उपक इत्य् एवम् आदिभ्यः परस्य गोत्रप्रत्ययस्य बहुषु लुग् भवति अन्यतरस्यां द्वन्द्वे च अद्वन्द्वे च । अद्वन्द्व-ग्रहनं द्वन्द्व-अधिकार-निवृत्त्य्-अर्थम् । एतेषं च मद्ये त्रयो द्वन्द्वास्तिककितव् आदिषु पठ्यन्ते - उपकलमकाः, भ्रष्टकक्पिष्ठलः, कृष्णाजिनकृष्णसुन्दराः इति । तेषां पूर्वेण+एव नित्यम् एव लुग् भवति । अद्वन्द्वे त्व् अनेन विकल्पः - उपकाः, औपकायनाः । लमका, लामकायनाः । भ्रष्टकाः, भ्राष्टकयः । कपिष्ठलाः, कापिष्ठलयः । कृष्णाजिनाः, कार्ष्णाजिनयः । कृष्णसुन्दराः, कार्ष्णसुन्दरयः इति । परिशिष्टानां च द्वन्द्वे ऽद्वन्द्वे च विकल्पः इति । पण्डारक । अण्डारक । गडुक । सुपर्यक । सुपिष्ठ । मयूरकर्ण । खारीजङ्घ । शलावल । पतञ्जल । कण्ठेरणि । कुषीतक । काशकृत्स्न । निदाघ । कलशीकण्ठ । दामकण्ठ । कृष्णपिङ्गल । कर्णक । पर्णक । जटिलक । बधिरक । जन्तुक । अनुलोम । अर्धपिङ्गलक । प्रतिलोम । प्रतान । अनभिहित ॥ आगस्त्य-कौण्डिन्ययोर् अगस्ति-कुण्डिनच्
upaka ity evam ādibhyaḥ parasya gotrapratyayasya bahuṣu lug bhavati anyatarasyāṃ dvandve ca advandve ca / advandva-grahanaṃ dvandva-adhikāra-nivṛtty-artham / eteṣaṃ ca madye trayo dvandvāstikakitav ādiṣu paṭhyante - upakalamakāḥ, bhraṣṭakakpiṣṭhalaḥ, kṛṣṇājinakṛṣṇasundarāḥ iti / teṣāṃ pūrveṇa+eva nityam eva lug bhavati / advandve tv anena vikalpaḥ - upakāḥ, aupakāyanāḥ / lamakā, lāmakāyanāḥ / bhraṣṭakāḥ, bhrāṣṭakayaḥ / kapiṣṭhalāḥ, kāpiṣṭhalayaḥ / kṛṣṇājināḥ, kārṣṇājinayaḥ / kṛṣṇasundarāḥ, kārṣṇasundarayaḥ iti / pariśiṣṭānāṃ ca dvandve 'dvandve ca vikalpaḥ iti / paṇḍāraka / aṇḍāraka / gaḍuka / suparyaka / supiṣṭha / mayūrakarṇa / khārījaṅgha / śalāvala / patañjala / kaṇṭheraṇi / kuṣītaka / kāśakṛtsna / nidāgha / kalaśīkaṇṭha / dāmakaṇṭha / kṛṣṇapiṅgala / karṇaka / parṇaka / jaṭilaka / badhiraka / jantuka / anuloma / ardhapiṅgalaka / pratiloma / pratāna / anabhihita // āgastya-kauṇḍinyayor agasti-kuṇḍinac
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.