उपसंवादः परिभाषणम्, कर्तव्ये पणबन्धः, यदि मे भवान् इदं कुर्याद् अहम् अपि भवते इदं दास्यामि इति । कारणतः कार्यानुसरणं तर्कः, उत्प्रेक्षा, आशङ्का । उपसंवादे आशङ्कायां च गम्यमानायां छन्दसि विषये लेट् प्रत्ययो भवति । उपसंवादे - अहम् एव पशूनामीशै । मदग्रा एव वो ग्रहा गृह्यान्तै इति । मद्देवत्यान्येव वः पात्राण्युच्यानतै । आशङ्कायाम् च - नेज्जिह्मायन्त्यो नरकं पताम । जिह्माचरणेन नरकपातः आशङ्क्यते । लिङ्-अर्थ एव अयम्, नित्य-अर्थं तु वचनम् । पूर्वसूत्रे अन्यत्रस्याम् इति वर्तते ॥ तुमर्थे से-सेन्-असे-असेन्-क्षे-कसेन्-अध्यै-अध्यैन्-कध्यै-कध्यैन्-शध्यै-शध्यैन्-तवै-तवेङ्-तवेनः
upasaṃvādaḥ paribhāṣaṇam, kartavye paṇabandhaḥ, yadi me bhavān idaṃ kuryād aham api bhavate idaṃ dāsyāmi iti / kāraṇataḥ kāryānusaraṇaṃ tarkaḥ, utprekṣā, āśaṅkā / upasaṃvāde āśaṅkāyāṃ ca gamyamānāyāṃ chandasi viṣaye leṭ pratyayo bhavati / upasaṃvāde - aham eva paśūnāmīśai / madagrā eva vo grahā gṛhyāntai iti / maddevatyānyeva vaḥ pātrāṇyucyānatai / āśaṅkāyām ca - nejjihmāyantyo narakaṃ patāma / jihmācaraṇena narakapātaḥ āśaṅkyate / liṅ-artha eva ayam, nitya-arthaṃ tu vacanam / pūrvasūtre anyatrasyām iti vartate // tumarthe se-sen-ase-asen-kṣe-kasen-adhyai-adhyain-kadhyai-kadhyain-śadhyai-śadhyain-tavai-taveṅ-tavenaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.