तुल्यबल-विरोधो विप्रतिषेधः । यत्र द्वौ प्रसङ्गाव् अन्यार्थव् एकस्मिन् युगपत् प्राप्नुतः, स तुल्यबल-विरोधो विप्रतिषेधः । तस्मिन् विप्रतिषेधे परं कार्यं भवति । उत्सर्ग-अपवाद-नित्य-अनित्य-अन्तरङ्ग-वहिरङ्गेषु तुल्यबलता न अस्ति इति न अयम् अस्य योगस्य विषयः । बलवतैव तत्र भवितव्यम् । अप्रवृत्तौ, पर्यायेण वा प्रवृत्तौ प्राप्तायां वचनम् आरभ्यते । अतो दीर्घो यञि (*७,३।१०१), सुपि च (*७,३।१०२) इत्य् अस्य अवकाशः - वृक्षाभ्याम्, प्लक्षाभ्याम् । वहुवचने झल्येत् (*७,३।१०३) इत्य् अस्य अवकाशः - वृक्षेषु, प्लक्षेषु । इह+उभयं प्राप्नोति - वृक्षेभ्यः, प्लक्षेभ्यः इति । परं भवति विप्रतिषेधेन ॥ यू स्त्र्य्-आख्यौ नदी
tulyabala-virodho vipratiṣedhaḥ / yatra dvau prasaṅgāv anyārthav ekasmin yugapat prāpnutaḥ, sa tulyabala-virodho vipratiṣedhaḥ / tasmin vipratiṣedhe paraṃ kāryaṃ bhavati / utsarga-apavāda-nitya-anitya-antaraṅga-vahiraṅgeṣu tulyabalatā na asti iti na ayam asya yogasya viṣayaḥ / balavataiva tatra bhavitavyam / apravṛttau, paryāyeṇa vā pravṛttau prāptāyāṃ vacanam ārabhyate / ato dīrgho yañi (*7,3.101), supi ca (*7,3.102) ity asya avakāśaḥ - vṛkṣābhyām, plakṣābhyām / vahuvacane jhalyet (*7,3.103) ity asya avakāśaḥ - vṛkṣeṣu, plakṣeṣu / iha+ubhayaṃ prāpnoti - vṛkṣebhyaḥ, plakṣebhyaḥ iti / paraṃ bhavati vipratiṣedhena // yū stry-ākhyau nadī
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.