वृत्तिश् चेत् । जानपदी अन्या । स्वरे विशेसः । उत्सादिपाठादञि कृते ङीपाद्य्-उदात्तत्वं भवति । कुण्डी भवति, अमत्रं चेत् । कुण्डा ऽन्या । गोणी भवति, आवपनं चेत् । गोणा अन्या । स्थली भवति, अकृत्रिमा चेत् । स्थला अन्या । भाजी भवति, श्राणा चेत् । पक्वा इत्यर्थः । भाजा अन्या । नागी भवति, स्थौल्यं चेत् । नागा अन्या । नागशब्दो गुणवचनः स्थौल्ये ङीषमुत्पादयति, अन्यत्र गुण एव टापम् । जातिवचनात्तु जातिलक्षणो ङीष् एव भवति । नागी । काली भवति, वर्णश् चेत् । काला अन्या । नीली भवति, अनाच्छादनं चेत् । नीला अन्या । न च सर्वस्मिन्ननाच्छादन इष्यते । किं तर्हि ? नीलादोषधौ प्राणिनि च । नीली ओषधिः । नीली गौः । नीली वडवा । सञ्ज्ञायां वा । नीली, नीला । कुशी भवति, अयोविकारश् चेत् । कुशा अन्या । कामुकी भवति मैथुनेच्छा चेत् । कामुका अन्या । मैथुनेच्छावती भण्यते, नेच्छामात्रम् । कबरी भवति, केशवेशश् चेत् । कबरा अन्या ॥ शोणात् प्राचाम्
vṛttiś cet / jānapadī anyā / svare viśesaḥ / utsādipāṭhādañi kṛte ṅīpādy-udāttatvaṃ bhavati / kuṇḍī bhavati, amatraṃ cet / kuṇḍā 'nyā / goṇī bhavati, āvapanaṃ cet / goṇā anyā / sthalī bhavati, akṛtrimā cet / sthalā anyā / bhājī bhavati, śrāṇā cet / pakvā ityarthaḥ / bhājā anyā / nāgī bhavati, sthaulyaṃ cet / nāgā anyā / nāgaśabdo guṇavacanaḥ sthaulye ṅīṣamutpādayati, anyatra guṇa eva ṭāpam / jātivacanāttu jātilakṣaṇo ṅīṣ eva bhavati / nāgī / kālī bhavati, varṇaś cet / kālā anyā / nīlī bhavati, anācchādanaṃ cet / nīlā anyā / na ca sarvasminnanācchādana iṣyate / kiṃ tarhi ? nīlādoṣadhau prāṇini ca / nīlī oṣadhiḥ / nīlī gauḥ / nīlī vaḍavā / sañjñāyāṃ vā / nīlī, nīlā / kuśī bhavati, ayovikāraś cet / kuśā anyā / kāmukī bhavati maithunecchā cet / kāmukā anyā / maithunecchāvatī bhaṇyate, necchāmātram / kabarī bhavati, keśaveśaś cet / kabarā anyā // śoṇāt prācām
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.