खण्दिका इत्य् एवम् आदिभ्यः शब्देभ्यो ऽञ् प्रत्ययो भवति तस्य समूहः इत्य् एतस्मिन् विषये । आद्य्-उदात्त-अर्थम् अचित्तार्थम् च वचनम् । खण्दिकानां ममूहः खाण्डिकम् । वाडवम् । क्षुद्रक-मालव-शब्दोत्र पठ्यते । क्षुद्रकाश् च मालवाश् च इति क्षत्रिय-द्वन्द्वः । ततः पूर्वेण+एव अञि सिद्धे वचनं गोत्रवुञ् बाधन-अर्थम् । ननु च परत्वादञा वुञ् बाधिष्यते, न च गोत्रसमुदायो गोत्रं, न च तदन्तविधिर् अत्र अस्ति ? एवं तर्हि एतज् ज्ञापयति वुञि पूर्वविप्रतिषेधः, समूहिकेषु च तदन्तविधिर् अस्ति इति । प्रत्योजनम् औपगवकं कापटवकम् इति वुञ् भवति, वानहस्तिकं गौधेनुकम् इति च तदन्तविधिः । क्षुद्रकमालवात् इत्य् एतावता योगविभागेन पूर्वविप्रतेषेधस् तदन्तविधिश् च ज्ञापितः, पुनर् अस्यअ+एव नियमार्थम् उच्यते सेनासञ्ज्ञायाम् इति । क्षुद्रकमालवात् सेनासंज्ञायाम् एव अञ् भवति । क्षौद्रकमालवी सेना । क्षौद्रकमालवमन्यत् । अञ्सिद्धिर् अनुदातादेः को ऽर्थः क्षुद्रकमालवात् । गोत्राद् वुञ् न च तद्गोत्रं तदन्तान् न च सर्वतः ॥ ज्ञापकं स्यात् तदन्तत्वे तथा च अपि शलिएर् विधिः । सेनायां नियम-अर्थं च यथा बध्येत चाञ् वुञा ॥ खण्दिका । वडवा । क्षुद्रकमालवात् सेनासञ्ज्ञायाम् । भिक्षुक । शुक । उलूक । श्वन् । युग । अहन् । वरत्रा । हलबन्ध ॥ चरणेभ्यो धर्मवत्
khaṇdikā ity evam ādibhyaḥ śabdebhyo 'ñ pratyayo bhavati tasya samūhaḥ ity etasmin viṣaye / ādy-udātta-artham acittārtham ca vacanam / khaṇdikānāṃ mamūhaḥ khāṇḍikam / vāḍavam / kṣudraka-mālava-śabdotra paṭhyate / kṣudrakāś ca mālavāś ca iti kṣatriya-dvandvaḥ / tataḥ pūrveṇa+eva añi siddhe vacanaṃ gotravuñ bādhana-artham / nanu ca paratvādañā vuñ bādhiṣyate, na ca gotrasamudāyo gotraṃ, na ca tadantavidhir atra asti ? evaṃ tarhi etaj jñāpayati vuñi pūrvavipratiṣedhaḥ, samūhikeṣu ca tadantavidhir asti iti / pratyojanam aupagavakaṃ kāpaṭavakam iti vuñ bhavati, vānahastikaṃ gaudhenukam iti ca tadantavidhiḥ / kṣudrakamālavāt ity etāvatā yogavibhāgena pūrvaviprateṣedhas tadantavidhiś ca jñāpitaḥ, punar asyaa+eva niyamārtham ucyate senāsañjñāyām iti / kṣudrakamālavāt senāsaṃjñāyām eva añ bhavati / kṣaudrakamālavī senā / kṣaudrakamālavamanyat / añsiddhir anudātādeḥ ko 'rthaḥ kṣudrakamālavāt / gotrād vuñ na ca tadgotraṃ tadantān na ca sarvataḥ // jñāpakaṃ syāt tadantatve tathā ca api śalier vidhiḥ / senāyāṃ niyama-arthaṃ ca yathā badhyeta cāñ vuñā // khaṇdikā / vaḍavā / kṣudrakamālavāt senāsañjñāyām / bhikṣuka / śuka / ulūka / śvan / yuga / ahan / varatrā / halabandha // caraṇebhyo dharmavat
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.