पूर्वेण प्रकरणेन आत्मनेपद-नियमः कृतः, न प्रस्मैपद-नियमः । तत् सर्वतः प्राप्नोति, तद्-अर्थम् इदम् उच्यते । येभ्यो धातुभ्यो येन विशेषणेन आत्मनेपदम् उक्तं ततो यद्-अन्यत् स शेषः । शेषात् कर्तरि परस्मैपदं भवति । शेषाद् एव न अन्यस्मात् । अनुदात्तङित आत्मनेपदम् उक्तम् -- अस्ते । शेते । ततो ऽन्यत्र परस्मैपदम् भवति -- याति । वाति । नेर्विशः आत्मनेपदम् उक्तम् -- निविशते । ततो ऽन्यत्र परस्मैपदम् -- आविशति । प्रविशति । कर्तरि इति किम् ? पच्यते । गम्यते । कर्मकर्तरि कस्मात् परस्मैपदं न भवति, पच्यते ओदनः स्वयम् एव ? कर्तरि कर्म-व्यतिहारे (*१,३।१४) इति द्वितीयं कर्तृ-ग्रहणम् अनुवर्तते, तेन कर्ता-एव यः कर्ता तत्र प्रस्मैपदम् भवति, कर्मकर्तरि न भवति ॥ अनु-पराभ्यां कृञः
pūrveṇa prakaraṇena ātmanepada-niyamaḥ kṛtaḥ, na prasmaipada-niyamaḥ / tat sarvataḥ prāpnoti, tad-artham idam ucyate / yebhyo dhātubhyo yena viśeṣaṇena ātmanepadam uktaṃ tato yad-anyat sa śeṣaḥ / śeṣāt kartari parasmaipadaṃ bhavati / śeṣād eva na anyasmāt / anudāttaṅita ātmanepadam uktam -- aste / śete / tato 'nyatra parasmaipadam bhavati -- yāti / vāti / nerviśaḥ ātmanepadam uktam -- niviśate / tato 'nyatra parasmaipadam -- āviśati / praviśati / kartari iti kim ? pacyate / gamyate / karmakartari kasmāt parasmaipadaṃ na bhavati, pacyate odanaḥ svayam eva ? kartari karma-vyatihāre (*1,3.14) iti dvitīyaṃ kartṛ-grahaṇam anuvartate, tena kartā-eva yaḥ kartā tatra prasmaipadam bhavati, karmakartari na bhavati // anu-parābhyāṃ kṛñaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.