग्रहणं विकल्प-निवृत्त्य्-अर्थम् ॥ ससूपाणाम् एकशेष एक-विभक्तौ
chandasi iti nivṛttam / niṣyaḥ ekaḥ, punarvasū dvau, teṣaṃ dvandvo bahv-arthaḥ / tatra bahuvacane prāpte dvivacanaṃ vidhīyate / niṣyapunarvasvoḥ nakṣatra-viṣaye dvandve bahuvacana-prasaṅgo nityaṃ dvivacanaṃ bhavati / uditau tiṣya-punarvasū dṛśyete / tiṣya-punarvasvoḥ iti kim ? viśākhānurādhāḥ / nakṣatre iti kim ? tiṣyaś ca māṇavakaḥ, punarvasū māṇavakau, tiṣya-punarvasavo māṇavakāḥ / nanu ca prakṛtam eva nakṣatra-grahaṇaṃ kim-arthaṃ punar ucyate / paryāyāṇām api yathā syāt / tiṣya-punarvasū / puṣya-punarvasū / siddhya-punarvasū / dvandve iti kim ? yastiṣyastau punarvasū yeṣāṃ te ime tiṣya-punarvasavaḥ / unmugdhāḥ tiṣyādaya eva viparyayeṇa dṛśyamānā bahuvrīhiṇocyante / tena nakṣatra-samāsa eva ayam / bahuvacanasya iti kim ? ekavacanasya mā bhūt / niṣya-punarvasu idam iti / sarvo dvandvo vibhāṣā ekavad bhavati ity asya+etada eva jñāpakam / nitya-grahaṇaṃ vikalpa-nivṛtty-artham // sasūpāṇām ekaśeṣa eka-vibhaktau
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.