Library·Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti·4·4.1·4.1.4

Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti 4.1.4

JV 4.1.4

अधिकारो ऽयम् । यद् इति ऊर्ध्वम् अनुक्रमिष्यामः स्त्रियाम् इत्य् एवं तद् वेदितव्यम् । ङ्य्-आप्-प्रातिपदिकात् (*४,१।१) इति सर्वाधिकारे ऽपि प्रातिपदिक-मात्रम् अत्र प्रकरणे सम्बध्यते, ण्य्-आपोर् अनेन+एव विधानात् । स्त्रियाम् इत्य् उच्यते । केयं स्त्री नाम ? सामान्य-विशेषाः स्त्रीत्वादयो गोत्वादय इव बहुप्रकारा व्यक्तयः । क्वचिद् आश्रय-विशेषाभावात् उपदेश-व्यङ्गया एव भवन्ति, यथा ब्राह्मणत्वादयः । स्त्रीत्वं च प्रत्यय-अर्थः । प्रकृत्यर्थ-विशेषणं च इत्य् उभयथा अपि प्रयुज्यते, स्त्रियाम् अभिधेयायां स्त्रियां वा यत् प्रातिपदिकं वर्तते इति । वक्ष्यति - अजाद्य्-अतष् टाप्

adhikāro 'yam / yad iti ūrdhvam anukramiṣyāmaḥ striyām ity evaṃ tad veditavyam / ṅy-āp-prātipadikāt (*4,1.1) iti sarvādhikāre 'pi prātipadika-mātram atra prakaraṇe sambadhyate, ṇy-āpor anena+eva vidhānāt / striyām ity ucyate / keyaṃ strī nāma ? sāmānya-viśeṣāḥ strītvādayo gotvādaya iva bahuprakārā vyaktayaḥ / kvacid āśraya-viśeṣābhāvāt upadeśa-vyaṅgayā eva bhavanti, yathā brāhmaṇatvādayaḥ / strītvaṃ ca pratyaya-arthaḥ / prakṛtyartha-viśeṣaṇaṃ ca ity ubhayathā api prayujyate, striyām abhidheyāyāṃ striyāṃ vā yat prātipadikaṃ vartate iti / vakṣyati - ajādy-ataṣ ṭāp

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/JV/4.1.4

Cite as: Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti 4.1.4, in HREEM (hreem.cc/library/JV/4.1.4), after GRETIL, Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/jvkasipu.htm — Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti Based on the ed. by Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) Input by Ms. Mari Minamino, Kyo

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text